8. arśaścikitsitādhyayaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಮರ್ಶಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾರಭ್ಯತೇ| ಸಮ್ಬನ್ಧಶ್ಚಾಸ್ಯ ನಿದಾನ ಏವೋಕ್ತಃ|

Adhikarana arshashcikitsitAdhyAyaH arshasAM dAhavishiH arshasAM dAhAnantaraM karavyam arshasAM ekaikasya saptAhAdupacAraH (2-9) · Śloka 9

ಅಥತೋಽರ್ಶಸಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨|| ) ಕಾಲೇ ಸಾಧಾರಣೇ ವ್ಯಾಭ್ರೇ ನಾತಿದುರ್ಬಲಮರ್ಶಸಮ್| ವಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಂ ಲಘ್ವಲ್ಪಮನುಲೋಮನಮಾಶಿತಮ್||೧|| ಶುಚಿ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಮುಕ್ತವಿಣ್ಮೂತ್ರಮವ್ಯಥಮ್| ಶಯನೇ ಫಲಕೇ ವಾಽನ್ಯನರೋತ್ಸಙ್ಗೇ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಮ್||೨|| ಪೂರ್ವೇಣ ಕಾಯೇನೋತ್ತಾನಂ ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಗುದಂ ಸಮಮ್| ಸಮುನ್ನತಕಟೀದೇಶಮಥ ಯನ್ತ್ರಣವಾಸಸಾ||೩|| ಸಕ್ಥ್ನೋಃ ಶಿರೋಧರಾಯಾಂ ಚ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಮೃಜು ಸ್ಥಿತಮ್| ಆಲಮ್ಬಿತಂ ಪರಿಚರೈಃ ಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಕ್ತಪಾಯವೇ||೪|| ತತೋಽಸ್ಮೈ ಸರ್ಪಿಷಾಽಯಕ್ತಂ ನಿದಘ್ಯಾದೃಜು ಯನ್ತ್ರಕಮ್| ಶನೈರನುಸುಖಂ ಪಾಯೌ, ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರವಾಹಣಾತ್||೫|| ಯನ್ತ್ರೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ದುರ್ನಾಮ ಪ್ಲೋತಗುಣ್ಠಿತಯಾಽನು ಚ| ಶಲಾಕಯೋತ್ಪೀಡ್ಯ ಭಿಷಕ್ ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ದಹೇತ್||೬|| ಕ್ಷಾರೇಣೈವಾರ್ದ್ರಮಿತರತ್ಕ್ಷಾರೇಣ ಜ್ವಲನೇನ ವಾ| ಮಹದ್ವಾ ವಲಿನಶ್ಛತ್ತ್ವಾ ವೀತಯನ್ತ್ರಮಥಾತುರಮ್||೭|| ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಪಾಯುಜಘನಮವಗಾಹೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ನಿರ್ವಾತಮನ್ದಿರಸ್ಥಸ್ಯ ತತೋಽಸ್ಯಾಚಾರಮದಿಶೇತ್||೮|| ಏಕೈಕಮಿತಿ ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಸಮುಪಾಚರೇತ್| |೯|

ಸ೦-ಸಾಧಾರಣೇ-ಶರದ್ವಸನ್ತಾದಿಕೇ ಕಾಲೇ, ತಥಾ ವ್ಯಭ್ರೇ-ವಿಗತಾಬ್ದೇ| ತಥಾ ನಾತಿದುರ್ಬಲಮರ್ಶಸಂ-ಅಪಿ ತು ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಪ್ರಾಣಮ್| ಅತ್ರ ಯೋಗ್ಯಪರತ್ವಾತ್ ಕೃತ್ವೇತ್ಯಧ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕಾರ್ಯಃ| ತಥಾ ವಿಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ತತೋಽಸ್ಮೈ-ಅರ್ಶಸಾಯ, ಯನ್ತ್ರಂ ನಿದಧ್ಯಾದಿತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಚೋಕ್ತಮ್ (ಚಿ.ಅ.೧೦)-"ಅಥ ಖಲು ಬಲವನ್ತಮರ್ಶೋಭಿರುಪದ್ರುತಂ ಯಥಾರ್ಹಸ್ನೇಹೋಪಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಮನಿಲವೇದನಾವೃದ್ಧಿಶಮನಾರ್ಥಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮುಷ್ಣಮಲ್ಪಮನ್ನಂ ದ್ರವಪ್ರಾಯಂ ಭುಕ್ತವನ್ತಂ ಶುಚಿ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಮುಕ್ತವಿಣ್ಮೂತ್ರಮವ್ಯಥಂ ಸಮೇ ಶುಚೌ ವಿವಿಕ್ತೇ ದೇಶೇ ಸಾಧಾರಣೇವ್ಯಭ್ರೇ ಕಾಲೇ ಸಮೇ ಫಲಕೇ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ವಾ ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಗುದಮನ್ಯಸ್ಯೋತ್ಸಙ್ಗೇನಿಷಣ್ಣಪೂರ್ವಕಾಯಮುತ್ತಾನಮುನ್ನತಕಟೀಕಂ ಯನ್ತ್ರಣಶಾಟಕೇನ ಪರಿಕ್ಷೇಪ್ತಗ್ರೀವಾಸಕ್ಥಿಸನ್ಧಿದೇಶಮಲಜ್ಜಾರ್ಹೈರಾಪ್ತಪರಿಚಾರಕೈಃ ಸುಪರಿಗೃಹೀತಂ ಕೃತ್ವಾ ತತೋಽಸ್ಮೈ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಯನ್ತ್ರಕಂ ನಿದ್ಧ್ಯಾತ್|" ಇತಿ| ಅರ್ಶಸಮಿತಿ ಅರ್ಶಾಸಿ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ಯಸ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ, ಅರ್ಶಆದಿತ್ವಾದಚ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ವಿಶುದ್ಧೋ-ವಮನವಿರೇಚನಾದಿನಾ, ಕೋಷ್ಠೋ ಯಸ್ಯ ತಮ್| ತಥಾ, ಅನ್ನಮಾಶಿತಂ ಕೃತ್ವಾ| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಲಘು-ಸ್ವಭಾವಾತ್, ಅಲ್ಪಂ ಚಮಾತ್ರಯಾ| ತಥಾ, ಅನುಲೋಮನಂ-ವಾತವರ್ಚಸಾಂ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪ್ರವರ್ತಕಮ್| ತಥಾ, ಶುಚಿಂ-ಮೃಜ್ಜಲಾಭ್ಯಾಂ ಕೃತ್ವಾ| ತಥಾ, ಕೃತಂ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಯಸ್ಯ ತಮ್| ತಥಾ, ಮುಕ್ತೇ-ವಿಸೃಷ್ಟೇ, ವಿಣ್ಮೂತ್ರೇ ಯೇನ ತಮ್| ತಥಾ, ಅತ್ರ್ಯಥಂವ್ಯಥಾರಹಿತಮನ್ಯೇನ ವ್ಯಾಧಿನಾಽಪೀಡಿತಮ್| ತಥಾ, ಶಯನೇ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಂ-ಶಯ್ಯಾಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಸ್ಥಿತಮ್| ಅಥವಾ, ಫಲಕೇ-ಆಸನವಿಶೇಷೇ, ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಮ್| ಅಥವಾ, ಅನ್ಯನರೋತ್ಸಙ್ಗೇ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಮ್| ಉತ್ಸಙ್ಗವಿಶೇಷಾತ್ಸ್ಥಾನಕವಿಶೇಷಃ| ನರೋತ್ಸಙ್ಗೇ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಮಿತ್ಯೇವಂ ಸಿದ್ಧೇಽನ್ಯಗ್ರಹಣಂ ವೈದ್ಯಸ್ಯ ನಿರಾಸಾರ್ಥಮ್| ಅನ್ಯೋತ್ಸಙ್ಗೇ ವ್ಯಪಾಶ್ರಿತಮಿತಿ ಕಥಂ ಕೃತ್ವಾ ? ಪೂರ್ವೇಣ ಕಾಯೇನೋತ್ತಾನಂ ಕೃತ್ವಾ-ನಾಧರೇಣ| ತಥಾ, ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಗುದಮ್| ಪ್ರತಿ-ಆಭಿಮುಖ್ಯೇನ, ಆದಿತ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಾದಿತ್ಯಂ ಗುದಂ ಯಸ್ಯ ತಮ್| ಯಸ್ಯಾಂ ದಿಶ್ಯಾದಿತ್ಯೋ ಗತಃ ತಸ್ಯಾಂ ದಿಶ್ಯರ್ಶಸೇನ ಸಮ್ಮುಖಂ ಗುದಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಾತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ, ಸಮಂ ಚ| ತಥಾ, ಸಮ್ಯಗುನ್ನತಃ ಕಟಿದೇಶೋಯಸ್ಯ ತಮ್| ಅಥ-ಸಮುನ್ನತಕಟಿದೇಶಕರಣಾದನನ್ತರಂ, ಅರ್ಶಸಂ ಸಕ್ಥ್ನೋಸ್ತಥಾ ಶಿರೋಧರಾಯಾಂ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ-ಸಮನ್ತಾತ್ಕ್ಷಿಪ್ತಮಾಕ್ರಾನ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ| ಕೇನ ? ಯನ್ತ್ರಣವಾಸಸಾ| ಯನ್ತ್ರಣಾರ್ಥಂ ವಾಸಃ-ಕಾರ್ಪಾಸಾದಿಮಯಂ, ಯನ್ತ್ರಣವಾಸಸ್ತೇನ| ಋಜು-ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಕೃತ್ವಾ, ಸ್ಥಿತಮ್| ತಥಾ, ತಮಾತುರಂ ಪರಿಚಾರಕೈರಲಮ್ಬಿತಂ-ನಿಶ್ಚಲಂ ಕೃತ್ಬಾಽವಷ್ಟಭ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಾಪಿತಮ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಅಸ್ಮೈ-ದುರ್ನಾಮವತೇ, ಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಕ್ತಪಾಯವೇ ಘೃತಾಭ್ಯಾಕ್ತಂ ಯನ್ತ್ರಕಮೃಜು-ಅನುಸುಖಂ ಕೃತ್ವಾ, ಶನೈರ್ನಿದಧ್ಯಾತ್-ಪ್ರಣಯೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ ಗುದಪ್ರಣಿಹಿತಯನ್ತ್ರಾನ್ತೇ, ಪ್ರವಾಹಣಾತ್-ಪ್ರವಾಹಣೇನಹೇತುನಾ, ಯನ್ತ್ರೇ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ದುರ್ನಾಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ| ಅಥ(ನು) [ಚ]-ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ, ಶಲಾಕಯಾ ಚೈಲಖಣ್ಡಪ್ರಾವೃತದೇಹಯೋತ್ಪೀಡ್ಯ-ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದ್ದುರ್ನಾಮ ಊರ್ಧ್ವಂ ಪೀಡಯಿತ್ವಾ| ವೈದ್ಯೋ ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನಾ-ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೋದಿತೇನ, ಕ್ಷಾರೇಣಾರ್ದ್ರಮರ್ಶೋ ದಹೇತ್| ಏವೇತ್ಯವಧಾರಣೇ| ಕ್ಷಾರೇಣೈವ ನಾಗ್ನಿನಾ| ಇತರತ್ಶುಷ್ಕಂ ದುರ್ನಾಮ, ಕ್ಷಾರೇಣ ಜ್ವಲನೇನ ವಾ ದಹೇತ್| ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನೇತ್ಯತ್ರಾಪಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಮಹದ್ವೇತಿ| ಬಹುದ್ದುರ್ನಾಮ ತು ಬಲವತಃ ಪುಂಸಃ ಛಿತ್ತ್ವಾ ವಾ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಭ್ಯಾಂ ಯಥಾಯೋಗಂ ದಹೇತ್| ಅಥ-ಅನನ್ತರಂ, ಆತುರಂ ವೀತಯನ್ತ್ರಂ ವಿಧಾಯ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಪಾಯುಜಘನಮವಗಾಹೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್-ತತ್ರ ನಿಹಿತಂ ವಿದಧ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಅಸ್ಯಾಚಾರಂ-"ಉಷ್ಣೋದಕೋಪಚಾರೀ ಸ್ಯಾತ್" (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೬/೨೬) ಇತ್ಯಾದಿಕಂ, ಆದಿಶೇತ್| ಏಕೈಕಂ ದುರ್ನಾಮ ಇತಿ-ಅನೇನ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಸಮುಪಾಚರೇತ್-ನ ತುಲ್ಯಕಾಲಂ ಸರ್ವಾಣಿ|

Adhikarana bahvarshasaH upacArakramaH (9-10) · Śloka 10

| ಪ್ರಾಗ್ದಕ್ಷಿಣಂ ತತೋ ವಾಮಮರ್ಶಃ ಪೃಷ್ಟಾಗ್ರಜಂ ತತಃ||೯|| ಬಹ್ವರ್ಶಸಃ|೧೦|

ಅಥೈಷಾಂ ಕರ್ಮಾದಿಕ್ರಮಂ ದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ ಸ೦-ಬಹ್ವರ್ಶಸಃ ಪ್ರಾಕ್-ಪೂರ್ವಂ, ದಕ್ಷಿಣದೇಶಸ್ಥಮರ್ಶ ಉಪಾಚರೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ವಾಮಂ, ತತಃ ಪೃಷ್ಟಾಗ್ರೇ ಜಾತಮುಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana sudagdhasya lakShaNam (10) · Śloka 10

ಸುದಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ವಾಯೋರನುಲೋಮತಾ| ರುಚಿರನ್ನೇಽಗ್ನಿಪಟುತಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ವರ್ಣಬಲೋದಯಃ||೧೦||

ಸ೦-ಸುದಗ್ಧಸ್ಯಾರ್ಶಸೋ ವಾತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಂ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ, ಅನ್ನೇಽಭಿಲಾಷಃ, ಅಗ್ನೇಃ ಪಾಟವಂ ತಥಾ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಬಲವರ್ಣಯೋರುದ್ಭೂತಿಶ್ಚ|

Adhikarana bastishUle lepaH (11) · Śloka 11

ಬಸ್ತಿಶೂಲೇ ತ್ವಧೋ ನಾಭೇರ್ಲೇಪಯೇಛ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ| ವರ್ಷಾಭೂಕುಷ್ಠಸುರಭಿಮಿಶಿಲೋಹಾಮರಾಹ್ವಯೈಃ||೧೧||

ಸ೦-ಬಸ್ತಿ ಶೂಲೇ ಸತಿ ಪುನರ್ನಾಮೇರಧಃ ವರ್ಷಾಭ್ವಾದಿಭಿಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈರ್ಲೇಪಯೇತ್|

Adhikarana shakRunmUtrapratIghAte kvAthaH shakRunmUtra kShIraM tailaM vA shakRunmUtra annaM snehASca (12-14) · Śloka 14

ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಪ್ರತೀಘಾತೇ ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಯೋಃ| ವರಣಾಲಮ್ಬುಷೈರಣ್ಡಗೋಕಣ್ಟಕಪುನರ್ನವೈಃ||೧೨|| ಸುಷವೀಸುರಭೀಭ್ಯಾಂ ಚ ಕ್ವಾಥಮುಷ್ಣಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಸಸ್ನೇಹಮಥವಾ ಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ವಾ ವಾತನಾಶನಮ್||೧೩|| ಯುಞ್ಜೀತಾನ್ನಂ ಶಕೃದ್ಭೇದಿ ಸ್ನೇಹಾನ್ ವಾತಘ್ನದೀಪನಾನ್| |೧೪|

ಸ೦-ಶಕೃತೋ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಚ ಪ್ರತೀಘಾತೇ-ವಿಬನ್ಧೇ ಸತಿ, ವರಣಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಾಥಂ ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಯೋರುಷ್ಣಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಕ್ಷೀರಂ ವಾತನಾಶನಮ್| ಬಲಾತೈಲದಿಕಂ ತೈಲಂ ವಾ ಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹಯೋಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಅನ್ನಂ ಚ ಯವಾದಿಕಂ ಶಕೃದ್ವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ತಥಾ ಸ್ನೇಹಾನ್ ವಾತಘ್ನಾನ್ ದೀಪನಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM secanavidhiH dAhAyonyArshasAM stailam dAhAyonyArshasAM kShArakarmakaraM svedaH (14-17) · Śloka 17

| ಅಥಾಪ್ರಯೋಜ್ಯದಾಹಸ್ಯ ನಿರ್ಗತಾನ್ ಕಫವಾತಜಾನ್||೧೪|| ಸಸ್ತಮ್ಭಕಣ್ಡೂರುಕ್ಶೋಫಾನಭ್ಯಜ್ಯ ಗುದಕೀಲಕಾನ್| ಬಿಲ್ವಮೂಲಾಗ್ನಿಕಕ್ಷಾರಕುಷ್ಠೈಃ ಸಿದ್ಧೇನ ಸೇಚಯೇತ್||೧೫|| ತೈಲೇನಾಹಿಬಿಡಾಲೋಷ್ತ್ರವರಾಹವಸಯಾಽಥವಾ| |ಕಾಸೀಸಂ ಸೈನ್ಧವಂ ರಾಸ್ನಾ ಶುಣ್ಠೀ ಕುಷ್ಠಂ ಚ ಲಾಙ್ಗಲೀ| ಶಿಲಾಭ್ರಕಾಶ್ವಮಾರಂ ಚ ಜನ್ತುಹೃದ್ದನ್ತಿಚಿತ್ರಕೌ||೧|| ಹರಿತಾಲಂ ತಥಾ ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ತೈಶ್ಚ ಪಚೇತ್ಸಮೈಃ| ತೈಲಂ ಸುಧಾರ್ಕಪಯಸೀ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ||೨|| ಏತದಭ್ಯಙ್ಗತೋಽರ್ಶಾಂಸಿ ಕ್ಷಾರವತ್ಪಾತಯೇದ್ದ್ರುತಮ್| ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಕರಂ ಹ್ಯೇತನ್ನ ಚ ದೂಷಯತೇ ವಲಿಮ್||೩|| ] ಸ್ವೇದಯೇದನು ಪಿಣ್ಡೇನ ದ್ರವಸ್ವೇದೇನ ವಾ ಪುನಃ||೧೬|| ಸಕ್ತೂನಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಭಿರ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ| ರಾಸ್ನಾಯಾ ಹಪುಷಾಯಾ ವಾ ಪಿಣ್ಡೈರ್ವಾ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಗನ್ಧಿಕೈಃ||೧೭||

ಸ೦-ನ ಪ್ರಯೋಜ್ಯೋ-ನಿಷಿದ್ಧೋ, ದಾಹೋ ಯಸ್ಯಾಸಾವಪ್ರಯೋಜ್ಯದಾಹೋ,-ದಾಹಾನರ್ಹಃ, ತಸ್ಯ, ನಿರ್ಗತಾನ್-ಬಹಿರ್ಭೂತಾನ್, ತಥಾ ಕಫವಾತಜಾನ್ ಗುದಕೀಲಕಾನ್-ಅರ್ಶಾಂಸಿ, ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಬಿಲ್ವಾದಿಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್ ? ಸಸ್ತಮ್ಭಕಣ್ಡೂರುಕ್ಶೋಫಾನ್, ಏವಂಭೂತಾನ್-ನಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಾನ್| ಅಥವಾ, ಬುಝಙ್ಗಾದಿವಸಯಾ ಸೇಚಯೇತ್| ಅನುಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಪಶ್ಚಾತ್, ಪಿಣ್ಡೇನ-ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದೇನ, ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದೋ ಮುನಿನೋಕ್ತಃ| ಯಥಾ (ಚ. ಸೂ. ಅ. ೧೪/೨೫)- "ತಿಲಮಾಷಕುಲತ್ಥಾನ್ನಘೃತತೈಲಾಮಿಷೌದನೈಃ| ಪಾಯಸೈಃ ಕೃಶರೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದಾನ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||" ಇತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅಥವಾ, ದ್ರವಸ್ವೇದೇನ-ಸ್ವೇದವಿಧ್ಯುಕ್ತೇನ, ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಪುನಃ ಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಲೌಕಿಕ್ಯಾ ಉಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ| ಯಥಾ-"ಇದಂ ಸಾರಮಿದಂ ಪುನರಸಾರಮ್" ಇತಿ| ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದೇನಾಥವಾ ಸಕ್ತೂನಾಂ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಭಿಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಅಥವಾ, ರಾಸ್ನಾಯಾ ಹಪುಷಾಯಾ ವಾ ಪಿಣ್ಡೈಃ ಕಾರ್ಶ್ಣ್ಯಗನ್ಧಿಕರ್ವಾ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೈರಿತ್ಯತ್ರಾನುವರ್ತನೀಯಮ್| ಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾಯಾ ಇಮೇ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಗನ್ಧಿಕಾಸ್ತೈಃ| ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾದಿತ್ವಾಠ್ಠಞ್|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM dhUpanam (18-19) · Śloka 19

ಅರ್ಕಮೂಲಂ ಶಮೀಪತ್ರಂ ನೃಕೇಶಾಃ ಸರ್ಪಕಞ್ಚುಕಮ್| ಮಾರ್ಜಾರಚರ್ಮ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಧೂಪನಂ ಹಿತಮರ್ಶಸಾಮ್||೧೮|| ತಥಾಽಶ್ವಗನ್ಧಾ ಸುರಸಾ ಬೃಹತೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಘೃತಮ್| |೧೯|

ಸ೦-ಅರ್ಕಮೂಲದಿ ಚರ್ಮಸರ್ಪಿರನ್ತಂ ಧೂಪನಂ ಹಿತಮ್| ತಥಾ, ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಕಂ ಪೃಥಗೇವ ಧೂಪನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanI vartiH (19-20) · Śloka 20

| ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಪಿಷ್ಟೈರ್ಜೀಮೂತಬೀಜೈಸ್ತಜ್ಜಾಲಕಂ ಮೃದು||೧೯|| ಲೇಪಿತಂ ಛಾಯಯಾ ಶುಷ್ಕಂ ವರ್ತಿರ್ಗುದಜಶಾತನೀ| |೨೦|

ಸ೦-ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಜೀಮೂತಸ್ಯ-ಇಕ್ಷ್ವಾಕೋಃ, ಬೀಜೈಸ್ತಥಾ ತಸ್ಯ ಜೀಮೂತಫಲಸ್ಯ, ಜಾಲಕಂ ತಜ್ಜಾಲಕಂ-ಜಾಲಕಾಕರಂ(ರಃ)ಫಲವಹಿರ್ಭಾಗೋ, ಮೃದು-ಅಕರ್ಕಶಂ, ಲೇಪಿತಂ ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಮಿತ್ಯೇಷಾ ವರ್ತಿರ್ಗುದಜಶಾತನೀ|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashA anyA vartiH (20-21) · Śloka 21

| ಸಜಾಲಮೂಲಜೀಮೂತಲೇಹೇ ವಾ ಕ್ಷಾರಸಂಯುತೇ||೨೦|| ಗುಞ್ಜಾಸೂರಣಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಬೀಜೈರ್ವರ್ತಿಸ್ತಥಾಗುಣಾ| |೨೧|

ಸ೦-ಸಜಾಲಮೂಲಜೀಮೂತೇನ ಕೃತೋ ಯೋ ಲೇಹಸ್ತಸ್ಮಿಲ್ಲೇಹೇ ಕ್ಷಾರಸಂಯುತೇ ಕೃತೇ ಸತಿ ಗುಞ್ಜಾದಿಬೀಜೈಃ ಕೃತ ವರ್ತಿಸ್ತಥಾಗುಣಾ-ಗುದಜಶಾತನೀ|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanA lepaH (21-26) · Śloka 26

ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಾರ್ದ್ರನಿಶಾಲೇಪಸ್ತಥಾ, ಗೋಮೂತ್ರಕಲ್ಕಿತೈಃ||೨೧|| ಕೃಕವಾಕುಶಕೃತ್ಕೃಷ್ಣಾನಿಶಾಗುಞ್ಜಾಫಲೈಸ್ತಥಾ| ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೈಃ ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾಹಲಿನೀವಾರಣಾಸ್ಥಿಭಿಃ||೨೨|| ಕುಲೀರಶೃಙ್ಗಿವಿಜಯಾಕುಷ್ಠಾರುಷ್ಕರತುತ್ಥಕೈಃ| ಶಿಗ್ರುಮೂಲಕಜೈರ್ಬೀಜೈಃ ಪತ್ರೈರಶ್ವಘ್ನನಿಮ್ಬಜೈಃ||೨೩|| ಪೀಲುಮೂಲೇನ ಬಿಲ್ವೇನ ಹಿಙ್ಗುನಾ ಚ ಸಮನ್ವಿತೈಃ| ಕುಷ್ಠಂ ಶಿರೀಷಬೀಜಾನಿ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸೈನ್ಧವಂ ಗುಡಃ||೨೪|| ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಂ ಸುಧಾಕ್ಷೀರಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಪ್ರಲೇಪನಮ್| ಆರ್ಕಂ ಪಯಃ ಸುಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ಕಟುಕಾಲಾಬುಪಲ್ಲವಾಃ||೨೫|| ಕರಞ್ಜೋ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಲೇಪನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮರ್ಶಸಾಮ್| ಆನುವಾಸನಿಕೈರ್ಲೇಪಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಪೂಜಿತಃ||೨೬||

ಸ೦-ಸ್ನುಕ್ಷೀರೇಣಾರ್ದ್ರಾ-ಆರ್ದ್ರೀಕೃತಾ, ನಿಶಾ-ಹರಿದ್ರಾ, ತಯಾ ಲೇಪಃ ಸ್ನುಕ್ಕ್ಷೀರಾರ್ದ್ರನಿಶಾಲೇಪಃ| ತಥಾ-ಪೂರ್ವಗುಣಃ| ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಕಲ್ಕಿತೈಃ-ಪಿಷ್ಟೈಃ, ಕುಕ್ಕುಟಶಕೃದಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಃ ಪೂರ್ವಗುಣಃ| ಸ೦-ಸುಧಾಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೈಃ ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥಾದಿಭಿರ್ಲೇಪೋ ಹಿತಃ| ಪೀಲಮ್ಲೇನ ಬಿಲ್ವೇನ ಹಿಙ್ಗುನಾ ಚ ಯುಕ್ತೈರ್ಲೇಪೋ ಹಿತಃ| ಸ೦-ಕುಷ್ಟದಿತ್ರಿಫಲಾನ್ತಂ ಪ್ರಲೇಪನಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್| ಸ೦-ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಾದಿಬಸ್ತಮೂತ್ರಾನ್ತಂ ಪ್ರಲೇಪನಮರ್ಶಸಾಂ ಷ್ರೇಷ್ಠಂ ಸ್ಯಾತ್| ಸ೦-ಆನುವಾಸನಿಕೈರಿತಿ ಅನುವಾಸನೇ ಭವಾನ್ಯನುವಾಸನಿಕಾನಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾದಿತ್ವಾತ್ ಠಞ್| ತೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ "ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮದನಂ" (ಶ್ಲೋ ೮೯) ಇತ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈರ್ಲೇಪೋಽರ್ಶಃಸು ಪೂಜಿತಃ|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanA tailAni (27) · Śloka 27

ಏಭಿರೇವೌಷಧೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್ತೈಲಾನ್ಯಭ್ಯಞ್ಜನಾಯ ಚ| |೨೭|

ಸ೦-ಏಭಿರೇವ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈರ್ಲೇಪನದ್ರವ್ಯೈರಭ್ಯಞ್ಜನಾನಿ ತೈಲಾನಿ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM dhUpanAdiBirduShTarUdhirasrAvaH (27-28) · Śloka 28

| ಧೂಪನಾಲೇಪನಾಭ್ಯಙ್ಗೈಃ ಪ್ರಸ್ರವನ್ತಿ ಗುದಾಙ್ಕರಾಃ||೨೭|| ಸಞ್ಚಿತಂ ದುಷ್ಟರುಧಿರಂ, ತತಃ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಸುಖೀ| |೨೮|

ಸ೦-ಧೂಪನಾದಿಭಿರ್ಗುದಾಙ್ಕುರಾಃ ಸಞ್ಚಿತಂ ದುಷ್ಟಂ ರುಧಿರಂ ಪ್ರಸ್ರವನ್ತಿ| ತತಃ-ತೇನ ಸ್ರುತೇನ, ಸುಖೀ ರುಜಾವಿರಹಾತ್ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM jalaukAdiBiH (28-29) · Śloka 29

| ಅವರ್ತಮಾನಮುಚ್ಛೂನಕಠಿನೇಭ್ಯೋ ಹರೇದಸೃಕ್||೨೮|| ಅರ್ಶೋಭ್ಯೋ ಜಲಜಾಶಸ್ತ್ರಸೂಚೀಕೂರ್ಚೈಃ ಪುನಃ ಪುನಃ| |೨೯|

ಸ೦-ಅರ್ಶೋಭ್ಯ ಉಚ್ಛೂನಕಠಿನೇಭ್ಯೋ ರುಧಿರಮವರ್ತಮಾನಂ ಜಲೌಕಶಸ್ತ್ರಾದಿಭಿರಸಕೃದ್ಧರೇತ್| ಶೀತೋಷ್ಣಾದಿರುಪಕ್ರಮಃ ಕಸ್ಮಾದತ್ರ ನ ಕ್ರಿಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ-

Adhikarana dAhAyonyArshasAM duShTaraktAvasecane kAraNam (29-30) · Śloka 30

| ಶೀಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೈರ್ಹಿ ನ ವ್ಯಾಧಿರುಪಶಾಮ್ಯತಿ||೨೯|| ರಕ್ತೇ ದುಷ್ಟೇ ಭಿಷಕ್ ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ತಮೇವಾವಸೇಚಯೇತ್| |೩೦|

ಸ೦-ಯಸ್ಮಾತ್ ಶೀತಾದಿಭಿರುಪಕ್ರಮೈರುಪಕ್ರಾನ್ತೋಽರ್ಶೋವ್ಯಾಧಿರ್ನ ಶಾಮ್ಯತಿ ರಕ್ತೇ ದುಷ್ಟೇ ಸತಿ, ತಸ್ಮಾದ್ಧೇತೋ ರಕ್ತಮೇವಾವಸೇಚಯೇತ್-ನ ತು ಶೀತಾದಿರ್ಯೋಜ್ಯಃ|

Adhikarana arshonAshakaM takram (30-31) · Śloka 31

| ಯೋ ಜಾತೋ ಗೋರಸಃ ಕ್ಷೀರಾದ್ವಹ್ನಿಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಾತ್||೩೦|| ಪಿಬಂಸ್ತಮೇವ ತೇನೈವ ಭುಞ್ಜಾನೋ ಗುದಜಾನ್ ಜಯೇತ್| |೩೧|

ಸ೦-ಯೋ ಗೋರಸಃ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಜಾತಃ-ಉತ್ಪನ್ನಃ| ಕಿಮ್ಭುತಾತ್ ? ವಹ್ನಿಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಾತ್-ಚಿತ್ರಕಚೂರ್ಣಾವಕೀರ್ಣಾತ್| ತಮೇವ-ಗೋರಸಂ, ಪಿಬನ್ನರಸ್ತೇನೈವ ಚ-ಗೋರಸೇನ, ಭುಞ್ಜಾನೋ ಗುದಜಾನ್ ಜಯೇತ್| 'ಬಹುಮೂಲಾವಚೂರ್ಣಿತಾತ್' ಇತಿ ಕ್ವ(ಕೇ)ಚಿತ್ ಪಠನ್ತಿ| ಬಹುಮೂಲಾ-ಶತಾವರೀ|

Adhikarana arshonAshakaM cUrNam (31-32) · Śloka 32

ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ಮೂಲಾನಾಂ ಮಥಿತೇನ ರಜಃ ಪಿಬನ್||೩೧|| ಅಶ್ವನ್ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಪಥ್ಯಾನಿ ಮುಚ್ಯತೇ ಹತನಾಮಭಿಃ|೩೨|

ಸ೦-ಕೋವಿದಾರಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಮಥಿತೇನ ಪಿಬನ್ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಪಥ್ಯಾನ್ಯಶ್ರ್ನನ್ ದುರ್ನಾಮಭಿರ್ಮುಚ್ಯತೇ-ನಶ್ಯನ್ತಿ ತಾನ್ಯಸ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana gugashvayathushUtai hiDgvAdi gugashvayathushUtai guDaharItakI gugashvayathushUtai pathyAdicUrNam gugashvayathushUtai kali~ggAdicUrNam gugashvayathushUtai tripaTvAdi cUrNam (32-34) · Śloka 34

| ಗುದಶ್ವಯಥುಶೂಲಾರ್ಥೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಿರ್ಗೌಲ್ಮಿಕಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೩೨|| ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನನುತಕ್ರಂ ವಾ ಖಾದೇಙ್ಗುಡಹರೀತಕೀಮ್| ತಕ್ರೇಣ ವಾ ಪಿಬೇತ್ಪಥ್ಯಾವೇಲ್ಲಾಗ್ನಿಕುಟಜತ್ವಚಃ||೩೩|| ಕಲಿಙ್ಗಮಗಧಾಜ್ಯೋತಿಃಸೂರಣಾನ್ ವಾಂಽಶವರ್ಧಿತಾನ್| ಕೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ವಾ ತ್ರಿಪಟುವ್ಯೋಷಹಿಙ್ಗ್ವಮ್ಲವೇತಸಮ್||೩೪||

ಸ೦-ಗುದೇ ಶ್ವಯಥುಶೂಲಾರ್ಥೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಿರ್ನರೋ ಗೌಲ್ಮಿಕಾನ್-ಗುಲ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಾಭವಾನ್, ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ ಚೂರ್ಣಾನ್ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧೪೧೩೯) ಪಿಬೇತ್| ಇಹ ದ್ರವಾನಿರ್ದೇಶಾದನನ್ತರಂ ಚ ಮಥಿತಶಬ್ದಶ್ರವಣಾತ್ ಅರ್ಶೋವಿಕಾರೇ ಚ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ ಚೂರ್ಣಾನ್ ತಕ್ರೇಣ ವಾ ಪಿಬೇದಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅನುತಕ್ರಂ ವಾ-ತಕ್ಱನುಪಾನಾತ್, ಗುಡಹರೀತಕೀಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಪಥ್ಯಾದೀಂಸ್ತಕ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಕಲಿಙ್ಗಾದೀನ್ ಅಂಶವರ್ಧಿತಾನ್ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಾಗೇನ ಯಥೋತ್ತರಂ ವರ್ಧಿತಾನ್, ತಕ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಜ್ಯೋತಿಃ-ಚಿತ್ರಕಃ| ಅಥವಾ, ಉಷ್ಣಜಲೇನ ತ್ರಿಪಟ್ವಾದಿ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana gudashvayathushUlArte takratarpaNam gudashvayathushUlArte hapuShAdi cUrNam gudashvayathushUlArte pIluPalAni gudashvayathushUlArte nirannena takrapAnam (35-37) · Śloka 37

ಯುಕ್ತಂ ಬಿಲ್ವಕಪಿತ್ಥಾಭ್ಯಾಂ ಮಹೌಷಧಬಿಡೇನ ವಾ| ಅರುಷ್ಕರೈರ್ಯವಾನ್ಯಾ ವಾ ಪ್ರದದ್ಯಾತ್ತಕ್ರತರ್ಪಣಮ್||೩೫|| ದದ್ಯಾದ್ವಾ ಹಪುಷಾಹಿಙ್ಗುಚಿತ್ರಕಂ ತಕ್ರಸಂಯುತಮ್| ಮಾಸಂ ತಕ್ರಾನುಪಾನಾನಿ ಖಾದೇತ್ಪೀಲುಫಲಾನಿ ವಾ||೩೬|| ಪಿಬೇದಹರಹಸ್ತಕ್ರಂ ನಿರನ್ನೋ ವಾ ಪ್ರಕಾಮತಃ| |೩೭|

ಸ೦-ತಕ್ರೇಣ ತರ್ಪಣಂ-ಯವಸಕ್ತೂನ್, ದದ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಬಿಲ್ವಕಪಿತ್ಥಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಮಥವಾ ಮಹೌಷಧಬಿಡೇನ ಯುಕ್ತಂ ಭಲ್ಲಾತಕೈರ್ವಾ ಯುಕ್ತಮಥವಾ ಯವಾನ್ಯಾ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರದದ್ಯಾತ್| ತಕ್ರತರ್ಪಣಮೇವ ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿರ್ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಸಹ ಭುಞ್ಜೀತ| ನಾನ್ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದಿತಿ ಸೂಚಯಿತುಂ ಪ್ರಶಬ್ದೋಽತ್ರ ನ್ಯಸ್ತಃ| ಅಥವಾ, ಹಪುಷಾದಿಕಂ ತಕ್ರಾನ್ವಿತಂ ದದ್ಯಾತ್| ಮಾಸಂ ಪೀಲುಫಲಾನಿ ತಕ್ರಾನುಪಾನಾನಿ ವಾ ಖಾದೇತ್| ಅಥವಾ, ಇಚ್ಛಯಾಽಹರಹರನನ್ನಾಶೀ ತಕ್ರಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana atyarthaM mandAgnau takropacAra eva (37) · Śloka 37

| ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಮನ್ದಕಾಯಾಗ್ನೇಸ್ತಕ್ರಮೇವಾವಚಾರಯೇತ್||೩೭||

ಸ೦-ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಮನ್ದಕಾಯಾಗ್ನೇರ್ನರಸ್ಯ ಸಾಯಂ ಪ್ರಾತರ್ವಾ ತಕ್ರಮೇವಾವಚಾರಯೇದ್ವೈದ್ಯೋ-ನತ್ವನ್ನಮ್, ಅತ ಏವೈವಕಾರೋಽತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ|

Adhikarana takropacArakAlaH ashaktau avalehikA peyA ca ataH paraM shAlyannam (38-40) · Śloka 40

ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ದಶಾಹಂ ವಾ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಮಾಸಮೇವ ವಾ| ಬಲಕಾಲವಿಕಾರಜ್ಞೋ ಭಿಷಕ್ ತಕ್ರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೮|| ಸಾಯಂ ವಾ ಲಾಜಸಕ್ತೂನಾಂ ದದ್ಯಾತ್ತಕ್ರಾವಲೇಹಿಕಾಮ್| ಜೀರ್ಣೇ ತಕ್ರೇ ಪ್ರದದ್ಯಾದ್ವಾ ತಕ್ರಪೇಯಾಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೩೯|| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ಸಸ್ನೇಹಂ ತಕ್ರೌದನಮತಃ ಪರಮ್| ಯೂಶೈ ರಸೈರ್ವಾ ತಕ್ರಾಡ್ಯೈಃ ಶಾಲೀನ್ ಭುಞ್ಜೀತ ಮಾತ್ರಯಾ||೪೦||

ಸ೦-ಸಪ್ತಾಹಂ ದಶಾಹಂ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಮಾಸಂ ವಾ ಯಾವತ್ ಬಲಾದಿವಿದ್ವೈದ್ಯೋ ಮಥಿತಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಕೇವಲೇನ ತಕ್ರೇಣಾಶಿತುಮಶಕ್ತಸ್ತದಾ ಸಾಯಂ-ದಿನಾನ್ತೇ, ಲಾಜಸಕ್ತೂನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀಂ ತಕ್ರಾವಲೇಹಿಕಾಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ, ತಕ್ರೇ ಜೀರ್ಣೇ ತಕ್ರಸಿದ್ಧಾಂ ಪೇಯಾಂ ಸೈನ್ಧವಾನ್ವಿತಾಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸೈನ್ಧವಶಬ್ದಸ್ಯಾನ್ತೇ ಶ್ರುತತ್ವಾದುಭಯೋರಪ್ಯವಲೇಹಿಕಾಪೇಯಯೋಃ ಸೈನ್ಧವೇನಯೋಗೋ ವೇದ್ಯಃ| ಅತಃ ಪರಂ-ಅವಲೇಹಿಕಾಪೇಯಾತೋಽನನ್ತರಂ, ತಕ್ರೇಣ ಸಹೌದನಮೀಷತ್ಸ್ನೇಹಂ ತಕ್ರಾನುಪನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ, ಯೂಷೈ ರಸೈರ್ವಾ ತಕ್ರಭೂಯಿಷ್ಠೈಃ ಶಾಲೀನ್ ಮಾತ್ರಯಾ ಭುಞ್ಜೀತ| ಕಾರ್ಯೇ ಭಕ್ತಾದೌ ಕಾರಣತ್ವೇನೋಪಚಾರಾತ್ ಶಾಲೀನ್-ಭಕ್ತತ್ವೇನ ಪರಿಣತಾನ್, ದದ್ಯಾದಿತಿ ವೇದ್ಯಮ್| ಸರ್ವಥಾಽತ್ರ ತಕ್ರಪ್ರಯೋಗಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪೂಜಿತ ಇತ್ಯತ ಏವಾಹ-

Adhikarana takraprakArAH (41) · Śloka 41

ರೂಕ್ಷಮರ್ಧೋದ್ಧೃತಸ್ನೇಹಂ ಯತಶ್ಚಾನುದ್ಧೃತಂ ಘೃತಮ್| ತಕ್ರಂ ದೋಷಾಗ್ನಿಬಲವಿತ್ರಿವಿಸ್ತ್ರಿವಿಧಂ ತತ್ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೪೧||

ಸ೦-ಯಥಾಯೋಗಂ ಕದಾಚಿದ್ರೂಕ್ಷಂ-ನಿಃಶೇಷಮುದ್ಧೃತಸ್ನೇಹಂ, ಅಥವಾಽರ್ಧೋದ್ಧೃತಸ್ನೇಹಂ, ಕದಾಚಿದನುದ್ಧೃತಂ ಯಸ್ಮಾದ್ಧೃತಮ್, ಕಾರಣೇ ನವನೀತೇ ಕಾರ್ಯೋಪಚಾರಾದೇವಮುಕ್ತಮ್, ತತ್-ಏತತ್ರಿವಿಧಿಂ, ತಕ್ರಂ ದೋಷಾದಿವಿತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಕ್ರಪ್ರಯೋಗೇ ಕೃತೇ ಕೋ ಗುಣಃ ? ಇತ್ಯಾಹ-

Adhikarana takraprayoge guNAH (42) · Śloka 42

ನ ವಿರೋಹನ್ತಿ ಗುದಜಾಃ ಪುನಸ್ತಕ್ರಸಮಾಹತಾಃ| ನಿಷಿಕ್ತಂ ತದ್ಧಿ ದಹತಿ ಭೂಮಾವಪಿ ತೃಣೋಲುಪಮ್||೪೨||

ಸ೦-ತಕ್ರೇಣ ಸಮಾಹತಾಃ-ಉನ್ಮೂಲಿತಾಃ, ಗುದಜಾಃ ಪುನರ್ನ ಪ್ರರೋಹನ್ತಿ, ಸಮೂಲಾ ನಶ್ಯನ್ತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಥಮೇತದವಗಮ್ಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಶಙ್ಕ್ಯಾಹ-ಹಿ-ಯಸ್ಮಾತ್, ತತ್-ತಕ್ರಂ, ಭೂಮಾವಪಿ ನಿಷಿಕ್ತಂ ತೃಣೋಲುಪಂ ವಿಶೇಷೇಣ ದಹತ್ಯಪುನರುತ್ಪಾದನಾತ್| ಭೂಮಾವಪೀತ್ಯಪಿಶಬ್ದೋ ನ ಕೇವಲಂ ಶರೀರೇ, ಬಾಹ್ಯಾಯಾಮಪಿ ಭುವೀತಿ ಸನ್ದರ್ಶನಾರ್ಥಃ| ಸೃಣೋಲುಪಂ ಕಠಿನಂ ಯದ್ದಹತಿ ತದವಶ್ಯಮರ್ಶಾಸಿ ಮೃದೂನಿ ಮಾಂಸಪ್ರಾಯಾಣಿ ದಹತ್ಯೇವ|

Adhikarana tatropapattiH (43-45) · Śloka 45

ಸ್ರೋತಃಸು ತಕ್ರಶುದ್ಧೇಷು ರಸೋ ಧಾತೂನುಪೈತಿ ಯಃ| ತೇನ ಪುಷ್ಟಿರ್ಬಲಂ ವರ್ಣಃ ಪರಂ ತುಷ್ಟಿಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೪೩|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾಣಾಂ ಶತಂ ಚ ವಿನಿವರ್ತತೇ| |೪೫|

ಸ೦-ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾವೃತೇಷು ಸ್ರೋತಃಸು ತಕ್ರೇಣ ಶುದ್ಧೇಷು ಸತ್ಸು ಯೋ ರಸಃ-ಆಹಾರರಸೋ, ಧಾತೂನ್ ಉಪೈತಿ-ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ತೇನ-ರಸೇನ ಪ್ರಾಪ್ತೇನ, ಪುಷ್ಟ್ಯಾದಯೋ ಜಾಯನ್ತೇ| ತಥಾ, ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾಣಾಂ ಶತಂ ವಿನಿವರ್ತತೇ-ಶಾಮ್ಯತಿ|

Adhikarana mathitavisheShapAne~arshaHkShayaH (44-45) · Śloka 45

| ಮಥಿತಂ ಭಾಜನೇ ಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀಫಲಲೇಪಿತೇ||೪೪|| ನಿಶಾಂ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ಪೇಯಮಿಚ್ಛದ್ಭಿರ್ಗುದಜಕ್ಷಯಮ್| |೪೫|

ಸ೦-ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಫಲಲೇಪಿತೇ ಭಾಜನೇ ಮಥಿತಂ ನಿಶಾಂ ಸ್ಥಿತ ಗುದಜಕ್ಷಯಮಿಚ್ಛುಭಿಃ ಪೇಯಮ್|

Adhikarana takrAriShTam (45-48) · Śloka 48

| ಧಾನ್ಯೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾಜಾಜೀಹಪುಷಾಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯೈಃ||೪೫|| ಕಾರವೀಗ್ರನ್ಥಿಕಶಠೀಯವಾನ್ಯಗ್ನಿಯವಾನಕೈಃ| ಚೂರ್ಣಿತೈರ್ಘೃತಪಾತ್ರಸ್ಥಂ ನಾತ್ಯಮ್ಲಂ ತಕ್ರಮಾಸುತಮ್||೪೬|| ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಪಿಬೇಜ್ಜಾತಂ ವ್ಯಕ್ತಾಮ್ಲಕಟು ಕಾಮಿತಃ| ದೀಪನಂ ರೋಚನಂ ವರ್ಣ್ಯಂಕಫವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೪೭|| ಗುದಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡ್ವರ್ತಿನಾಶನಂ ಬಲವರ್ಧನಮ್| |೪೮|

ಸ೦-ಧಾನ್ಯೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾದಿಭಿಶ್ಚೂರ್ಣಿತೈರ್ಘೃತಪಾತ್ರಸ್ಥಂ ನಾತ್ಯಮ್ಲಂ ತಕ್ರಮಾಸುತಂ ಕೃತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ವ್ಯಕ್ತಾವಮ್ಲಕಟೂ ಯಸ್ಯ ತದ್ ವ್ಯಕ್ತಾಮ್ಲಕಟು, ಜಾತಂ ಸತ್ತಕ್ರಾರಿಷ್ಟಂ ಕಾಮತಃ ಪಿಬೇತ್| ತಚ್ಚ ಪೀತಂ ದೀಪನಾದಿಗುಣಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ಚ ತಕ್ರೇ ಪಲಶತಮಾತ್ರೇ ಧಾನ್ಯಕಾದೀನಿ ಪಾಲಿಕಾನಿ ದೇಯಾನೀತಿ ವೃದ್ಧವೈದ್ಯವ್ಯವಹಾರಃ|

Adhikarana kumBavisheShe jAtaM takramarshauharam (48-49) · Śloka 49

| ತ್ವಚಂ ಚಿತ್ರಕಮೂಲಸ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕುಮ್ಭಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೪೮|| ತಕ್ರಂ ವಾ ದಧಿ ವಾ ತತ್ರ ಜಾತಮರ್ಶೋಹರಂ ಪಿಬೇತ್| |೪೯|

ಸ೦-ಚಿತ್ರಕಮೂಲಸ್ಯ ತ್ವಚಂ ಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕುಮ್ಭಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ತಕ್ರಂ ತತ್ರ ಜಾತಮಥವಾ ದಧಿ ಜಾತಮರ್ಶೋಹರಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana BArgyAdiShvapyeSha vidhiH (49) · Śloka 49

| ಭಾರ್ಙ್ಗ್ಯಾಸ್ಫೋತಾಮೃತಾಪಞ್ಚಕೋಲೇಷ್ವಪ್ಯೇಷ ಸಂವಿಧಿಃ||೪೯||

ಸ೦-ಭಾರ್ಙ್ಗ್ಯಾದಿಷ್ವಪ್ಯೇಷ ಸಂವಿಧಿಃ-ಏತತ್ತ್ವಗಾದಿಭಾಜನಲೇಪನಾದಿಕಂ ಕಾರ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ

Adhikarana gajakaNAdiBiH saMskRutAH PalAmlAdayo dIpanAH (50-51) · Śloka 51

ಪಿಷ್ಟೈರ್ಗಜಕಣಾಪಾಠಾಕಾರವೀಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಃ| ತುಮ್ಬರ್ವಜಾಜೀಧನಿಕಾಬಿಲ್ವಮಧ್ಯೈಶ್ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೫೦|| ಫಲಾಮ್ಲಾನ್ ಯಮಕಸ್ನೇಹಾನ್ ಪೇಯಾಯೂಷರಸಾದಿಕಾನ್| ಏಭಿರೇವೌಷಧೈಃ ಸಾಧ್ಯಂ ವಾರಿ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ದೀಪನಮ್||೫೧||

ಸ೦-ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ-ಕಲ್ಕಿತೈಃ, ತಥಾ ಫಲಃ-ಬೀಜಪೂರಾದಿಭಿಃ, ಅಮ್ಲಾನ್ ಯಮಕಸ್ನೇಹಾಂಸ್ತಥಾ ಪೇಯಾದಿಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏಭಿರೇವ-ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿಃ, ವಾರಿ ಸಾಧ್ಯಂ-ಶ್ರಪಣೀಯಮ್, ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಸಾಧ್ಯಮ್, ತಚ್ಚ ದ್ವಯಂ ವಹ್ನೇರ್ದೀಪನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana bhinnashakRutAmayaM kramaH (52) · Śloka 52

ಕ್ರಮೋಽಯಂ ಭಿನ್ನಶಕೃತಾಂ| |೫೨|

ಸ೦-ಅಯಂ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಃ, ಕ್ರಮೋ ಭಿನ್ನಶಕೃತಾಮ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM kramo vakShayamANaH (52) · Śloka 52

ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಗಾಢವರ್ಚಸಾಮ್| |೫೨|

ಸ೦-ಕಠಿನಪುರೀಷಾಣಾಂ ತು ವಕ್ಷ್ಯತೇ-ಭಣಿಷ್ಯತೇ| ತಮೇವಾಹ-

Adhikarana kaThina salavaNAvArUNIpAnamkaThina salavaNallavaBakShaNam (52-53) · Śloka 53

| ಸ್ನೇಹಾಡ್ಯೈಃ ಸಕ್ತುಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಲವಣಾಂ ವಾರುಣೀಂ ಪಿಬೇತ್||೫೨|| ಲವಣಾ ಏವ ವಾ ತಕ್ರಸೀಧುಧಾನ್ಯಾಮ್ಲವಾರುಣೀಃ| |೫೩|

ಸ೦-ಸ್ನೇಹಾಡ್ಯೈಃ-ಬಹುಸ್ನೇಹಸಮ್ಪೃಕ್ತೈಃ, ಸಕ್ತುಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಲವಣಾಂ ವಾರುಣೀಂ ಪಿಬೇತ್| ತಕ್ರಾದೀನ್ ವಾ ಲವಣಾನ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಯಥಾಯೋಗಂ ಪಿಬೇತ್| ಏವಶಬ್ದೋಽತ್ರ ಕೇವಲಾನೇವೈತಾನ್ ಸಕ್ತುರಹಿತಾನ್ ಪಿಬೇದಿತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|

Adhikarana kaThinakara~jjapallavaBakShaNam (53-54) · Śloka 54

| ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಾನ್ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸಕ್ತುಭಿಶ್ಚಾವಚೂರ್ಣಿತಾನ್||೫೩|| ಕರಞ್ಜಪಲ್ಲವಾನ್ ಖಾದೇದ್ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಾನ್| |೫೪|

ಸ೦-ತಥಾ, ಕರಞ್ಜಪಲ್ಲವಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್ ? ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಾನ್,- ಭಕ್ತಾತ್ ಪ್ರಾಕ್, ಮಯೂರವ್ಯಂಸಕಾದಿತ್ವಾತ್ಸಮಾಸಃ, ಕರಞ್ಜಪಲ್ಲವಾನ್ ಭುಕ್ತ್ವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್? ಯಮಕೇಸ್ನೇಹದ್ವಯೇ, ಭೃಷ್ಟಾನ್-ಪಕ್ವಾನ್, ತಥಾ ಸಕ್ತುಭಿಃ ಸುಷ್ಟು ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ ತಾಂಶ್ಚ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಾನ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM saguDanAgarAdiyogaH (54-55) · Śloka 55

| ಸಗುಡಂ ನಾಗರಂ ಪಾಠಾಂ ಗುಡಕ್ಷಾರಘೃತಾನಿ ವಾ||೫೪|| ಗೋಮೂತ್ರಾಧ್ಯುಷಿತಾಮದ್ಯಾತ್ಸಗುಡಾಂ ವಾ ಹರೀತಕೀಮ್| |೫೫|

ಸ೦-ತಥಾ, ಗುಡೇನ ಸಹ ಶುಣ್ಠೀಂ ಪಾಠಾಂ ವಾಽಶ್ನೀಯಾತ್| ಅಥವಾ, ಗುಡಯವಕ್ಷಾರಸರ್ಪೀಷ್ಯದ್ಯಾತ್| ಗುಡೇನ ವಾ ಸಹ ಹರೀತಕೀಮದ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್ ? ಗೋಮೂತ್ರೇಽಧ್ಯುಷಿತಾಮ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pathyAshatadvayayogAH (55-57) · Śloka 57

| ಪಥ್ಯಾಶತದ್ವಯಾನ್ಮೂತ್ರದ್ರೋಣೇನಾಮೂತ್ರಸಙ್ಕ್ಷ್ಯಾತ್||೫೫|| ಪಕ್ವಾತ್ ಖಾದೇತ್ಸಮಧುನೀ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಹನ್ತಿ ಕಫೋದ್ಭವಾನ್| ದುರ್ನಾಮಕುಷ್ಠಶ್ವಯಥುಗುಲ್ಮಮೇಹೋದರಕೃಮೀನ್||೫೬|| ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾಪಚೀಸ್ಥೌಲ್ಯಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಡ್ಯಮಾರುತಾನ್| |೫೭|

ಸಂ-ಪಥ್ಯಾನಾಂ ಶತದ್ವಯಂ ಪಥ್ಯಾಶತದ್ವಯಮ್, ತಸ್ಮಾದ್ಗೋಮೂತ್ರದ್ರೋಣೇನ ಮೂತ್ರಸಙ್ಕ್ಷ್ಯಂ ಯಾವತ್-ಮೂತ್ರಕ್ಷಯಾವಧಿ, ಪಕ್ವಾತ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ-ಪಥ್ಯಾಖ್ಯೇ ಫಲೇ, ಖಾದೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತೇ ? ಸಮಧುನೀ-ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತೇ| ಪಥ್ಯಾಶತದ್ವಯಂ ಚೋಪಯುಕ್ತಂ ಕಫೋದ್Vಅವಾನಾಮಯಾನ್ ದುರ್ನಾಮಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM ajashRu~ggImUlakalkayogaH (57-58) · Śloka 58

| ಅಜಶೃಙ್ಗೀಜಟಾಕಲ್ಕಮಜಾಮೂತ್ರೇಣ ಯಃ ಪಿಬೇತ್||೫೭|| ಗುಡವಾರ್ತಾಕಭುಕ್ ತಸ್ಯ ನಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಶು ಗುದಾಙ್ಕುರಾಃ| |೫೮|

ಸ೦-ಅಜಶೃಙ್ಗೀಮೂಲಕಲ್ಕಂ ಯಃ ಪುರುಷೋಽಜಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ? ಗುಡವಾರ್ತಾಕಭುಕ್-ಏತದಾಹಾರಃ, ತಸ್ಯ-ಪುರುಷಸ್ಯ, ದ್ರಾಕ್ ದುರ್ನಾಮಾನಿ ನಶ್ಯನ್ತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pathyAtakrayogaH kaThinapurIShANAM pathyApippalIyogaH kaThinapurIShANAM pathyAtrivRuddantIyogaH (58-60) · Śloka 60

| ಶ್ರೇಷ್ಠಾರಸೇನ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಪಥ್ಯಾಂ ತಕ್ರೇಣ ವಾ ಸಹ||೫೮|| ಪಥ್ಯಾಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಾಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾಂ ಗುಡಾನ್ವಿತಾಮ್| ಅಥವಾ ಸತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಂ ಭಕ್ಷಯೇದನುಲೋಮನೀಮ್||೫೯|| ಹತೇ ಗುದಾಶ್ರಯೇ ದೋಷೇ ಗುದಜಾ ಯಾನ್ತಿ ಸಙ್ಕ್ಷ್ಯಮ್| |೬೦|

ಸ೦-ಶ್ರೇಷ್ಠಾರಸೇನ-ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ, ತ್ರಿವೃತಾಮದ್ಯಾತ್| ಅಭಯಾಂ ವಾ ತಕ್ರೇಣ ಸಹಾದ್ಯಾತ್| ಪಥ್ಯಾಂ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಾಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾಂ ಗುಡಯುಕ್ತಾಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಅಥವಾ ಪಥ್ಯಾಂ ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಭ್ಯಾಂ ಸಹಾನುಲೋಮಕೃತಾಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಗುದಾಶ್ರಯೇ ದೋಷೇ ಹತೇ ಸತಿ ಗುದಜಾಃ ಸಙ್ಕ್ಷಯಂ ಯಾನ್ತಿ, ಆಶ್ರಯಾಭಾವ ಆಶ್ರಿತಾನುಪಪತ್ತೇಃ| ತಸ್ಮದನುಲೋಮನಮರ್ಶಃಸು ಹಿತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM dADimasvarasAditakrayogaH pAThAtakrayogaH kaThinapurIShANAM citrakashuNThIsIdhuyogaHkaThinapurIShANAM hapuShAdi surAyogaH (60-62) · Śloka 62

| ದಾಡಿಮಸ್ವರಸಾಜಾಜೀಯವಾನೀಗುಡನಾಗರೈಃ||೬೦|| ಪಾಠಯಾ ವಾ ಯುತಂ ತಕ್ರಂ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಮ್| ಸಿಧುಂ ವಾ ಗೌಡಮಥವಾ ಸಚಿತ್ರಕಮಹೌಷಧಮ್||೬೧|| ಪಿಬೇತ್ಸುರಾಂ ವಾ ಹಪುಷಾಪಾಠಾಸೌವರ್ಚಲಾನ್ವಿತಾಮ್| |೬೨|

ಸ೦-ದಾಡಿಮಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಂ ತಕ್ರಂ ಪಾಠಯಾ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಂ ಸ್ಯಾಟ್| ಅಥವಾ, ಸೀಧುಂ ಚಿತ್ರಕಶುಣ್ಠೀಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಗೌಡಂ ವಾ ಚಿತ್ರಕಶುಣ್ಠೀಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಸುರಾಂ ಹಪುಷಾದಿಯುಕ್ತಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM vardhamAnapippalItilakShIrayogaH (62-63) · Śloka 63

| ದಶಾದಿದಶಕೈರ್ವೃದ್ಧಾಃ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ದ್ವಿಪಿಚುಂ ತಿಲಾನ್||೬೨|| ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಲಭತೇ ಬಲಂ ದೇಹಹುತಾಶಯೋಃ| |೬೩|

ಸ೦-ದಶಾದಿದಶಕೈರ್ವೃದ್ಧಾಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಸ್ತಥಾ ತಿಲಾನ್ ದ್ವಿಪಿಚುಂ ಪೀತ್ವಾ ದೇಹಸ್ಯ ವಹ್ನೇಶ್ಚ ಬಲಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ದಶಪಿಪ್ಪಲ್ಯ ಆದಿ-ಪ್ರಥಮಂ ದಿನಂ, ಯೇಷಾಂ ದಶಕಾನಾಂ ತ ಏವಮ್| ದಶದಯಶ್ಚ ತೇ ದಶಕಾಶ್ಚ ದಶಾದಿದಶಕಾಃ, ತೈರ್ವೃದ್ಧಾಃ| ಪ್ರಥಮೇ ದಿನೇ ದಶಪಿಪ್ಪಲೀಸ್ತಿಲಕರ್ಷದ್ವಯಂ ಚ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೇಯಾಃ, ಅನನ್ತರಂ ಪ್ರತಿದಿನಂ ದಶದಶ ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಪಿಪ್ಪಲೀವರ್ಧಮಾನ್ಯಾಯೇನ ವೃದ್ಧತಿ(ದ್ಧಾಸ್ತಿ)ಲಕರ್ಷದ್ವಯೇನ ಸಹ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತ್ವಾ ದೇಹಸ್ಯಾಗ್ನೇಶ್ಚ ಬಲಂ ಲಭತೇ| ಅತ್ರ ಕಾಲಸ್ಯಾನಿರ್ದಿಷ್ಟತ್ವಾದ್ದೇಹಾಗ್ನಯೋರ್ಬಲಮಿಚ್ಛತಾ ಯಥೇಷ್ಟಕಾಲಃ ಪ್ರಯೋಗಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಚಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣಾನುಕ್ತೇಃ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷಯಾ "ಪೇಷ್ಯಸ್ಯ ಕರ್ಷಮಾಲೋಡ್ಯಂ ತದ್ದ್ರವಸ್ಯ ಪಲತ್ರಯೇ|" (ಹೃ.ಕ.ಅ.೬/೧೩) ಇತಿ ಪರಿಮಾಣಂ ಕಲ್ಪ್ಯಮ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM duHsparshakAdipAThAyogaH (63-64) · Śloka 64

| ದುಃಸ್ಪರ್ಶಕೇನ ಬಿಲ್ವೇನ ಯವಾನ್ಯಾ ನಾಗರೇಣ ವಾ||೬೩|| ಏಕೈಕೇನಾಪಿ ಸಂಯುಕ್ತಾ ಪಾಠಾ ಹನ್ತ್ಯರ್ಶಸಾಂ ರುಜಮ್| |೬೪|

ಸ೦-ಧನ್ವಯವಾಸಕೇನ ಬಿಲ್ವೇನ ಯವಾನ್ಯಾ ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ವೈಕೈಕೇನಾಪ್ಯೇವಂ ಪಾಠಾ ಯುಕ್ತಾ ದುರ್ನಾಮ್ರಾಂ ರುಜಂ ಹನ್ತಿ| ಏಕೈಕೇನಾಪೀತ್ಯಪಿಶಬ್ದಾತ್ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ| ಏಕೈಕೇನೇತ್ಯೇಕಶಬ್ದಸ್ಯ "ಏಕಂ ಬಹುವ್ರೀಹಿವತ್" ಇತಿ ದ್ವಿತ್ವಬಹುವ್ರೀಹಿವದ್ಭಾವಾತ್ಸುಪೋ ಲುಕ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM aBayAriShTaH (64-68) · Śloka 68

| ಸಲಿಲಸ್ಯ ವಹೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಮಭಯಾತ್ವಚಾಮ್||೬೪|| ಪ್ರಸ್ಥಂ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ದಶಪಲಂ ಕಪಿತ್ಥಾನಾಂ ತತೋಽರ್ಧತಃ| ವಿಶಾಲಾಂ ರೋಧ್ರಮರಿಚಕೃಷ್ಣಾವೇಲ್ಲೈಲವಾಲುಕಮ್||೬೫|| ದ್ವಿಪಲಾಂಶಂ ಪೃಥ್ಕಪಾದಶೇಷೇ ಪೂತೇ ಗುಡಾತ್ತುಲೇ| ದತ್ತ್ವಾ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ಧಾತಕ್ಯಾಃ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ಧೃತಭಾಜನೇ||೬೬|| ಪಕ್ಷಾತ್ಸ ಶೀಲಿತೋಽರಿಷ್ಟಃ ಕರೋತ್ಯಗ್ನಿಂ, ನಿಹನ್ತಿ ಚ| ಗುದಜಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠೋದರಗರಜ್ವರಾನ್||೬೭|| ಶ್ವಯಥುಪ್ಲೀಹಹೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಯಕ್ಷ್ಮವಮಿಕೃಮೀನ್| |೬೮|

ಸ೦-ಸಲಿಲಸ್ಯ ವಹೇ-ದ್ರೋಣಚತುಷ್ಟಯೇ, ಪಕ್ತ್ವಾ ಹರೀತಕೀತ್ವಚಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ-ಅಷ್ಟಪಲಾನಿ, ಆಮಲಕದಲಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ, ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಪಲಾನಿದಶ, ತತಃ-ಕಪಿತ್ಥಾತ್, ಅರ್ಧೇನ ವಿಶಾಲಂ ಪಞ್ಚಪಲಾಂ, ರೋಧ್ರಾಧಿಕಂ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗೇತತ್ಸರ್ವಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಪಾದಶೇಷೇ-ದ್ರೋಣಶೇಷೇ, ಪೂತೇ ಗಾಲಿತೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಗುಡಾತ್ತುಲೇ ದ್ವೇ ದತ್ತ್ವಾ ಧಾತಕ್ಯಾಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ತತೋ ಘೃತರೂಢೇ ಭಾಜನೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಪಕ್ಷಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಶೀಲಿತಃ ಸಃ-ಅಭಯಾರಿಷ್ಟಸಂಜ್ಞಃ, ಅಗ್ನಿಂ ಕರೋತಿ-ದೀಪಯತಿ, ಗುದಜಾದೀಂಶ್ಚ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM dhanvAriShTaH (68-69) · Śloka 69

| ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇದ್ದನ್ತೀದಶಮೂಲವರಾಗ್ನಿಕಾನ್||೬೮|| ಪಾಲಿಕಾನ್ ಪಾದಶೇಷೇ ತು ಕ್ಷಿಪೇಙ್ಗುಡತುಲಾಂ ಪರಮ್| ಪೂರ್ವವತ್ಸರ್ವಮಸ್ಯ ಸ್ಯಾದನುಲೋಮಿತರಸ್ತ್ವಯಮ್||೬೯||

ಸ೦-ಜಲಸ್ಯ ದ್ರೋಣೇ ದನ್ತ್ಯಾದೀನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಾಲಿಕಾನ್ ಪಚೇತ್| ಪಾದಶೇಷೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಗುಡಾತ್ತುಲಾಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪರಂ-ಅನ್ಯತ್, ಸರ್ವಮಸ್ಯ-ದನ್ತ್ಯರಿಷ್ಟಸ್ಯ, ಪೂರ್ವವತ್-ಅಭಯಾರಿಷ್ಟತುಲ್ಯಂ ಧಾತಕೀಪರಿಮಾಣಘೃತಭಾಜನಸ್ಥಾಪನಪಕ್ಷೋತ್ತರಕಾಲಪಾನಾದಿ, ಸ್ಯಾತ್| ಆನುಲೋಮೀತ್ಯಾದಿ| ಆನುಲೋಮೀವಾತವಿಬನ್ಧನುತ್ ಅಭಯಾರಿಷ್ಟಃ| ಆಯಂ ಪುನಸ್ತತೋಽಪ್ಯಾನುಲೋಮಿತರಃ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM durAlaBAriShTaH (70-71) · Śloka 71

ಪಚೇಹುರಾಲಭಾಪ್ರಸ್ಥಂ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪ್ರಾಸೃತೈಃ ಸಹ| ದನ್ತೀಪಾಠಾಗ್ನಿವಿಜಯಾವಾಸಾಮಲಕನಾಗರೈಃ||೭೦|| ತಸ್ಮಿನ್ ಸಿತಾಶತಂ ದದ್ಯಾತ್ಪಾದಸ್ಥೇಽನ್ಯಚ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್| ಲಿಮ್ಪೇತ್ಕುಮ್ಭಂ ತು ಫಲಿನೀಕೃಷ್ಣಾಚವ್ಯಾಜ್ಯಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ||೭೧||

ಸಂ-ಅಪಾಂ ದ್ರೋಣೇ ಧನ್ವಯಾಸಪ್ರಸ್ಥಂ ದನ್ತ್ಯಾದಿಭಿಃ ದ್ವಿಪಲಿಕೈಃ ಸಹ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್-ಪಾದಸ್ಥೇ ಕ್ವಾಥೇ, ಸಿತಾಯಾಃ ಶತಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅನ್ಯತ್-ಧಾತಕೀಪರಿಮಾಣಾದಿಕಂ, ಪೂರ್ವವತ್-ಅಭಯಾರಿಷ್ಟವತ್, ಕಾರ್ಯಮ್| ಲಿಮ್ಪೇದಿತ್ಯಾದಿ| ತುರ್ವಿಶೇಷೇ| ವಿಶೇಷಸ್ತು ಫಲಿನ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕುಮ್ಭಂ ಲಿಮ್ಪೇತ್, ಯತ್ರಾಯಂ ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯತೇ ದುರಾಲಭಾರಿಷ್ಟ ಇತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM PalAmlAdighRutam (72-73) · Śloka 73

ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಮಾನುಲೋಮ್ಯಾಯ ಫಲಾಮ್ಲಂ ವಾ ಪಿಬೇದ್ಧೃತಮ್| ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಯವಕ್ಷಾರಗುಡಾನ್ವಿತಮ್||೭೨|| ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಗುಡಕ್ಷಾರನಾಗರಮ್| |೭೩|

ಸ೦-ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ-ಭಕ್ತಾತ್ ಪೂರ್ವಂ, ಘೃತಂ ಫಲೈಃ-ಮಾತುಲುಙ್ಗಾದಿಭಿರನುಲೋಮನಪ್ರಾಯೈಃ, ಅಮ್ಲಂ ತೈಃ ಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್| ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪಕ್ವಂ ಯವಕ್ಷಾರಗುಡಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಸಿದ್ಧಂ ಗುಡಯವಕ್ಷಾರನಾಗರಸಹಿತಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pippalyAdighRutam (73-74) · Śloka 74

| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಧಾನಕಾದಾಡಿಮೈರ್ಘೃತಮ್||೭೩|| ದಘ್ನಾ ಚ ಸಾಧಿತಂ ವಾತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧನುತ್| |೭೪|

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ದಧಿಸಹಿತೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ವಾತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರವಿಬನ್ಧಜಿತ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM palAshakShArAdighRutam (74-75) · Śloka 75

| ಪಲಾಶಕ್ಷಾರತೋಯೇನ ತ್ರಿಗುಣೇನ ಪಚೇದ್ಧೃತಮ್||೭೪|| ವತ್ಸಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಮರ್ಶೋಘ್ನಂ ದೀಪನಂ ಪರಮ್| |೭೫|

ಸ೦-ಪಲಾಶಕ್ಷಾರಸ್ಯ ಜಲೇನ ತ್ರಿಗುಣೇನ ವತ್ಸಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚಾರ್ಶೋಘ್ನಂ ಪರಂ ದೀಪನಂ ಚ|

Adhikarana pa~jcakolAdighRutam (75-77) · Śloka 77

| ಪಞ್ಚಕೋಲಾಭಯಾಕ್ಷಾರಯವಾನೀಬಿಡಸೈನ್ಧವೈಃ||೭೫|| ಸಪಾಠಾಧಾನ್ಯಮರಿಚೈಃ ಸವಿಲ್ವೈರ್ದಧಿಮದ್ಧೃತಮ್| ಸಾಧಯೇತ್ ತಜ್ಜಯತ್ಯಾಶು ಗುದವಙ್ಕ್ಷ್ಣವೇದನಾಮ್||೭೬|| ಪ್ರವಾಹಿಕಾಂ ಗುದಭ್ರಂಶಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪರಿಸ್ರವಮ್| |೭೭|

ಸ೦-ಪಞ್ಚಕೋಲಾದಿಭಿರ್ದಧಿಸಹಿತಂ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಗುದಾದಿ ವೇದನಾದೀನ್ ಜಯತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM cA~ggerIghRutam (77-79) · Śloka 79

| ಪಾಠಾಜಮೋದಧನಿಕಾಶ್ವದಂಷ್ತ್ರಾಪಞ್ಚಕೋಲಕೈಃ||೭೭|| ಸವಿಲ್ವೈರ್ದನಿ ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ಚ ಚತುರ್ಗುಣೇ| ಹನ್ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಮಾನಾಹಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್||೭೮|| ಗುದಭ್ರಂಶಾರ್ತಿಗುದಜಗ್ರಹಣೀಗದಮಾರುತಾನ್| |೭೯|

ಸ೦-ಪಾಠಾದಿಭಿಶ್ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ದಘ್ನಿ ಚ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಚಾಙ್ಗೇರೀಘೃತಮ್| ಏತದಾನಾಹಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana kaThinapurIShANAM shikhitittiryAdimAM sarasAH (79-80) · Śloka 80

| ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಲಾವಾನಾಂ ರಸಾನಮ್ಲಾನ್ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾನ್||೭೯|| ದಕ್ಷಾಣಾಂ ವರ್ತಕಾನಾಂ ವಾ ದದ್ಯಾದ್ವಿಙ್ವಾತಸಙ್ಗ್ರಹೇ| |೮೦|

ಸಂ-ಮಯುರತಿತ್ತಿರ್ಯಾದೀನಾಂ ಸುಸಮ್ಸ್ಕೃತಾನಮ್ಲಾನ್ ಮಾಂಸರಸಾನ್ ವಿಡ್ವಾತಸಙ್ಗ್ರಹನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ದದ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaThinapurIShANAM vAstukAdi shAkam kaThinapurIShANAM raktashAlyannam kaThinapurIShANAM vya~jjanaM mAMsarasASca (80-85) · Śloka 85

| ವಸ್ತುಕಾಗ್ನಿತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಪಾಠಾಮ್ಲೀಕಾದಿಪಲ್ಲವಾನ್||೮೦|| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಕಫವಾತಘ್ನಂ ಶಾಕಂ ಚ ಲಘುಮೇದಿ ಚ| ಸಹಿಙ್ಗಂ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಸಿದ್ಧಂ ದಧಿಸರೈಃ ಸಹ||೮೧|| ದಹ್ನಿಕಾಪಞ್ಚಕೋಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುನಾ| ಆಱ್ದ್ರಿಕಾಯಾಃ ಕಿಸಲಯೈಃ ಶಕಲೈರಾದ್ರಕಸ್ಯ ಚ||೮೨|| ಯುಕ್ತಮಙ್ಗಾರಧೂಪೇನ ಹೃದ್ಯೇನ ಸುರಭೀಕೃತಮ್| ಸಜೀರಕಂ ಸಮರಿಚಂ ಬಿಡಸೌವರ್ಚಲೋತ್ಕಟಮ್||೮೩|| ವಾತೋತ್ತರಸ್ಯ ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಮನ್ದಾಗ್ನೇರ್ವದ್ಧವರ್ಚಸಃ| ಕಲ್ಪಯೇದ್ರಕ್ತಶಾಲ್ಯನ್ನವ್ಯಞ್ಜನಂ ಶಾಕವದ್ರಸಾನ್||೮೪|| ಗೋಗೋಧಾಛಗರೋಷ್ಟ್ರಾಣಾಂ ವಿಶೇಷಾತ್ಕ್ರವ್ಯಭೋಜಿನಾಮ್| |೮೫|

ಸ೦-ವಾಸ್ತುಕಾದೀನಾಂಶಾಕಂ ತಥಾಽಪರಮಪಿ ಶಾಕಂ ಯತ್ಕಫವಾತಘ್ನಂ ಕೋಶಾತಕಾದಿಕಂ, ಲಘು ಮೇದಿ ಚ| ತಚ್ಚ ಸಹಿಙ್ಗು ಚ ತಥಾ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ-ಸನ್ತಲಿತಮ್| ತಥಾ, ದಧಿಸರೇಣ ಢನಿಕಾಪಞ್ಚಕೋಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟಾಭ್ಯಾಂ ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುನಾ ಚ ಸಿದ್ಧಮ್| ತಥಾ, ಆರ್ದ್ರಿಕಾಯಾಃ-ಧನಿಕಾಯಾಃ, ಕಿಸಲಯೈಃ-ಪಲ್ಲವೈಃ, ಯುಕ್ತಮ್| ತಥಾ, ಆರ್ದ್ರಕಸ್ಯ ಶಕಲೈರ್ಯುಕ್ತಮ್| ತಥಾ, ಹೃದ್ಯೇನ-ಮನಃಪ್ರಿಯೇಣ, ಅಙ್ಗಾರಧೂಪೇನ-ಅಙ್ಗಾರೈರ್ಯೋ ಧೂಪೋ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಸ್ತೇನ, ಸುರಭೀಕೃತಮ್| ತಥಾ, ಸಜೀರಕಂ ಸಮರಿಚಂ ಬಿಡಸೌವರ್ಚಲಲವಣಾಭ್ಯಾಮುತ್ಕಟಂ-ಅಧಿಕಂ, ವಾತೋತ್ತರಸ್ಯ ಪವನ್ಫಾಧಿಕಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ, ತಥಾ ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ತಥಾ ಮನ್ದಾಗ್ರೇಸ್ತಥಾ ವದ್ಧವರ್ಚಸಃ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ರಕ್ತಶಾಲಿಭಕ್ತಸ್ಯ ವ್ಯಞ್ಜನಂ-ತೇಮನಾಖ್ಯಂ, ಶಾಕವತ್ಕಲ್ಪಯೇತ್-ಶಾಕಸಂಸ್ಕಾರೇಣ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವ್ಯಞ್ಜನಾನಿತಿ ಪಾಠೇ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಚಿನ್ತ್ಯಮ್| ತಥಾ, ರಸಾನ್| ಕೇಷಾಂ ರಸಾನ್ ? ಗೋಗೋಧಾದೀನಾಮ್, ವಿಶೇಷೇಣ ಕ್ರವ್ಯಭೋಜಿನಾಂ-ಮಾಂಸಭಕ್ಷಿಣಾಮ್| ತದೇವಮಾಹಾರಂ ನಿರುಪ್ಯ ಪಾನಂ ನಿರುಪಯನ್ನಾಹ-

Adhikarana madirAdikaM pAnam (85-87) · Śloka 87

| ಮದಿರಾಂ ಶಾಱ್ಕರಂ ಗೌಡಂ ಸೀಧುಂ ತಕ್ರಂ ತುಷೋದಕಮ್||೮೫|| ಅರಿಷ್ಟಂ ಮಸ್ತು ಪಾನೀಯಂ, ಪಾನೀಯಂ ವಾಽಲ್ಪಕಂ ಶೃತಮ್| ಧಾನ್ಯೇನ ಧಾನ್ಯಶುಣ್ಠೀಭ್ಯಾಂ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಯಾಽಥವಾ||೮೬|| ಅನ್ತೇ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ವಾ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಮ್| |೮೭|

ಸ೦-ಮದಿರಾದಿ ಪಾನೀಯಂ-ಪಾತವ್ಯಮ್| ಅಥವಾ, ಪಾನೀಯಂ-ಜಲಂ, ಅತಿಶಯೇನಾಲ್ಪಂ-ಅಲ್ಪಕಂ, ಶೃತಂ ಯಥಾಯೋಗಂ ಕದಾಚಿದ್ಧಾನ್ಯೇನ ಕದಾಚಿದ್ಧಾನ್ಯಶುಣ್ಠೀಭ್ಯಾಂ ಕದಾಚಿತ್ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಯಾ ಶೃತಂ ಕದಚಿತ್ಭಕ್ತಮ್ಯಾನ್ತೇ ಕದಾಚಿನ್ಮಧ್ಯೇ, ಯೋಗ್ಯತಾವಶಾದ್ಯೇಷಾಂ ಮಾರುತಾವಿಷ್ಟದಿರುಪತ್ವಂ ತೇಷಾಂ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಅನ್ಯೇಶಾನ್ಮನ್ತೇ, ಮದಿರಾದಿಪಾನಂ ವಾತವರ್ಚೋನುಲೋಮನಮ್,-ತಯೋರಪ್ರವರ್ತನೋಪಾರುಢಯಾರ್ಯಥಾಮಾಱ್ಗಪ್ರವರ್ತನಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ವಾತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಂ ಚ ಯತ್ತತ್ಕಫಪಿತ್ತಯೋರಪ್ಯನುಲೋಮನಮ್| ಪವನೋ ಹಿ ಕ್ರಿಯಾವಾನಕ್ರಿಯಾವತಾಂ ದೇಹಗತಾನಾಂ ಭಾವಾನಾಮನುಲೋಮನಃ ಸಮ್ಭಾವ್ಯತೇ| ತಥಾ ಚ ಪ್ರಾಗಭ್ಯಧಾಯಿ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೯/೮೬)-"ವಿಟ್ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಾದಿಮಲೋಚ್ಚ್ಯಾನಾಂ ವಿಕ್ಷೇಪಸಂಹಾರಕರಃ ಸ ಯಸ್ಮಾತ್|" ಇತ್ಯಾದಿ| ಅರ್ಶಃಸು ಚಾನುಲೋಮನಂ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ದಶಂಯಿತುಮಾಹ-

Adhikarana viDvAtAdyanulomanasya Palam (87-88) · Śloka 88

| ವಿಡ್ವಾತಕಫಪಿತ್ತಾನಾಮಾನುಲೋಮ್ಯೇ ಹಿ ನಿರ್ಮಲೇ||೮೭|| ಗುದೇ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಗುದಜಾಃ ಪಾವಕಶ್ಚಾಭಿವರ್ಧತೇ| |೮೮|

ಸ೦-ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಡ್ವಾತಾದೀನಾಮಾನುಲೋಮ್ಯೇ ಸತಿ ಗುದಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಭವತಿ| ಗುದೇ ಚ ನಿರ್ಮಲೇ ಗುದಜಾಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ| ಪಾವಕಃ-ಕಾಯಾಗ್ನಿಶ್ಚ, ಅಭಿವರ್ಧತೇ ಯತಸ್ತಸ್ಮಾದರ್ಶಸಾಂ ವಿಡ್ವಾತಕಫಪಿತ್ತಾನುಲೋಮನಂ ಭೇಷಾಜಾನ್ನಪಾನಾದಿ ಯತ್ತದ್ದೇಯಮಿತಿ ಭಾವಃ|

Adhikarana udAvartAdiShu anuvAsanam (88-89) · Śloka 89

| ಉದಾಬರ್ತಪರೀತಾ ಯೇ ಯೇ ಚಾತ್ಯರ್ಥಂ ವಿರೂಕ್ಷಿತಾಃ||೮೮|| ವಿಲೋಮವಾತಾಃ ಶೂಲಾರ್ತಾಸ್ತೇಷ್ವಿಷ್ಟಮನುವಾಸನಮ್| |೮೯|

ಸ೦-ಯೇ ಪುರುಷಾ ಉದಾವರ್ತಯುಕ್ತಾ ಯೇ ಚಾತಿಶಯೇನ ವಿರುಕ್ಷಿತಾಸ್ತಥಾ ವಿಗುಣಪವನಾಃ ಶೂಲಪೀಡಿತಾಶ್ಚ ತೇಷ್ವನುವಾಸನಮಿಷ್ಟಮ್, ತನ್ತ್ರಕೃತಾಮಿತಿ ಶೇಷಃ| ತದೇವಾನುವಾಸನಮಾಹ-

Adhikarana anuvAsanayogaH (89-93) · Śloka 93

| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮದನಂ ಬಿಲ್ವಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ಮಧುಕಂ ವಚಾಮ್||೮೯|| ಕುಷ್ಠಂ ಶಠೀಂ ಪುಷ್ಕರಾಖ್ಯಂ ಚಿತ್ರಕಂ ದೇವದಾರು ಚ| ಪಿಷ್ಟ್ವಾತೈಲಂ ವಿಪಕ್ತವ್ಯಂ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರಸಂಯುತಮ್||೯೦|| ಅರ್ಶಸಾಂ ಮೂಢವಾತಾನಾಂ ತಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಮನುವಾಸನಮ್| ಗುದನಿಃಸರಣಂ ಶೂಲಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್||೯೧|| ಕಟ್ಯೂರುಪೃಷ್ಠದೌರ್ವಲ್ಯಮಾನಾಹಂ ವಙ್ಕ್ಷಣಾಶ್ರಯಮ್| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರಾವಂ ಗುದೇ ಶೋಫಂ ವಾತವರ್ಚೋವಿನಿಗ್ರಹಮ್||೯೨|| ಉತ್ಥಾನಂ ಬಹುಶೋ ಯಚ್ಚ ಜಯೇತ್ತಚ್ಚಾನುವಾಸನಾತ್| |೯೩|

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದೀನಿ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಜಲೇನ ತೈಲಂ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರೇಣ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಪಕ್ತವ್ಯಮ್| ಜಲಸ್ಯಾತ್ರಾನುಕ್ತಸ್ಯಾಪಿ ಚತುರ್ಗುಣೋಽಶಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯಃ| ಏವಂ ಹಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಮುಕ್ತರಸಾನಿ ಸ್ಯುಃ| ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಚೋಕ್ತಮ್ "ಸ್ನೇಹೇ ಸಕ್ಷೀರಮಾಂಸಾದ್ಯೈಃ ಪಾಕೋ ಯತ್ರೇತಿರಃ ಕಚಿತ್| ಜಲಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ತತ್ರ ಬೀಜಾದಾನಾರ್ಥಮಾವಪೇತ್|| ನ ಮುಞ್ಚತಿ ರಸಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಾದಿಭಿರುಪಸ್ಕೃತಮ್| ಸಮ್ಯಕ್ಪಾಕೋಪ್ ನ ಜಾಯೇತ ತಸ್ಮಾತ್ತೋಯ ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್||" ಇತಿ| ತಚ್ಚ-ತೈಲಂ, ವಿಗುಣಪವನಾನಾಮರ್ಶಸಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ-ಹಿತಮ್| ಅನುವಾ ಸನಾಚ್ಚ ತತ್-ತೈಲಂ, ಗುದನಿಃಸಾರಣಾದೀನ್ ಜಯೇತ್|

Adhikarana athavA nirUhaH (93-94) · Śloka 94

| ನಿರುಹಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಸಕ್ಷೀರಂ ಪಾಞ್ಚಮೂಲಿಕಮ್||೯೩|| ಸಮೂತ್ರಸ್ನೇಹಲವಣಂ ಕಲ್ಕೈರ್ಯುಕ್ರಂ ಫಲಾದಿಭಿಃ| |೯೪|

ಸ೦-ಅಥವಾ ನಿರುಹಂ ಪಾಞ್ಚಮೂಲಿಕಂ ಸಮಾನಕ್ಷೀರಂ ಮೂತ್ರಸ್ನೇಹಲವಣಾನ್ವಿತಂ ಫಲಾದಿಭಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ, ಕಲ್ಕೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಸ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಃ| ಸಮಾನಂ ಕ್ಷೀರಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ತತ್ಸಕ್ಷೀರಮ್| "ಸಮಾನಸ್ಯ ಛನ್ದಸಿ" ಇತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾತ್ ಸಭಾವಃ| ಸಹ ಮೂತ್ರಸ್ನೇಹಲವಣೈರ್ವರ್ತತೇ ಸಮೂತ್ರಸ್ನೇಹಲವಣಸ್ತಮ್| "ವೋಪಸರ್ಜನಸ್ಯ" ಇತಿ ಸಭಾವಃ| ಸಹಶಬ್ದಶ್ಚೇಷಚ್ಛಬ್ದಾರ್ಥಃ| ಅರ್ಶಸಾಂ ಶುಷ್ಕಾರ್ದ್ರತ್ವೇನ ದ್ವೈವಿಧ್ಯಮ್| ತತ್ರ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶಸಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತ್ವಾ, ಅಧುನಾ ಆರ್ದ್ರಾಣಾಂ ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಮಾಹ-

Adhikarana raktArshasAM vAtakaPAnubandhe cikitsA (94-95) · Śloka 95

| ಅಥ ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮಾರುತಸ್ಯ ಕಫಸ್ಯ ವಾ||೯೪|| ಅನುಬನ್ಧಂ ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾ ಯೋಜಯೇದ್ಧಿಮಮ್| |೯೫|

ಸ೦-ರಕ್ತಾರ್ಶಸಾಮಧಿಕಾರೇ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಸರ್ವದಾಽವ್ಯಭಿಚಾರಿತ್ವಾಟ್ ಕದಾಚಿನ್ಮಾರುತಾನುಬನ್ಧಂ ಕದಾಚಿತ್ಕಫಾನುಬನ್ಧಂ ಸ್ವಲಿಙ್ಗತೋ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಉಪಲಭ್ಯ, ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ರೂಕ್ಷಂ ವಾ ಪಾನಾನ್ನೌಷಧಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಏತಚ್ಚೋಭಯಮಪಿ ಶೀತಂ-ನ ತೂಷ್ಣಮ್, ಪಿತ್ತಸ್ಯಾತ್ರ ನಿತ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹಿತತ್ವಾತ್| ವಾತಾನುಬನ್ಧಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ, ಕಫಾನುಬನ್ಧಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ರೂಕ್ಷಂ, ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ವಾತಾನುಬನ್ಧಕಫಾನುಬನ್ಧಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮಾಹ-

Adhikarana vAtakaPAnubandhalakShaNam (95-97) · Śloka 97

| ಶಕೃಚ್ಛಯಾವಂ ಖರಂ ರೂಕ್ಷಮಧೋ ನಿರ್ಯಾತಿ ನಾನಿಲಃ||೯೫|| ಕಟ್ಯೂರುಗುದಶೂಲಂ ಚ ಹೇತುರ್ಯದಿ ಚ ರೂಕ್ಷಣಮ್| ತತ್ರಾನುಬನ್ಧೋ ವಾತಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ಯದಿ ವಿಟ್ ಶ್ಲಥಾ||೯೬|| ಶ್ವೇತಾ ಪೀತಾ ಗುರುಃಸ್ನಿಗ್ಧಾ, ಸಪಿಚ್ಛಃ ಸ್ತಿಮಿತೋ ಗುದಃ| ಹೇತುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಗುರುರ್ವಿದ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಂ ಚಾಸ್ರಲಕ್ಷಣಾತ್||೯೭||

ಸ೦-ಶಕೃಚ್ಛ್ಯಾವಾದಿಶೂಲಪರ್ಯನ್ತಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಯದಾ ಸ್ಯಾತ್ ತತ್ರಾನುಬನ್ಧೋ ವಾತಸ್ಯೇತ್ಯವಬೋಧ್ಯಮ್| ಹೇತುರ್ಯದಿ ರೂಕ್ಷಣಂ-ರೂಕ್ಷಣಂ ಚೇದ್ಧೇತುರಾಸೇವಿತಃ ಶಕೃಚ್ಛ್ಯಾವಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಚೋತ್ಪನ್ನಂ ತದಾ ವಾತಾನುಬನ್ಧತ್ವಂ ಜ್ಞೇಯಮ್| ತಥೈವ ವಿಟ್ಶ್ಲಥಾದಿಲಕ್ಷಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಗುರುಣಾ ಚ ಸೇವಿತೇನ ಹೇತುನಾ ಸಹಿತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽನುಬನ್ಧಸ್ಯಾನುಮಾಪಕಮ್| ಅಸ್ರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಾಚ್ಚ-ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧ್ಯುಕ್ತಾತ್ "ವಾತಾಛ್ಛ್ಯಾವಾರುಣಂ" (ಹೃ.ಸೂ.ಅ.೩೭/೪೦) ಇತ್ಯಾದಿಕಾಚ್ಚ ಲಕ್ಷಣಾತ್, ವಾತಸ್ಯಾನುಬನ್ಧಂ ವಿದ್ಯಾತ್| "ಕಫಾತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ" (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೩೭/೪೧) ಇತ್ಯಾದಿಕಾಲ್ಲಕ್ಷಣಾತ್ ಕಫಸ್ಯಾನುಬನ್ಧಂ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana duShTe rakte shodhanAdi (98) · Śloka 98

ದುಷ್ಟೇಽಸ್ರೇ ಶೋಧನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಲಙ್ಘನಂ ಚ ಯಥಾಬಲಮ್| |೯೮|

ಸ೦-ದುಷ್ಟೇ-ವಾತಾದಿದೂಷಿತೇ, ಅಸ್ರೇ ಯಥಾಬಲಂ-ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಕದಾಚಿಲ್ಲಙ್ಘನಂ ಶೋಧನಂ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್| ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಶೋಧನಂ, ಇತರಸ್ಯ ಲಙ್ಘನಂ-ಉಪವಾಸಲಕ್ಷಣಂ, ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana raktasruterUpekShaNakAlaH (98) · Śloka 98

| ಯಾವಚ್ಚ ದೋಷೈಃ ಕಾಲುಪ್ಯಂ ಸ್ರುತೇಸ್ತಾವದುಪೇಕ್ಷಣಮ್||೯೮||

ಸ೦-ಯಾವಚ್ಚ ದೋಷೇಣಾಸ್ರಸ್ಯ ಕಾಲುಷ್ಯಂ-ಅನೈರ್ಮಲ್ಯಂ ಸಾಮದೋಷದುಷ್ಟತ್ವಾತ್, ತಾವತ್ಸ್ರುತೇಃ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದಸ್ರಸ್ಯೋಪೇಕ್ಷಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್,-ತಥಾಭೂತಾಯಾ ರಕ್ತಸ್ರುತೇಃ ಸಙ್ಘ್ರಹಣಾಯ ಯತ್ನೋ ನ ಕಾರ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana anantaraM tiktadravyopacAraH (99) · Śloka 99

ದೋಷಾಣಾಂ ಪಾಚನರ್ಥಂ ಚ ವಹ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಾಯ ಚ| ಸಙ್ಗ್ರಹಾಯ ಚ ರಕ್ತಸ್ಯ ಪರಂ ತಿಕ್ತೈರುಪಾಚರೇತ್||೯೯||

ಸ೦-ಕಾಲುಷ್ಯರಹಿತಾಯಾ ರಕ್ತಸ್ರುತೇಃ ಪರಂ-ಅನನ್ತರಂ, ದೋಷಾಣಾಂ ಸಾಮಾನಾಂ ಪಕ್ತ್ಯರ್ಥ ತಥಾ ವಹ್ನೇಃ ಸನ್ಧುಕ್ಷಣಾಯ ತಥಾ ರಕ್ತಸ್ಯ ಸಙ್ಘ್ರಹಣಾರ್ಥಂ ತಿಕ್ತೈಃ-ತಿಕ್ತರಸಾಘ್ರಾತೈದ್ರವ್ಯೈಃ, ತಮರ್ಶಸಮುಪಾಚರೇತ್, ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೋಪಕ್ರಮೋ ರಕ್ತಾರ್ಶೋವಿಕಾರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಮುಪದಿಷ್ಟಃ|

Adhikarana vAtolbaNe rakte snehaH (100) · Śloka 100

ಯತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷೀಣದೋಷಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ವಾತೋಲ್ಬಣಸ್ಯ ವಾ| ಸ್ನೇಹೈಸ್ತತ್ಸಾಧಯೇದ್ಯುಕ್ತೈಃ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಬಸ್ತಿಷು||೧೦೦||

ಸ೦-ಯತ್ಪುನಃ ಪ್ರಕ್ಷೀಣದೋಷಸ್ಯ ನಿರಾಮಯಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ಸ್ರವೇತ್, ವಾತಾಧಿಕಸ್ಯ ವಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯದ್ರಕ್ತಂ ಸ್ರವೇತ್, ತತ್ಸ್ನೇಹೈಃ ಪಾನಾದಿಯುಕ್ತೈಃ-ದತ್ತೈಃ, ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್|

Adhikarana pittolbaNe rakte kaShAyAH (101) · Śloka 101

ಯತ್ತು ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಂ ರಕ್ತಂ ಘರ್ಮಕಾಲೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಂ ತದೇಕಾನ್ತಾನ್ನ ಚೇದ್ವಾತಕಫಾನುಗಮ್||೧೦೧||

ಸ೦-ಯತ್ಪುನಃ ಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣಂ ರಕ್ತಂ ಗ್ರೀಷ್ಮತೌ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತದೇಕಾನ್ತೇನ-ಅವಶ್ಯಂ, ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಂ-ನೋಪೇಕ್ಷಣೀಯಮ್, ಶೀಘ್ರಕಾರಿತ್ವಾತ್| ಕಿಂ ಸರ್ವಮೇವ ಘರ್ಮತೌ ರಕ್ತಂ ಸ್ತಮ್ಭನೀಯಮ್ ? ನೇತ್ಯಾಹ-ನ ಚೇದ್ವಾತಕಫಾನುಗಮ್,-ವಾತಕಫಾನುಬದ್ಧಂ ತು ಲಙ್ಘನಾದಿಭಿರೇವ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ|

Adhikarana kaPolbaNe cUrNakalkau (102-103) · Śloka 103

ಸಕಫೇಽಸ್ರೇ ಪಿಬೇತ್ಪಾಕ್ಯಂ ಶುಣ್ಠೀಕುಟಜವಲ್ಕಮ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಧನ್ವಯಾಸಂ ಕುಚನ್ದನಮ್||೧೦೨|| ದಾರ್ವೀತ್ವಙ್ಕ್ಷಿಮ್ಬಸೇವ್ಯಾನಿ ತ್ವಚಂ ವಾ ದಾಡಿಮೋದ್ಭವಾಮ್| |೧೦೩|

ಸ೦-ಕಫಾನುಗತೇ ರಕ್ತೇ ಶುಣ್ಠೀಕುಟಜಬಲ್ಕಲಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಾದಿನಾ(ಕಂ) ವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ದಾಡಿಮಜಾಂ ತ್ವಚಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaPolbaNe kuTajAvalehaH (103-104) · Śloka 104

| ಕುಟಜತ್ವಕ್ಫಲಂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಘುಣವಲ್ಲಭಾಮ್||೧೦೩|| ಪಿಬೇತ್ತಣ್ಡುಲತೋಯೇನ ಕಲ್ಕಿತಂ ವಾ ಮಯೂರಕಮ್| |೧೦೪|

ಸ೦-ಕುಟಜತ್ವಚಮಿನ್ದ್ರಯವಾನ್ ರಸಾಞ್ಜನಾದೀಂಶ್ಚ ತಣ್ಡುಲಜಲೇನ ಪಿಬೇತ್| ಘುಣಪಿರ್ಯಾಂ(ವಲ್ಲಭಾಂ)-ಅತಿವಿಷಾಮ್| ಅಥವಾ, ತೇನೈವ ತಣ್ಡುಲಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaPolbaNe dvitIyaH kuTajAvalehaH (104-108) · Śloka 108

| ತುಲಾಂ ದಿವ್ಯಾಮ್ಭಸಿ ಪಚೇದಾರ್ದ್ರಾಯಾಃ ಕುಟಜತ್ವಚಃ||೧೦೪|| ನೀರಸಾಯಾಂ ತ್ವಚಿ ಕ್ವಾಥೇ ದದ್ಯಾತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಾನ್| ಸಮಙ್ಗಾಫಲಿನೀಮೋಚರಸಾನ್ ಮುಷ್ಟ್ಯಂಶಕಾನ್ಸಮಾನ್||೧೦೫|| ತೈಶ್ಚ ಶಕ್ರಯವಾನ್ ಪೂತೇ ತತೋ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪನಮ್| ಪಕ್ತ್ವಾಽವಲೇಹಂ ಲೀಢ್ವಾ ಚ ತಂ ಯಥಾಗ್ನಿವಲಂ ಪಿಬೇತ್||೧೦೬|| ಪೇಯಾಂ ಮಣ್ಡಂ ಪಯಸ್ಛಾಗಂ ಗಬ್ಯಂ ವಾ ಛಾಗದುಗ್ಧಭುಕ್| ಲೇಹೋಽಯಂ ಶಮಯತ್ಯಾಶು ರಕ್ತಾತೀಸಾರಪಾಯುಜಾನ್||೧೦೭|| ಬಲವದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಸ್ರವದೂರ್ಧ್ವಮಧೋಽಪಿ ವಾ| |೧೦೮|

ಸ೦-ಕುಟಜತ್ವಚ ಆರ್ದ್ರಾಯಾಸ್ತುಲಾಂ ದಿವ್ಯೇ-ಆನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಜಲೇ, ಪಚೇತ್| ದಿವಿ ಭವಂ ದಿವ್ಯಮ್, ದಿಗಾದಿತ್ವಾದ್ಯತ್| ಏತಚ್ಚ ದ್ರವ್ಯಂ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷಾಪರಿಮಾಣಕಲ್ಪನಯೈವ ಕ್ವಾಥಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಮಾಣೇನ ಚ ಕ್ವಥಿತಮೇಕತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮಿತಿ ತದಪವಾದಾರ್ಥಮಾಹ-ನೀರಸಾಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ತಾವತ್ಪಚೇದ್ಯಾವದೇಷಾ ಕುಟಜಸ್ಯ ತ್ವಕ್ ನೀರಸಾ ಸ್ಯಾತ್| ನೀರಸತ್ವಂ ಚ ಪ್ರಾಯೇಣಾಷ್ಟಾಂಶಶೇಷೇ ಕ್ವಾಥೇ ಭವತಿ| ತಸ್ಯಾಂ ಚ ನೀರಸಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಯತ್ಪರಿಮಾಣಃ ಕ್ವಾಥೋಽವಶಿಷ್ಯತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ವಾಥೇ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣೀಕೃತಾನ್ ಸಮಙ್ಘಾದೀನ್ ಸುಷ್ಠ್ಯಂಶಕಾನ್-ಪಲಪರಿಮಾಣಾನ್, ದದ್ಯಾತ್| ತೈಶ್ಚ ಸಮಙ್ಗಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವೈಃ ಸಮಾನಿನ್ದ್ರಯವಾನ್ ದದ್ಯಾತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಪೂತಂ,ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪನಂ ಪಕ್ತ್ವಾ ಲೀಢ್ವಾ ಚ ತಂ-ಅವಲೇಹಂ, ಅನನ್ತರಂ ಯಥಾಗ್ನಿಬಲಂಬಲಾನುಸಾರೇಣ, ಪೇಯಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ಸನ್ ? ಛಾಗದುಗ್ಧಭೋಜನಃ| ಅಯಂ ಲೇಹೋ ರಕ್ತಾತೀಸಾರಂ ರಕಾರ್ಶಾಸಿ ಚ ಶಮಯತಿ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಪ್ರವೃದ್ಧಮೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ಸ್ರವತ್ ಜಯೇತ್|

Adhikarana kaPolbaNe rodhrAdiyogaH (108-113) · Śloka 113

| ಕುಟಜತ್ವಕ್ ತುಲಾಂ ದ್ರೋಣೇ ಪಚೇದಷ್ಟಾಂಶಶೋಷಿತಮ್||೧೦೮|| ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ಷಿಪೇತ್ತತ್ರ ತಾಱ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲಂ ಕಟುತ್ರಯಮ್| ರೋಧ್ರದ್ವಯಂ ಮೋಚರಸಂ ಬಲಾಂ ದಾಡಿಮಜಾಂ ತ್ವಚಮ್||೧೦೯|| ಬಿಲ್ವಕರ್ಕಟಿಕಾಂ ಮುಸ್ತಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಧಾತಕೀಫಲಮ್| ಪಲೋನ್ಮಿತಂ ದಶಪಲಂ ಕುಟಜಸ್ಯೈವ ಚ ತ್ವಚಃ||೧೧೦|| ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಗುಡತೋ ಘೃತಾತ್ಪೂತೇ ಚ ವಿಂಶತಿಃ| ತತ್ಪಕ್ವಂ ಲೇಹತಾಂ ಯಾತಂ ಧಾನ್ಯೇ ಪಕ್ಷಸ್ಥಿತಂ ಲಿಹನ್||೧೧೧|| ಸರ್ವಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಶ್ವಾಸಕಾಸಾನ್ನಿಯಚ್ಛತಿ| |೧೧೩|

ಸ೦-ವತ್ಸಕತ್ವಕ್ ತುಲಾಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇದಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಿತಂ ಯಾವಚ್ಚ| ತತ್ರ-ಆಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಿತೇ ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೇ ಸತಿ, ಕಲ್ಕಯಿತ್ವಾ ತಾಱ್ಕ್ಷ್ಯಶೈಲಾದೀನ್ ಪಲಪ್ರಮಾಣಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಏವಂ ತ್ರಿಕಟೂನಿ| ಬಿಲ್ವಕರ್ಕಟಿಕಾ ಲಘೂನಿ ಬಿಲ್ವಫಾಲಾನೀ| ಕುಟಜತ್ವಚಶ್ಚ ದಶಪಲಾನಿ| ಗುಡಪಲಾನಿ ತ್ರೀಮ್ಶತ್| ಘೃತಸ್ಯ ಪಲಾನಿ ವಿಂಶತಿಃ| ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಲೇಹತಾಂ ಯಾತಂ ಪಕ್ವಂ ಸತ್ ಧಾನ್ಯರಾಶಿಮಧ್ಯೇ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಸ್ಥಿತಂ ತಂ ಲಿಹನ್ ಸರ್ವಾನರ್ಶಃಪ್ರಮೃತೀನ್ ಜಯೇತ್|

Adhikarana kaPolbaNe Ajadugdhena shAlyannam (112-113) · Śloka 113

| ರೋಧ್ರಂ ತಿಲಾನ್ಮೋಚರಸಂ ಸಮಙ್ಗಾಂ ಚನ್ದನೋತ್ಪಲಮ್||೧೧೨|| ಪಾಯಯಿತ್ವಾಽಽಜದುಗ್ಧೇನ ಶಾಲೀಂಸ್ತೇನೈವ ಭೋಜಯೇತ್| |೧೧೩|

ಸ೦-ರೋಧ್ರಾದಿನಜಾದುಗ್ಧೇನ ಪಾಯಯಿತ್ವಾಽಽತುರಂ ಶಾಲೀಸ್ತೇನಾಜಕ್ಷೀರೇಣ ಭೋಜಯೇತ್| ಏತಚ್ಚೋಪಯುಕ್ತಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana kaPolbaNe yaShTacAhvAdicUrNam (113-115) · Śloka 115

| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪದ್ಮಕಾನನ್ತಾಪಯಸ್ಯಾಕ್ಷೀರಮೋರಟಮ್||೧೧೩|| ಸಸಿತಾಮಧು ಪಾತವ್ಯಂ ಶೀತತೋಯೇನ ತೇನ ವಾ| |೧೧೫|

ಸ೦-ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ನಾದಿ ಸಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಶೀತಜಲೇನ ತೇನಾಜಪಯಸಾ ವಾ ಪಾತವ್ಯಮ್| ಕ್ಷೀರಮೋರಟಾ-ಮಧುರಸ್ರವಾ|

Adhikarana kaPolbaNe rodhrAdi cUrNam (114-115) · Śloka 115

| ರೋಧ್ರಕಟ್ವಙ್ಗಕುಟಜಸಮಙ್ಗಾಶಾಲ್ಮಲೀತ್ವಚಮ್||೧೧೪|| ಹಿಮಕೇಸರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸೇವ್ಯಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| |೧೧೫|

ಸ೦-ಲೋಧ್ರಾದಿಕಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ರಕ್ತಾರ್ಶಃಸು ಪಾತವ್ಯಮ್| ಅಥವಾ, ಚನ್ದನನಾಗಕೇಸರಮಧುಕೋಶೀರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬಸಾ ಪಾತ್ವಯಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತನುಗುಣಮ್|

Adhikarana kapholbaNe atipravRutte shUle shoNite ca yavAnyAdicUrNam,kapholbaNe dugvikAdidhRutam kapholbaNe ghAtakyAdidhRutam kapholbaNe yavakShArAdidhRutam (115-117) · Śloka 117

| ಯವಾನೀನ್ದ್ರಯವಾಃ ಪಾಠಾ ಬಿಲ್ವಂ ಶುಣ್ಠೀ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೧೧೫|| ಚೂರ್ಣಶ್ಚಲೇ ಹಿತಃ ಶೂಲೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾತಿ ಶೋಣಿತೇ| ದುಗ್ಧಿಕಾಕಣ್ಟಕಾರೀಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೧೬|| ಅಥವಾ ಧಾತಕೀರೋಧ್ರಕುಟಜತ್ವಕ್ಫಲೋತ್ಪಲೈಃ| ಸಕೇಸರೈರ್ಯವಕ್ಷಾರದಾಡಿಮಸ್ವರಸೇನ ವಾ||೧೧೭||

ಸ೦-ಯವಾನ್ಯಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣೋ ಜಲೇನ ಪೀತೋ ವಾತೇ ಶೂಲೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಚಾತಿಶಯೇನ ರಕ್ತೇ ಹಿತಃ| ದುಗ್ಧಿಕಾಕಣ್ಟಕಾರೀಭ್ಯಾಂ ಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿರಸ್ಮಿನ್ವಿಷಯೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಅಥವಾ, ಧಾತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್| ಯವಕ್ಷಾರದಾಡಿಮಸ್ವರಸೇನ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana kaPolbaNe sharkarAdinavanItam (118) · Śloka 118

ಶರ್ಕರಾಮ್ಭೋಜಕಿಞ್ಜಿಲ್ಕಸಹಿತಂ ಸಹ ವಾ ತಿಲೈಃ| ಅಭ್ಯಸ್ತಂ ರಕ್ತಗುದಜಾನ್ ನವನೀತಂ ನಿಯಛ್ಛತಿ||೧೧೮||

ಸ೦-ಶರ್ಕರಾಪದ್ಮಕೇಸರಸಹಿತಮಭ್ಯಸ್ತಂ-ಬಹೂನ್ಯಹಾನಿ ಭುಕ್ತಂ, ನವನೀತಂ ರಕ್ತಾರ್ಶಾಸಿ ಶಮಯತಿ| ತಿಲೈರ್ವಾ ಸಹಾಭ್ವಸ್ತಂ ನವನೀತಂ ರಕ್ತಾರ್ಶಾಸಿ ಶಮಯತಿ|

Adhikarana kaPolbaNe shoNite shreShThmauShadham CAganavanItAdi (119-120) · Śloka 120

ಛಾಗಾನಿ ನವನೀತಾಜ್ಯಕ್ಷೀರಮಾಂಸಾನಿ, ಜಾಙ್ಗಲಃ| ಅನಮ್ಲೋ ವಾ ಕದಮ್ಲೋ ವಾ ಸವಾಸ್ತುಕರಸೋ ರಸಃ||೧೧೯|| ರಕ್ತಶಾಲಿಃ ಸರೋ ದಘ್ನಃ ಷಷ್ಟಿಕಸ್ತರುಣೀ ಸುರಾ| ತರುಣಶ್ಚ ಸುರಾಮಣ್ಡಃ ಶೋಣಿತಸ್ಯೌಷಧಂ ಪರಮ್||೧೨೦||

ಸ೦-ಛಾಗಸಮ್ಬನ್ಧೀನಿ ನವನೀತಾದೀನ ತಥಾ ಜಾಙ್ಗಲರಸಾದೀನಿ ರಕ್ತಸ್ಯ ಪರಮೌಷಧಮ್| ಜಾಙಲೋ ವಾ ರಸಃ ಸ-ವಾಸ್ತುಕರಸೇನ ವರ್ತತ ಇತಿ ಸವಾಸ್ತುಕರಸಃ, ಅನಮ್ಲಃ-ಅಮ್ಲರಹಿತಃ, ಕದಮ್ಲಃ-ಈಷದಮ್ಲೋ ವಾ, ಆಮ್ಯಸ್ತೋ ರಕ್ತಗುದಜಾನ್ನಿಯಛ್ಛತಿ| ರಕ್ತಶಾಲಿಃ-ತಜ್ಜೋ ಭಕ್ತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ದಘ್ನಃ ಸರೋ-ದಪ್ಯುತ್ತರಃ| ಷಷ್ಟಿಕೋ ವ್ರೀಹಿಃ| ತರುಣೀ ಸಞ್ಜಾತಮಧುರಪ್ರಾಯಾ ಸುರಾ, [ತರುಣೋ ಸುರಾ]ಮಣ್ಡಶ್ಚ| ಏತದ್ರಕ್ತಜ್ಞಾಲ್ಯಾದಿ ಶೋಣಿತಸ್ಯ ಪರಮೌಷಧಮ್|

Adhikarana kapholbaNe palANDuH (121) · Śloka 121

ಪೇಯಾಯೂಷರಸಾದ್ಯೇಷು ಪಲಾಣ್ಡುಃ ಕೇವಲೋಽಪಿ ವಾ| ಸ ಜಯತ್ಯುಲ್ಬಣಂ ರಕ್ತಂ ಮಾರುತಂ ಚ ಪ್ರಯೋಜಿತಃ||೧೨೧||

ಸ೦-ಪೇಯಾದಿಷು ಪ್ರಯೋಜಿತಃ ಪಲಾಣ್ಡುಃ, ಕೇವಲೋ ವಾ ರಕ್ತಮತ್ಯುಲ್ಬಣಂ ವಾತಂ ಚ ಜಯತಿ|

Adhikarana vAtajaye yatnaH (122) · Śloka 122

ವಾತೋಲ್ಬಣಾನಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಭವನ್ತ್ಯಸ್ನೇಽತಿನಿಃಸೃತೇ| ಅರ್ಶಾಸಿ ತಸ್ಮಾದಧಿಕಂ ತಜ್ಜಯೇ ಯತ್ನಮಾಚರೇತ್||೧೨೨||

ಸ೦-ಪ್ರಾಯೇಣರಕ್ತೇಽತಿಸ್ರುತೇ ವಾತಾಧಿಕಾನಿ ದುರ್ನಾಮಾನಿ ಮತೋ ಭವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾದ್ಧೇತೋಸ್ತಜ್ಜಯೇ-ಪವನಯೇ, ಯತ್ನಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana prabale raktapitte shItopacAraH (123) · Śloka 123

ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಸ್ರಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಬಲಮಬಲೌ ಚ ಕಫಾನಿಲೌ| ಶೀತೋಪಚಾರಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸರ್ವಥಾ ತತ್ಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ||೧೨೩||

ಸ೦-ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಫನಿಲೌ ಚಾಬಲಾವುಪಲಭ್ಯ ತತ್ಪ್ರಶಾನ್ತಯರ್ಥಂ ಶೀತೋಪಚಾರಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ|

Adhikarana evamashame rasairghRutaishca tarpaNaM tailAdinAsecanaM ca (124-125) · Śloka 125

ನ ಚೇದೇವಂ ಶಮಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈಸ್ತರ್ಪಯೇತ್ತತಃ| ರಸೈಃ, ಕೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ಸರ್ಪಿರ್ಭಿರವಾಪೀಡಕಯೋಜಿತೈಃ||೧೨೪|| ಸೇಚಯೇತ್ತಂ ಕವೋಷ್ಣೈಶ್ಚ ಕಾಮಂ ತೈಲಪಯೋಘೃತೈಃ| |೧೨೫|

ಸ೦-ಯದ್ಯೇವಂ ಶಮೋ ನ ಸ್ಯಾತ್ತದಾ ರಸೈಸ್ತರ್ಪಯೇತ್| "ರಸ ಇತ್ಯವಿಶೇಷೋಕ್ತೌ ಯೋಜ್ಯೋ ಮಾಂಸಭವೋ ರಸಃ|" ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ ? ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈಃ| ತಥಾ, ಕೋಷ್ಣೈರ್ಘೃತೈಶ್ಚ ಪುನಸ್ತರ್ಪಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ ? ಅವಪೀಡಕೇನರೋಗಾನುತ್ಪಾದನೀಯೋಕ್ತೇನ (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೪/೬), ಪ್ರಯೋಜಿತೈಃ| ತಂ ಚ ಕವೋಷ್ಣೈರ್ಯಥಾಯೋಗಂ ತೈಲಪಯೋಘೃತೈಃ ಸೇಚಯೇತ್|

Adhikarana siddhaH picCAbastiH (125-129) · Śloka 129

| ಯವಾಸಕುಶಕಾಶಾನಾಂ ಮೂಲಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ||೧೨೫|| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗಾಶ್ಚ ದ್ವಿಪಲೋನ್ಮಿತಾಃ| ತ್ರಿಪ್ರಸ್ಥೇ ಸಲಿಲಸ್ಯೈತತ್ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥೇ ಚ ಸಾಧಯೇತ್||೧೨೬|| ಕ್ಷೀರಶೇಷೇ ಕಷಾಯೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತೇ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಕಲ್ಕೀಕೃತಂ ಮೋಚರಸಂ ಸಮಙ್ಗಾ ಚನ್ದನೋತ್ಪಲಮ್||೧೨೭|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಂ ಕೌಟಜಂ ಬೀಜಂ ಕಮಲಸ್ಯ ಚ ಕೇಸರಮ್| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿರಯಂ ಸಿದ್ಧಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಃ||೧೨೮|| ಪ್ರವಾಹಿಕಾಗುದಭ್ರಂ ಶರಕ್ತಸ್ರಾವಜ್ವರಾಪಹಃ| |೧೨೯|

ಸ೦-ಯವಾಸಾದೀನಾಂ ಮೂಲಂ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ ಪುಷ್ಪಂ ತಥಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೀನಾಂ ಚ ಶುಙ್ಗಾ ಏತದ್ ದ್ರವ್ಯಕದಮ್ಬಕಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಮಾಣಂ ಜಲಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯೇ ಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥೇ ಚ ಪಾಚಯೇತ್| ಕ್ಷೀರಶೇಷೇ ಚ ಕಷಾಯೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತೇ ಸತಿ ಕಲ್ಕೀಕೃತಂ ಮೋಚರಸಾದಿ ಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಮೋಚರಸಾದಯೋಽತ್ರ ಸತ್ರಿಭಾಗಮಾತ್ರಶಾಣಕರ್ಷಮಾತ್ರಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಾ. (?), ಬಸ್ತಿಕಲ್ಪೇ ಕೋಶಾತಕಾದೌ ನಿರುಹೇ (ಹೃ. ಕ. ಅ. ೪/೧೭) ವಿಂಶತಿಪಲಪ್ರಮಾಣೇ ಕಾರ್ಷಿಕಾಣಾಮೇವ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಮಭ್ಯನುಜ್ಞಾನಾತ್| ಅಯಂ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಃ ಪ್ರವಾಹಿಕಾದಿಹರಃ| ಅಲ್ಪಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ನಿರುಹೋ ಬಸ್ತಿರೇವ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿರುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana anuvAsane snehaH (129-130) · Śloka 130

| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪುಣ್ಡರೀಕೇಣ ತಥಾ ಮೋಚರಸಾದಿಭಿಃ||೧೨೯|| ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತಃ ಪಕ್ವೋ ದೇಯಃ ಸ್ನೇಹೋಽನುವಾಸನಮ್| |೧೩೦|

ಸ೦-ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಯಾ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕೇಣ ತಥಾ ಮೋಚರಸಾದಿಭಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ (ಶ್ಲೋ.೧೨೭) ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ, ಕ್ಷೀರದ್ವಿಗುಣಿತಃ ಪಕ್ವಃ ಸನ್ ಸ್ನೇಹೋಽನುವಾಸನಂ ದೇಯಃ|

Adhikarana cA~ggerIghRutam (130-133) · Śloka 133

| ಮಧುಕೋತ್ಪಲರೋಧ್ನಾಮ್ಬು ಸಮಙ್ಗಾ ಬಿಲ್ವಚನ್ದನಮ್||೧೩೦|| ಚವಿಕಾಽತಿವಿಷಾ ಮುಸ್ತಂ ಪಾಠಾ ಕ್ಷಾರೋ ಯವಾಗ್ರಜಃ| ದಾರ್ವೀತ್ವಙ್ಕ್ಷಾಗರಂ ಮಾಂಸೀ ಚಿತ್ರಕೋ ದೇವದಾರು ಚ||೧೩೧|| ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಸ್ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್| ಅರ್ಶೋತಿಸಾರಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಜ್ವರಾರುಚೌ||೧೩೨|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಬಸ್ತ್ಯಾನಾಹೇ ಪ್ರವಾಹಣೇ| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರಾವೇಽರ್ಶಸಾಂ ಶೂಲೇ ದೇಯಂ ತತ್ಪರಮೌಷಧಮ್||೧೩೩||

ಸ೦-ಮಧುಕಾದಿದ್ರವ್ಯೈಃ ಸ್ನೇಹಚತುರ್ಥಭಾಗಪ್ರಮಾಣೈಶ್ಚಾಙ್ಗೇರೀಸ್ವರಸೇ ಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇ ಘೃತಂ ಸಾಧಿತಂ ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್| ಅರ್ಶಃಪ್ರಭೃತಿಷ್ವೇತದ್ ಘೃತಂ ದೇಯಮ್| ಯತಃ ಪರಮೌಷಧಮ್|

Adhikarana madhurAmlAdInAM vyatAsena prayojanam (134) · Śloka 134

ವ್ಯಾತ್ಯಾಸಾನ್ಮಧುರಾಮ್ಲಾನಿ ಶೀತೋಷ್ಣಾನಿ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ನಿತ್ಯಮಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಜಯತ್ಯರ್ಶಃಕೃತಾನ್ ಗದಾನ್||೧೩೪||

ಸ೦-ವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ-ವಿಪರ್ಯಯೇಣ, ಮಧುರಾಣ್ಯಮ್ಲಾನಿ ಚ ಶೀತಾನ್ಯುಷ್ಣಾನಿ ಚ ನಿತ್ಯಮಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಯೋಜಯೇತ್| ಏವಂ ಚಾರ್ಶಃಕೃತಾಮತಿಶಯಿನೀಂ ರುಜಂ ಜಯತಿ|

Adhikarana udAvarte svedaH udAvarte vartiH (135-137) · Śloka 137

ಉದಾವರ್ತಾರ್ತಮಭ್ಯಜ್ಯ ತೈಲೈಃ ಶೀತಜ್ವರಾಪಹೈಃ| ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್ಪಿಣ್ಡೈರ್ವರ್ತಿಮಸ್ಮೈ ಗುದೇ ತತಃ||೧೩೫|| ಅಭ್ಯಕ್ತಾಂ ತತ್ಕರಾಙ್ಗುಷ್ಠಸನ್ನಿಭಾಮನುಲೋಮನೀಮ್| ದದ್ಯಾಚ್ಛ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಪಿಪ್ಪಲೀನೀಫಲೈಃ||೧೩೬|| ವಿಚೂರ್ಣಿತೈರ್ದ್ವಿಲವಣೈರ್ಗುಡಗೋಮೂತ್ರಸಂಯುತೈಃ| ತದ್ವನ್ಮಾಗಧಿಕಾರಾಠಗೃಹಧೂಮೈಃ ಸಸರ್ಷಪೈಃ||೧೩೭||

ಸ೦-ಉದಾವರ್ತೇನಾರ್ತಂ ನರಂ ತೈಲೈಃ ಶೀತಜ್ವರಾಪಹೈಃ-ತಗರಾಗುರುಕುಙ್ಕುಮಾದಿದ್ರವ್ಯಸಾಧಿತೈಃ, ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಪಿಣ್ಡೈಃ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ತತಃ-ಸ್ವೇದಾದನನ್ತರಮ್, ಅಸ್ಮೈ-ಉದಾವರ್ತವತೇ, ಗುದೇಽಭ್ಯಕ್ತೇಽಭ್ಯಕ್ತಾಂ ವರ್ತಿ ದದ್ಯಾತ್| ತತ್ಕರಾಙ್ಗುಷ್ಠಸನ್ನಿಭಾಂ-ಆತುರಹಸ್ತಾಙ್ಗುಷ್ಠಸದೃಶೀಮ್| ತಥಾ, ಅನುಲಿಮಕರೀಂ ದದ್ಯಾತ್-ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಕೈಃ ಕೃತಾಂ ವರ್ತಿಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ ಶ್ಯಾಮೇತ್ಯಾದಿ| ಶ್ಯಾಮಾದಿಭಿಃ ಸೈನ್ಧವಾಕ್ಷಲವಣಯುಕ್ತೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತೈರ್ಗುಡಗೋಮೂತ್ರಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಕೃತಾಂ ವರ್ತಿ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಥೈವ ಮಾಗಧಿಕಾಮದನಫಲಗೃಹಧೂಮಸರ್ಷಪೈರ್ಗುಡಗೋಮೂತ್ರಾನ್ಬಿತೈರ್ವರ್ತಿ ಕ್ಷಿಪೇತ್|

Adhikarana udAvarte cUrNam (138) · Śloka 138

ಏತೇಷಾಮೇವ ವಾ ಚೂರ್ಣಂ ಗುದೇ ನಾಡ್ಯಾ ವಿನಿರ್ಧಮೇತ್| |೧೩೮|

ಸ೦-ಅಥವಾ, ಏತೇಷಾಮೇವ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಾಂ, ಚೂರ್ಣಂ ನಾದ್ಯಾ ಗುದೇ ವಿನಿರ್ಧಮೇತ್|

Adhikarana udAvarte snehabastiH (138-140) · Śloka 140

| ತದ್ವಿಘಾತೇ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಂ ತು ಬಸ್ತಿಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪ್ರಪೀಡಯೇತ್||೧೩೮|| ಋಜೂ ಕುರ್ಯಾ-ದಶಿರಾವಿಣ್ಮೂತ್ರಮರುತೋಽಸ್ಯ ಸಃ| ಭೂಯಾಽನುಬನ್ಧೇ ವಾತಘ್ನೇರ್ವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ್ನೇಹರೇಚನೈಃ||೧೩೯|| ಅನುವಾಸ್ಯಶ್ಚ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧಿ ಸಙ್ಗೋ ಮಾರುತವರ್ಚಸೋಃ| |೧೪೦|

ಸ೦-ತದ್ವಿವಾತೇ-ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತುಮಶಕ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂಶ್ರೂರ್ಣೇ, ಬಸ್ತಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ, ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸಃ-ಬಸ್ತಿಃ, ಅಸ್ಯ-ಆತುರಸ್ಯ, ಗುದಶಿರಾವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಾನನುಲೋಮಯೇತ್| ಪುನರನುಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಸ್ನೇಹರೇಚನೈರ್ವಿರೇಚನೀಯಶ್ಚಾನುವಾಸನೀಯಶ್ಚ| ಹಿ-ಯಸ್ಮಾತ್, ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧೇತೋರ್ಮರುತಸ್ಯ ಪುರೀಷಸ್ಯ ಚ ಸಙ್ಗೋ ಭವತಿ|

Adhikarana udAvarte kalyANakakShAraH (140-143) · Śloka 143

| ತ್ರಿಪಟುಚಿಕಟುಶ್ರೇಷ್ಠಾದನ್ತ್ಯರುಷ್ಕರಚಿತ್ರಕಮ್||೧೪೦|| ಜರ್ಜರಂ ಸ್ನೇಹಮೂತ್ರಾಕ್ತಮನ್ತರ್ಧೂಮಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಶರಾವಸನ್ಧೌ ಮೃಲ್ಲಿಪ್ತೇ ಕ್ಷಾರಃ ಕಲ್ಯಾಣಕಾಹ್ವಯಃ||೧೪೧|| ಸ ಪೀತಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಯುಕ್ತೋ ಭಕ್ತೇ ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಭೋಜಿನಾ| ಉದಾವರ್ತವಿಬನ್ಧಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮಪಾಣ್ಡೂದರಕೃಮೀನ್||೧೪೨|| ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾಶ್ಮರೀಶೋಫಹೃದ್ರೋಗಗ್ರಹಣೀಗದಾನ್| ಮೇಹಪ್ಲೀಹರುಜಾನಾಹಶ್ವಾಸಕಾಸಾಂಶ್ಚ ನಾಶಯೇತ್||೧೪೩||

ಸ೦-ತ್ರಿಪಟ್ವಾದಿ ಜರ್ಜರೀಕೃತಂ-ಸೂಕ್ಷ್ಮೀಕೃತಂ, ಸ್ನೇಹಮೂತ್ರಾಭ್ಯಾಮಕ್ತ ಮನ್ತರ್ಧೂಮಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಪಾಚಯೇಚ್ಛರಾವಸಮ್ಪುಟೇ| ಅತ ಏವಾಹ-ಶರಾವಸನ್ಧೌ ಮೃಲ್ಲಿಪ್ತ ಇತಿ| ಅಯಂ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಕೋ ನಾಮ ಕ್ಷಾರಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪೀತಃ ಸ್ನೇಹಭೋಜಿನಾ ವಾ ಭಕ್ತೇ ಯುಕ್ತಃ ಸನ್ನುದಾವರ್ತಾದೀನ್ ನಾಶಯೇತ್|

Adhikarana udAvarte gADhavarcArshasAM proktaM cikitsitamapi (144) · Śloka 144

ಸರ್ವಂ ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಮರ್ಶಸಾಂ ಗಾಢವರ್ಚಸಾಮ್| |೧೪೪|

ಸ೦-ಯಚ್ಚ ಗಾಢವರ್ಚಸಾಮರ್ಶಸಾಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana pUtikara~jjashuktam (144) · Śloka 144

ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪೂತಿವಲ್ಕದ್ವಿತುಲಮಥ ಪಚೇ- ತ್ಪಾದಶೇಷೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ದೇಯಾಽಶೀತಿರುಗುಡಸ್ಯ ಪ್ರತನುಕರಜಸೋ ವ್ಯೋಷತೋಽಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಏತನ್ಮಾಸೇನ ಜಾತಂ ಜನಯತಿ ಪರಮಾ- ಮೂಷ್ಮಣಃ ಪಕ್ತಿಶಕ್ತಿಂ ಶುಕ್ತಂ ಕೃತ್ವಾಽಽನುಲೋಮ್ಯಂ ಪ್ರಜಯತಿ ಗುದಜ- ಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ||೧೪೪||

ಸ೦-ದ್ವಯೋಸ್ತುಲಯೋಃ ಸಮಾಹರೋ ದ್ವಿತುಲಮ್| ಪೂತಿಕರಞ್ಜಸ್ಯ ತ್ವಚಸ್ತುಲಾದ್ವಯಂ-ಪಲಶತದ್ವಯಂ, ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪಾದಶೇಷೇ ಸತಿ ಗುಡಸ್ಯಾಶೀತಿಃ ಪಲಾನಿ ಕ್ಷೇಪ್ತವ್ಯಾನಿ| ತ್ರಿಕಟುಕಸ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ ದೇಯಾನಿ| ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಮಾಸೇನ ಶುಕ್ತಂ ಜಾತಂ ಪ್ರಬಲಮಗ್ನಿ ಕುರುತೇ| ಆನುಲೋಮ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಗುದಜಾದಿಣ್ ಜಯತಿ| ಸ್ರಗ್ಧರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana pUtikara~jjacukram (145-148) · Śloka 148

ಪಚೇತ್ತುಲಾಂ ಪೂತಿಕರಞ್ಜವಲ್ಕಾದ್ ದ್ವೇ ಮೂಲತಶ್ಚಿತ್ರಕಕಣ್ಟಕಾರ್ಯೋಃ| ದ್ರೋಣತ್ರಯಽಪಾಂ ಚರಣಾವಶೇಷೇ ಪೂತೇ ಶತಂ ತತ್ರ ಗುಡಸ್ಯ ದದ್ಯಾತ್||೧೪೫|| ಪಲಿಕಂ ಚ ಸೂಚಿರ್ಣಿತಂ ತ್ರಿಜಾತ ತ್ರಿಕಟುಗ್ರನ್ಥಿಕದಾಡಿಮಾಶ್ಮಭೇದಮ್| ಪುರಪುಷ್ಕರಮೂಲಧಾನ್ಯಚವ್ಯಂ ಹಪುಷಾಮಾಱ್ದ್ರಕಮಮ್ಲವೇತಸಂ ಚ||೧೪೬|| ಶೀತೀಭುತಂ ಕ್ಷೌದ್ರವಿಂಶತ್ಯುಪೇತ- ಮಾರ್ದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾಬೀಜಪೂರಾದ್ರಕೈಶ್ಚ| ಯುಕ್ತಂ ಕಾಮಂ ಗಣ್ಡಿಕಾಭಿಸ್ತಥೇಕ್ಷೋಃ ಸರ್ಪಿಃಪಾತ್ರೇ ಮಾಸಮಾತ್ರೇಣ ಜಾತಮ್||೧೪೭|| ಚುಕ್ರಂ ಕ್ರಕಚಮಿವೇದಂ ದುರ್ದಾಮ್ನಾಂ ವಹ್ನಿದೀಪನಂ ಪರಮಮ್| ಪಾಣ್ಡುಗರೋದರಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾನಾಹಾಶ್ಮಕೃಚ್ಛ್ರಘ್ನಮ್||೧೪೮||

ಸ೦-ಪೂತಿಕರಞ್ಜತ್ವಚಸ್ತುಲಾಮೇಕಾಂ ದ್ವೇ ಚ ತುಲೇ ಚಿತ್ರಕಕಣ್ಟಕಾರೀಮೂಲಯೋರ್ಜಲದ್ರೋಣತ್ರಯೇ ಪಚೇತ್| ಪಾದಶೇಷೇ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತೇ ಗುಡಸ್ಯ ಪಲಶತಂ ದದ್ಯಾತ್| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತಮ್| ತ್ರಿಜಾತಕಾದಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಪ್ರಮಾಣಂ ನಿಃಕ್ಷಿಪೇತ್| ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಂ ದದ್ಯಾತ್| ಔಪಚ್ಛನ್ದಸಿಕಂ ವೃತ್ತಮ್| ಏತಚ್ಚ ಶೀತೀಭುತಂ ಸತ್ ಕ್ಷೌದ್ರವಿಂಶತ್ಯೋಪೇತಮಾರ್ದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿಶ್ಚೋಪೇತಮಿಕ್ಷುಗಣ್ಡಿಕಾಭಿಶ್ಶ್ಚ ಯಥೇಚ್ಛಂ ಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃಪಾತ್ರೇ ಮಾಸಮಾತ್ರೇಣ ಜಾತಂ ಚುಕ್ರಮಿತಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಶುಕ್ತಮಿದಮರ್ಶಸಾಂ ಕ್ರಕಚಮಿವ-ಕರಪತ್ರತುಲ್ಯಂ, ಕರ್ತನಶಕ್ತಿಸಾಮಾರ್ಥ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಪರಂ ವಹ್ನಿದೀಪನಂ ಪಾಣ್ಢ್ವಾದಿಘ್ನಂ ಚ| ಶಾಲಿನೀವೃತ್ತಮ್, ಆರ್ಯಾ ಚ|

Adhikarana pIluPalashuktam (150) · Śloka 150

ದ್ರೋಣಂ ಪೀಲುರಸಸ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಲಿತಂ ನ್ಯಸ್ತಂ ಹವಿರ್ಭಾಜನೇ ಯುಞ್ಜೀತ ದ್ವಿಪಲೈರ್ಮದಾಮಧುಫಲಾಖರ್ಜೂರಧಾತ್ರೀಫಲೈಃ| ಪಾಠಾಮಾದ್ರಿದುರಾಲಭಾಮ್ಲವಿದುಲವ್ಯೋಷತ್ವಗೇಲೋಲ್ಲಕೈಃ ಸ್ಪೃಕ್ಕಾಕೋಲಲವಙ್ಗವೇಲ್ಲಚಪಲಾಮೂಲಾಗ್ನಿಕೈಃ ಪಾಲಿಕೈಃ| ಗುಡಪಲಶತರೋಜಿತಂ ನಿವಾತೇ ನಿಹಿತಮಿದಂ ಪ್ರಪಿಬಂಶ್ಚ ಪಕ್ಷಮಾತ್ರಾತ್| ನಿಶಮಯತಿ ಗುದಾಙ್ಕುರಾನ್ ಸುಗುಲ್ಮಾ- ನನಲಬಲಂ ಪ್ರಬಲಂ ಕರೋತಿ ಚಾಶು||೧೫೦||

ಸ೦-ಪೀಲುಫಲಾನಾಂ ರಸಸ್ಯ ದ್ರೋಣಂ ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಭಾಣ್ಡೇ ನ್ಯಸ್ತಂ ಮದಾದಿಭಿರ್ದ್ವಿಪಲಪ್ರಮಾಣೈಃ ಪಾಠಾದಿಭಿಶ್ಚ ಪಾಲಿಕೈರ್ಯುಞ್ಜೀತ| ಮದಾಧಾತಕೀ| ಮಧುಫಲಾ-ದ್ರಾಕ್ಷಾ| ಮಾದ್ರೀ-ರೇಣುಕಾ| ವಿದುಲೋ-ವೇತಸಃ| ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತಮ್| ತಥಾ ಗುಡಪಲಶತೇನ ಯೋಜಿತಂ ನಿವಾತೇ ಧೃತಂ ಪಕ್ಷಮಾತ್ರಾದನನ್ತರಂ ಪ್ರಪಿಬನ್ನರ ಇದಮರ್ಶಾಸಿ ಗುಲ್ಮಂ ಚ ಶಮಯತಿ| ದ್ರಾಗಗ್ನಿಬಲಂ ಚ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ವಿಧತ್ತೇ| ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾ|

Adhikarana dashamUlAdiguDaH (151-152) · Śloka 152

ಕೈಕಶೋ ದಶಪಲೇ ದಶಮೂಲಕುಮ್ಭ ಪಾಠಾದ್ವಯಾರ್ಕೌಣವಲ್ಲಭಕಟ್ಫಲಘ್ನಾಮ್| ದಗ್ಧೇ ಸ್ರುತೇಽನು ಕಲಶೇನ ಜಲೇನ ಪಕ್ವೇ ಪಾದಾಸ್ಥತೇ ಗುಡತುಲಾಂ, ಪಲಪಞ್ಚಕಂ ಚ||೧೫೧|| ವಹ್ನರ್ಮುಷ್ಟೀ ದ್ವೇ ಯವಕ್ಷಾರತಶ್ಚ| ದರ್ವೀಮಾಲಿಮ್ಪನ್ ಹನ್ತಿ ಲೀಢೋ ಗುಡೋಽಯಂ ಗುಲ್ಮಪ್ಲೀಹಾರ್ಶಃಕುಷ್ಠಮೇಹಾಗ್ನಿಸಾದಾನ್||೧೫೨||

ಸ೦-ದಶಮೂಲಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದಶಪಲೇ ದಗ್ಧೇ ಜಲದ್ರೋಣೇನ ಸ್ರುತೇ ಜಲೇ ಪಕ್ವೇ ಪಾದಶೇಷೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಗುಡತುಲಾಂ ವ್ಯೋಷಾದೀನಾಂ ಚ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಪಞ್ಚಕಂ ದದ್ಯಾತ್| ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪಲದ್ವಯಂ ಯವಕ್ಷಾರಸ್ಯ ಚ ಪಲದ್ವಯಂ ದದ್ಯಾತ್| ದರ್ವೀಮಾಲಿಮ್ಪನ್ ದರ್ವೀಲೇಪೀ ಸನ್ನಯಂ ಗುಡೋ ಲೀಢೋ-ಭಕ್ಷಿತೋ, ಗುಲ್ಮಾದೀನ್ ಪರಾಕರೋತಿ| ವಸನ್ತತಿಲಕಂ ವೈಶ್ವದೇವೀಯಂ ವೃತ್ತಂ ಚ|

Adhikarana citrakAvalehaH (153-154) · Śloka 154

ತೋಯದ್ರೋಣೇ ಚಿತ್ರಕಮೂಲತುಲಾರ್ಧಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಯಾವತ್ಪಾದದಲಸ್ಥಮಥೇದಮ್| ಅಷ್ಟೌ ದತ್ವಾ ಜೀರ್ಣಗುಡಸ್ಯ ಪಲಾನಿ ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಭುಯಃ ಸಾನ್ದ್ರತಯಾ ಸಮಮೇತತ್||೧೫೩|| ತ್ರಿಕಟುಕಮಿಸಿಪಥ್ಯಾಕುಷ್ಟಮುಸ್ತಾವರಾಙ್ಗ ಕೃಮಿರಿಪುದಹನೈಲಾಚೂರ್ಣಕೀರ್ಣೋಽವಲೇಹಃ| ಜಯತಿ ಗುದಜಕುಷ್ಠಪ್ಲೀಹಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ ಪ್ರಬಲಯತಿ ಹುತಾಶಂ ಶಶ್ವದಭ್ಯಸ್ಯಮಾನಃ||೧೫೪||

ಸ೦-ತೋಯಸ್ಯ ದ್ರೋಣೇ ಚಿತ್ರಕಮೂಲಸ್ಯ ತುಲಾರ್ಧಂ ಸಾಧ್ಯಂ ಯಾವದಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಮಿದಂ ಸ್ಯಾತ್| ತತಃ ಪುರಾಣಗುದಪಲಾನ್ಯಷ್ತೌ ದತ್ತ್ವಾ ಪುನರಪಿ ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಯಾವತ್ಸಾನ್ದ್ರತ್ವಂ ಗತಮ್| "ಮ್ತೌ ಜ್ಯೋ ಭದ್ರಾ ವೇದವಸೂ ಚ ವಿರಾಮಃ|" ತ್ರಿಕಟುಕಾದಿಚೂರ್ಣಯುಕ್ತೋಽಯಂ ಲೇಹೋ ನಿತ್ಯಮಭ್ಯಸ್ಯಮಾನೋ ದಾರುಣ(ದುರ್ನಾಮ) ಕುಷ್ಠಾದೀನಿ ಜಯತಿ| ಅಗ್ನಿಂ ಚ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ಕುರುತೇ| ಮಾಲಿನೀವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana guDAdiguTikA (155) · Śloka 155

ಗುಡವ್ಯೋಷವರಾವೇಲ್ಲತಿಲಾರುಷ್ಕರಚಿತ್ರಕೈಃ| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಹನ್ತಿ ಗುಲಿಕಾ ತ್ವಗ್ವಿಕಾರಂ ಚ ಶೀಲಿತಾ||೧೫೫||

ಸ೦-ಗುಡಾದಿಭಿರ್ಗುಲಿಕಾ ಕೃತಾಽಭ್ಯಸ್ತಾ ದುರ್ನಾಮಾನಿ ಹನ್ತಿ ತ್ವಗ್ವಿಕಾರಂ ಚ|

Adhikarana sUraNapuTapAkaH (156) · Śloka 156

ಮೃಲ್ಲಿಪ್ತಂ ಸೌರಣಂ ಕನ್ದಂ ಪಕ್ತ್ವಾಽಗ್ನೌ ಪುಟಪಾಕವತ್| ಅದ್ಯಾಟ್ಸತೈಲಲವಣಂ ದ್ರುನಾಮವಿನಿವೃತ್ತಯೇ||೧೫೬||

ಸ೦-ಸೌರಣಂ ಕನ್ದಂ ಮೃದಾ ಲಿಪ್ತಮಗ್ನೌ ಪುಟಪಾಕವತ್ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಲವಣಾನ್ವಿತಮಶ್ನೀಯಾದ್ ದುರ್ನಾಮೋಪಶಮಾಯ|

Adhikarana anyA sUraNaguTikA (157-158) · Śloka 158

ಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲಿನಾಗರಚಿತ್ರಕಾನ್ ಕ್ರಮವಿವರ್ಧಿತಭಾಗಸಮಾಹೃತಾನ್| ಶಿಖಿಚತುರ್ಗುಣಸೂತಣಯೋಜಿತಾನ್ ಕುರು ಗುಡೇನ ಗುಡಾನ್ ಗುದಜಚ್ಛಿದಃ||೧೫೭|| ಚೂರ್ಣಿಕೃತಾಃ ಷೋಡಶ ಸೂರಣಸ್ಯ ಭಾಗಾಸ್ತತೋಽರ್ಧೇನ ಚ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ| ಮಹೌಷಧಾದ್ದ್ವೌ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚೈಕೋ ಗುಡೇನ ದುರ್ನಾಮಜಯಾಯ ಪಿಣ್ಡೀ||೧೫೮||

ಸ೦-ಮರಿಚಾದೀನ್ ಕ್ರಮವರ್ಧಿತಭಾಗಾನ್ ಚಿತ್ರಕಚತುರ್ಗುಣಸೂರಣಯೋಜಿತಾನ್ ಗುಡಾನ್ ಗುಡೇನ ಕುರು ಗುದಾಙ್ಕುರಚ್ಛಿದಃ| ದ್ರುತವಿಲಮ್ಬಿತಮ್| ಸ೦-ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಾಃ ಸೂರಣಭಾಗಾಃ ಷೋಡಶ, ಚಿತ್ರಕಭಾಗಾ ಅಷ್ಟೌ, ನಾಗರಸ್ಯ ದ್ವೌ, ಮರಿಚಸ್ಯ ಚೈಕೋ, ಗುಡೇನೈಷಾಂ ಪಿಣ್ಡೀ *ಕೃತಾ ದುರ್ನಾಮಜಯಾಯ ಸ್ಯಾತ್| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana vaDavAmukhaScUrNaH (159) · Śloka 159

ಪಥ್ಯಾನಾಗರಕೃಷ್ಣಾಕರಞ್ಜವೇಲ್ಲಾಗ್ನಿಭಿಃ ಸಿತಾತುಲ್ಯೈಃ| ವಡವಾಮುಖ ಇವ ಜರಯತಿ ಬಹುಗುರ್ವಪಿ ಭೋಜನಂ ಚೂರ್ಣಃ||೧೫೯||

ಸ೦-ಪಥ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿತಾತುಲ್ಯೈಶ್ಚೂರ್ಣೌ ಬಹು ಗುರು ಚ ಭೋಜನಂ ವಡವಾಮುಖ ಇವ ಜರಯತಿ| "ಆರ್ಯಾಯಾಃ ಪೂರ್ವಾರ್ಧೇ ಯಥೋಕ್ತಮಾತ್ರಾದತೋಮಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ| ಗೀತಿಂ [ ತತ್ರ ] ವಿಧಿವಿದೋ ವದನ್ತಿ ಸಂವೀಕ್ಷ್ಯ ತದಿತರತ್ರಾಪಿ||"

Adhikarana kali~ggAdivaTikA (160) · Śloka 160

ಕಲಿಙ್ಗಲಾಙ್ಗಲೀಕೃಷ್ಣಾವಹ್ನ್ಯಪಾಮಾರ್ಗತಣ್ಡುಲೈಃ| ಭೂನಿಮ್ಬಸೈನ್ಧವಗುಡೈರ್ಗುಡಾ ಗುದಜನಾಶನಾಃ||೧೬೦||

ಸ೦-ಕಲಿಙ್ಗಕಾದಿಭಿರ್ಗುಡಾಃ-ವಟಿಕಾಃ, ಅರ್ಶೋಘ್ನಾಃ|

Adhikarana saindhavAdicUrNam (161) · Śloka 161

ಲವಣೋತ್ತಮವಹ್ನಿಕಲಿಙ್ಗಯವಾಂ- ಶ್ಚಿರಿಬಿಲ್ವಮಹಾಪಿಚುಮನ್ದಯುತಾನ್| ಪಿಬಿ ಸಪ್ತದಿನಂ ಮಥಿತಾಲುಡಿತಾನ್ ಯದಿ ಮರ್ದಿತುಮಿಚ್ಛಾಸ ಪಾಯುರುಹಾಮ್||೧೬೧||

ಸ೦-ಸೈನ್ಧವಾದೀನಿ ತಕ್ರಾಲೋಡಿತಾನಿ ಪಿಬ ಯದ್ಯರ್ಶಾಸಿ ಜಿಘಾಂಸಸಿ| "ಅಥ ತೋಟಕಮಬ್ಧಿಸಕಾರಚಿತಮ್|"

Adhikarana shuShkArshaH su shreShThamauShadham ArdrArshaHsu shreShmauShadham sarvArshaHsu shreShmauShadham (162) · Śloka 162

ಶುಷ್ಕೇಷು ಭಲ್ಲಾತಕಮಗ್ನ್ಯಮುಕ್ತಂ ಭೈಷಜ್ಯಮಾರ್ದ್ರೇಷು ತು ವತ್ಸಕತ್ವಕ್| ಸರ್ವೇಷು ಸರ್ವರ್ತುಷು ಕಾಲಶೇಯ- ಮರ್ಶಃಸು ಬಲ್ಯಂ ಚ ಮಲಾಪಹಂ ಚ||೧೬೨||

ಸ೦-ಶುಷ್ಕೇಷ್ವರ್ಶಃಸು ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಅಗ್ನ್ಯಂ-ಪ್ರಧಾನಮುದಿತಮ್| ಆಱ್ದ್ರೇಷು ಪುನರರ್ಶಃಸು ಕುಟಜತ್ವಗ್ಭೈಷಜ್ಯಮಗ್ನ್ಯಂ ಕಥಿತಮ್| ಸರ್ವೇಷ್ವರ್ಶಃಸು-ಶುಷ್ಕಷ್ವಾರ್ದ್ರೇಷು ಚ, ಸರ್ವರ್ತುಷು-ಸರ್ವಕಾಲಂ, ಕಾಲಶೇಯಂ-ಮಥೈತಂ, ಅಗ್ನ್ಯಂ ಬಲ್ಯಂ-ಬಲಾವಹಂ, ಮಲಾಪಹಂ-ದೋಷಾಪಹಂ ಚ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana arshaHsu sevyAsevyam (163) · Śloka 163

ಭಿತ್ತ್ವಾ ವಿಬನ್ಧಾನನುಲೋಮನಾಯ ಯನ್ಮಾರುತಸ್ಯಾಗ್ನಿಬಲಾಯ ಯಚ್ಚ| ತದನ್ನಪಾನೌಶಧಮರ್ಶಸೇನ ಸೇವ್ಯಂ, ವಿವರ್ಜ್ಯಂ ವಿಪರೀತಮಸ್ಮಾತ್||೧೬೩||

ಸ೦-ವಿಬನ್ಧಾನ್-ಸ್ತ್ಯಾನಕಫದಿರುಪಾನ್, ಭಿತ್ತ್ವಾ ಯತ್-ಅನ್ನಪಾನೌಷಧಮಾಸೇವಿತಂ, ಮಾರುತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಾಯ-ಸ್ವವರ್ತ್ಮಪ್ರವರ್ತನಾಯ, ತಥಾ ಯಚ್ಚಾಗ್ನಿಬಲಾಯ-ಅಗ್ನಿವರ್ಧನಾಯ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ, ತದೇವಾನ್ನಪಾನೌಷಧಂ ದುರ್ನಾಮವತಾ ಸೇವ್ಯಮ್| ಅಸ್ಮಾತ್-ಯಥೋಕ್ತಾತ್, ವಿಪರೀತಂ-ಯದನ್ನಪಾನೌಷಧಂ ಮಾರುತಸ್ಯ ವಿಬನ್ಧಕರಮಗ್ನಿಸಾದನಂ ಚ ತತ್, ತೇನ ವಿವರ್ಜ್ಯ-ನ ಸೇ-ವ್ಯಮ್| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana arshAdau visheSheNAgnirakShaNam (8) · Śloka 8

ಅರ್ಶೋತಿಸಾರಗ್ರಹಣೀವಿಕಾರಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯನಿದಾನಭೂತಾಃ| ಸನ್ನೇಽನಲೇ ಸನ್ತಿ, ನ ಸನ್ತಿ ದೀಪ್ತೇ, ರಕ್ಷೇದತಸ್ತೇಷು ವಿಶೇಷತೋಽಗ್ನಿಮ್||೧೬೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತ- ಸ್ಥಾನೇಽರ್ಶಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾ ಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೮||

ಸ೦-ಅರ್ಶೋತಿಸಾರಗ್ರಹಣ್ಯೋನ್ಯನಿದಾನಭೂತಾಃ-ಪರಸ್ಪರಂ ಹೇತುಭೂತಾಃ, ಪ್ರಾಯೇಣ-ಬಾಹುಲ್ಯೇನ, ಅನಲೇ ಚ ಸನ್ನ ಏತೇ ರೋಗಾ ಭವನ್ತಿ| ದೀಪ್ತೇ ತ್ವಗ್ನೌ ನ ಸನ್ತಿ, ಯತಸ್ತತಃ-ಅಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾತ್, ತೇಷು ವಿಶೇಷೇಷಾಗ್ನಿ ರಕ್ಷೇದಿತಿ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರ ಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀ- ಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇಽರ್ಶ- ಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೮||