Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ശുക്ലഗതരോഗവിജ്ഞാനീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
अथातः शुक्लगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
വര്ത്മഗതരോഗവിജ്ഞാനീയാനന്തരം വര്ത്മമണ്ഡലാച്ഛുക്ലമണ്ഡലസ്യാനന്തര്യാത്തദ്ഗതരോഗവിജ്ഞാനീയാരമ്ഭോ യുക്ത ഇത്യത ആഹ- അഥാത ഇത്യാദി||൧-൨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
പ്രസ്താരിശുക്ലക്ഷതജാധിമാംസസ്നായ്വര്മസഞ്ജ്ഞാഃ ഖലു പഞ്ച രോഗാഃ | സ്യുഃ ശുക്തികാ ചാര്ജുനപിഷ്ടകൌ ച ജാലം സിരാണാം പിഡകാശ്ച യാഃ സ്യുഃ ||൩|| രോഗാ ബലാസഗ്രഥിതേന സാര്ധമേകാദശാക്ഷ്ണോഃ ഖലു ശുക്ലഭാഗേ |൪|
प्रस्तारिशुक्लक्षतजाधिमांसस्नाय्वर्मसञ्ज्ञाः खलु पञ्च रोगाः | स्युः शुक्तिका चार्जुनपिष्टकौ च जालं सिराणां पिडकाश्च याः स्युः ||३|| रोगा बलासग्रथितेन सार्धमेकादशाक्ष्णोः खलु शुक्लभागे |४|
🔊 Audio coming soon
താനേവ രോഗാന്നാമഭിരാഹ- പ്രസ്താരീത്യാദി| അര്മശബ്ദഃ പ്രസ്താര്യാദിഭിഃ പഞ്ചഭിഃ സഹ സമ്ബധ്യതേ| ജാലം സിരാണാമിതി സിരാശബ്ദോ ജാലപിഡകാഭ്യാം സമ്ബധ്യതേ; തേന സിരാജാലം, സിരാപിഡകാശ്ചേത്യര്ഥഃ||൩||-
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
പ്രസ്താരി പ്രഥിതമിഹാര്മ ശുക്ലഭാഗേ വിസ്തീര്ണം തനു രുധിരപ്രഭം സനീലമ് ||൪||
प्रस्तारि प्रथितमिहार्म शुक्लभागे विस्तीर्णं तनु रुधिरप्रभं सनीलम् ||४||
🔊 Audio coming soon
പ്രസ്താരീത്യാദി| പ്രഥിതം പ്രഖ്യാതം, വിസ്തീര്ണം വിതതം, തനു വിരലം, രുധിരപ്രഭം രക്തനിഭം, സനീലമ് ഈഷന്നീലമ്, ഏതേനേഷന്നീലലോഹിതമിത്യര്ഥഃ| ജേജ്ജടാചാര്യസ്തു വിദേഹോക്തം പ്രസ്താര്യര്മലക്ഷണം ദൃഷ്ട്വാ സനീലമിത്യത്ര വാശബ്ദോ ലുപ്തോ ദ്രഷ്ടവ്യഃ, തേന രക്തമീഷന്നീലം വേത്യര്ഥ ഇതി പ്രതിപാദയതി| തഥാ ച വിദേഹവാക്യം- “സമന്താദ്വിസ്തൃതഃ ശ്യാവോ രക്തോ വാ മാംസസഞ്ചയഃ| സന്നിപാതേന ദോഷാണാം പ്രസ്താര്യര്മ തദുച്യതേ”- ഇതി| ത്രിദോഷജമിദം സാധ്യം ച||൪||
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ശുക്ലാഖ്യം മൃദു കഥയന്തി ശുക്ലഭാഗേ സശ്വേതം സമമിഹ വര്ധതേ ചിരേണ |൫|
शुक्लाख्यं मृदु कथयन्ति शुक्लभागे सश्वेतं सममिह वर्धते चिरेण |५|
🔊 Audio coming soon
ശുക്ലാഖ്യമിത്യാദി| ശുക്ലാഖ്യം ശുക്ലനാമാര്മ| മൃദു കോമലം, സശ്വേതം കിഞ്ചിച്ഛ്വേതം; ശ്ലേഷ്മജമിദം സാധ്യം ച|൫|-
Adhikarana 5 (5) · Śloka 5
യന്മാംസം പ്രചയമുപൈതി ശുക്ലഭാഗേ പദ്മാഭം തദുപദിശന്തി ലോഹിതാര്മ ||൫||
यन्मांसं प्रचयमुपैति शुक्लभागे पद्माभं तदुपदिशन्ति लोहितार्म ||५||
🔊 Audio coming soon
യദിത്യാദി| പ്രചയം വൃദ്ധിമ്, ഉപൈതി ഗച്ഛതി, പദ്മാഭമ് അരുണപദ്മപ്രഭം, ലോഹിതാര്മ ശോണിതാര്മേത്യാര്ഥഃ| ഏതദ്രക്തജം സാധ്യം ച||൫||
Adhikarana 6 (6) · Śloka 6
വിസ്തീര്ണം മൃദു ബഹലം യകൃത്പ്രകാശം ശ്യാവം വാ തദധികമാംസജാര്മ വിദ്യാത് |൬|
विस्तीर्णं मृदु बहलं यकृत्प्रकाशं श्यावं वा तदधिकमांसजार्म विद्यात् |६|
🔊 Audio coming soon
വിസ്തീര്ണമിതി| ബഹലം സ്ഥൂലമ്| ഏതത് സന്നിപാതജം സാധ്യം ച|൬|-
Adhikarana 7 (6) · Śloka 6
ശുക്ലേ യത് പിശിതമുപൈതി വൃദ്ധിമേതത് സ്നായ്വര്മേത്യഭിപഠിതം ഖരം പ്രപാണ്ഡു ||൬||
शुक्ले यत् पिशितमुपैति वृद्धिमेतत् स्नाय्वर्मेत्यभिपठितं खरं प्रपाण्डु ||६||
🔊 Audio coming soon
ശുക്ലേ ഇത്യാദി| ഏതത്ത്രിദോഷജമപി സാധ്യമ്| ഖരം ഖരസ്പര്ശമ്| ‘സ്നായ്വാഭം പിശിതാംശമുപൈതി യത്തു സ്നായ്വര്മ’ ഇത്യപി പാഠഃ| ‘ഖരം ച ശുക്ലം’ ഇതി കേചിത് പഠന്തി||൬||
Adhikarana 8 (7) · Śloka 7
ശ്യാവാഃ സ്യുഃ പിശിതനിഭാശ്ച ബിന്ദവോ യേ ശുക്ത്യാഭാഃ സിതനയനേ സ ശുക്തിസഞ്ജ്ഞഃ |൭|
श्यावाः स्युः पिशितनिभाश्च बिन्दवो ये शुक्त्याभाः सितनयने स शुक्तिसञ्ज्ञः |७|
🔊 Audio coming soon
ശ്യാവാ ഇത്യാദി| ശുക്ത്യാഭാ ഇതി ജലശുക്തിരിവ കിഞ്ജിദ്ദീര്ഘാഃ ശുക്ലമണ്ഡലേ യേ ബിന്ദവഃ സ ശുക്തികാവികാര ഇതി സമ്ബന്ധഃ| സാധ്യോऽയം പിത്തജശ്ച|൭|-
Adhikarana 9 (7) · Śloka 7
ഏകോ യഃ ശശരുധിരോപമസ്തു ബിന്ദുഃ ശുക്ലസ്ഥോ ഭവതി തമര്ജുനം വദന്തി ||൭||
एको यः शशरुधिरोपमस्तु बिन्दुः शुक्लस्थो भवति तमर्जुनं वदन्ति ||७||
🔊 Audio coming soon
ഏക ഇത്യാദി| രക്തജോऽയം സാധ്യശ്ച||൭||
Adhikarana 10 (8) · Śloka 8
ഉത്സന്നഃ സലിലനിഭോऽഥ പിഷ്ടശുക്ലോ ബിന്ദുര്യോ ഭവതി സ പിഷ്ടകഃ സുവൃത്തഃ |൮|
उत्सन्नः सलिलनिभोऽथ पिष्टशुक्लो बिन्दुर्यो भवति स पिष्टकः सुवृत्तः |८|
🔊 Audio coming soon
ഉത്സന്ന ഇത്യാദി| പിഷ്ടശുക്ലഃ തണ്ഡുലപിഷ്ടവച്ഛുക്ലഃ, ശുക്ലത്വേऽപ്യച്ഛത്വാത് സലിലനിഭഃ, പിഷ്ടകഃ പിഷ്ടകനാമാ| അയം ശ്ലൈഷ്മികഃ സാധ്യശ്ച|൮|-
Adhikarana 11 (8) · Śloka 8
ജാലാഭഃ കഠിനസിരോ മഹാന് സരക്തഃ സന്താനഃ സ്മൃത ഇഹ ജാലസഞ്ജ്ഞിതസ്തു ||൮||
जालाभः कठिनसिरो महान् सरक्तः सन्तानः स्मृत इह जालसञ्ज्ञितस्तु ||८||
🔊 Audio coming soon
ജാലാഭ ഇത്യാദി| അനുലോമവിലോമവിസ്തൃതസിരാനിചയവിരചിതത്വാജ്ജാലസ്യേവ ആഭാ യസ്യ സ തഥാ| രക്തോ ലോഹിതോ ലോഹിതജനിതശ്ച, സന്താനഃ സിരാസന്താനഃ| ഏഷ സിരാജാലസഞ്ജ്ഞിതോ രക്തജഃ സാധ്യശ്ച||൮||
Adhikarana 12 (9) · Śloka 9
ശുക്ലസ്ഥാഃ സിതപിഡകാഃ സിരാവൃതാ യാസ്താ വിദ്യാദസിതസമീപജാഃ സിരാജാഃ |൯|
शुक्लस्थाः सितपिडकाः सिरावृता यास्ता विद्यादसितसमीपजाः सिराजाः |९|
🔊 Audio coming soon
ശുക്ലസ്ഥാ ഇത്യാദി| സിരാജാഃ ‘പിഡകാ’ ഇതി ശേഷഃ| വാസ്തുസ്ഥിതസിരാവൃത്തത്വാത് സിരാജാഃ, ന തു സാക്ഷാത് സിരാജാഃ| ഏഷ സന്നിപാതജഃ സാധ്യശ്ച|൯|-
Adhikarana 13 (9) · Śloka 9
കാംസ്യാഭോ ഭവതി സിതേऽമ്ബുബിന്ദുതുല്യഃ സ ജ്ഞേയോऽമൃദുരരുജോ ബലാസകാഖ്യഃ ||൯||
कांस्याभो भवति सितेऽम्बुबिन्दुतुल्यः स ज्ञेयोऽमृदुररुजो बलासकाख्यः ||९||
🔊 Audio coming soon
കാംസ്യാഭ ഇത്യാദി| കാംസ്യസ്യേവ ആഭാ യസ്യ സ തഥാ, സിത ഇത്യര്ഥഃ| അമ്ബുബിന്ദുതുല്യഃ വാരിബിന്ദുരിവോദ്ഗത്വാത്| അമൃദുഃ കഠിനഃ| അരുജഃ അവ്യഥഃ| ഏതദ്ദ്വയമപി കഫജനിതത്വാത് നാമാന്വയേന ബലാസനാമാ വികാരോ ബലാസജ ഏവ| അത്രൈവ വിദേഹഃ,- “മാരുതോത്പീഡിതഃ ശ്ലേഷ്മാ ശുക്ലഭാഗേ വ്യവസ്ഥിതഃ| ജലബിന്ദുരിവോച്ഛൂനോ മൃദുഃ കഫസമുദ്ഭവഃ”- ഇതി| പുസ്തകാന്തരേ ചാന്യഥാ പാഠഃ, യഥാ- ‘സന്താനോ ഭവതി സിരാവൃതഃ സിതേ യോ ബിന്ദുര്വാ സ തു നിരുജോ ബലാസകാഖ്യഃ’- ഇതി| ഈദൃശസ്യ പാഠസ്യ ടീകാകാരാ വ്യാഖ്യാം ന കുര്വന്തി| സാധ്യോऽയം ശ്ലേഷ്മജശ്ച||൯||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ശുക്ലഗതരോഗവിജ്ഞാനീയോ നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ ||൪||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे शुक्लगतरोगविज्ञानीयो नाम चतुर्थोऽध्यायः ||४||
🔊 Audio coming soon
ഇതി ശ്രീഡല്ഹ(ഹ്ല)ണവിരചിതായാം നിബന്ധസങ്ഗ്രഹാഖ്യായാം സുശ്രുതവ്യാഖ്യായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||