Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ പൂതനാപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧||
യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः पूतनाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
രേവതീപ്രതിഷേധാനന്തരം സ്ത്രീഗ്രഹസാമാന്യാത് പൂതനാപ്രതിഷേധാരമ്ഭോ യുജ്യത ഇത്യാഹ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
കപോതവങ്കാऽരലുകോ വരുണഃ പാരിഭദ്രകഃ |
ആസ്ഫോതാ ചൈവ യോജ്യാഃ സ്യുര്ബാലാനാം പരിഷേചനേ ||൩||
വചാ വയഃസ്ഥാ ഗോലോമീ ഹരിതാലം മനഃശിലാ |
കുഷ്ഠം സര്ജരസശ്ചൈവ തൈലര്ഥേ വര്ഗ ഇഷ്യതേ ||൪||
View original
कपोतवङ्काऽरलुको वरुणः पारिभद्रकः |
आस्फोता चैव योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३||
वचा वयःस्था गोलोमी हरितालं मनःशिला |
कुष्ठं सर्जरसश्चैव तैलर्थे वर्ग इष्यते ||४||
കപോതവങ്കേത്യാദി| കപോതവങ്കാ കബഡവങ്കേതി ലോകേ പ്രസിദ്ധാ ബ്രഹ്മസുവര്ചലാപരപര്യായാ| ആസ്ഫോതാ സാരിവാ| വയസ്ഥാ ബ്രാഹ്മീ, അന്യേ ഗുഡൂചീമാഹുഃ| ഗോലോമീ ദൂര്വാ| വര്ഗ ഇഷ്യതേ ഇതി വര്ഗഗ്രഹണം യഥാലാഭം പ്രക്ഷേപാര്ഥമ്| വചാദീനാം കല്കകഷായാഭ്യാം തൈലസാധ്യമ്||൩-൪||
Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7
ഹിതം ഘൃതം തുഗാക്ഷീര്യാം സിദ്ധം മധുരകേഷു ച |
കുഷ്ഠതാലീശഖദിരചന്ദനസ്യന്ദനേ തഥാ ||൫||
ദേവദാരുവചാഹിങ്ഗുകുഷ്ഠം ഗിരികദമ്ബകഃ |
ഏലാ ഹരേണവശ്ചാപി യോജ്യാ ഉദ്ധൂപനേ സദാ ||൬||
ഗന്ധനാകുലികുമ്ഭീകേ മജ്ജാനോ ബദരസ്യ ച |
കര്കടാസ്ഥി ഘൃതം ചാപി ധൂപനം സര്ഷപൈഃ സഹ ||൭||
View original
हितं घृतं तुगाक्षीर्यां सिद्धं मधुरकेषु च |
कुष्ठतालीशखदिरचन्दनस्यन्दने तथा ||५||
देवदारुवचाहिङ्गुकुष्ठं गिरिकदम्बकः |
एला हरेणवश्चापि योज्या उद्धूपने सदा ||६||
गन्धनाकुलिकुम्भीके मज्जानो बदरस्य च |
कर्कटास्थि घृतं चापि धूपनं सर्षपैः सह ||७||
ഹിതമിത്യാദി| തുഗാക്ഷീരീ വംശലോചനാ, മധുരകേഷു കാകോല്യാദിഷു; കാകോല്യാദിപാഠാത്തുഗാക്ഷീരീ പ്രാപ്താ, പൃഥക്പാഠോ ഭാഗദ്വയാര്ഥം കുഷ്ഠതാലീശാദീനാം യഥാലാഭനിഷേധാര്ഥോ വാ, യേ തുഗാക്ഷീരീം വംശരോചനാനുകാരിപാര്ഥിവദ്രവ്യം മന്യന്തേ തന്മതേ ദ്വിരുക്തിര്നാസ്തി| കല്കകഷായാഭ്യാം സിദ്ധം ഘൃതം ഹിതമിതി സമ്ബന്ധഃ| ഗിരികദമ്ബകോ മഹാകദമ്ബഃ| ഗന്ധനാകുലീ സുഗന്ധാ രാസ്നാ| കുമ്ഭികാ ജലജാ| ജേജ്ജടാചാര്യസ്തു ന പഠത്യേതദ്ദേവദാര്വാദിയോഗദ്വയമപി, ഗയീ തു പഠതി||൫-൭||
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
കാകാദനീം ചിത്രഫലാം ബിമ്ബീം ഗുഞ്ജാം ച ധാരയേത് |
മത്സ്യൌദനം ച കുര്വീത കൃശരാം പലലം തഥാ |
ശരാവസമ്പുടേ കൃത്വാ ബലിം ശൂന്യഗൃഹേ ഹരേത് ||൮||
View original
काकादनीं चित्रफलां बिम्बीं गुञ्जां च धारयेत् |
मत्स्यौदनं च कुर्वीत कृशरां पललं तथा |
शरावसम्पुटे कृत्वा बलिं शून्यगृहे हरेत् ||८||
കാകാദനീമിത്യാദി| കാകാദനീ കാകതിന്ദുകഃ, ‘കാലാ’ ഇത്യന്യേ; ചിത്രഫലാ ഇന്ദ്രവാരുണീ, ചിത്രാണ്ഡികേത്യന്യേ| മത്സ്യൌദനം മത്സ്യഭക്തം; പലലം തിലപിഷ്ടമ്| ‘ശൂന്യഗൃഹേ ഹരേത്’ ഇത്യത്ര ‘ശൂന്യഗൃഹേതരേ’ ഇത്യന്യേ, തത്രേതരേ ഖണ്ഡഗൃഹേ| കേചിദത്രേദൃശം പഠന്തി ‘ഹരേദ്ബലിം ചോത്കുരടേ’ ഇത്യാദി; തത്രോത്കുരടഃ ശൂന്യാഗാരഃ, ശൂന്യാരാമ ഇത്യന്യേ||൮||
Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11
ഉച്ഛിഷ്ടേനാഭിഷേകേണ ശിശോഃ സ്നപനമിഷ്യതേ |
പൂജ്യാ ച പൂതനാ ദേവീ ബലിഭിഃ സോപഹാരകൈഃ ||൯||
മലിനാമ്ബരസംവീതാ മലിനാ രൂക്ഷമൂര്ധജാ |
ശൂന്യാഗാരാശ്രിതാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ ||൧൦||
ദുര്ദര്ശനാ സുദുര്ഗന്ധാ കരാലാ മേഘകാലികാ |
ഭിന്നഗാരാശ്രയാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ ||൧൧||
View original
उच्छिष्टेनाभिषेकेण शिशोः स्नपनमिष्यते |
पूज्या च पूतना देवी बलिभिः सोपहारकैः ||९||
मलिनाम्बरसंवीता मलिना रूक्षमूर्धजा |
शून्यागाराश्रिता देवी दारकं पातु पूतना ||१०||
दुर्दर्शना सुदुर्गन्धा कराला मेघकालिका |
भिन्नगाराश्रया देवी दारकं पातु पूतना ||११||
ഉച്ഛിഷ്ടേനേത്യാദി| ഉച്ഛിഷ്ടേനാഭിഷേകേണ ആചമനോദകേനേത്യര്ഥഃ| പൂര്വകല്പേന സ്നാനമ്| രക്ഷാമന്ത്രഃ- മലിനേത്യാദി||൯-൧൧||
Adhikarana puShpikA · Śloka 32
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കുമാരതന്ത്രേ (ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ദ്വാത്രിംശോऽധ്യായഃ ||൩൨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे (षष्ठोऽध्यायः, आदितः) द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കൌമാരഭൃത്യതന്ത്രേ പൂതനാപ്രതിഷേധോ നാമ ദ്വാത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ||൩൨||