Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತ ಉನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
अथात उन्मादप्रतिषेधमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
ಅಪಸ್ಮಾರಪ್ರತಿಷೇಧಾನನ್ತರಂ ಮನೋಗತಸಾಮ್ಯಾತ್ ತುಲ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಿತತ್ವಾದುನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧಾರಮ್ಭಃ- ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಥಾತ ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ಪೂರ್ವವದ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯಮ್||೧-೨||
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಮದಯನ್ತ್ಯುದ್ಧ(ದ್ಗ)ತಾ ದೋಷಾ ಯಸ್ಮಾದುನ್ಮಾರ್ಗಮಾಶ್ರಿತಾಃ | ಮಾನಸೋಽಯಮತೋ ವ್ಯಾಧಿರುನ್ಮಾದ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಃ ||೩||
मदयन्त्युद्ध(द्ग)ता दोषा यस्मादुन्मार्गमाश्रिताः | मानसोऽयमतो व्याधिरुन्माद इति कीर्तितः ||३||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಮುನ್ಮಾದಂ ನಿರ್ವಕ್ತಿ- ಮದಯನ್ತೀತ್ಯಾದಿ| ಮದಯನ್ತಿ ಮನೋಭ್ರಮಣಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ| ಉದ್ಧತಾ ಉಪಚಿತಾಃ| ಅನ್ಯೇ ‘ಉದ್ಗತಾ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ಉದ್ಗ್ತಾ ಉದ್ವೃತ್ತಾ ಉನ್ಮಾರ್ಗಮಾಗತಾ ಮನೋವಹಾನಿ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ| ಯದ್ಧೃದಯಪ್ರದೂಷಣಂ ಚೇತೋಮೋಹನಂ ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಪ್ರೋಕ್ತಂ, ತದತ್ರ ಉನ್ಮಾರ್ಗಮಾಗತಾ ಇತ್ಯನೇನ ತಥಾ ಮದಯನ್ತೀತ್ಯನೇನ ಚ ಸಙ್ಗೃಹೀತಮಿತಿ ಪೃಥಙ್ನೋಕ್ತಮ್| ಅಪಸ್ಮಾರೋಕ್ತದೋಷಪ್ರಕೋಪಹೇತವ ಉನ್ಮಾದೇಽಪಿ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಾದ್ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ ಇತಿ ಶ್ರೀಜೇಜ್ಜಟಾಚಾರ್ಯಃ| ಉನ್ಮಾದಹೇತವಸ್ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಯಥಾ- “ವಿರುದ್ಧದುಷ್ಟಾಶುಚಿಭೋಜನಾನಿ ಪ್ರಘರ್ಷಣಂ ದೇವಗುರುದ್ವಿಜಾನಾಮ್| ಉನ್ಮಾದಹೇತುರ್ಭಯಹರ್ಷಪೂರ್ವೋ ಮನೋಭಿಘಾತೋ ವಿಷಮಾಶ್ಚ ಚೇಷ್ಟಾಃ” (ಚ. ಚಿ. ೧) ಇತಿ| ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ದೋಷಾ ಮನೋವಹಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸನ್ತೋ ಯಸ್ಮಾನ್ಮನೋ ಭ್ರಮಯನ್ತಿ, ಅತೋಽಯಂ ಮಾನಸೋ ವ್ಯಾಧಿರಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ||೩||
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
ಏಕೈಕಶಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚ ದೋಷೈರತ್ಯರ್ಥಮೂರ್ಚ್ಛಿತೈಃ | ಮಾನಸೇನಾ ಚ ದುಃಖೇನ ಸ ಪಞ್ಚವಿಧ ಉಚ್ಯತೇ ||೪|| ವಿಷಾದ್ಭವತಿ ಷಷ್ಠಶ್ಚ ಯಥಾಸ್ವಂ ತತ್ರ ಭೇಷಜಮ್ | ಸ ಚಾಪ್ರವೃದ್ಧಸ್ತರುಣೋ ಮದಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಚ ||೫||
एकैकशः समस्तैश्च दोषैरत्यर्थमूर्च्छितैः | मानसेना च दुःखेन स पञ्चविध उच्यते ||४|| विषाद्भवति षष्ठश्च यथास्वं तत्र भेषजम् | स चाप्रवृद्धस्तरुणो मदसञ्ज्ञां बिभर्ति च ||५||
🔊 Audio coming soon
ದೋಷೈರ್ಮನೋದುಃಖೇನ ಚ ಪಞ್ಚವಿಧಮುನ್ಮಾದಮಾಹ- ಏಕೈಕಶಃ ಸಮಸ್ತೈಶ್ಚೇತ್ಯಾದಿ| ಏಕೈಕಶೋ ದೋಷೈಃ ತ್ರಯಃ, ಸಮಸ್ತೈರ್ದೋಷೈಃ ಏಕಃ, ಮಾನಸದೋಷದುಃಖೇನ ಚೈಕಃ, ಏವಂ ಸ ಉನ್ಮಾದಃ ಪಞ್ಚವಿಧ ಉಚ್ಯತೇ| ನನು, ವಿಷಜೋಽಪಿ ಷಷ್ಠೋಽಸ್ತಿ ತತ್ ಕಿಮಿತಿ ಸೋಽಪಿ ಸ ಪಞ್ಚವಿಧ ಇತ್ಯತ್ರೈವ ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ? ಉಚ್ಯತೇ- ತಸ್ಯ ಭಿನ್ನಚಿಕಿತ್ಸಿತತ್ವಾತ್ ಪೃಥಙ್ನಿರ್ದೇಶಃ| ಅತ ಏವಾಹ- ಯಥಾಸ್ವಂ ತತ್ರ ಭೇಷಜಮಿತಿ| ಸ ಚಾಪ್ರವೃದ್ಧ ಇತ್ಯಾದಿ|- ಸ ಉನ್ಮಾದಃ, ಅಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಅಲ್ಪಲಿಙ್ಗಃ, ತರುಣಃ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರಃ| ಕೈಶ್ಚಿನ್ಮದಶಬ್ದೇನ ಮದ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಥಮೋ ವೇಗ ಉಚ್ಯತೇ , ತೇ ತು ರೋಗಮೇವ ರೋಗಕಾರಣಂ ಮನ್ಯನ್ತೇ| ಅತ್ರ ತೂತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರಸ್ಯಾಲ್ಪಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಚೋನ್ಮಾದಸ್ಯ ಮದಸಞ್ಜ್ಞಾ||೪-೫||
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
ಮೋಹೋದ್ವೇಗೌ ಸ್ವನಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಗಾತ್ರಾಣಾಮಪಕರ್ಷಣಮ್ | ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹೋಽರುಚಿಶ್ಚಾನ್ನೇ ಸ್ವಪ್ನೇ ಕಲುಷಭೋಜನಮ್ ||೬|| ವಾಯುನೋನ್ಮಥನಂ ಚಾಪಿ ಭ್ರಮಶ್ಚಕ್ರಗತಸ್ಯ ವಾ | ಯಸ್ಯ ಸ್ಯಾದಚಿರೇಣೈವ ಉನ್ಮಾದಂ ಸೋಽಧಿಗಚ್ಛತಿ ||೭||
मोहोद्वेगौ स्वनः श्रोत्रे गात्राणामपकर्षणम् | अत्युत्साहोऽरुचिश्चान्ने स्वप्ने कलुषभोजनम् ||६|| वायुनोन्मथनं चापि भ्रमश्चक्रगतस्य वा | यस्य स्यादचिरेणैव उन्मादं सोऽधिगच्छति ||७||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಂ ಪೂರ್ವರೂಪಮಾಹ- ಮೋಹೋದ್ವೇಗಾವಿತ್ಯಾದಿ| ಮೋಹೋ ಮನಸೋ ವೈಚಿತ್ತ್ಯಮ್| ಸ್ವನಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಕರ್ಣಯೋಃ ಶಬ್ದಃ| ಗಾತ್ರಾಣಾಮಪಕರ್ಷಣಂ ದುರ್ಬಲೀಭವನಮ್| ಕಲುಷಭೋಜನಂ ಸಮಲಭೋಜನಮ್| ವಾಯುನೋನ್ಮಥನಮ್ ಆಕುಲೀಕರಣಂ, ‘ಹೃದಯಸ್ಯ’ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಚಕ್ರಗತಸ್ಯ ವೇತ್ಯತ್ರ ವಾಶಬ್ದ ಇವಾರ್ಥೇ, ತೇನ ಕುಲಾಲಚಕ್ರಸ್ಥಿತಸ್ಯೇವ ಭ್ರಮ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಮೋಹೋದ್ವೇಗಾದಿಕಂ ಸ್ಯಾತ್, ಸೋಽಚಿರೇಣೈವ ಉನ್ಮಾದಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅಚಿರೇಣೈವ ಉನ್ಮಾದಮಿತ್ಯತ್ರ ಛನ್ದೋಭಙ್ಗಭಯಾದಸಂಹಿತಾನಿರ್ದೇಶಃ||೬-೭||
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
ರೂಕ್ಷಚ್ಛವಿಃ ಪರುಷವಾಗ್ಧಮನೀತತೋ ವಾ ಶೀತಾತುರಃ ಕೃಶತನುಃ ಸ್ಫುರಿತಾಙ್ಗಸನ್ಧಿಃ | ಆಸ್ಫೋಟಯತ್ಯಟತಿ ಗಾಯತಿ ನೃತ್ಯಶೀಲೋ ವಿಕ್ರೋಶತಿ ಭ್ರಮತಿ ಚಾಪ್ಯನಿಲಪ್ರಕೋಪಾತ್ ||೮||
रूक्षच्छविः परुषवाग्धमनीततो वा शीतातुरः कृशतनुः स्फुरिताङ्गसन्धिः | आस्फोटयत्यटति गायति नृत्यशीलो विक्रोशति भ्रमति चाप्यनिलप्रकोपात् ||८||
🔊 Audio coming soon
ಪೂರ್ವರೂಪಾನನ್ತರಂ ವಾತಜಮುನ್ಮಾದಮಾಹ- ರೂಕ್ಷಚ್ಛವಿರಿತ್ಯಾದಿ| ಪರುಷವಾಕ್ ಕರ್ಕಶವಚನಃ| ಧಮನೀತತಃ ಸಿರಾವ್ಯಾಪ್ತಃ| ಶೀತಾತುರಃ ಶೀತಪೀಡಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ‘ಶ್ವಾಸಾತುರ’ ಇತ್ಯನ್ಯೇ ಪಠನ್ತಿ| ವಿಕ್ರೋಶತಿ ರೋದಿತಿ| ಭ್ರಮತಿ ಕಮ್ಪತೇ, ಅಟತೀತ್ಯನೇನ ಚಲನಸ್ಯೋಕ್ತತ್ವಾತ್| ಕೇಚಿತ್ ರೂಕ್ಷಚ್ಛವಿರಿತ್ಯಾದಿಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಂ ನ ಪಠನ್ತಿ; ಜೇಜ್ಜಟಾಚಾರ್ಯಾಸ್ತು ರೂಕ್ಷಚ್ಛವಿರಿತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಂ ಪಠನ್ತಿ, ಅನಿಲಾದಿತಿ ಸಿದ್ಧೇ ಅನಿಲಪ್ರಕೋಪಾದಿತಿ ಪ್ರಕೋಪಗ್ರಹಣಾತ್ ಪಾರುಷ್ಯಕಾರ್ಕಶ್ಯಾರುಣವರ್ಣತಾ ಜೀರ್ಣೇ ಬಲವತ್ತ್ವಂ ಚ ಗೃಹ್ಯತೇ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ||೮||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
ತೃಟ್ಸ್ವೇದದಾಹಬಹುಲೋ ಬಹುಭುಗ್ವಿನಿದ್ರಶ್ಛಾಯಾಹಿಮಾನಿಲಜಲಾನ್ತವಿಹಾರಸೇವೀ | ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ಹಿಮಾಮ್ಬುನಿಚಯೇಽಪಿ ಸ ವಹ್ನಿಶಙ್ಕೀ ಪಿತ್ತಾದ್ದಿವಾ ನಭಸಿ ಪಶ್ಯತಿ ತಾರಕಾಶ್ಚ ||೯||
तृट्स्वेददाहबहुलो बहुभुग्विनिद्रश्छायाहिमानिलजलान्तविहारसेवी | तीक्ष्णो हिमाम्बुनिचयेऽपि स वह्निशङ्की पित्ताद्दिवा नभसि पश्यति तारकाश्च ||९||
🔊 Audio coming soon
ಪಿತ್ತೋನ್ಮಾದಮಾಹ- ತೃಟ್ಸ್ವೇದೇತ್ಯಾದಿ| ತೃಟ್ಸ್ವೇದದಾಹಬಹುಲ ಇತಿ ಬಹುಲಶಬ್ದಃ ತೃಡಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಸೇವೀಶಬ್ದಃ ಛಾಯಾದಿಭಿಃ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಜಲಾನ್ತವಿಹಾರಸೇವೀತಿ ಪಾನೀಯಸಮೀಪವಿಚರಣಶೀಲ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಕೋಪನಃ| ಅಪಿ ಚೇತಿ ಚಕಾರಾತ್ ಪೀತನಯನತ್ವಾದಿ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ದಿವಾ ದಿನೇ| ನಭಸಿ ಆಕಾಶೇ||೯||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
ಛರ್ದ್ಯಗ್ನಿಸಾದಸದನಾರುಚಿಕಾಸಯುಕ್ತೋ ಯೋಷಿದ್ವಿವಿಕ್ತರತಿರಲ್ಪಮತಿಪ್ರಚಾರಃ | ನಿದ್ರಾಪರೋಽಲ್ಪಕಥನೋಽಲ್ಪಭುಗುಷ್ಣಸೇವೀ ರಾತ್ರೌ ಭೃಶಂ ಭವತಿ ಚಾಪಿ ಕಫಪ್ರಕೋಪಾತ್ ||೧೦||
छर्द्यग्निसादसदनारुचिकासयुक्तो योषिद्विविक्तरतिरल्पमतिप्रचारः | निद्रापरोऽल्पकथनोऽल्पभुगुष्णसेवी रात्रौ भृशं भवति चापि कफप्रकोपात् ||१०||
🔊 Audio coming soon
ಕಫೋನ್ಮಾದಮಾಹ- ಛರ್ದ್ಯಗ್ನೀತ್ಯಾದಿ| ಅಗ್ನಿಸಾದಃ ಅಗ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯಮ್| ಸದನಮ್ ಅಙ್ಗಾನಾಮನುತ್ಸಾಹಃ| ಯೋಷಿತ್ಸು ವಿವಿಕ್ತೇ ಏಕಾನ್ತೇ ಚ ರತಿರ್ಯಸ್ಯ ಸ ಯೋಷಿದ್ವಿವಿಕ್ತರತಿಃ| ಅಲ್ಪಮತಿಪ್ರಚಾರ ಇತಿ ಅಲ್ಪಮತಿರಲ್ಪಪ್ರಚಾರಶ್ಚ| ಅಲ್ಪಕಥನಃ ಅಲ್ಪಭಾಷಣಃ| ರಾತ್ರೌ ಭೃಶಂ ಭವತಿ ಚೇತಿ ಚಕಾರೋ ರಾತ್ರೌ ಇತ್ಯಸ್ಯಾಗ್ರೇ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ, ತೇನ ರಾತ್ರೌ ಭುಕ್ತೇ ಚ ಭೃಶಂ ಭವತೀತಿ ಸಿದ್ಧಮ್| ಅಪಿಶಬ್ದಾಚ್ಚ ನಖಾದಿಶೌಕ್ಲ್ಯಾದಿಕಂ ಜ್ಞೇಯಮ್||೧೦||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಪವನಪಿತ್ತಕಫಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಂಹರ್ಷಿತಾ ಇವ ಚ ಲಿಙ್ಗಮುದೀರಯನ್ತಿ ||೧೧||
सर्वात्मके पवनपित्तकफा यथास्वं संहर्षिता इव च लिङ्गमुदीरयन्ति ||११||
🔊 Audio coming soon
ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮಾಹ- ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಇತ್ಯಾದಿ| ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ ಉನ್ಮಾದೇ ಪವನಪಿತ್ತಕಫಾಃ ಸಂಹರ್ಷಿತಾ ಇವ ಯಥಾಸ್ವಂ ಲಿಙ್ಗಮುದೀರಯನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸಂಹರ್ಷಿತಾ ಇವೇತಿ ಸ್ಪರ್ಧಾವನ್ತ ಇವ ಸರ್ವೇಽಪ್ಯತಿಶಯೇನ ಕುಪಿತಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಯಂ ಪಾಠೋ ನಿಬನ್ಧಕಾರೈಃ ಪಠಿತೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಶ್ಚ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ಪಠನ್ತಿ,- ‘ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ತ್ರಿಭಿರಪಿ ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರಿತಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ವಾತಕಫಪಿತ್ತಕೃತಾನಿ ವಿದ್ಯಾತ್| ಸಮ್ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷಣಮಸಾಧ್ಯಮುದಾಹರನ್ತಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಸಾಧ್ಯಮ್’ ಇತಿ| ಅಯಂ ಚ ಶ್ರೀಜೇಜ್ಜಟೇನ ಏಕೀಯಮತೇನ ದರ್ಶಿತೋ ನ ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ, ತಸ್ಮಾದೇಕೀಯಮತೇನೈವಾಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕಥ್ಯತೇ| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ವಾತಾದಿಕೃತಾನಿ ರೂಪಾಣಿ ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರಿತಾನಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಉನ್ಮಾದೇ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಏವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ತ್ರಿಭಿರಪೀತ್ಯನೇನ ಕಿಂ ಪ್ರಯೋಜನಮ್? ಉಚ್ಯತೇ- ತ್ರಿಭಿರಪಿ ಸ್ವಹೇತುಭಿಃ ಕುಪಿತೈರಿತಿ ಜ್ಞಾಪನಾರ್ಥಮ್| ಅಸ್ಯಾಗ್ರೇ ತ ಏವಂ ಪಠನ್ತಿ ‘ಸಮ್ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷಣಮಸಾಧ್ಯಮುದಾಹರನ್ತಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಪ್ರದಿಶನ್ತಿ ಸಾಧ್ಯಮ್’ ಇತಿ||೧೧||
Adhikarana 9 (12) · Śloka 12
ಚೌರೈರ್ನರೇನ್ದ್ರಪುರುಷೈರರಿಭಿಸ್ತಥಾಽನ್ಯೈರ್ವಿತ್ರಾಸಿತಸ್ಯ ಧನಬಾನ್ಧವಸಙ್ಕ್ಷಯಾದ್ವಾ | ಗಾಢಂ ಕ್ಷತೇ ಮನಸಿ ಚ ಪ್ರಿಯಯಾ ರಿರಂಸೋರ್ಜಾಯೇತ ಚೋತ್ಕಟತರೋ ಮನಸೋ ವಿಕಾರಃ ||೧೨||
चौरैर्नरेन्द्रपुरुषैररिभिस्तथाऽन्यैर्वित्रासितस्य धनबान्धवसङ्क्षयाद्वा | गाढं क्षते मनसि च प्रियया रिरंसोर्जायेत चोत्कटतरो मनसो विकारः ||१२||
🔊 Audio coming soon
ಮನೋದುಃಖಜಮುನ್ಮಾದಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯಿತುಕಾಮಃ ಪೂರ್ವಂ ಮನಸೋ ದುಃಖಕರಾನ್ ಹೇತೂನ್ ವಿಕಾರೋತ್ಪತ್ತಿಸಹಿತಾನಾಹ- ಚೌರೈರಿತ್ಯಾದಿ| ಅರಿಭಿಃ ಶತ್ರುಭಿಃ ತಥಾಽನ್ಯೈರಿತಿ ಅತಿಶಯರೌದ್ರೈಃ ಅಕಾರಣವೈರಿಭಿಃ ಶಾರ್ದೂಲಾದಿಭಿರ್ವಾ| ಗಾಢಮ್ ಅತ್ಯರ್ಥಂ, ಕ್ಷತೇ ಪೀಡಿತೇ, ಪ್ರಿಯಯಾ ರಿರಂಸೋಃ ಪ್ರಿಯಯಾ ಸಹ ರನ್ತುಮಿಚ್ಛೋಃ; ‘ತಸ್ಯಾ ಅಪ್ರಾಪ್ತೌ’ ಇತ್ಯಧ್ಯಾಹಾರ್ಯಮ್| ಮನಸಿ ಗಾಢಂ ಕ್ಷತೇ ಇತಿ ಬೋಧ್ಯಮ್| ಮನಸೋ ವಿಕಾರೋ ಮಾನಸ ಉನ್ಮಾದಃ||೧೨||
Adhikarana 10 (13) · Śloka 13
ಚಿತ್ರಂ ಸ ಜಲ್ಪತಿ ಮನೋನುಗತಂ ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ಗಾಯತ್ಯಥೋ ಹಸತಿ ರೋದಿತಿ ಮೂಢಸಞ್ಜ್ಞಃ |೧೩|
चित्रं स जल्पति मनोनुगतं विसञ्ज्ञो गायत्यथो हसति रोदिति मूढसञ्ज्ञः |१३|
🔊 Audio coming soon
ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮಾಹ- ಚಿತ್ರಮಿತ್ಯಾದಿ| ಚಿತ್ರಂ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಮ್| ಮನೋನುಗತಮಿತಿ ಯದೇವಾಸ್ಯ ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಂ ತದಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಜಲ್ಪತಿ| ಮನೋನುಗತಂ ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ಗಾಯತಿ ಉದ್ಭ್ರಾನ್ತಸ್ಮೃತಿತ್ವಾದ್ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ಗಾಯತಿ; ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ವಿಪರೀತಸಞ್ಜ್ಞಃ, ನತು ವಿಗತಸಞ್ಜ್ಞಃ, ಭಾಷಣಗಾನಾದಿಕರಣಾತ್| ಮೂಢಸಞ್ಜ್ಞ ಇತಿ ಚ ಪದಂ ಹೇತುಫಲಭಾವೇನ ಸಮರ್ಥನೀಯಮ್ |೧೩|
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ರಕ್ತೇಕ್ಷಣೋ ಹತಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಭಾಃ ಸುದೀನಃ ಶ್ಯಾವಾನನೋ ವಿಷಕೃತೇಽಥ ಭವೇತ್ ಪರಾಸುಃ ||೧೩||
रक्तेक्षणो हतबलेन्द्रियभाः सुदीनः श्यावाननो विषकृतेऽथ भवेत् परासुः ||१३||
🔊 Audio coming soon
ವಿಷೋನ್ಮಾದಮಾಹ- ರಕ್ತೇಕ್ಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ| ಹತಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಭಾ ಇತಿ ಬಲಮ್ ಉತ್ಸಾಹೋಪಚಯಲಕ್ಷಣಮ್, ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚಕ್ಷುರಾದೀನಿ, ಭಾಃ ಕಾನ್ತಿಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ‘ಹತಬಲೇನ್ದ್ರಿಯವಾಕ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ ಚ- ವಾಗಿತ್ಯುಪಾದಾನಮ್ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ವಾಗುಪಘಾತಸೂಚನಾರ್ಥಮ್, ಅನ್ಯಥೇನ್ದ್ರಿಗ್ರಹಣೇನೈವ ಸಿದ್ಧೇಃ| ಸುದೀನಃ ಸುಷ್ಠು ಗ್ಲಾನಃ| ಶ್ಯಾವಾನನ ಇತಿ ಧವಲಕಪಿಲಕೃಷ್ಣಮಿಶ್ರವರ್ಣಮುಖಃ| ಅಥ ಭವೇತ್ ಪರಾಸುರಿತಿ ಉಪೇಕ್ಷಣಾನ್ಮ್ರಿಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅನ್ಯೇ ‘ವಿಷಕೃತೇನ ಭವೇದ್ವಿಸಞ್ಜ್ಞಃ’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ; ತತ್ರ ವಿಸಞ್ಜ್ಞೋ ವಿಪರೀತಸಞ್ಜ್ಞಃ; ವಿಷಮತ್ರ ದೂಷೀವಿಷಮ್||೧೩||
Adhikarana 12 (14-15) · Śloka 15
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಿನ್ನಂ ತು ಮನುಜಮುನ್ಮಾದಾರ್ತಂ ವಿಶೋಧಯೇತ್ | ತೀಕ್ಷ್ಣೈರುಭಯತೋಭಾಗೈಃ ಶಿರಸಶ್ಚ ವಿರೇಚನೈಃ ||೧೪|| ವಿವಿಧೈರವಪೀಡೈಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ | ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ತು ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಘ್ರಾಣೇ ತಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೧೫||
स्निग्धं स्विन्नं तु मनुजमुन्मादार्तं विशोधयेत् | तीक्ष्णैरुभयतोभागैः शिरसश्च विरेचनैः ||१४|| विविधैरवपीडैश्च सर्षपस्नेहसंयुतैः | योजयित्वा तु तच्चूर्णं घ्राणे तस्य प्रयोजयेत् ||१५||
🔊 Audio coming soon
ನಿದಾನಂ ನಿರ್ದಿಶ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ- ಸ್ನಿಗ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರುಭಯತೋಭಾಗೈರಿತಿ ವಿಷಾಣಿಕಾದೇವದಾಲಿಕಾಕಾರವೇಲ್ಲಿಕಾದಿಭಿಃ| ಶಿರಸಶ್ಚ ವಿರೇಚನೈರಿತಿ ವಿಡಙ್ಗತಣ್ಡುಲಾದಿಭಿಃ| ವಿವಿಧೈಃ ನಾನಾಪ್ರಕಾರೈಃ| ಅವಪೀಡೈಃ ನಸ್ಯಭೇದೈಃ| ಚೇತೋವಿಕಾರಶಮನೈಃ ಅಮಾನುಷೋಪಸರ್ಗಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತೈಃ| ಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಸಂಯುತೈಃ ಅವಪೀಡೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಯೋಜಯಿತ್ವೇತಿ ಉನ್ಮಾದಾರ್ತೇ| ತು ಪುನಃ| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ಷಪಸ್ನೇಹಸಂಯುಕ್ತಮ್| ಉನ್ಮಾದಾರ್ತಸ್ಯ ವಮನಾದಿನಾ ಹೃದಯಕೋಷ್ಠೇನ್ದ್ರಿಯಶಿರಃಶುದ್ಧೌ ಮನಃಪ್ರಸಾದಾತ್ ಸ್ಮೃತಿಸಞ್ಜ್ಞಾಲಾಭಾದುನ್ಮಾದೋಪಶಮ ಇತಿ ವ್ಯಪದೇಶಃ||೧೪-೧೫||
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
ಸತತಂ ಧೂಪಯೇಚ್ಚೈನಂ ಶ್ವಗೋಮಾಂಸೈಃ ಸುಪೂತಿಭಿಃ | ಸರ್ಷಪಾನಾಂ ಚ ತೈಲೇನ ನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗೌ ಹಿತೌ ಸದಾ ||೧೬||
सततं धूपयेच्चैनं श्वगोमांसैः सुपूतिभिः | सर्षपानां च तैलेन नस्याभ्यङ्गौ हितौ सदा ||१६||
🔊 Audio coming soon
ಧೂಪನಸ್ಯಾಭ್ಯಙ್ಗಾನಾಹ- ಸತತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಏನಮ್ ಉನ್ಮಾದಾರ್ತಮ್| ಸುಪೂತಿಭಿಃ ಸುಷ್ಠು ಶಟಿತೈಃ| ಶಟಿತೈಶ್ಚಾಪಿ ಧೂಪನೇನ ಮನಃ ಪ್ರಕೃತಿಮಾಯಾತಿ, ಪ್ರಭಾವಾತ್||೧೬||
Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 20
ದರ್ಶಯೇದದ್ಭುತಾನ್ಯಸ್ಯ ವದೇನ್ನಾಶಂ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ವಾ | ಭೀಮಾಕಾರೈರ್ನರೈರ್ನಾಗೈರ್ದಾನ್ತೈರ್ವ್ಯಾಲೈಶ್ಚ ನಿರ್ವಿಷೈಃ ||೧೭|| ಭೀಷಯೇತ್ ಸಂಯತಂ ಪಾಶೈಃ ಕಶಾಭಿರ್ವಾಽಥ ತಾಡಯೇತ್ | ಯನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾ ಸುಗುಪ್ತಂ ವಾಂ ತ್ರಾಸಯೇತ್ತಂ ತೃಣಾಗ್ನಿನಾ ||೧೮|| ಜಲೇನ ತರ್ಜಯೇದ್ವಾಽಪಿ ರಜ್ಜುಘಾತೈರ್ವಿಭಾವಯೇತ್ | ಬಲವಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಸಂರಕ್ಷೇತ್ ಜಲೇಽನ್ತಃ ಪರಿವಾಸಯೇತ್ | ಪ್ರತುದೇದಾರಯಾ ಚೈನಂ ಮರ್ಮಾಘಾತಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ | ವೇಶ್ಮನೋಽನ್ತಃ ಪ್ರವಿಶ್ಯೈನಂ ರಕ್ಷಂಸ್ತದ್ವೇಶ್ಮ ದೀಪಯೇತ್ ||೧೯|| ಸಾಪಿಧಾನೇ ಜರತ್ಕೂಪೇ ಸತತಂ ವಾ ನಿವಾಸಯೇತ್ |೨೦|
दर्शयेदद्भुतान्यस्य वदेन्नाशं प्रियस्य वा | भीमाकारैर्नरैर्नागैर्दान्तैर्व्यालैश्च निर्विषैः ||१७|| भीषयेत् संयतं पाशैः कशाभिर्वाऽथ ताडयेत् | यन्त्रयित्वा सुगुप्तं वां त्रासयेत्तं तृणाग्निना ||१८|| जलेन तर्जयेद्वाऽपि रज्जुघातैर्विभावयेत् | बलवांश्चापि संरक्षेत् जलेऽन्तः परिवासयेत् | प्रतुदेदारया चैनं मर्माघातं विवर्जयेत् | वेश्मनोऽन्तः प्रविश्यैनं रक्षंस्तद्वेश्म दीपयेत् ||१९|| सापिधाने जरत्कूपे सततं वा निवासयेत् |२०|
🔊 Audio coming soon
ದರ್ಶಯೇದಿತ್ಯಾದಿ| ಅದ್ಭುತಾನಿ ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾಣಿ ಭೀಷಣಾನಿ| ಅಸ್ಯ ಉನ್ಮಾದಾರ್ತಸ್ಯ| ನಾಶಂ ವಿನಾಶಂ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನೋ ವದೇತ್| ಭೀಮಾಕಾರೈ ರೌದ್ರರೂಪೈಃ| ನಾಗೈಃ ಹಸ್ತಿಭಿಃ| ದಾನ್ತೈಃ ಶಿಕ್ಷಾವದ್ಭಿಃ| ವ್ಯಾಲೈಃ ಸರ್ಪೈಃ| ನಿರ್ವಿಷೈಃ ಗೋನಸಾದಿಭಿಃ| ಭೀಷಯೇತ್ ಭಯಮುತ್ಪಾದಯೇತ್| ಪಾಶೈಃ ನಿಗಡಾದಿಭಿಃ| ಸಂಯತಂ ಬದ್ಧಮ್| ಕಶಾಭಿಃ ಚರ್ಮಯಷ್ಟಿಭಿಃ| ನಿಗಡಾದಿಬನ್ಧನಂ ಭ್ರಾನ್ತಮನಸಃ ಕೂಪಾಗ್ನ್ಯಾದಿಪ್ರವೇಶನಿರಾಸಾರ್ಥಂ ಕ್ರಿಯಾಸುಖಕರತ್ವಾರ್ಥಂ ಚ| ಪ್ರತುದೇತ್ ವ್ಯಥಯೇತ್| ಆರಯಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಯಾ ಶಲಾಕಯಾ| ಏನಮ್ ಉನ್ಮಾದಿನಂ, ವೇಶ್ಮನೋ ಗೃಹಸ್ಯ, ಅನ್ತಃ ಮಧ್ಯೇ, ಪ್ರವೇಶ್ಯ ರಕ್ಷನ್, ತದ್ವೇಶ್ಮ ದೀಪಯೇತ್ ಪ್ರಜ್ವಾಲಯೇತ್| ಕೂಪೇ ನಿರ್ಜಲೇ ಜಲೇನ ವರ್ಜಿತೇ| ಜಲೇನ ತರ್ಜಯೇದ್ವಾಽಪೀತಿ ತಪ್ತೇನೇತಿ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ, ತಪ್ತಮಪಿ ವಿಶೇಷವೃತ್ತೇಃ; ಯತ ಉಕ್ತಂ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ- “ಕಪಿಕಚ್ಛ್ವಾಽಥವಾ ತಪ್ತೈರ್ಲೋಹತೈಲಜಲೈಃ ಸ್ಪೃಶೇತ್|” (ವಾ. ಉ. ೬) ಇತಿ||೧೭-೧೯||
Adhikarana 15 (20-29) · Śloka 29
ತ್ರ್ಯಹಾತ್ತ್ರ್ಯಹಾದ್ಯವಾಗೂಶ್ಚ ತರ್ಪಣಾನ್ ವಾ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ||೨೦|| ಕೇವಲಾನಮ್ಬುಯುಕ್ತಾನ್ ವಾ ಕುಲ್ಮಾಷಾನ್ ವಾ ಬಹುಶ್ರುತಃ | ಹೃದ್ಯಂ ಯದ್ದೀಪನೀಯಂ ಚ ತತ್ಪಥ್ಯಂ ತಸ್ಯ ಭೋ(ಯೋ)ಜಯೇತ್ | (ವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಾಡಿಮೋತ್ಪಲೈಃ | ಶ್ಯಾಮೈಲವಾಲುಕೈಲಾಭಿಶ್ಚನ್ದನಾಮರದಾರುಭಿಃ ||೨೨|| ಬರ್ಹಿಷ್ಠರಜನೀಕುಷ್ಠಪರ್ಣಿನೀಸಾರಿವಾದ್ವಯೈಃ | ಹರೇಣುಕಾತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀವಚಾತಾಲೀಸಕೇಶರೈಃ ||೨೩|| ದ್ವಿಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಾಲತೀಕುಸುಮೈಃ ಸಹ | ಗುಲ್ಮಕಾಸಜ್ವರಶ್ವಾಸಕ್ಷಯೋನ್ಮಾದನಿವಾರಣಮ್ ||೨೪|| ಏತದೇವ ಹಿ ಸಮ್ಪಕ್ವಂ ಜೀವನೀಯೋಪಸಮ್ಭೃತಮ್ | ಚತುರ್ಗುಣೇನ ದುಗ್ಧೇನ ಮಹಾಕಲ್ಯಾಣಮುಚ್ಯತೇ ||೨೫|| ಅಪಸ್ಮಾರಂ ಗ್ರಹಂ ಶೋಷಂ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಕಾರ್ಶ್ಯಮಬೀಜತಾಮ್ | ಘೃತಮೇತನ್ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು ಯೇ ಚಾದೌ ಗದಿತಾ ಗದಾಃ ||೨೬|| ಬರ್ಹಿಷ್ಠಕುಷ್ಠಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕಟುಕೈಲಾನಿಶಾಹ್ವಯೈಃ | ತಗರತ್ರಿಫಲಾಹಿಙ್ಗುವಾಜಿಗನ್ಧಾಮರದ್ರುಮೈಃ ||೨೭|| ವಚಾಽಜಮೋದಾಕಾಕೋಲೀಮೇದಾಮಧುಕಪದ್ಮಕೈಃ | ಸಶರ್ಕರಂ ಹಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ವಂ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಮ್ ||೨೮|| ಬಾಲಾನಾಂ ಗ್ರಹಜುಷ್ಟಾನಾಂ ಪುಂಸಾ ದುಷ್ಟಾಲ್ಪರೇತಸಾಮ್ | ಖ್ಯಾತಂ ಫಲಘೃತಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ವನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಚಾಶು ಗರ್ಭದಮ್) ||೨೯||
त्र्यहात्त्र्यहाद्यवागूश्च तर्पणान् वा प्रदापयेत् ||२०|| केवलानम्बुयुक्तान् वा कुल्माषान् वा बहुश्रुतः | हृद्यं यद्दीपनीयं च तत्पथ्यं तस्य भो(यो)जयेत् | (विडङ्गत्रिफलामुस्तमञ्जिष्ठादाडिमोत्पलैः | श्यामैलवालुकैलाभिश्चन्दनामरदारुभिः ||२२|| बर्हिष्ठरजनीकुष्ठपर्णिनीसारिवाद्वयैः | हरेणुकात्रिवृद्दन्तीवचातालीसकेशरैः ||२३|| द्विक्षीरं साधितं सर्पिर्मालतीकुसुमैः सह | गुल्मकासज्वरश्वासक्षयोन्मादनिवारणम् ||२४|| एतदेव हि सम्पक्वं जीवनीयोपसम्भृतम् | चतुर्गुणेन दुग्धेन महाकल्याणमुच्यते ||२५|| अपस्मारं ग्रहं शोषं क्लैब्यं कार्श्यमबीजताम् | घृतमेतन्निहन्त्याशु ये चादौ गदिता गदाः ||२६|| बर्हिष्ठकुष्ठमञ्जिष्ठाकटुकैलानिशाह्वयैः | तगरत्रिफलाहिङ्गुवाजिगन्धामरद्रुमैः ||२७|| वचाऽजमोदाकाकोलीमेदामधुकपद्मकैः | सशर्करं हितं सर्पिः पक्वं क्षीरचतुर्गुणम् ||२८|| बालानां ग्रहजुष्टानां पुंसा दुष्टाल्परेतसाम् | ख्यातं फलघृतं स्त्रीणां वन्ध्यानां चाशु गर्भदम्) ||२९||
🔊 Audio coming soon
ಆಹಾರಂ ನಿರ್ದಿಶನ್ನಾಹ- ತ್ರ್ಯಹಾದಿತ್ಯಾದಿ| ತ್ರ್ಯಹಾದೇಕಾನ್ತರೇಣೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತರ್ಪಣಾನ್ ಕೇವಲಾನ್ ಸಕ್ತೂನಮ್ಬುನಾ ಯುಕ್ತಾನ್ ದದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಅನ್ಯೇ ತರ್ಪಣಮಿತಿ ಪಠಿತ್ವಾ ತರ್ಪಣಂ ಲಾಜಾ ಇತಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಯನ್ತಿ| ಕುಲ್ಮಾಷಾನ್ ವೇತಿ ಯವಪಿಷ್ಟಮಯಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್| ಅತ್ರ ಯವಾಗ್ವಾದ್ಯುಪದೇಶೋ ಮಧ್ಯಮನ್ದಬಲವಗ್ನಿಸಾತ್ಮ್ಯಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಬಹುಶ್ರುತೋ ಬಹುವಿಚಕ್ಷಣೋ ಭಿಷಕ್| ಹೃದ್ಯಂ ಹೃದಯಹಿತಂ ಯತ್ ತತ್ ಸ್ರೋತಃಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ದೇಯಮ್| ಅಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಕೇಚಿತ್ ಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಪಠನ್ತಿ; ತನ್ನ, ಜ್ವರಪ್ರತಿಷೇಧೇ ತಸ್ಯ ಪಠಿತತ್ವಾತ್; ತತ್ರ ತ್ವತಿಕಾನ್ತಾವೇಕ್ಷಣತನ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾಽತಿದೇಷ್ಟವ್ಯಂ ಫಲಘೃತಮಿತಿ ಕೇಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ; ತಚ್ಚ ನ ಪಠನೀಯಂ, ಸರ್ವನಿಬನ್ಧಕಾರೈರ್ನಿಷದ್ಧತ್ವಾತ್||೨೦-೨೯||
Adhikarana 16 (30-32) · Śloka 32
ಬ್ರಾಹ್ಮೀಮೈನ್ದ್ರೀಂ ವಿಡಙ್ಗಾನಿ ವ್ಯೋಷಂ ಹಿಙ್ಗು ಸುರಾಂ ಜಟಾಮ್ | ವಿಷಘ್ನೀಂ ಲಶುನಂ ರಾಸ್ನಾಂ ವಿಶಲ್ಯಾಂ ಸುರಸಾಂ ವಚಾಮ್ ||೩೦|| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ ನಾಗರಂ ಚ ಅನನ್ತಾಮಭಯಾಂ ತಥಾ | ಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀಂ ಚ ಸಮಾಂಶಾನಿ ಗಜಮೂತ್ರೇಣ ಪೇಷಯೇತ್ ||೩೧|| ಛಾಯಾವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ತದ್ವರ್ತೀರ್ಯೋಜಯೇದ್ವಿಧಿಕೋವಿದಃ | ಅವಪೀಡೇಽಞ್ಜನೇಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ನಸ್ಯೇ ಧೂಮೇ ಪ್ರಲೇಪನೇ ||೩೨||
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गु सुरां जटाम् | विषघ्नीं लशुनं रास्नां विशल्यां सुरसां वचाम् ||३०|| ज्योतिष्मतीं नागरं च अनन्तामभयां तथा | सौराष्ट्रीं च समांशानि गजमूत्रेण पेषयेत् ||३१|| छायाविशुष्कास्तद्वर्तीर्योजयेद्विधिकोविदः | अवपीडेऽञ्जनेऽभ्यङ्गे नस्ये धूमे प्रलेपने ||३२||
🔊 Audio coming soon
ಬ್ರಾಹ್ಮೀತ್ಯಾದಿ| ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ, ಅನ್ಯೇ ಲವಣಿಕಾಮಾಹುಃ| ಐನ್ದ್ರೀ ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ, ಅನ್ಯೇ ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಭೇದಮಾಹುಃ| ಸುರಾ ಸುರಾಹ್ವಂ, ಅನ್ತಲೋಪಾತ್; ಅನ್ಯೇ ತು ಇನ್ದ್ರಸುರಾ ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ, ಇನ್ದ್ರಶಬ್ದಲೋಪಾತ್| ಜಟಾ ಜಟಾಮಾಂಸೀ| ವಿಷಘ್ನೀ ಹರಿದ್ರಾ, ಅನ್ಯೇ ನಿರ್ವಿಷಾಮಾಹುಃ| ವಿಶಲ್ಯಾ ಗುಡೂಚೀ| ಸುರಸಾ ತುಲಸೀ| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಕಾಕಮರ್ದನೀ| ನಾಗರಂ ಶುಣ್ಠೀ| ಅತ್ರಾನ್ಯೇ ‘ನಾಗವಿನ್ನಾಮ್’ ಇತಿ ಪಠನ್ತಿ, ನಾಗವಿನ್ನಾ ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀಭೇದಃ, ವೃಶ್ಚಿಕಪತ್ರಿಕೇತ್ಯಪರೇ| ಅನನ್ತಾ ಉತ್ಪಲಸಾರಿವಾ| ಅಭಯಾ ಹರೀತಕೀ| ಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀ ತುವರಿಕಾ| ವಿಧಿಕೋವಿದೋ ವಿಧಿಜ್ಞೋ ವೈದ್ಯಃ||೩೦-೩೨||
Adhikarana 17 (33) · Śloka 33
ಉರೋಪಾಙ್ಗಲಲಾಟೇಷು ಸಿರಾಶ್ಚಾಸ್ಯ ವಿಮೋಕ್ಷಯೇತ್ |೩೩|
उरोपाङ्गललाटेषु सिराश्चास्य विमोक्षयेत् |३३|
🔊 Audio coming soon
ಉರೋಪಾಙ್ಗೇತ್ಯಾದಿ| ಉರಃ ಸ್ತನಯೋರನ್ತರಾಲಮ್| ಅತ್ರಾಪಾಙ್ಗಶಬ್ದಃ ಶಙ್ಖೇ ವರ್ತತೇ, ಸಾಮೀಪ್ಯಾತ್; ನ ತ್ವಪಾಙ್ಗಃ ಶಙ್ಖಸನ್ಧಿಃ; ಕುತಃ? ತತ್ರೈಕಸ್ಯಾ ಏವ ವ್ಯಧ್ಯಸಿರಾಯಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವಾತ್| ಅಸ್ಯ ಉನ್ಮಾದಿನಃ| ಭೂತವಿದ್ಯಾಸಿದ್ಧಾನ್ತಾದುರಃಪ್ರಭೃತಿಷು ಸಿರಾವ್ಯಧನಸುಕ್ತಂ, ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧಿತಶ್ಚ ಶಙ್ಖಸನ್ಧೌ ; ಅತೋಽತ್ರ ಉನ್ಮಾದೇ ಉಭಯತ್ರಾಪಿ ಸಿರಾವ್ಯಧನಮಿಷ್ಟಮ್|೩೩|-
Adhikarana 18 (33) · Śloka 33
ಅಪಸ್ಮಾರಕ್ರಿಯಾಂ ಚಾಪಿ ಗ್ರಹೋದ್ದಿಷ್ಟಾಂ ಚ ಕಾರಯೇತ್ ||೩೩||
अपस्मारक्रियां चापि ग्रहोद्दिष्टां च कारयेत् ||३३||
🔊 Audio coming soon
ಇದಾನೀಮತಿದೇಶಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾಹ- ಅಪಸ್ಮಾರೇತ್ಯಾದಿ| ಅತ್ರಾಪಸ್ಮಾರಕ್ರಿಯಾಯಾ ಅತಿದೇಶೇನ ವಾತಾದಿಜೋನ್ಮಾದಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ, ಅತೋಽತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾದೌ ಪೃಥಗ್ದೋಷಜಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನೋಕ್ತಮ್| ಏವಮನ್ಯದಪ್ಯನುಕ್ತಂ ಪೂರಣೀಯಮ್||೩೩||
Adhikarana 19 (34) · Śloka 34
ಶಾನ್ತದೋಷಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಚ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿರಾಚರೇತ್ |೩೪|
शान्तदोषं विशुद्धं च स्नेहबस्तिभिराचरेत् |३४|
🔊 Audio coming soon
ಶಾನ್ತದೋಷಮಿತ್ಯಾದಿ| ಶಾನ್ತದೋಷಂ ಶಾನ್ತೋನ್ಮಾದಂ, ವಿಶುದ್ಧಂ ವಮನಾದಿನಾ, ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿರಾಚರೇದಿತಿ ಪುನರುನ್ಮಾದೋದ್ಗಮನಿಷೇಧಾರ್ಥಮ್|೩೪|-
Adhikarana 20 (34-35) · Śloka 35
ಉನ್ಮಾದೇಷು ಚ ಸರ್ವೇಷು ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್ | ಮೃದುಪೂರ್ವಾಂ ಮದೇಽಪ್ಯೇವಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಮೃದ್ವೀಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ ||೩೪|| ಶೋಕಶಲ್ಯಂ ವ್ಯಪನಯೇದುನ್ಮಾದೇ ಪಞ್ಚಮೇ ಭಿಷಕ್ | ವಿಷಜೇ ಮೃದುಪೂರ್ವಾಂ ಚ ವಿಷಘ್ನೀಂ ಕಾರಯೇತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್ ||೩೫||
उन्मादेषु च सर्वेषु कुर्याच्चित्तप्रसादनम् | मृदुपूर्वां मदेऽप्येवं क्रियां मृद्वीं प्रयोजयेत ||३४|| शोकशल्यं व्यपनयेदुन्मादे पञ्चमे भिषक् | विषजे मृदुपूर्वां च विषघ्नीं कारयेत् क्रियाम् ||३५||
🔊 Audio coming soon
ಉನ್ಮಾದೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಮೃದುಪೂರ್ವಾಂ ಮೃದುಸಂಶೋಧನಪೂರ್ವಾಂ, ಕಿಯಾಂ ಮೃದ್ವೀಂ ಮೃದ್ವಞ್ಜನಾಭ್ಯಞ್ಜನಾದಿಕಾಂ, ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಏವಂ ಪೂರ್ವಪ್ರಕಾರೇಣೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಶೋಕಶಲ್ಯಂ ವ್ಯಪನಯೇದಿತ್ಯಾದಿ ವ್ಯಪನಯೇದಿತಿ ಇಷ್ಟಪ್ರಾಪಣಸಾನ್ತ್ವನಾಶ್ವಾಸನಾದಿಭಿಃ| ಪಞ್ಚಮೇ ಮನೋದುಃಖಜೇ| ವಿಷಜೇ ಮೃದುಪೂರ್ವಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಮೃದುಪೂರ್ವಾಂ ಮೃದುಶೋಧನಪೂರ್ವಾಂ, ವಿಷಘ್ನೀಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕಲ್ಪೋಪದಿಷ್ಟಾಂ, ಕಾರಯೇದಿತಿ||೩೪-೩೫||
Adhikarana puShpikA · Śloka 62
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಭೂತವಿದ್ಯಾತನ್ತ್ರೇ ಉನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೬೨||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते भूतविद्यातन्त्रे उन्मादप्रतिषेधो नाम (तृतीयोऽध्यायः, आदितः) द्विषष्टितमोऽध्यायः ||६२||
🔊 Audio coming soon
ನಿಬನ್ಧಾನ್ ನಿಖಿಲಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈದ್ಯಃ ಶ್ರೀಭರತಾತ್ಮಜಃ| ಭೂತವಿದ್ಯಾಸ್ಪದಂ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಚಕ್ರೇ ಶ್ರೀಡಲ್ಹಣಃ ಸುಧೀಃ||೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಡಲ್ಹ(ಹ್ಲ)ಣವಿರಚಿತಾಯಾಂ ನಿಬನ್ಧಸಙ್ಗ್ರಹಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಸುಶ್ರುತವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಉನ್ಮಾದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ||೬೨||