Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

30. śakunīpratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

athātaḥ śakunīpratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||

View original

अथातः शकुनीप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

skandāpasmārapratiṣēdhānantaraṁ śakunīpratiṣēdhārambhaḥ, skandādigrahapratipādakasūtrē'syā ēvānantarōktatvādityāha- athāta ityādi||1-2||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

śakunyabhiparītasya kāryō vaidyēna jānatā | vētasāmrakapitthānāṁ niṣkvāthaḥ pariṣēcanē ||3||

View original

शकुन्यभिपरीतस्य कार्यो वैद्येन जानता | वेतसाम्रकपित्थानां निष्क्वाथः परिषेचने ||३||

🔊 Audio coming soon

śakunītyādi| abhiparītasya vyāptasya, ‘bālasya’ iti śēṣaḥ| jānatā buddhimatā| niṣkvāthaḥ pariṣēcanē kārya iti sambandhaḥ||3||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

kaṣāyamadhuraustailaṁ kāryamabhyañjanē śiśōḥ |4|

View original

कषायमधुरौस्तैलं कार्यमभ्यञ्जने शिशोः |४|

🔊 Audio coming soon

kaṣāyētyādi| kaṣāyā vaṭādayaḥ, madhurāṇi kākōlyādīni; tatra vaṭādīnāṁ kaṣāyaḥ, kākōlyādīnāṁ ca kalkaḥ, tābhyāṁ tailaṁ sādhyaṁ; pratyēkaṁ vaṭādīnāṁ kākōlyādīnāṁ ca kalkakaṣāyau kalpanīyāvityanyē|4|-

Adhikarana 4 (4) · Śloka 5

madhukōśīrahrībērasārivōtpalapadmakaiḥ ||4|| rōdhrapriyaṅgumañjiṣṭhāgairikaiḥ pradihēcchiśum |5|

View original

मधुकोशीरह्रीबेरसारिवोत्पलपद्मकैः ||४|| रोध्रप्रियङ्गुमञ्जिष्ठागैरिकैः प्रदिहेच्छिशुम् |५|

🔊 Audio coming soon

madhukētyādi| utpalaṁ nīlōtpalam| pradihēt limpēt||4||-

Adhikarana 5 (5) · Śloka 5

vraṇēṣūktāni cūrṇāni pathyāni vividhāni ca ||5||

View original

व्रणेषूक्तानि चूर्णानि पथ्यानि विविधानि च ||५||

🔊 Audio coming soon

vraṇēṣvityādi| vraṇēṣu śakunījuṣṭabālakavraṇēṣu| uktāni cūrṇāni dvivraṇīyādhyāyē kīrtitāni miśrakōktāni ca śōdhanarōpaṇāni| pathyāni vraṇitōpāsanīyōktāni śālimudgadāḍimasaindhavayavapaṭōlādīni; anyē tu pathyānīti cūrṇānītyasya viśēṣaṇaṁ kurvanti, tatra śakunījuṣṭabālakavraṇānāṁ sadāhapākaraktasrāvaharāṇi cūrṇāni prayōktavyānīti sambandhanīyam||5||

Adhikarana 6 (6) · Śloka 6

skandagrahē dhūpanāni tānīhāpi prayōjayēt |6|

View original

स्कन्दग्रहे धूपनानि तानीहापि प्रयोजयेत् |६|

🔊 Audio coming soon

skandētyādi| dhūpanāni sarṣapā ityādīni skandagrahōktāni, tānīhāpi śakunyamapi prayōjayēt|6|-

Adhikarana 7 (6) · Śloka 7

śatāvarīmr̥gairvārunāgadantīnidigdhikāḥ ||6|| lakṣmaṇāṁ sahadēvāṁ ca br̥hatīṁ cāpi dhārayēt |7|

View original

शतावरीमृगैर्वारुनागदन्तीनिदिग्धिकाः ||६|| लक्ष्मणां सहदेवां च बृहतीं चापि धारयेत् |७|

🔊 Audio coming soon

śatāvarītyādi| mr̥gairvāruḥ indravāruṇī, nāgadantī dantinī, sahadēvā pītapuṣpā balā, br̥hatī sthūlaphalā||6||-

Adhikarana 8 (7) · Śloka 8

tilataṇḍulakaṁ mālyaṁ haritālaṁ manaḥśilā ||7|| balirēṣa karañjēṣu nivēdyō niyatātmanā |8|

View original

तिलतण्डुलकं माल्यं हरितालं मनःशिला ||७|| बलिरेष करञ्जेषु निवेद्यो नियतात्मना |८|

🔊 Audio coming soon

tilētyādi| ēṣa tilataṇḍulakamityādikō baliḥ| karañjēṣu naktamālēṣu| niyatātmanā saṁyatēndriyēṇa ‘karañjēṣu’ ityatrānyē ‘nikuñjēṣu’ iti paṭhanti, nikuñjēṣu vanēṣu||7||-

Adhikarana 9 (8) · Śloka 8

niṣkuṭē ca prayōktavyaṁ snānamasya yathāvidhi ||8||

View original

निष्कुटे च प्रयोक्तव्यं स्नानमस्य यथाविधि ||८||

🔊 Audio coming soon

niṣkuṭē ityādi| niṣkuṭē gr̥hōpavanē, anyē niṣkuṭaṁ vanagahanamāhuḥ| yathāvidhīti skandagrahōktō vidhiḥ; tēna śāliyavaracitamaṇḍalē gāyatryabhimantratēna jalēna snānamiti labhyatē||8||

Adhikarana 10 (9) · Śloka 9

skandāpasmāraśamanaṁ ghr̥taṁ cāpīha pūjitam |9|

View original

स्कन्दापस्मारशमनं घृतं चापीह पूजितम् |९|

🔊 Audio coming soon

skandētyādi| ghr̥taṁ dēvadāruṇi rāsnāyāmityādikaṁ, cakārō'tra sōmavallayādīnāmapi dhāraṇaṁ samuccinōti| jējjaṭastu skandagrahē dhūpanānītyādikadhūpanapāṭhāntē idaṁ ghr̥taṁ paṭhati|9|-

Adhikarana 11 (9) · Śloka 9

kuryācca vividhāṁ pūjāṁ śakunyāḥ kusumaiḥ śubhaiḥ ||9||

View original

कुर्याच्च विविधां पूजां शकुन्याः कुसुमैः शुभैः ||९||

🔊 Audio coming soon

kuryādityādi| kusumaiḥ śubhairiti jātīpuṣpanīlōtpalādibhiḥ||9||

Adhikarana 12 (10-11) · Śloka 11

antarīkṣacarā dēvī sarvālaṅkārabhūṣitā | ayōmukhī tīkṣṇatuṇḍā śakunī tē prasīdatu ||10|| durdarśanā mahākāyā piṅgākṣī bhairavasvarā | lambōdarī śaṅkukarṇī śakunī tē prasīdatu ||11||

View original

अन्तरीक्षचरा देवी सर्वालङ्कारभूषिता | अयोमुखी तीक्ष्णतुण्डा शकुनी ते प्रसीदतु ||१०|| दुर्दर्शना महाकाया पिङ्गाक्षी भैरवस्वरा | लम्बोदरी शङ्कुकर्णी शकुनी ते प्रसीदतु ||११||

🔊 Audio coming soon

bālakarakṣāmāha- antarīkṣētyādi||10-11||

Adhikarana puShpikA · Śloka 30

iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē kumāratantrē śakunīpratiṣēdhō nāma (caturthō'dhyāyaḥ, āditaḥ) triṁśō'dhyāyaḥ ||30||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते कुमारतन्त्रे शकुनीप्रतिषेधो नाम (चतुर्थोऽध्यायः, आदितः) त्रिंशोऽध्यायः ||३०||

🔊 Audio coming soon

iti śrīḍalha(hla)ṇaviracitāyāṁ nibandhasaṅgrahākhyāyāṁ suśrutavyākhyāyāmuttaratantrāntargatē kaumārabhr̥tyatantrē śakunīpratiṣēdhō nāma triṁśattamō'dhyāyaḥ||30||

30. śakunīpratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi