Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸਨ੍ਧਿਗਤਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातः सन्धिगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਨਯਨਗਤਰੋਗਾ ਅਭਿਹਿਤਾਃ, ਅਤ ਔਪਦ੍ਰਵਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸਨ੍ਧਿਗਤਾ ਰੋਗਾਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਤ ਆਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਗਤਸ਼ਬ੍ਦ ਆਸ਼੍ਰਯਵਚਨਃ||੧-੨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਪੂਯਾਲਸਃ ਸੋਪਨਾਹਃ ਸ੍ਰਾਵਾਃ ਪਰ੍ਵਣਿਕਾਲਜੀ | ਕ੍ਰਿਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਰੋਗਾਃ ਸਨ੍ਧਿਗਤਾ ਨਵ ||੩||
पूयालसः सोपनाहः स्रावाः पर्वणिकाऽलजी | क्रिमिग्रन्थिश्च विज्ञेया रोगाः सन्धिगता नव ||३||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਰਾਵਾਃ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪੂਯਾਸ੍ਰਾਵ ਇਤ੍ਯਾਦਯਃ||੩||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਪਕ੍ਵਃ ਸ਼ੋਫਃ ਸਨ੍ਧਿਜਃ ਸਂਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯਃ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪੂਯਂ ਪੂਤਿ ਪੂਯਾਲਸਃ ਸਃ |੪|
पक्वः शोफः सन्धिजः संस्रवेद्यः सान्द्रं पूयं पूति पूयालसः सः |४|
🔊 Audio coming soon
ਇਦਾਨੀਂ ਤੇਸਾਂ ਨਵਾਨਾਮਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ- ਪਕ੍ਵ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਨ੍ਧਿਜਃ ਕਨੀਨਸਨ੍ਧਿਜਃ| ਪੂਤਿ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਮ੍| ਅਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਃ ਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ|੪|-
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਨਾਲ੍ਪੋ ਦਸ੍ਟਿਸਨ੍ਧਾਵਪਾਕਃ ਕਣ੍ਡੂਪ੍ਰਾਯੋ ਨੀਰੁਜਸ੍ਤੂਪਨਾਹਃ ||੪||
ग्रन्थिर्नाल्पो दृष्टिसन्धावपाकः कण्डूप्रायो नीरुजस्तूपनाहः ||४||
🔊 Audio coming soon
ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਾਲ੍ਪੋ ਮਹਾਨਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਪਾਕ ਈਸਤ੍ਪਾਕਃ| ਉਪਨਾਹਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਨਾਹਃ| ਕਫਜੋਯਂ ਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ||੪||
Adhikarana 5 (5-7) · Śloka 7
ਗਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਧੀਨਸ਼੍ਰੁਮਾਰ੍ਗੇਣ ਦੋਸਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ ਰੁਗ੍ਵਿਹੀਨਾਨ੍ ਕਨੀਨਾਤ੍ | ਤਾਨ੍ ਵੈ ਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ ਨੇਤ੍ਰਨਾਡੀਮਥੈਕੇ ਤਸ੍ਯਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਕੀਰ੍ਤਯਿਸ੍ਯੇ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ||੫|| ਪਾਕਃ ਸਨ੍ਧੌ ਸਂਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪੂਯਂ ਪੂਯਾਸ੍ਰਾਵੋ ਨੈਕਰੂਪਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ | ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਸਂਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ੍ਰਾਵੋ ਨੀਰੁਜਃ ਸ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ ||੬|| ਰਕ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਃ ਸ਼ੋਣਿਤੋਤ੍ਥਃ ਸਰਕ੍ਤਮੁਸ੍ਣਂ ਨਾਲ੍ਪਂ ਸਂਸ੍ਰਵੇਨ੍ਨਾਤਿਸਾਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ | ਪੀਤਾਭਾਸਂ ਨੀਲਮੁਸ੍ਣਂ ਜਲਾਭਂ ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਾਵਃ ਸਂਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਾਤ੍ ||੭||
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषाः कुर्युः स्रावान् रुग्विहीनान् कनीनात् | तान् वै स्रावान् नेत्रनाडीमथैके तस्या लिङ्गं कीर्तयिष्ये चतुर्धा ||५|| पाकः सन्धौ संस्रवेद्यश्च पूयं पूयास्रावो नैकरूपः प्रदिष्टः | श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं संस्रवेद्यः श्लेष्मास्रावो नीरुजः स प्रदिष्टः ||६|| रक्तास्रावः शोणितोत्थः सरक्तमुष्णं नाल्पं संस्रवेन्नातिसान्द्रम् | पीताभासं नीलमुष्णं जलाभं पित्तास्रावः संस्रवेत् सन्धिमध्यात् ||७||
🔊 Audio coming soon
ਸਨ੍ਧਯੋ ਨੇਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਅਸ਼੍ਰੁਮਾਰ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਸਿਰਾ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਾਃ| ਤਥਾਚ ਵਿਦੇਹਃ,- “ਅਸ਼੍ਰੁਸ੍ਰਾਵਃ ਸਿਰਾ ਗਤ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰਸਨ੍ਧਿਸੁ ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਤਤਃ ਕਨੀਨਕਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਸ਼੍ਰੁ ਕਤ੍ਵਾ ਕਨੀਨਕੇ|| ਤਤਃ ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਥਾਸ੍ਰਾਵਂ ਯਥਾਦੋਸਮਵੇਦਨਮ੍”- ਇਤਿ| ਅਸ਼੍ਰੁਸ੍ਰਾਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਹਿਤੋ ਦੋਸੋਭਿਧੀਯਤੇ| ਕਥਂ ਚਤੁਰ੍ਧੇਤ੍ਯਾਹ- ਪਾਕ ਇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਨੈਕਰੂਪ ਇਤਿ ਅਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਤ੍ਵਾਦ੍ਬਹੁਰੂਪਤ੍ਵਮ੍| ਸਨ੍ਧਿਰਤ੍ਰ ਕਨੀਨਕਸਨ੍ਧਿਃ| ਅਸਾਧ੍ਯੋਯਮ੍| ਸ਼੍ਵੇਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਅਯਮਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਃ| ਰਕ੍ਤੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਅਸਾਵਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਃ| ਪੀਤੇਤ੍ਯਾਦਿ|- ਕਨੀਨਕਸਨ੍ਧਿਮਧ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਵਾਤਾਸ੍ਰਾਵੋ ਨਾਸ੍ਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਜਗਲਗਣ੍ਡਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਵਤ੍| ਏਸੋਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਃ||੫-੭||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਤਾਮ੍ਰਾ ਤਨ੍ਵੀ ਦਾਹਸ਼ੂਲੋਪਪਨ੍ਨਾ ਰਕ੍ਤਾਜ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰ੍ਵਣੀ ਵਤ੍ਤਸ਼ੋਫਾ | ਜਾਤਾ ਸਨ੍ਧੌ ਕਸ੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਲੇਲਜੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਖ੍ਯਾਪਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਃ ||੮||
ताम्रा तन्वी दाहशूलोपपन्ना रक्ताज्ज्ञेया पर्वणी वृत्तशोफा | जाता सन्धौ कृष्णशुक्लेऽलजी स्यात्तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गैः ||८||
🔊 Audio coming soon
ਤਾਮ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸਾਧ੍ਯੋਯਮ੍| ਅਲਜੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਸ੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਲਸਨ੍ਧਾਵੇਵ| ਪੂਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗੈਃ ਪਰ੍ਵਣੀਲਿਙ੍ਗੈਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਲਜ੍ਯੋਃ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਸ੍ਯ ਚੈਕ੍ਯੇਪਿ ਤਨੁਤ੍ਵਸ੍ਥੂਲਤ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਭੇਦਃ| ਤਨ੍ਵੀ ਪਰ੍ਵਣੀ, ਤਤਃ ਸ੍ਥੂਲਾ ਪੁਨਰਲਜੀ| ਇਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਾ ਅਸਾਧ੍ਯਾ ਚ||੮||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਕ੍ਰਿਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਕਣ੍ਡੂਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸਨ੍ਧਿਜਾਤਾਃ | ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਸ੍ਯ ਸਨ੍ਧੌ ਚਰਨ੍ਤੋਨ੍ਤਰ੍ਨਯਨਂ ਦੂਸਯਨ੍ਤਿ ||੯||
क्रिमिग्रन्थिर्वर्त्मनः पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्युः क्रिमयः सन्धिजाताः | नानारूपा वर्त्मशुक्लस्य सन्धौ चरन्तोऽन्तर्नयनं दूषयन्ति ||९||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਿਮੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਕ੍ਰਿਮੀਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਯੋਃ ਸਨ੍ਧੌ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਾਨਾਰੂਪਾਃ ਕ੍ਰਿਮਯੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਃ ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕਣ੍ਡੂਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤੋ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤੋ ਨਯਨਂ ਦੂਸਯਨ੍ਤਿ| ਅਸੌ ਕਫਜਃ ਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ||੯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਨ੍ਧਿਗਤਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਯਃ ||੨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे सन्धिगतरोगविज्ञानीयो नाम द्वितीयोऽध्ययः ||२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||