11. ślēṣmābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

பித்தாபிஷ்யந்தாநந்தரஂ தோஷக்ரமேண கபாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதாரம்பஃ- அதாத இத்யாதி||௧-௨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

ஸ்யந்தாதிமந்தௌ கபஜௌ ப்ரவத்தௌ ஜயேத் ஸிராணாமத மோக்ஷணேந | ஸ்வேதாவபீடாஞ்ஜநதூமஸேகப்ரலேபயோகைஃ கவலக்ரஹைஶ்ச ||௩|| ரூக்ஷைஸ்ததாऽऽஶ்ச்யோதநஸஂவிதாநைஸ்ததைவ ரூக்ஷைஃ புடபாகயோகைஃ | த்ர்யஹாத்த்ர்யஹாச்சாப்யபதர்பணாந்தே ப்ராதஸ்தயோஸ்திக்தகதஂ ப்ரஶஸ்தம் ||௪|| ததந்நபாநஂ ச ஸமாசரேத்தி யச்ச்லேஷ்மணோ நைவ கரோதி வத்திம் |௫|

ஸிராணாமத மோக்ஷணேநேத்யத்ராதஶப்தாதயமபிப்ராயஃ- கதஸ்நேஹாதிபூர்வக்ரமஸ்ய ப்ரவத்தாவஸ்தாயாஂ ஸிராமோக்ஷஃ| பூர்வக்ரமமாஹ- ஸ்வேதாவபீடேத்யாதி| த்ர்யஹாத் த்ர்யஹாதிதி அதர்பணப்ரேரிததிநசதுஷ்டயஸ்ய திக்தத்ரவ்யஸாதிதஂ ப்ராதஃ ப்ரஶஸ்தஂ கதஂ, தேந ஸ்நிக்தஸ்ய த்ர்யஹாத் ஸிராமோக்ஷஃ| ‘ப்ராதஸ்தயோஸ்திக்தகதஂ ப்ரஶஸ்தஂ’ இத்யத்ர ‘தௌ ப்ராதரேவாநு கதஂ பிபேதாஂ’ இதி கேசித் படந்தி| ‘ததந்நபாநஂ ச ஸமாசரேத்தி’ இத்யத்ர ‘தத் ப்ராதரந்நஂ ச ஸமாசரேத்தி’ இதி கேசித் படந்தி; ப்ராதர்க்ரஹணஂ த்விரந்நகாலநிஷேதார்தமிதி வ்யாக்யாநயந்தி||௩-௪||-

Adhikarana 3 (5) · Śloka 6

குடந்நடாஸ்போடபணிஜ்ஜபில்வபத்தூரபில்வர்ககபித்தபங்கைஃ ||௫|| ஸ்வேதஂ விதத்யாத்... |௬|

ஸ்வேதத்ரவ்யாண்யாஹ- குடந்நடேத்யாதி| குடந்நடஂ தகரஂ; பணிஜ்ஜகஃ தீக்ஷ்ணகந்தஃ ஸ்வநாம்நைவ ப்ரஸித்தஃ, அந்யே நிர்குண்டீமாஹுஃ; பத்தூரஃ ஶரபாலிகஃ, பங்கைஃ பத்ரபங்கைஃ, அந்யே பங்கஶப்தேந பல்லவாநாஹுஃ||௫||-

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

... அதவாऽநுலேபஂ பர்ஹிஷ்டஶுண்டீஸுரகாஷ்டகுஷ்டைஃ |௬|

அநுலேபத்ரவ்யாண்யாஹ- அதவேத்யாதி| பர்ஹிஷ்டஂ பாலகம்|௬|-

Adhikarana 5 (6-9) · Śloka 10

ஸிந்தூத்தஹிங்குத்ரிபலாமதூகப்ரபௌண்டரீகாஞ்ஜநதுத்ததாம்ரைஃ ||௬|| பிஷ்டைர்ஜலேநாஞ்ஜநவர்தயஃ ஸ்யுஃ பத்யாஹரித்ராமதுகாஞ்ஜநைர்வா | த்ரீண்யூஷணாநி த்ரிபலா ஹரித்ரா விடங்கஸாரஶ்ச ஸமாநி ச ஸ்யுஃ ||௭|| பர்ஹிஷ்டகுஷ்டாமரகாஷ்டஶங்கபாடாமலவ்யோஷமநஃஶிலாஶ்ச | பிஷ்ட்வாऽம்புநா வா குஸுமாநி ஜாதிகரஞ்ஜஶோபாஞ்ஜநஜாநி யுஞ்ஜ்யாத் ||௮|| பலஂ ப்ரகீர்யாததவாऽபி ஶிக்ரோஃ புஷ்பஂ ச துல்யஂ பஹதீத்வயஸ்ய | ரஸாஞ்ஜநஂ ஸைந்தவசந்தநஂ ச மநஃஶிலாலே லஶுநஂ ச துல்யம் ||௯|| பிஷ்ட்வாऽஞ்ஜநார்தே கபஜேஷு தீமாந் வர்தீர்விதத்யாந்நயநாமயேஷு |௧௦|

வர்த்யஞ்ஜநத்ரவ்யாண்யாஹ- ஸிந்தூத்தேத்யாதி| த்ரீண்யூஷணாநீதி த்ரிகடுகமித்யர்தஃ| பர்ஹிஷ்டஂ வாலகம்| அமரகாஷ்டஂ தேவதாரு| ப்ரகீர்யஃ கண்டகிகரஞ்ஜஃ| கேசித் புஷ்பமபி ப்ரகீர்யாதேவேதி கதயந்தி| ததா பஹதீத்வயஸ்ய புஷ்பஂ பலஂ ச| ஆலஂ ஹரிதாலம்| ஏதா வர்த்யோऽர்தஶ்லோகஸமாபநாஃ பஞ்ச த்ர்யூஷணாதித்ரவ்யைர்ஜ்ஞேயாஃ| பஞ்ஜிகாயாஂ து ‘வ்யோஷமநஃஶிலாஶ்ச’ இத்யநந்தரஂ ‘மூர்வா ச ஜாதீமுகுலாநி சாபி பிஷ்ட்வாऽம்புநைதாந் விதரேத்ததைவ’ இதி பட்யதே; வ்யாக்யாநஂ ச- த்ர்யூஷணாத்யஷ்டாங்கமஞ்ஜநஂ, பர்ஹிஷ்டாதி த்வாதஶாங்கஂ, அதவேத்யநேந விகல்பவாசிநா கண்டகிகரஞ்ஜபலதுல்யாஂஶைர்வக்ஷ்யமாணைரௌஷதைரேகமஞ்ஜநஂ, ஶிக்ருபலதுல்யாஂஶைர்வக்ஷ்யமாணைர்த்விதீயமஞ்ஜநம்| ‘ஸிந்தூத்தஹிங்கு’ இத்யத்ர கேசித் ‘ஸிந்துப்ரஸூதஂ’ இதி படந்தி||௬-௯||-

Adhikarana 6 (11-12) · Śloka 12

ரோகே பலாஸக்ரதிதேऽஞ்ஜநஂ ஜ்ஞைஃ கர்தவ்யமேதத் ஸுவிஶுத்தகாயே ||௧௦|| நீலாந் யவாந் கவ்யபயோऽநுபீதாந் ஶலாகிநஃ ஶுஷ்கதநூந் விதஹ்ய | ததாऽர்ஜகாஸ்போதகபித்தபில்வநிர்குண்டிஜாதீகுஸுமாநி சைவ ||௧௧|| தத்க்ஷாரவத்ஸைந்தவதுத்தரோசநஂ பக்வஂ விதத்யாதத லோஹநாட்யாம் | ஏதத்பலாஸக்ரதிதேऽஞ்ஜநஂ ஸ்யாதேஷோऽநுகல்பஸ்து பணிஜ்ஜகாதௌ ||௧௨||

ரோகே இத்யாதி| ஜ்ஞைரிதி குஶலைர்வைத்யைரித்யர்தஃ| ஏதத் வக்ஷ்யமாணஂ க்ஷாராஞ்ஜநம்| ஸுவிஶுத்தகாயே இதி ஸிராவ்யதவிரேகஶிரோவிரேகைரித்யர்தஃ| ததேவ க்ஷாரஞ்ஜநஂ வ்யுத்பாதயந்நாஹ- நீலாநித்யாதி| நீலாந் அபக்வாந் | கவ்யபயோऽநுபீதாந் கஷ்ணகோதுக்தபாவிதாந், பீதாநிதி வக்தவ்யே அநுபீதாநிதி யத் கதஂ தத் ஸப்தாஹஂ ஸப்தாஹத்வயஂ வா பாவநா கார்யேதி போதயதி| ஶலாகிநஃ ஶூகயுக்தாந்| ததிதி பஸ்மேத்யர்தஃ| நீலயவாதிபஸ்மப்ரஸ்தஂ, உஷ்ணோதகாடகேந ஸஹ மேலயித்வா புநஃ புநராஸ்ராவயேத், யாவத் க்ஷாரோதகஂ தீக்ஷ்ணஂ பிச்சிலஂ ரக்தஂ ச ஸ்யாத், ததா பஸ்ம விஹாய தத்ர க்ஷாரோதகே ஸைந்தவதுத்தரோசநமாவாபஂ க்ஷாரோதகாத்த்வாத்ரிஂஶத்பாகஂ தத்த்வா பசேத்| கேசித் ஸைந்தவாதித்ரவ்யாணி பஸ்மார்தஂ ந து ஆவாபார்தமிதி வதந்தி, தந்மதேऽப்ரதிவாபமேவ பக்தவ்யம்| பணிஜ்ஜகாதாவித்யத்ராதிஶப்தாத் குஸுமாதயோ கஹ்யந்தே||௧௧-௧௨||

Adhikarana 7 (13) · Śloka 13

மஹௌஷதஂ மாகதிகாஂ ச முஸ்தாஂ ஸஸைந்தவஂ யந்மரிசஂ ச ஶுக்லம் | தந்மாதுலுங்கஸ்வரஸேந பிஷ்டஂ நேத்ராஞ்ஜநஂ பிஷ்டகமாஶு ஹந்யாத் ||௧௩||

பிஷ்டகரோகேऽஞ்ஜநமாஹ- மஹௌஷதமித்யாதி| மரிசஂ ஶுக்லஂ ஶோபாஞ்ஜநபீஜம்||௧௩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

பலே பஹத்யா மகதோத்பவாநாஂ நிதாய கல்கஂ பலபாககாலே | ஸ்ரோதோஜயுக்தஂ ச ததுத்ததஂ ஸ்யாத்தத்வத்து பிஷ்டே ... |௧௪|

அபரமப்யஞ்ஜநமாஹ- பலே இத்யாதி| பலபாககாலே கண்டகாரிபலமுத்ததபீஜஂ ஸௌவீராஞ்ஜநஸமபாகேந பிப்பலீகல்கேந பூரயேத், தத்கல்கஂ ஸப்தராத்ராதநந்தரமுத்ததஂ மஹௌஷதாத்யஞ்ஜநவத் பிஷ்டகரோகே ஹிதஂ பத்யமித்யர்தஃ|௧௪|-

Adhikarana 9 (14) · Śloka 15

...விதிரேஷ சாபி ||௧௪|| வார்தாகஶிக்ர்விந்த்ரஸுராபடோலகிராததிக்தாமலகீபலேஷு |௧௫|

கண்டகாரிபலவிதிமந்யத்ராபி பலேऽதிதிஶந்நாஹ- விதிரித்யாதி| இந்த்ரஸுரா இந்த்ரவாருணீ||௧௪||-

Adhikarana 10 (15) · Śloka 16

காஸீஸஸாமுத்ரரஸாஞ்ஜநாநி ஜாத்யாஸ்ததா க்ஷா(கோ)ரகமேவ சாபி ||௧௫|| ப்ரக்லிந்நவர்த்மந்யுபதிஶ்யதே து யோகாஞ்ஜநஂ தந்மதுநாऽவகஷ்டம் |௧௬|

ப்ரக்லிந்நவர்த்மநி ரோகே யோகாஞ்ஜநமாஹ- காஸீஸேத்யாதி| ஜாத்யாஃ கோரகஂ ஜாதீகலிகா||௧௫||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 17

நாதேயமக்ர்யஂ மரிசஂ ச ஶுக்லஂ நேபாலஜாதா ச ஸமப்ரமாணா ||௧௬|| ஸமாதுலுங்கத்ரவ ஏஷ யோகஃ கண்டூஂ நிஹந்யாத் ஸகதஞ்ஜநேந |௧௭|

ஸர்வேஷாஂ கபஜாக்ஷிரோகாணாமுபத்ரவபூதாயாஃ கண்ட்வாஶ்சிகித்ஸாமாஹ- நாதேயமித்யாதி| நாதேயமிதி ஸைந்தவமித்யர்தஃ| மரிசஂ ச ஶுக்லமிதி ஶோபாஞ்ஜநபீஜமித்யர்தஃ; அந்யே ஶுக்லமேவ மரிசஂ கதயந்தி| நேபாலஜாதா மநஃஶிலா||௧௬||-

Adhikarana 12 (17) · Śloka 18

ஸஶங்கவேரஂ ஸுரதாரு முஸ்தஂ ஸிந்துப்ரபூ(ஸூ)தஂ முகுலாநி ஜாத்யாஃ ||௧௭|| ஸுராப்ரபிஷ்டஂ த்விதமஞ்ஜநஂ ஹி கண்ட்வாஂ ச ஶோபே ச ஹிதஂ வதந்தி |௧௮|

கண்ட்வாமபரமப்யஞ்ஜநமாஹ- ஸேத்யாதி||௧௭||-

Adhikarana 13 (18) · Śloka 19

ஸ்யந்தாதிமந்தக்ரமமாசரேச்ச ஸர்வேஷு சைதேஷு ஸதாऽப்ரமத்தஃ ||௧௮|| (விஶேஷதோ நாவநமேவ கார்யஂ ஸஂஸர்ஜநஂ சாபி யதோபதிஷ்டம் ) ||௧௯||

இதாநீஂ பலாஸக்ரதிதபிஷ்டகப்ரக்லிந்நவர்த்மஸு விஶேஷசிகித்ஸாமபிதாய ஸாமாந்யசிகித்ஸாமாஹ- ஸ்யந்தேத்யாதி| ஏதேஷு பலஸக்ரதிதபிஷ்டகப்ரக்லிந்நவர்த்மஸு| சகாராதந்யேஷ்வபி கபஜாக்ஷிரோகேஷு| அப்ரமத்தஃ ஸாவதாநஃ||௧௮||

Adhikarana puShpikA · Śloka 11

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே கபாபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதோ நாமைகாதஶோऽத்யாயஃ ||௧௧||

இதி ஶ்ரீடல்ஹ(ஹ்ல)ணவிரசிதாயாஂ நிபந்தஸங்க்ரஹாக்யாயாஂ ஸுஶ்ருதவ்யாக்யாயாமுத்தரதந்த்ராந்தர்கதே ஶாலாக்யதந்த்ரே ஏகாதஶோऽத்யாயஃ||௧௧||