Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

30. śakunīpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਕੁਨੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथातः शकुनीप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ਕੁਨੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਰਮ੍ਭਃ, ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਦਿਗ੍ਰਹਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਸੂਤ੍ਰੇਸ੍ਯਾ ਏਵਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਾਹ- ਅਥਾਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ||੧-੨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ਸ਼ਕੁਨ੍ਯਭਿਪਰੀਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਜਾਨਤਾ | ਵੇਤਸਾਮ੍ਰਕਪਿਤ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ||੩||

View original

शकुन्यभिपरीतस्य कार्यो वैद्येन जानता | वेतसाम्रकपित्थानां निष्क्वाथः परिषेचने ||३||

🔊 Audio coming soon

ਸ਼ਕੁਨੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਭਿਪਰੀਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਸ੍ਯ, ‘ਬਾਲਸ੍ਯ’ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਜਾਨਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ| ਨਿਸ੍ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ||੩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ਕਸਾਯਮਧੁਰੌਸ੍ਤੈਲਂ ਕਾਰ੍ਯਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ |੪|

View original

कषायमधुरौस्तैलं कार्यमभ्यञ्जने शिशोः |४|

🔊 Audio coming soon

ਕਸਾਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਸਾਯਾ ਵਟਾਦਯਃ, ਮਧੁਰਾਣਿ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੀਨਿ; ਤਤ੍ਰ ਵਟਾਦੀਨਾਂ ਕਸਾਯਃ, ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕਃ, ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਂ ਸਾਧ੍ਯਂ; ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵਟਾਦੀਨਾਂ ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਕਲ੍ਕਕਸਾਯੌ ਕਲ੍ਪਨੀਯਾਵਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ|੪|-

Adhikarana 4 (4) · Śloka 5

ਮਧੁਕੋਸ਼ੀਰਹ੍ਰੀਬੇਰਸਾਰਿਵੋਤ੍ਪਲਪਦ੍ਮਕੈਃ ||੪|| ਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਗੈਰਿਕੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹੇਚ੍ਛਿਸ਼ੁਮ੍ |੫|

View original

मधुकोशीरह्रीबेरसारिवोत्पलपद्मकैः ||४|| रोध्रप्रियङ्गुमञ्जिष्ठागैरिकैः प्रदिहेच्छिशुम् |५|

🔊 Audio coming soon

ਮਧੁਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਉਤ੍ਪਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਪ੍ਰਦਿਹੇਤ੍ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍||੪||-

Adhikarana 5 (5) · Śloka 5

ਵ੍ਰਣੇਸੂਕ੍ਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ||੫||

View original

व्रणेषूक्तानि चूर्णानि पथ्यानि विविधानि च ||५||

🔊 Audio coming soon

ਵ੍ਰਣੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਸ਼ਕੁਨੀਜੁਸ੍ਟਬਾਲਕਵ੍ਰਣੇਸੁ| ਉਕ੍ਤਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਦ੍ਵਿਵ੍ਰਣੀਯਾਧ੍ਯਾਯੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਮਿਸ਼੍ਰਕੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚ ਸ਼ੋਧਨਰੋਪਣਾਨਿ| ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਰਣਿਤੋਪਾਸਨੀਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਲਿਮੁਦ੍ਗਦਾਡਿਮਸੈਨ੍ਧਵਯਵਪਟੋਲਾਦੀਨਿ; ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਪਥ੍ਯਾਨੀਤਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨੀਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕੁਨੀਜੁਸ੍ਟਬਾਲਕਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਸਦਾਹਪਾਕਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵਹਰਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍||੫||

Adhikarana 6 (6) · Śloka 6

ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੇ ਧੂਪਨਾਨਿ ਤਾਨੀਹਾਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ |੬|

View original

स्कन्दग्रहे धूपनानि तानीहापि प्रयोजयेत् |६|

🔊 Audio coming soon

ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਧੂਪਨਾਨਿ ਸਰ੍ਸਪਾ ਇਤ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨੀਹਾਪਿ ਸ਼ਕੁਨ੍ਯਮਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|੬|-

Adhikarana 7 (6) · Śloka 7

ਸ਼ਤਾਵਰੀਮਗੈਰ੍ਵਾਰੁਨਾਗਦਨ੍ਤੀਨਿਦਿਗ੍ਧਿਕਾਃ ||੬|| ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਂ ਸਹਦੇਵਾਂ ਚ ਬਹਤੀਂ ਚਾਪਿ ਧਾਰਯੇਤ੍ |੭|

View original

शतावरीमृगैर्वारुनागदन्तीनिदिग्धिकाः ||६|| लक्ष्मणां सहदेवां च बृहतीं चापि धारयेत् |७|

🔊 Audio coming soon

ਸ਼ਤਾਵਰੀਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਗੈਰ੍ਵਾਰੁਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ, ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਦਨ੍ਤਿਨੀ, ਸਹਦੇਵਾ ਪੀਤਪੁਸ੍ਪਾ ਬਲਾ, ਬਹਤੀ ਸ੍ਥੂਲਫਲਾ||੬||-

Adhikarana 8 (7) · Śloka 8

ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਕਂ ਮਾਲ੍ਯਂ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ ||੭|| ਬਲਿਰੇਸ ਕਰਞ੍ਜੇਸੁ ਨਿਵੇਦ੍ਯੋ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ |੮|

View original

तिलतण्डुलकं माल्यं हरितालं मनःशिला ||७|| बलिरेष करञ्जेषु निवेद्यो नियतात्मना |८|

🔊 Audio coming soon

ਤਿਲੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਸ ਤਿਲਤਣ੍ਡੁਲਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕੋ ਬਲਿਃ| ਕਰਞ੍ਜੇਸੁ ਨਕ੍ਤਮਾਲੇਸੁ| ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ ਸਂਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ ‘ਕਰਞ੍ਜੇਸੁ’ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯੇ ‘ਨਿਕੁਞ੍ਜੇਸੁ’ ਇਤਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਨਿਕੁਞ੍ਜੇਸੁ ਵਨੇਸੁ||੭||-

Adhikarana 9 (8) · Śloka 8

ਨਿਸ੍ਕੁਟੇ ਚ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਮਸ੍ਯ ਯਥਾਵਿਧਿ ||੮||

View original

निष्कुटे च प्रयोक्तव्यं स्नानमस्य यथाविधि ||८||

🔊 Audio coming soon

ਨਿਸ੍ਕੁਟੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਸ੍ਕੁਟੇ ਗਹੋਪਵਨੇ, ਅਨ੍ਯੇ ਨਿਸ੍ਕੁਟਂ ਵਨਗਹਨਮਾਹੁਃ| ਯਥਾਵਿਧੀਤਿ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ; ਤੇਨ ਸ਼ਾਲਿਯਵਰਚਿਤਮਣ੍ਡਲੇ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਤੇਨ ਜਲੇਨ ਸ੍ਨਾਨਮਿਤਿ ਲਭ੍ਯਤੇ||੮||

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

ਸ੍ਕਨ੍ਦਾਪਸ੍ਮਾਰਸ਼ਮਨਂ ਘਤਂ ਚਾਪੀਹ ਪੂਜਿਤਮ੍ |੯|

View original

स्कन्दापस्मारशमनं घृतं चापीह पूजितम् |९|

🔊 Audio coming soon

ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਘਤਂ ਦੇਵਦਾਰੁਣਿ ਰਾਸ੍ਨਾਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ, ਚਕਾਰੋਤ੍ਰ ਸੋਮਵਲ੍ਲਯਾਦੀਨਾਮਪਿ ਧਾਰਣਂ ਸਮੁਚ੍ਚਿਨੋਤਿ| ਜੇਜ੍ਜਟਸ੍ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਦਗ੍ਰਹੇ ਧੂਪਨਾਨੀਤ੍ਯਾਦਿਕਧੂਪਨਪਾਠਾਨ੍ਤੇ ਇਦਂ ਘਤਂ ਪਠਤਿ|੯|-

Adhikarana 11 (9) · Śloka 9

ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਂ ਪੂਜਾਂ ਸ਼ਕੁਨ੍ਯਾਃ ਕੁਸੁਮੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ||੯||

View original

कुर्याच्च विविधां पूजां शकुन्याः कुसुमैः शुभैः ||९||

🔊 Audio coming soon

ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕੁਸੁਮੈਃ ਸ਼ੁਭੈਰਿਤਿ ਜਾਤੀਪੁਸ੍ਪਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਦਿਭਿਃ||੯||

Adhikarana 12 (10-11) · Śloka 11

ਅਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸਚਰਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂਸਿਤਾ | ਅਯੋਮੁਖੀ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤੁਣ੍ਡਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ||੧੦|| ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ਮਹਾਕਾਯਾ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸੀ ਭੈਰਵਸ੍ਵਰਾ | ਲਮ੍ਬੋਦਰੀ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ||੧੧||

View original

अन्तरीक्षचरा देवी सर्वालङ्कारभूषिता | अयोमुखी तीक्ष्णतुण्डा शकुनी ते प्रसीदतु ||१०|| दुर्दर्शना महाकाया पिङ्गाक्षी भैरवस्वरा | लम्बोदरी शङ्कुकर्णी शकुनी ते प्रसीदतु ||११||

🔊 Audio coming soon

ਬਾਲਕਰਕ੍ਸਾਮਾਹ- ਅਨ੍ਤਰੀਕ੍ਸੇਤ੍ਯਾਦਿ||੧੦-੧੧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 30

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੁਮਾਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ਼ਕੁਨੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ (ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ, ਆਦਿਤਃ) ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੩੦||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे शकुनीप्रतिषेधो नाम (चतुर्थोऽध्यायः, आदितः) त्रिंशोऽध्यायः ||३०||

🔊 Audio coming soon

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਡਲ੍ਹ(ਹ੍ਲ)ਣਵਿਰਚਿਤਾਯਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਕੌਮਾਰਭਤ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸ਼ਕੁਨੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੦||