Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

32. pūtanāpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതഃ പൂതനാപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

View original

अथातः पूतनाप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

രേവതീപ്രതിഷേധാനന്തരം സ്ത്രീഗ്രഹസാമാന്യാത് പൂതനാപ്രതിഷേധാരമ്ഭോ യുജ്യത ഇത്യാഹ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

കപോതവങ്കാऽരലുകോ വരുണഃ പാരിഭദ്രകഃ | ആസ്ഫോതാ ചൈവ യോജ്യാഃ സ്യുര്ബാലാനാം പരിഷേചനേ ||൩|| വചാ വയഃസ്ഥാ ഗോലോമീ ഹരിതാലം മനഃശിലാ | കുഷ്ഠം സര്ജരസശ്ചൈവ തൈലര്ഥേ വര്ഗ ഇഷ്യതേ ||൪||

View original

कपोतवङ्काऽरलुको वरुणः पारिभद्रकः | आस्फोता चैव योज्याः स्युर्बालानां परिषेचने ||३|| वचा वयःस्था गोलोमी हरितालं मनःशिला | कुष्ठं सर्जरसश्चैव तैलर्थे वर्ग इष्यते ||४||

🔊 Audio coming soon

കപോതവങ്കേത്യാദി| കപോതവങ്കാ കബഡവങ്കേതി ലോകേ പ്രസിദ്ധാ ബ്രഹ്മസുവര്ചലാപരപര്യായാ| ആസ്ഫോതാ സാരിവാ| വയസ്ഥാ ബ്രാഹ്മീ, അന്യേ ഗുഡൂചീമാഹുഃ| ഗോലോമീ ദൂര്വാ| വര്ഗ ഇഷ്യതേ ഇതി വര്ഗഗ്രഹണം യഥാലാഭം പ്രക്ഷേപാര്ഥമ്| വചാദീനാം കല്കകഷായാഭ്യാം തൈലസാധ്യമ്||൩-൪||

Adhikarana 3 (5-7) · Śloka 7

ഹിതം ഘൃതം തുഗാക്ഷീര്യാം സിദ്ധം മധുരകേഷു ച | കുഷ്ഠതാലീശഖദിരചന്ദനസ്യന്ദനേ തഥാ ||൫|| ദേവദാരുവചാഹിങ്ഗുകുഷ്ഠം ഗിരികദമ്ബകഃ | ഏലാ ഹരേണവശ്ചാപി യോജ്യാ ഉദ്ധൂപനേ സദാ ||൬|| ഗന്ധനാകുലികുമ്ഭീകേ മജ്ജാനോ ബദരസ്യ ച | കര്കടാസ്ഥി ഘൃതം ചാപി ധൂപനം സര്ഷപൈഃ സഹ ||൭||

View original

हितं घृतं तुगाक्षीर्यां सिद्धं मधुरकेषु च | कुष्ठतालीशखदिरचन्दनस्यन्दने तथा ||५|| देवदारुवचाहिङ्गुकुष्ठं गिरिकदम्बकः | एला हरेणवश्चापि योज्या उद्धूपने सदा ||६|| गन्धनाकुलिकुम्भीके मज्जानो बदरस्य च | कर्कटास्थि घृतं चापि धूपनं सर्षपैः सह ||७||

🔊 Audio coming soon

ഹിതമിത്യാദി| തുഗാക്ഷീരീ വംശലോചനാ, മധുരകേഷു കാകോല്യാദിഷു; കാകോല്യാദിപാഠാത്തുഗാക്ഷീരീ പ്രാപ്താ, പൃഥക്പാഠോ ഭാഗദ്വയാര്ഥം കുഷ്ഠതാലീശാദീനാം യഥാലാഭനിഷേധാര്ഥോ വാ, യേ തുഗാക്ഷീരീം വംശരോചനാനുകാരിപാര്ഥിവദ്രവ്യം മന്യന്തേ തന്മതേ ദ്വിരുക്തിര്നാസ്തി| കല്കകഷായാഭ്യാം സിദ്ധം ഘൃതം ഹിതമിതി സമ്ബന്ധഃ| ഗിരികദമ്ബകോ മഹാകദമ്ബഃ| ഗന്ധനാകുലീ സുഗന്ധാ രാസ്നാ| കുമ്ഭികാ ജലജാ| ജേജ്ജടാചാര്യസ്തു ന പഠത്യേതദ്ദേവദാര്വാദിയോഗദ്വയമപി, ഗയീ തു പഠതി||൫-൭||

Adhikarana 4 (8) · Śloka 8

കാകാദനീം ചിത്രഫലാം ബിമ്ബീം ഗുഞ്ജാം ച ധാരയേത് | മത്സ്യൌദനം ച കുര്വീത കൃശരാം പലലം തഥാ | ശരാവസമ്പുടേ കൃത്വാ ബലിം ശൂന്യഗൃഹേ ഹരേത് ||൮||

View original

काकादनीं चित्रफलां बिम्बीं गुञ्जां च धारयेत् | मत्स्यौदनं च कुर्वीत कृशरां पललं तथा | शरावसम्पुटे कृत्वा बलिं शून्यगृहे हरेत् ||८||

🔊 Audio coming soon

കാകാദനീമിത്യാദി| കാകാദനീ കാകതിന്ദുകഃ, ‘കാലാ’ ഇത്യന്യേ; ചിത്രഫലാ ഇന്ദ്രവാരുണീ, ചിത്രാണ്ഡികേത്യന്യേ| മത്സ്യൌദനം മത്സ്യഭക്തം; പലലം തിലപിഷ്ടമ്| ‘ശൂന്യഗൃഹേ ഹരേത്’ ഇത്യത്ര ‘ശൂന്യഗൃഹേതരേ’ ഇത്യന്യേ, തത്രേതരേ ഖണ്ഡഗൃഹേ| കേചിദത്രേദൃശം പഠന്തി ‘ഹരേദ്ബലിം ചോത്കുരടേ’ ഇത്യാദി; തത്രോത്കുരടഃ ശൂന്യാഗാരഃ, ശൂന്യാരാമ ഇത്യന്യേ||൮||

Adhikarana 5 (9-11) · Śloka 11

ഉച്ഛിഷ്ടേനാഭിഷേകേണ ശിശോഃ സ്നപനമിഷ്യതേ | പൂജ്യാ ച പൂതനാ ദേവീ ബലിഭിഃ സോപഹാരകൈഃ ||൯|| മലിനാമ്ബരസംവീതാ മലിനാ രൂക്ഷമൂര്ധജാ | ശൂന്യാഗാരാശ്രിതാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ ||൧൦|| ദുര്ദര്ശനാ സുദുര്ഗന്ധാ കരാലാ മേഘകാലികാ | ഭിന്നഗാരാശ്രയാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ ||൧൧||

View original

उच्छिष्टेनाभिषेकेण शिशोः स्नपनमिष्यते | पूज्या च पूतना देवी बलिभिः सोपहारकैः ||९|| मलिनाम्बरसंवीता मलिना रूक्षमूर्धजा | शून्यागाराश्रिता देवी दारकं पातु पूतना ||१०|| दुर्दर्शना सुदुर्गन्धा कराला मेघकालिका | भिन्नगाराश्रया देवी दारकं पातु पूतना ||११||

🔊 Audio coming soon

ഉച്ഛിഷ്ടേനേത്യാദി| ഉച്ഛിഷ്ടേനാഭിഷേകേണ ആചമനോദകേനേത്യര്ഥഃ| പൂര്വകല്പേന സ്നാനമ്| രക്ഷാമന്ത്രഃ- മലിനേത്യാദി||൯-൧൧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 32

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കുമാരതന്ത്രേ (ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ, ആദിതഃ) ദ്വാത്രിംശോऽധ്യായഃ ||൩൨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे (षष्ठोऽध्यायः, आदितः) द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||

🔊 Audio coming soon

ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ കൌമാരഭൃത്യതന്ത്രേ പൂതനാപ്രതിഷേധോ നാമ ദ്വാത്രിംശത്തമോऽധ്യായഃ||൩൨||