Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātaḥ sandhigatarōgavijñānīyamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
अथातः सन्धिगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
pūrvasminnadhyāyē sandhyādikramēṇa nayanagatarōgā abhihitāḥ, ata aupadravikānantaraṁ prāk sandhigatā rōgāḥ pratipādyā bhavantītyata āha- athāta ityādi| gataśabda āśrayavacanaḥ||1-2||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
pūyālasaḥ sōpanāhaḥ srāvāḥ parvaṇikā'lajī | krimigranthiśca vijñēyā rōgāḥ sandhigatā nava ||3||
पूयालसः सोपनाहः स्रावाः पर्वणिकाऽलजी | क्रिमिग्रन्थिश्च विज्ञेया रोगाः सन्धिगता नव ||३||
🔊 Audio coming soon
srāvāḥ catvāraḥ pūyāsrāva ityādayaḥ||3||
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
pakvaḥ śōphaḥ sandhijaḥ saṁsravēdyaḥ sāndraṁ pūyaṁ pūti pūyālasaḥ saḥ |4|
पक्वः शोफः सन्धिजः संस्रवेद्यः सान्द्रं पूयं पूति पूयालसः सः |४|
🔊 Audio coming soon
idānīṁ tēṣāṁ navānāmapi pratyēkaṁ lakṣaṇamāha- pakva ityādi| sandhijaḥ kanīnasandhijaḥ| pūti durgandham| ayaṁ sannipātajaḥ sādhyaśca|4|-
Adhikarana 4 (4) · Śloka 4
granthirnālpō dr̥ṣṭisandhāvapākaḥ kaṇḍūprāyō nīrujastūpanāhaḥ ||4||
ग्रन्थिर्नाल्पो दृष्टिसन्धावपाकः कण्डूप्रायो नीरुजस्तूपनाहः ||४||
🔊 Audio coming soon
granthirityādi| nālpō mahānityarthaḥ| apāka īṣatpākaḥ| upanāhaḥ ślēṣmōpanāhaḥ| kaphajō'yaṁ sādhyaśca||4||
Adhikarana 5 (5-7) · Śloka 7
gatvā sandhīnaśrumārgēṇa dōṣāḥ kuryuḥ srāvān rugvihīnān kanīnāt | tān vai srāvān nētranāḍīmathaikē tasyā liṅgaṁ kīrtayiṣyē caturdhā ||5|| pākaḥ sandhau saṁsravēdyaśca pūyaṁ pūyāsrāvō naikarūpaḥ pradiṣṭaḥ | śvētaṁ sāndraṁ picchilaṁ saṁsravēdyaḥ ślēṣmāsrāvō nīrujaḥ sa pradiṣṭaḥ ||6|| raktāsrāvaḥ śōṇitōtthaḥ saraktamuṣṇaṁ nālpaṁ saṁsravēnnātisāndram | pītābhāsaṁ nīlamuṣṇaṁ jalābhaṁ pittāsrāvaḥ saṁsravēt sandhimadhyāt ||7||
गत्वा सन्धीनश्रुमार्गेण दोषाः कुर्युः स्रावान् रुग्विहीनान् कनीनात् | तान् वै स्रावान् नेत्रनाडीमथैके तस्या लिङ्गं कीर्तयिष्ये चतुर्धा ||५|| पाकः सन्धौ संस्रवेद्यश्च पूयं पूयास्रावो नैकरूपः प्रदिष्टः | श्वेतं सान्द्रं पिच्छिलं संस्रवेद्यः श्लेष्मास्रावो नीरुजः स प्रदिष्टः ||६|| रक्तास्रावः शोणितोत्थः सरक्तमुष्णं नाल्पं संस्रवेन्नातिसान्द्रम् | पीताभासं नीलमुष्णं जलाभं पित्तास्रावः संस्रवेत् सन्धिमध्यात् ||७||
🔊 Audio coming soon
sandhayō nētrāntargatāścatvāraḥ| aśrumārgaśabdēnātra sirā abhiprētāḥ| tathāca vidēhaḥ,- “aśrusrāvaḥ sirā gatvā nētrasandhiṣu tiṣṭhati| tataḥ kanīnakaṁ gatvā cāśru kr̥tvā kanīnakē|| tataḥ sravatyathāsrāvaṁ yathādōṣamavēdanam”- iti| aśrusrāvaśabdēnātra tatsahitō dōṣō'bhidhīyatē| kathaṁ caturdhētyāha- pāka ityādi|- naikarūpa iti asya sannipātajatvādbahurūpatvam| sandhiratra kanīnakasandhiḥ| asādhyō'yam| śvēta ityādi|- ayamapyasādhyaḥ| raktētyādi|- asāvapyasādhyaḥ| pītētyādi|- kanīnakasandhimadhyādityarthaḥ| vyādhisvabhāvatō vātāsrāvō nāsti, pittajagalagaṇḍacāturthikavat| ēṣō'pyasādhyaḥ||5-7||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
tāmrā tanvī dāhaśūlōpapannā raktājjñēyā parvaṇī vr̥ttaśōphā | jātā sandhau kr̥ṣṇaśuklē'lajī syāttasminnēva khyāpitā pūrvaliṅgaiḥ ||8||
ताम्रा तन्वी दाहशूलोपपन्ना रक्ताज्ज्ञेया पर्वणी वृत्तशोफा | जाता सन्धौ कृष्णशुक्लेऽलजी स्यात्तस्मिन्नेव ख्यापिता पूर्वलिङ्गैः ||८||
🔊 Audio coming soon
tāmrētyādi| asādhyō'yam| alajītyādi| tasminnēva kr̥ṣṇaśuklasandhāvēva| pūrvaliṅgaiḥ parvaṇīliṅgairityarthaḥ| parvaṇyalajyōḥ sthānasya lakṣaṇasya caikyē'pi tanutvasthūlatvābhyāṁ bhēdaḥ| tanvī parvaṇī, tataḥ sthūlā punaralajī| iyaṁ sannipātajā asādhyā ca||8||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
krimigranthirvartmanaḥ pakṣmaṇaśca kaṇḍūṁ kuryuḥ krimayaḥ sandhijātāḥ | nānārūpā vartmaśuklasya sandhau carantō'ntarnayanaṁ dūṣayanti ||9||
क्रिमिग्रन्थिर्वर्त्मनः पक्ष्मणश्च कण्डूं कुर्युः क्रिमयः सन्धिजाताः | नानारूपा वर्त्मशुक्लस्य सन्धौ चरन्तोऽन्तर्नयनं दूषयन्ति ||९||
🔊 Audio coming soon
krimītyādi| krimīgranthirvartmaśuklayōḥ sandhau bhavati| tatraiva nānārūpāḥ krimayō vartmanaḥ pakṣmaṇaśca sandhiṁ prāptāḥ kaṇḍūṁ janayanti, antaścarantō bhakṣayantō nayanaṁ dūṣayanti| asau kaphajaḥ sādhyaśca||9||
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrē sandhigatarōgavijñānīyō nāma dvitīyō'dhyayaḥ ||2||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे सन्धिगतरोगविज्ञानीयो नाम द्वितीयोऽध्ययः ||२||
🔊 Audio coming soon
iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṁ nibandhasaṅgrahākhyāyāṁ suśrutavyākhyāmuttaratantrāntargatē śālākyatantrē dvitīyō'dhyāyaḥ||2||