9. atīsāracikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಮತಿಸಾರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪ್ರಾರಭ್ಯತೇ, ಅರ್ಶೋತಿಸಾರಯೋಃ ಪರಸ್ಪರಂ ನಿದಾನಭೂತತ್ವೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸಾಮಾನ್ಯಾತ್| ಅತ ಏವಾಹ-

Adhikarana atIsAracikitsitAdhyAyaH AmAtIsAre pUrvaM la~gghanam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋಽತೀಸಾರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಅತೀಸಾರೋ ಹಿ ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಭವತ್ಯಾಮಾಶಯಾನ್ವಯಃ| ಹತ್ವಾಽಗ್ನಿಂ ವಾತಜೇಽಪ್ಯಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಾಕ್ ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲಙ್ಘನಂ ಹಿತಮ್||೧||

ಸ೦-ಹಿ-ಯಸ್ಮಾತ್, ಬಾಹುಲ್ಯೇನಾಗ್ನಿಂ ಹತ್ವಾ-ಮನ್ದೀಕೃತ್ಯ, ಆಮಾಶಯಾನ್ವಯೋ ಭವತ್ಯತೀಸಾರಃ| ಅಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾದಸ್ಮಿನ್-ಅತೀಸಾರಾಖ್ಯೇವ್ಯಾಧೌ, ವಾತಜೇಽಪಿ ಪೂರ್ವಂ ಲಙ್ಘನಂ ಹಿತಮ್| ಆಮಾಶಯೋಽನ್ವಯೋಜನ್ಮಭೂರುತ್ಪತ್ತಿಃ ಯಸ್ಯ ಸ ಆಮಾಶಯಾನ್ವಯಃ| ಅಪಿಶಬ್ದಾತ್ಕ್ವಚಿತ್ಕಫಾದಿಜೇ ಸುತರಾಂ ಲಙ್ಘನಂ ಹಿತಮಿತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ| ಲಙ್ಘನಶಬ್ದೇನ ಚೋಪವಾಸ ಏವೇಹ ಗೃಹ್ಯತೇ, ಶೋಧನಾದೀನಾಂ ಲಙ್ಘನಾನಾಮವಸ್ಥಾವಶಾದುಚ್ಯಮಾನತ್ವಾತ್| ಭೂಯಿಷ್ಟಗ್ರಹಣೇನ ಕ್ವಚಿದ್ಭಯಜಾದಾವತೀಸಾರೇ ವ್ಯಭಿಚಾರಃ, ನಾಸಾವಾಮಾಶಯಾನ್ವಯಃ| ಪ್ರಾಗ್ಗ್ರಹಣೇನ ನೋತ್ತರಕಾಲೇ ಲಙ್ಹ್ಘನಂ ಹಿತಮ್| ತದಾ ಹಿ ರೋಗಸ್ವಭಾವಾದ್ಧಾತ್ವಪಚಯೋಽವಶ್ಯಂಭಾವೀ| ಲಙ್ಘನಮಪಿ ಧಾತ್ವಪಚಯಹೇತುಃ, ಅತಸ್ತತ್ರಾಯುಕ್ತಮ್|

Adhikarana AmAtIsAre vamanam (2) · Śloka 2

ಶೂಲಾನಾಹಪ್ರಸೇಕಾರ್ತಂ ವಾಮಯೇದತಿಸಾರಿಣಮ್| |೨|

ಸ೦-ಶೂಲಾದಿಭಿರಾರ್ತಮತೀಸಾರಿಣಂ ವಾಮಯೇತ್, ನ ತತ್ರ ಪ್ರಾಗ್ ಲಙ್ಘನಂ ಹಿತಮ್| ವಮನಂ ಚೈತತ್ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಪಿತ್ತಜಾದಿಷ್ವಪ್ಯೇವಂರೂಪೇಷು ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಬೋಧ್ಯಮ್, ನ ಕೇವಲಂ ವಾತಜೇ|

Adhikarana AmAtIsAre upekShaNam (2-3) · Śloka 3

| ದೋಷಾಃ ಸನ್ನಿಚಿತಾ ಯೇ ಚ ವಿದಗ್ಧಾಹಾರಮುರ್ಚ್ಛಿತಾಃ||೨|| ಅತೀಸಾರಾಯ ಕಲ್ಪನ್ತೇ ತೇಷೂಪೇಕ್ಷೈವ ಭೇಷಜಮ್| ಭೃಶೋತ್ಕ್ಲೇಶಪ್ರವೃತ್ತೇಷು ಸ್ವಯಮೇವ ಚಲಾತ್ಮಸು||೩||

ಸ೦-ಯೇ ಚ ದೋಷಾಃ ಸನ್ನಿಚಿತಾಃ-ಅತಿಶಯೇನ ವೃದ್ಧಿಂ ಗತಾಃ, ತಥಾ ವಿದಗ್ಧೇನಪಕ್ವಾಪಕ್ವರೂಪೇಣ, ಆಹಾರೇಣ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾಃ-ಏಕತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ, ಅತೀಸಾರಾಯ ಕಲ್ಪನ್ತೇಸಮ್ಪದ್ಯನ್ತೇ| ತೇಷು ತಥೋತ್ಕ್ಲೇಶನಂ-ಉತ್ಕ್ಲೇಶಾಖ್ಯವಿಕಾರಕರಣಂ ಪ್ರತ್ಯುನ್ಮುಖತಾಬೀಜಸ್ಯಾಙ್ಕುರೋತ್ಪತ್ತಾವುಚ್ಛೂನಾವಸ್ಥೇವ, ಅತಿಶಯೇನೋಸ್ಕ್ಲೇಶೋ ಭೃಶೋತ್ಕ್ಲೇಶಸ್ತೇನ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ-ಅತೀಸಾರಕರಣಂ ಪ್ರತಿ ಸಮುದ್ಯತಾಸ್ತೇಷು, ತಥಾ ಸ್ವಯಮೇವ-ಯತ್ನಂ ವಿನಾ, ಚಲಾತ್ಮಸು-ಚಲಸ್ವಭಾವೇಷು, ತೇಷು-ತಥಾಭೂತೇಷು, ಉಪೇಕ್ಷಾಪಥ್ಯಾಶಿತ್ವೇನ ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರವರ್ತನಮೇವ ಭೇಷಜಮ್, ನ ತು ಪಾಚನಾದಿಕಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಙ್ಗ್ರಹಣೌಷಧಂ ಕುಟಜತ್ವಗಾದಿಕಂ ವ್ಯಾಧಿಪ್ರತಿಪಕ್ಷಭೂತಂ ಕಸ್ಮಾದತ್ರ ನ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ? ಅಪಿ ಚಾಗ್ನ್ಯಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಪಠಿಷ್ಯತಿ (ಹೃ. ಉ. ಅ. ೪೦/೪೯)- "ಕುಟಜೋಽತೀಸಾರೇ" ಇತಿ| ತಸ್ಮಾದತ್ರ ಸಙ್ಗ್ರಾಹೌಷಧಂ ದಾತುಮುಚಿತಮಿತಿ ಯೋ ಮನ್ಯತೇ ತಂ ಪ್ರತ್ಯಾಹ-

Adhikarana AmAtIsAre pUrvaM na sa~ggrahaNam (4) · Śloka 4

ನ ತು ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಪೂರ್ವಮಾಮಾತಿಸಾರಿಣಿ| |೪|

ಸ೦-ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ ಭೇಷಜಂ ಪೂರ್ವಮಾಮಾತಿಸಾರಿಣಿ ಪುರುಷೇ ನ ಯೋಜ್ಯಮ್| ತುಶಬ್ದೋಽವಧಾರಣಾರ್ಥಃ| ಅತ್ರ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಣಂ ಪಶ್ಚಾದೀಷದಾಮಾತಿಸಾರಿಣಿದೀಯಮಾನಂ ಯುಜ್ಯತ ಏವೇತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ| ಸಾಮೇ ದೋಷೇಽತೀಸಾರಕಾರಿಣಿ ಪ್ರಥಮಮಪಿ ಭೇದನಮೌಷಧಂ ದಾತುಂ(ದತ್ತಂ) ವಿಶಿಷ್ಟಾಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಸಮಾನಕಾರ್ಯಮಪಿ ಕದಾಚಿದತೀಸಾರಿಣೋ ಗುಣಾಯ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ನಾತೀಸಾರಪ್ರತಿಪಕ್ಷಭೂತಮಪಿ ಚ ಸಙ್ಗ್ರಹಣಮೌಷಧಮಿತಿ ಕೃತ್ವಾ|

Adhikarana vibaddhadoShe prANadA (4-5) · Śloka 5

| ಅಪಿ ಚಾಧ್ಮಾನಗುರುತಾಶೂಲಸ್ತೈಮಿತ್ಯಕಾರಿಣಿ||೪|| ಪ್ರಾಣದಾ ಪ್ರಾಣದಾ ದೋಷೇ ವಿಬದ್ಧೇ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತಿನೀ| |೫|

ಸ೦-ವಿಬದ್ಧೇ-ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರವರ್ತಮಾನೇ, ದೋಷೇಽತ ಏವ ವಿಬನ್ಧತ್ವಾದಾಧ್ಮಾನಾದಿಕಾರಿಣಿ ತಥಾಭೂತೇಽಸ್ಮಿನ್ದೋಷೇಽಸಙ್ಗ್ರಹಣಮಪಥ್ಯಮಪಿ ಪ್ರಾಣದಾ-ಹರೀತಕೀ, ಪ್ರಾಣಾನ್ ದದಾತೀತಿ-ಪ್ರಾಣದಾ, ಭವತೀತಿ| ಏವಂ ಬಹುದೋಷಾಣಾಮತೀಸಾರಿಣಾಂ ಪ್ರಾಯೇಣೈಷ ಉಪಕ್ರಮೋ ಬೋಧ್ಯಃ|

Adhikarana madhyadoShe BUtIkAdi kvAthaH, bilvAdi kvAthaH, biDAdi kvAthaH, SuNThyAdi kvAthaH (5-7) · Śloka 7

ಮಧ್ಯದೋಷಾಲ್ಪದೋಷಯೋಸ್ತ್ವಾಹ | ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಕ್ವಥಿತಾಸ್ತೋಯೇ ಮಧ್ಯದೋಷೋ ವಿಶೋಷಯನ್||೫|| ಭೂತೀಕಪಿಪ್ಪಲೀಶುಣ್ಠೀವಚಾಧಾನ್ಯಹರೀತಕೀಃ| ಅಥವಾ ಬಿಲ್ವಘನಕಾಮುಸ್ತನಾಗರವಾಲಕಮ್||೬|| ಬಿಡಪಾಠಾವಚಾಪಥ್ಯಾಕೃಮಿಜಿನ್ನಾಗರಾಣಿ ವಾ| ಶುಣ್ಠೀಘನವಚಾಮಾದ್ರೀಬಿಲ್ವವತ್ಸಕಹಿಙ್ಗು ವಾ||೭||

ಸ೦- ಮಧ್ಯದೋಷೋಽತೀಸಾರೀ ಭೂತೀಕಾದೀಃ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಸ್ತಾಃ ? ತೋಯೇ ಪ್ರಕ್ವಥಿತಾಃ| ನನು, ಕ್ವಥಿತಾ ಇತ್ಯೇತಾವದೇವಾಸ್ತು, ಕಿಂ ಪ್ರಶಬ್ದೇನ ? ಬ್ರೂಮಃ| ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಕ್ವಥಿತಾಃ ಪ್ರಮಥ್ಯಾರೂಪೇಣ ಶೃತಾಃ ಪ್ರಕ್ವಥಿತಾ ಇತ್ಯಸ್ಯಾರ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಶಬ್ದೋಕಾರಿ| ಪ್ರಮಥ್ಯಾಯಾಶ್ಚ ತನ್ತ್ರಾನ್ತರೇ ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್| ತಥಾ- "ಶೃತಃ ಕಷಾಯೋ ನಿರ್ಯೂಹಃ ಕ್ವಾಥೋ ಯೂಷೋಽಕೃತಶ್ಚ ಸಃ| ಕೃತಯೂಷಃ ಪ್ರಮಥ್ಯಾ ಚ ದ್ರವ್ಯಾತ್ಕಲ್ಕೀಕೃತಾಚ್ಛೃತಃ||" ಇತಿ| ತದೇವಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಯತ್ಕ್ರಿಯತೇ ಸ ಕೃತಯೂಷೋ ಭಣ್ಯತೇ| ಸ ಏವ ಚ ಪ್ರಮಥ್ಯಾಶಬ್ದವಾಚ್ಯಃ| ತಸ್ಮಾನ್ಮಧ್ಯದೋಷೋಽತೀಸಾರೀ ಭೂತೀಕಾದೀನಿ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಕರ್ಷೇಣ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಮಥ್ಯಾರೂಪೇಣ ಪಿಬೇದಿತ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ| ಮುನಿನಾಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೯/೨೨)- "ಪ್ರಮಥ್ಯಾಂ ಮಧ್ಯದೋಷೇಭ್ಯೋ ದದ್ಯಾದ್ದೀಪನಪಾಚನೀಮ್|" ಇತಿ| ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ ಪಿಬೇತ್ ? ವಿಶೋಷಯನ್,- ಲಙ್ಘಯನ್, ಪ್ರಕೃತತ್ವಾದಾತ್ಮಾನಮೇವ| ಅಥವಾ, ಬಿಲ್ವಧನಿಕಾದೀನಿ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಬಿಡಾದೀನಿ ಶುಣ್ಠ್ಯಾದೀನಿ ವಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana alpadoShe upavAsaH (8) · Śloka 8

ಶಸ್ಯತೇ ತ್ವಲಪದೋಷಾಣಾಮುಪವಾಸೋಽತಿಸಾರಿಣಾಮ್| |೮|

ಸ೦-ಅಲ್ಪದೋಷಾಣಾಮತಿಸಾರಿಣಾಮುಪವಾಸಃ ಶಸ್ಯತೇ| ತುಶಬ್ದೋಽವಧಾರಣಾರ್ಥಃ| ಅತ್ರೋಪವಾಸ ಏವಾಲ್ಪದೋಷಾಣಾಂ ಶಸ್ಯತೇ ನ ಬಹುದೋಷಮಧ್ಯದೋಷೋಕ್ತೋಽಪರ ಉಪಕ್ರಮಃ, ಸ ನ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ಶಸ್ಯತ ಇತಿ| ಸರ್ವಮತೀಸಾರಿಣಂ ದೋಷದೇಶಾದ್ಯನುರೋಧೇನ ಕದಾಚಿಲಙ್ಘಯೇತ್|

Adhikarana atIsAre pAnArthaM jalam (8-9) · Śloka 9

| ವಚಾಪ್ರತಿವಿಷಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಮುಸ್ತಾಪಪರ್ಟಕೇನ ವಾ||೮|| ಹ್ನೀಬೇರನಾಗರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ವಿಪಕ್ವಂ ಪಾಯಯೇಜ್ಜಲಮ್| |೯|

ಸ೦-ತೃಷಿ ಸಞ್ಜಾತಾಯಾಂ ದೋಷದೇಶಾದ್ಯನುರೋಧೇನ ಕದಾಚಿದ್ವಚಾಪ್ರತಿವಿಷಾಭ್ಯಾಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಜಲಂ ಪಾಯಯೇತ್ ಕದಾಚಿನ್ಮುಸ್ತಾಪರ್ಪಟಕೇನ ಕದಾಚಿದ್ವಾಲಕನಾಗರಾಭ್ಯಾಮ್| ಪಾಯಯೇದಿತ್ಯತ್ರ ಕರ್ತ್ರಭಿಪ್ರಾಯೇ ಕ್ರಿಯಾಫಲೇ ಪರಸ್ಮೈಪದಮ್, ಅನ್ಯಥಾ "ನ ಪಾದಮ್ಯ" ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪರಸ್ಮೈಪದನಿಷೇಧಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana atIsAre annam (9-10) · Śloka 10

| ಯುಕ್ತೇಽನ್ನಕಾಲೇ ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮಂ ಲಘ್ವನ್ನಪ್ರತಿ ಭೋಜಯೇತ್||೯|| ತಥಾ ಸ ಶೀಘ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ರುಚಿಮಗ್ನಿಬಲಂ ಬಲಮ್| |೧೦|

ಸ೦-ಯುಕ್ತೇ-ಯೋಗ್ಯೇ, ಅನ್ನಕಾಲೇ ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮಮತಿಸಾರಿಣಂ ಲಘ್ವನ್ನಪ್ರತಿಭೋಜಯೇತ್, ನಾಪರವ್ಯಾಧ್ಯಾರ್ತಮಿವ ಲಙ್ಘನೋಚಿತಂ ಸಮ್ಯಗ್ಲಙ್ಘನಾದನನ್ತರಮೇವ ಭೋಜಯೇತ್| ಅಪಿ ತು ಸಮ್ಯಗ್ಲಙ್ಘಿತಲಕ್ಷಣೋತ್ಪನ್ನಮಪ್ಯತೀಸಾರಿಣಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಪ್ರತೀಕ್ಷಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಭೋಜಯೇದಿತಿ ಕ್ಷಾಮಶಬ್ದೇನ ದ್ಯೋತಯತಿ| ಅಲ್ಪಂ ಲಘ್ವನ್ನಂ ಲಘ್ವನ್ನಪ್ರತಿ, "ಸುಪ್ಪ್ರತಿನಾ ಮಾತ್ರಾರ್ಥೇ" ಇತಿ ಸಮಾಸೋಽವ್ಯಯೀಭಾವಃ| ಏವಂ ಕ್ರಿಯಮಾಣೇ ಸಃ-ಅತಿಸಾರೀ, ದ್ರಾಗೇವ ರುಚಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ, ತಥಾ ವಹ್ನಿಬಲಂ ದೇಹಬಲಮ್ [ಚ]|

Adhikarana atIsAre takrAdikam (10-11) · Śloka 11

ಏವಂ ಚ ಭುಞ್ಜಾನಸ್ಯ ಪಾನಮುಪದಿಶ್ಯತೇ | ತಕ್ರೇಣಾವನ್ತಿಸೋಮೇನ ಯವಾಗ್ವಾ ತರ್ಪಣೇನ ವಾ||೧೦|| ಸುರಯಾ ಮಧುನಾ ವಾಽಥ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಮುಪಾಚರೇತ್| |೧೧|

ಸ೦-ಕದಾಚಿತ್ತಕ್ರೇಣ ಕದಾಚಿತ್ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ಕದಾಚಿತ್ಪೇಯಯಾ ಕದಾಚಿತ್ತರ್ಪಣೇನ ಕದಾಚಿತ್ಸುರಯಾ| ಕದಾಚಿನ್ಮಾರ್ದ್ವೀಕೇಣೇತಿ ಯಥಾಸಾತ್ಮ್ಯಮುಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana atIsAre Bojyam (11-13) · Śloka 13

| ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇದೂರ್ಧ್ವಂ ಗ್ರಾಹಿದೀಪನಪಾಚನೈಃ||೧೧|| ಬಾಲಬಿಲ್ವಶಠೀಧಾನ್ಯಹಿಙ್ಗುವೃಕ್ಷಾಮ್ಲದಾಡಿಮೈಃ| ಪಲಾಶಹಪುಷಾಜಾಜೀಯವಾನೀಬಿಡಸೈನ್ಧವೈಃ||೧೨|| ಲಘುನಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ಪಞ್ಚಕೋಲೇನ ಪಾಠಯಾ| |೧೩|

ಸ೦-ಅಸ್ಮಾತ್ಕ್ರಮಾದೂರ್ಧ್ವಂ-ಅನನ್ತರಂ, ಭೋಜ್ಯಾನಿ-ಭೋಕ್ತವ್ಯಾನಿ,ಕಲ್ಪಯೇದತೀಸಾರಿಣೇ| ಗ್ರಾಹಿದೀಪನಪಾಚನೈರೇವ ಸಙ್ಗ್ರಹಣಾನಿ ದೀಪನಾನಿ ಪಾಚನಾನಿ ಚ ಯಾನಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯತೀಸಾರಿಣೇ ಪಥ್ಯಾನೀತಿ| ಏವಂ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪೇಣ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತಮ್| ತದೇವ ದಿಙ್ಮಾತ್ರಂ ದರ್ಶಯತಿ-ಬಾಲೇತ್ಯಾದಿ| ಬಲಬಿಲ್ವಾದಿಭಿರ್ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್|

Adhikarana kaPapittAdhike peyA (13-14) · Śloka 14

| ಶಾಲಿಪರ್ಣೀಬಲಾಬಿಲ್ವೈಃ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯಾ ಚ ಸಾಧಿತಾ||೧೩|| ದಾಡಿಮಾಮ್ಲಾ ಹಿತಾ ಪೇಯಾ ಕಫಪಿತ್ತೇ ಸಮುಲ್ಬಣೇ| |೧೪|

ಸ೦-ಶಾಲಿಪರ್ಣ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಾ ದಾಡಿಮಾಮ್ಲಾ ಪೇಯಾ ಕಫಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ಹಿತಾ|

Adhikarana vAtAdhike peyA (14) · Śloka 14

| ಅಭಯಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಬಿಲ್ವೈರ್ವಾತಾನುಲೋಮನೀ||೧೪||

ಸ೦-ಅಭಯಾದಿಭಿಃ ಪೇಯಾ ವಾತಾನುಲೋಮನೀ|

Adhikarana doShabahule virekaH (15-16) · Śloka 16

ವಿಬದ್ಧಂ ದೋಷಬಹುಲೋ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿರ್ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಕೃಷ್ಣಾವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಕಷಾಯೈಸ್ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್||೧೫|| ಪೇಯಾಂ ಯುಞ್ಜಯಾದ್ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ವಾತಘ್ನೈರ್ದೀಪನೈಃ ಕೃತಾಮ್| |೧೬|

ಸ೦-ಯೋ ಬಹುದೋಷೋ ವಿಬದ್ಧಂ-ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಕೃತ್ವಾ, ಅತಿಸಾರ್ಯತೇ ಸ ಕೃಷ್ಣಾದಿಕಷಾಯೈರ್ವಿರೇಚಯೇತ್| ವಿರಿಕ್ತಸ್ಯ ಚ ತಸ್ಯ ಸತಃ ಪೇಯಾಂ ವಾತಘ್ನೈರ್ದೀಪನೈಶ್ಚ ದ್ರವ್ಯೈಃ ಕೃತಾಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್|

Adhikarana doShabahule peyA (16-22) · Śloka 22

| ಆಮೇ ಪರಿಣತೇ ಯಸ್ತು ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನಾವುಪವೇಶ್ಯತೇ||೧೬|| ಸಫೇನಪಿಚ್ಛಂ ಸರುಜಂ ಸವಿಬನ್ಧಂ ಪುನಃ ಪುನಃ| ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಮಲ್ಪಶಮಲಂ ನಿರ್ವಿಡ್ವಾ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಮ್||೧೭|| ದಧಿತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರೈಃ ಸ ಶುಣ್ಠೀಂ ಸಗುಡಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ವಿನ್ನಾನಿ ಗುಡತೈಲೇನ ಭಕ್ಷಯೇದ್ಬದರಾಣಿ ವಾ||೧೮|| ಗಾಢವಿಡ್ವಿಹಿತೈಃ ಶಾಕೈರ್ಬಹುಸ್ನೇಹೈಸ್ತಥಾ ರಸೈಃ| ಕ್ಷುಧಿತಂ ಭೋಜಯೇದೇನಂ ದಧಿದಾಡಿಮಸಾಧಿತೈಃ||೧೯|| ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ತಿಲೈರ್ಮಾಷೈರ್ಮುದ್ಗೈರ್ವಾ ಸಾಧು ಸಾಧಿತಮ್| ಶಠ್ಯಾ ಮೂಲಕಪೋತಾಯಾಃ ಪಾಠಾಯಾಃ ಸ್ವಸ್ತಿಕಸ್ಯ ವಾ||೨೦|| ಸೂಷಾಯವಾನೀಕರ್ಕಾರುಕ್ಷೀರಿಣೀಚಿರ್ಭಟಸ್ಯ ವಾ| ಉಪೋದಕಾಯಾ ಜೀವನ್ತ್ಯಾ ಬಾಕುಚ್ಯಾ ವಾಸ್ತುಕಸ್ಯ ವಾ||೨೧|| ಸುವರ್ಚಲಾಯಾಶ್ಚುಞ್ಚೋರ್ವಾ ಲೋಣೀಕಾಯಾ ರಸೈರಪಿ| ಕೂರ್ಮವರ್ತಕಲೋಪಾಕಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿಕೌಕ್ಕುಟೈಃ||೨೨||

ಸ೦-ಯಃ-ಅತೀಸಾರೀ, ಆಮೇ ಪರಿಣತೇ ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ಸತ್ಯುಪವೇಶ್ಯತೇ ಸಫೇನಪಿಚ್ಛಂ ತಥಾ ಸರುಜಂ ತಥಾ ಸವಿಬನ್ಧಂ ಪುನಃ ಪುನಸ್ತಥಾಽಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ತಥಾಽಲ್ಪಪುರೀಷಂ ನಿರ್ವಿಡ್ವಾ-ಪುರೀಷರಹಿತಮ್, ತಥಾ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಂಮಿಸ್ತಾನಿಕಾಸಹಿತಮ್| "ಸ್ರುತೇ ರಕ್ತೇ ಪುರೀಷೇ ಚ ವಾಯುನಾ ವಿಡ್ವಿವರ್ಜಿತಮ್| ಪ್ರವಾಹಿತೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ ಫೇನಾಭಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ||" ಇತಿ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಲಕ್ಷಣಮ್| ಯ ಏವಂವಿಧೋಽತೀಸಾರೀ ಸ ದಧಿತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರೈಃ ಸಮುದಿತೈಃ ಶುಣ್ಠೀಂ ಸಗುಡಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಸ್ವಿನ್ನಾನಿ ಬದರಾಣಿ ಗುಡತೈಲೇನಾಶ್ನೀಯಾತ್| ಏವಂ ದೋಷಾದಿವಶಾಚ್ಛುಣ್ಠೀಂ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಕದಾಚಿತ್ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಬದರಾಣಿ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಕ್ಷುಧಿತಂ-ಅತಿಸಞ್ಜಾತಬುಭುಕ್ಷಂ, ಏನಂ-ಅತೀಸಾರಿಣಂ, ಗಾಢವಿಡ್ವಿಹಿತೈಃ-ವಾಸ್ತುಕಾದಿಭಿಃ, ಶಾಕೈಸ್ತಥಾ ಮಾಂಸರಸೈರ್ಬಹುಸ್ನೇಹೈರ್ದಧಿದಾಡಿಮಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ತಿಲೈರ್ಮಾಷೈರ್ಮುದ್ಗೈರ್ವಾ ಸಾಧು-ಶೋಭನಂ ಕೃತ್ವಾ, ಸಾಧಿತಂ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಮೂಲಕಪೋತಾ-ಲೌಮೂಲಕಂ ಪೋತಿಕಾಸಂಜ್ಞಂ ದೇಶಾನ್ತರೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಾದೌ ದೇಶೇ| ಅತ್ರ ಭಾಷ್ಯಂ ಕಿಯತ್ ತ್ಯಕ್ತಮ್|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike auShadham, annam, yavAgUH (23-24) · Śloka 24

ಬಿಲ್ವಮುಸ್ತಾಕ್ಷಿಭೈಷಜ್ಯಧಾಕೀಪುಷ್ಪನಾಗರೈಃ| ಪಕ್ವಾತೀಸಾರಜಿತ್ತಕ್ರೇ ಯವಾಗೂರ್ದಾಧಿಕೀ ತಥಾ||೨೩|| ಕಪಿತ್ಥಕಚ್ಛುರಾಫಞ್ಜೀಯೂಥಿಕಾವಟಶೋಲುಜೈಃ| ದಾಡಿಮೀಶಣಕಾರ್ಪಾಸೀಶಾಲ್ಮಲೀನಾಂ ಚ ಪಲ್ಲವೈಃ||೨೪||

ಸ೦-ಬಿಲ್ವಾದಿಭಿಸ್ತಕ್ರೇ ಸಿದ್ಧಾ ಯವಾಗೂಃ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರಜಿತ್| ದಾಧಿಕೀತಿ| ಕಪಿತ್ಥಾದಿಜೈಃ ಪಲ್ಲವೈರ್ದಾಡಿಮಾದೀನಾಂ ಚ ಪಲ್ಲವೈರ್ದಧ್ನಿ ಸಿದ್ಧಾ ದಾಧಿಕೀ ಯವಾಗೂಃ| ತಥಾ-ಪಕ್ವಾತೀಸಾರಜಿತ್|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike khalaH (25) · Śloka 25

ಕಲ್ಕೋ ಬಿಲ್ವಶಲಾಟೂನಾಂ ತಿಲಕಲ್ಕಶ್ಚ ತತ್ಸಮಃ| ದಧ್ನಃ ಸರೋಽಮ್ಲಃ ಸಸ್ನೇಹಃ ಖಲೋ ಹನ್ತಿ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಮ್||೨೫||

ಸ೦-ತಥಾ ಬಿಲ್ವಶಲಾಟೂನಾಂ-ಸ್ತೋಕಕಾಲಜಾತಾನಾಂ ಲಘೂನಾಂ ಬಿಲ್ವಾನಾಂ, ಕಲ್ಕಃ| ತಥಾ ತಿಲಕಲ್ಕಸ್ತತ್ಸಮೋ-ಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಸಮಃ| ತಥಾ ದಧ್ನಃ ಸರೋಽಮ್ಲೋ-ನ ಮಧುರಃ, ಸಸ್ನೇಹೋ-ದೇಶಾದ್ಯನುರೋಧಾದ್ಧೃತಾದಿನಾ ಸ್ನೇಹೇನ ಯಥಾಯಥಂ ಯುಕ್ತಃ| ಅಯಂ ಖಲಃ ಸಿದ್ಧಃ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಂ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana pakvadoShe sapravAhike aparAjitaH khalaH (26-28) · Śloka 28

ಮರಿಚಂ ಧನಿಕಾಽಜಾಜೀ ತಿತ್ತಿಡೀಕಂ ಶಠೀ ಬಿಡಮ್| ದಾಡಿಮಂ ಧಾತಕೀ ಪಾಠಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಪಞ್ಚಕೋಲಕಮ್||೨೬|| ಯಾವಶೂಕಂ ಕಪಿತ್ಥಾಮ್ರಜಮ್ಬೂಮಧ್ಯಂ ಸದೀಪ್ಯಕಮ್| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಷಙ್ಗುಣಬಿಲ್ವೈಸ್ತೈರ್ದಧ್ನಿ ಮುದ್ಗರಸೇ ಗುಡೇ||೨೭|| ಸ್ನೇಹೇ ಚ ಯಮಕೇ ಸಿದ್ಧಃ ಖಲೋಽಯಮಪರಾಜಿತಃ| ದೀಪನಃ ಪಾಚನೋ ಗ್ರಾಹೀ ರುಚ್ಯೋ ಬಿಮ್ಬಿಶಿನಾಶನಃ||೨೮||

ಸ೦-ಮರಿಚಾದಿಭಿಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಷಡ್ಗುಣಂ ಬಿಲ್ವಂ-ಬಿಲ್ವಮಜ್ಜಾ, ಯೇಷಾಂ ಮರಿಚಾದೀನಾಂ ತೈಃ ಸಿದ್ಧಃ| ತಥಾ ಪರಿಪಕ್ವಶ್ಚ ದಧ್ನಿ ತಥಾ ಮುದ್ಗರಸೇ ಗುಡೇ ತಥಾ ಯಮಕೇ ಚ ಸ್ನೇಹೇ| ಖಲೋಽಯಮಪರಾಜಿತೋ ನಾಮ ದೀಪನಾದಿಗುಣಃ| ಬಿಮ್ಬಿಶಿನಾಶನಃ-ಪ್ರವಾಹಿಕಾಘ್ನಃ|

Adhikarana purIShakShaye yUShAH, annam, khalaH, vya~jjanam, saktavaH, mAShAH, mAMsarasaH (29-35) · Śloka 35

ಕೋಲಾನಾಂ ಬಾಲಬಿಲ್ವಾನಾಂ ಕಲ್ಕೈಃ ಶಾಲಿಯವಸ್ಯ ಚ| ಮುದ್ಗಮಾಷತಿಲಾನಾಂ ಚ ಧಾನ್ಯಯೂಷಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೨೯|| ಏಕಧ್ಯಂ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ ದಧಿದಾಡಿಮಸಾರಿಕಮ್| ವರ್ಚಃಕ್ಷಯೇ ಶುಷ್ಕಮುಖಂ ಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ತೇನ ಭೋಜಯೇತ್||೩೦|| ದಧ್ನಃ ಸರಂ ವಾ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಸಗುಡನಾಗರಮ್| ಸುರಾಂ ವಾ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಾಂ ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೧|| ಫಲಾಮ್ಲಂ ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಯೂಷಂ ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ಯ ವಾ| ಭೃಷ್ಟಾನ್ವಾ ಯಮಕೇ ಸಕ್ತುನ್ ಸ್ವಾದೇಹ್ಯೋಷಾವಚೂರ್ಣಿತಾನ್||೩೨|| ಮಾಷಾನ್ ಸುಸಿದ್ಧಾಂಸ್ತದ್ವದ್ವಾ ಋತಮಣ್ಡೋಪಸೇವನಾನ್| ರಸಂ ಸುಸಿದ್ಧಪೂತಂ ವಾ ಛಾಗಮೇಷಾನ್ತರಾಧಿಜಮ್||೩೩|| ಪಚೇದ್ದಾಡಿಮಸಾರಾಮ್ಲಂ ಸಧಾನ್ಯಸ್ನೇಹನಾಗರಮ್| ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ತೇನ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಪ್ರಪಿಬಂಶ್ಚ ತಮ್||೩೪|| ವರ್ಚಃಕ್ಷಯಕೃತೈರಾಶು ವಿಕಾರೈಃ ಪರಿಮುಚ್ಯತೇ| |೩೫|

ಸ೦-ಕೋಲಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕೈಃ ಶಾಲೇರ್ಯವಸ್ಯ ಚ ಕಲ್ಕೈರ್ಮುದ್ಗಾದೀನಾಂ ಚಕಲ್ಕೈರೇಕಧ್ಯಂ-ವ್ಯತಿಮಿಶ್ರಂ, ಧಾನ್ಯಯೂಷಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಂ ತಥಾ ದಧಿದಾಡಿಮಸಾರಿಕಮ್| ವರ್ಚಃಕ್ಷಯೇ-ಪುರೀಷಕ್ಷಯೇ ಸತಿ, ಶುಷ್ಕಮುಖಂ-ಮುಖಶೋಷೋಪದ್ರವಾನ್ವಿತಮತೀಸಾರಿಣಂ, ತೇನ-ಯೂಷೇಣ, ಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಶಾಲಿಗ್ರಹಣೇನ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯಾದಿನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಅಥವಾ, ದಧ್ನಃ ಸರಂ ಯಮಕೇ ಪಕ್ವಂ ಗುಡನಾಗರಸಹಿತಂ ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಯಮಕೇ ಭೃಷ್ಟಾಂ ಸುರಾಂ ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅಥವಾ ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ಯ-ಹರಿತಕವಿಶೇಷಸ್ಯ, ಯೂಷಂ ಫಲೈಃ-ದಾಡಿಮಾದಿಭಿರಮ್ಲೈಃ, ಅಮ್ಲಂ-ಅಮ್ಲೀಕೃತಂ, ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯಮಕೇ ಸ್ನೇಹದ್ವಯೇ, ವಾ ಸಕ್ತೂನ್ ಭೃಷ್ಟನ್ ವ್ಯೋಷಾವಚೂರ್ಣಿತಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತಥೈವ ಮಾಷಾನ್ ಸುಸ್ವಿನ್ನಾನ್ ಘೃತಮಣ್ಡೋಪಸೇವನಾನ್ ಖಾದೇತ್| ಅಥವಾ, ಛಾಗಮೇಷಯೋರನ್ತರಾಧಿಜಂ ರಸಂ ಸುಸಿದ್ಧಪೂತಂ ಶೋಭನಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ವಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪಶ್ಚಾತ್ಪೂತಂ-ನಿರ್ಮಲೀಕೃತಂ, ತಥಾ ದಾಡಿಮಸಾರೇಣಾಮ್ಲಂ ಧಾನ್ಯಕಸ್ನೇಹಶುಣ್ಠೀಯುತಂ ವ್ಯಞ್ಜನಾರ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತೇನ ರಸೇನ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯನ್ನಂ ಭುಞ್ಜಾನಸ್ತಮೇವಮಾಂಸರಸಂ ಪ್ರಪಿಬನ್ ವರ್ಚಃಕ್ಷಯಕೃತೈರ್ವಿಕಾರೈಃ-"ಪುರೀಷೇ ವಾಯುರನ್ತ್ರಾಣಿ" (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೧೧/೨೧) ಇತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸುತ್ರಸ್ಥಾನೋದಿತೈಃ, ಮುಚ್ಯತೇ| ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ವರ್ಚಃಕ್ಷಯೇ ಸತಿ ಸ್ಯಾತ್| ತಸ್ಮಾತ್ತಯಾಽಪಿ ಮುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana vAte pratihate bAlabilvAdilehaH (35-36) · Śloka 36

| ಬಾಲಬಿಲ್ವಂ ಗುಡಂ ತೈಲಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೩೫|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾತೇ ಪ್ರತಿಹತೇ ಸಶೂಲಃ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಃ| |೩೬|

ಸಂ-ವಾತೇ ಪ್ರತಿಹತೇ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಶೂಲವಾನ್ ಬಾಲಬಿಲ್ವಾದಿಕಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAte shAbaratvagAdi (36-37) · Śloka 37

| ವಲ್ಕಲಂ ಶಾಬರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಧಾತಕ್ಯಾಬದರೀದಲಮ್||೩೬|| ಪಿಬೇದ್ದಧಿಸರಕ್ಷೌದ್ರಕಪಿತ್ಥಸ್ವರಸಾಪ್ಲುತಮ್| |೩೭|

ಸ೦-ರೋಧ್ರತ್ವಕ್ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಬದರೀಪತ್ರಮೇತತ್ ದಧಿಸರಾದಿಭಿರಾಪ್ಲುತಂ-ಆಲೋಡಿತಂ, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana vibaddhavAtAdau kShIrasauhityam, dhAroShNaM kShIram, eraNDashRutaM kShIram, bAlabilvaSRutaM kShIram (37-39) · Śloka 39

| ವಿಬದ್ಧವಾತವರ್ಚಾಸ್ತು ಬಹುಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಃ||೩೭|| ಸರಕ್ತಪಿಚ್ಛಸ್ತೃಷ್ಣಾರ್ತಃ ಕ್ಷೀರಸೌಹಿತ್ಯಮರ್ಹತಿ| ಯಮಕಸ್ಯೋಪರಿ ಕ್ಷೀರಂ ಧಾರೋಷ್ಣಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೮|| ಶೃತಮೇರಣ್ಡಮೂಲೇನ ಬಾಲಬಿಲ್ವೇನ ವಾ ಪುನಃ| |೩೯|

ಸ೦-ವಿಬದ್ಧೇ ವಾತವರ್ಚಸೀ ಯಸ್ಯ, ತಥಾ ಪ್ರಭುತೇ ಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕೇ ಯಸ್ಯ, ತಥಾ ಸಹರಕ್ತೇನ ಪಿಚ್ಛಯಾ ಚ ಯೋ ವರ್ತತೇ, ತಥಾ ತೃಷ್ಣಯಾಽಽರ್ತಃ, ಏವಂವಿಧೋ ನರಃ ಕ್ಷೀರಸೌಹಿತ್ಯಂ-ದುಗ್ಧತೃಪ್ತಿಂ, ಅರ್ಹತಿ| ಅಥವಾ, ಯಮಕಂ ಪೀತ್ವಾಽನು ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಏರಣ್ಡಮೂಲೇನ ವಾ ಶೃತಂ ಬಾಲಬಿಲ್ವೇನ ವಾ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana Ame savedane mustA kShIram (39-40) · Śloka 40

| ಪಯಸ್ಯುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಮುಸ್ತಾನಾಂ ವಿಂಶತಿಂ ತ್ರಿಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ||೩೯|| ಕ್ಷೀರಾವಶಿಷ್ಟಂ ತತ್ಪೀತಂ ಹನ್ಯಾದಾಮಂ ಸವೇದನಮ್| |೪೦|

ಸ೦-ಕ್ಷೀರೇ ತ್ರಿಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಮುಸ್ತಾವಿಂಶತಿಂ ಪ್ರಕ್ವಾಥ್ಯ ಕ್ಷೀರಾವಶಿಷ್ಟಂ ಪೀತಮಾಮಂ ಸರುಜಂ ಹನ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ಚ ವಿಂಶತಿಭಿರ್ಮುಸ್ತೈಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪಲಂ ಭವತಿ| ಸಾಮಾನ್ಯಕಲ್ಪನಯಾ ಚ ಮುಸ್ತಾಪಲಂ ಷೋಡಶಭಿರ್ದ್ರವಪಲೈರುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಚತ್ವಾರಿ ಪಲಾನಿ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶೇಷತಯಾ ಕಾರ್ಯಾಣಿ| ತದೇವಂ ಕ್ಷೀರಪಲಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಪಾನೀಯಪಲಾನಿ ದ್ವಾದಶ ಮುಸ್ತಾವಿಂಶತಿಂ ದತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಾವಶಿಷ್ಟಂ ಪೇಯಮಿತ್ಯಯಮತ್ರ ಕ್ವಾಥಕ್ರಮೋ ವೇದ್ಯಃ|

Adhikarana cirakAlapravAhikAyAM pippalIcUrNaM marIcacUrNaM ca (40-41) · Śloka 41

| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಪಿಬತಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ರಜೋ ಮರಿಚಜನ್ಮ ವಾ||೪೦|| ಚಿರಕಾಲಾನುಷಕ್ತಾಽಪಿ ನಶ್ಯತ್ಯಾಶು ಪ್ರವಾಹಿಕಾ| |೪೧|

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚೂರ್ಣಂ ಜಲೇನ ಪಿಬತೋ ಮರಿಚಸ್ಯ ವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಚೂರ್ಣಂ ಜಲೇನ ಪಿಬತೋ ಬಹುಕಾಲಾನುಷಕ್ತಾಽಪಿ ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ನಶ್ಯತಿ|

Adhikarana nirAmashUlAdau sakShAraM ghRutam (41-42) · Śloka 42

| ನಿರಾಮರೂಪಂ ಶೂಲಾರ್ತಂ ಲಙ್ಘನಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಕರ್ಷಿತಮ್||೪೧|| ರೂಕ್ಷಕೋಷ್ಠಮಪೇಕ್ಷ್ಯಾಗ್ನಿಂ ಸಕ್ಷಾರಂ ಪಾಯಯೇದ್ ಘೃತಮ್| |೪೨|

ಸ೦-ನಿರಾಮರೂಪಂ ತಥಾ ಶೂಲೇನ ಪೀಡಿತಂ ಲಙ್ಘನಾದ್ಯೈಃ ಕರ್ಷಿತಂ ತಥಾ ರೂಕ್ಷಕೋಷ್ಠಂ ವಹ್ನಿಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಕ್ಷಾರಸಹಿತಂ ಘೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana nirAmashUlAdau dadhyAditailam (42-43) · Śloka 43

| ಸಿದ್ಧಂ ದಧಿಸುರಾಮಣ್ಡೇ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಚಾಮ್ಭಸಿ||೪೨|| ಸಿನ್ಧೂತ್ಥಪಞ್ಚಕೋಲಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ಸದ್ಯೋರ್ತಿನಾಶನಮ್| |೪೩|

ಸ೦-ದಧಿಸುರಾಮಣ್ಡೇ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ಚ ಸೈನ್ಧವಪಞ್ಚಕೋಲಕಲ್ಕೇನ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಸದ್ಯೋ ರುಜಾಪಹಮ್|

Adhikarana nirAmashUlAdau shuNThyAditailam (43-44) · Śloka 44

| ಷಡ್ಭಿಃ ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಪಲೈರ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಗ್ನಿಸೈನ್ಧವಾತ್||೪೩|| ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇದ್ದಧ್ನಾ ನಿಃಸಾರಕರುಜಾಪಹಮ್| |೪೪|

ಸ೦-ಶುಣ್ಠೀಪಲೈಃ ಷಡ್ಭಿಃ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಲದ್ವಯೇನ ಚಿತ್ರಕಪಲದ್ವಯೇನ ಸೈನ್ಧವಪಲದ್ವಯೇನ ಚ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ದಧ್ನಾ ಪಚೇತ್| ತನ್ನಿಃಸಾರಕರುಜಾಪಹಮ್|

Adhikarana nirAmashUlAdau mAMsadugdhAjyam (44-45) · Śloka 45

| ಏಕತೋ ಮಾಂಸದುಗ್ಧಾಜ್ಯಂ ಪುರೀಷಗ್ರಹಶೂಲಜಿತ್||೪೪|| ಪಾನಾನುವಾಸನಾಭ್ಯಙ್ಗಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತೈಲಮೇಕತಃ| ತದ್ಧಿ ವಾತಜಿತಾಮಗ್ರ್ಯಂ ಶೂಲಂ ಚ ವಿಗುಣೋಽನಿಲಃ||೪೫||

ಸ೦-ಏಕತಃ-ಏಕಸ್ಮಿನ್ ಪುರೀಷಗ್ರಹಶೂಲಜಿತ್ತ್ವಪಕ್ಷೇ, ಮಾಂಸದುಗ್ಧಾಜ್ಯಂ ತ್ರಯಮೇತತ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪುರೀಷಗ್ರಹಶೂಲಜಿತ್| ಏಕತಃ-ಏಕಸ್ಮಿನ್ ಶೂಲಜಿತ್ತ್ವಪಕ್ಷೇ, ಪಾನಾನುವಾಸನಾಭ್ಯಙ್ಗೈಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತೈಲಂ ಪುರೀಷಗ್ರಹಶೂಲಜಿತ್ 'ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ' ಇತಿ ವಾಕ್ಯಶೇಷಃ| ಕಥಮೇವಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ತದ್ಧೀತ್ಯಾದಿ| ತತ್-ತೈಲಂ, ಯಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಾತಜಿತಾಮಗ್ನ್ಯಂ-ಪ್ರಧಾನಮ್| ಶೂಲಂ ಚ ವಿಗುಣೋಽನಿಲಃ-ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಪವನೋ, ನಾಪರಃ ಕಶ್ಚಿತ್| ಶೂಲಾನಿಲಯೋಃ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಭಾವಾಹ್ಯತಿರೇಕೇ ಸತ್ಯಪಿ ಶೂಲಸ್ಯ ವಾತಕಾರ್ಯಸ್ಯ ವಾತಪ್ರಕೋಪೇ ಸತ್ಯವಿನಾಭಾವಿತ್ವಂ ಸೂಚಯಿತುಂ ಶೂಲಂ ಚ ವಿಗುಣೋಽನಿಲ ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಮ್| ಕುಪಿತಶ್ಚೇದ್ವಾಯುರುತ್ಪನ್ನಮೇವ ಶೂಲಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana nirAmashUlAdau pAnAdiprayuktaM tailaM shreShTham, shreShThatve kAraNam (46-47) · Śloka 47

ವಾಯೋರ್ವೈಗುಣ್ಯೇ ಕೋಪೇ ಧಾತುಕ್ಷಯ ಏವಾತ್ರ ಹೇತುಃ| ಅತ ಏವಾಹ ಧಾತ್ವನ್ತರೋಪಮರ್ದೇದ್ಧಶ್ಚಲೋ ವ್ಯಾಪೀ ಸ್ವಧಾಮಗಃ| ತೈಲಂ ಮನ್ದಾನಲಸ್ಯಾಪಿ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಶರ್ಮಕರಂ ಪರಮ್||೪೬|| ವಾಯ್ವಾಶಯೇ ಸತೈಲೇ ಹಿ ಬಿಮ್ಬಿಸೀ ನಾವತಿಷ್ಠತೇ| |೪೭|

ಸ೦-ವಾಯುಮಪೇಕ್ಷ್ಯಾನ್ಯೇ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಯೋ-ಧಾತ್ವನ್ತರಾಃ, ತೇಷಾಮುಪಮರ್ದಃ-ಅನ್ಯಥಾಭಾವಃ, ತೇನ ಇದ್ಧಃ-ಉದ್ಧತಃ, ಚಲೋ-ವಾಯ್ವಾಖ್ಯಃ, ಸ ವ್ಯಾಪೀ-ಸಕಲಶರೀರವ್ಯಾಪನಶೀಲೋಽಪಿ, ಸ್ವಧಾಮಗಃ-ಪಕ್ವಾಶಯಸ್ಥಃ, ತತ್ರಾಧಿಕ್ಯೇನ ತಸ್ಯ ವೃತ್ತೇಃ, ಅಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಮಸ್ಯಾತೀಸಾರಿಣಸ್ತೈಲಂ ಮನ್ದಾನಲಸ್ಯಾಪಿ ಯುಕ್ತ್ಯಾ-ಯೋಗವಿಶೇಷೇಣ, ಪರಂ-ಅತಿಶಯೇನ, ಶರ್ಮಕರಮ್, ರೋಗಸ್ಯ ದುಃಖಹೇತೋಃ ಶಮನಾತ್| ಅಪಿಶಬ್ದಾತ್ಕಿಮುದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರತೀಸಾರಿಣೋ ನ ಸುಖಕರಂ ಭವತಿ ? ಅತ್ರೈವ ಹೇತುಮಾಹ-ವಾಯ್ವಾಶಯೇ-ಪಕ್ವಾಶಯಾಖ್ಯೇ, ಸತೈಲೇ ಬಿಮ್ಬಿಸೀ-ಪ್ರವಾಹಿಕಾ, ನಾವತಿಷ್ಠತೇಸ್ಥಿತಿಂ ನ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|

Adhikarana shreShThatve kAraNantarAni (47) · Śloka 47

ಕ್ಷೀಣೇ ಮಲೇ ಸ್ವಾಯತನಚ್ಯುತೇಷು ದೋಷಾನ್ತರೇಷ್ವೀರಣ ಏಕವೀರೇ| ಕೋ ನಿಷ್ಟನನ್ಪ್ರಾಣಿತಿ ಕೋಷ್ಠಶೂಲೀ ನಾನ್ತರ್ಬಹಿಸ್ತೈಲಪರೋ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್||೪೭||

ಸ೦-ಮಲೇ-ಪುರೀಷಾಖ್ಯೇ, ಕ್ಷೀಣೇ ತಥಾ ದೋಷಾನ್ತರೇಷು-ವಾತವಿವರ್ಜಿತೇಷು ಪಿತ್ತಕಫಾದಿಷು, ಆಯತನಚ್ಯುತೇಷು-ಸ್ವಾಧಾರಭ್ರಷ್ಟೇಷು, ವ್ಯಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಬಹುವಚನಮ್, ಈರಣೇ-ವಾಯೌ, ಏಕವೀರೇ-ಏಕನಾಯಕೇ, ಶೇಷದೋಷಾಣಾಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟತ್ವಾತ್ಕೋಽತೀಸಾರೀ ನಿಷ್ಟನನ್-ಪ್ರವಾಹಿಕಾಂ ಕುರ್ವನ್, ಪ್ರಾಣಿತಿ ?-ನ ಕಶ್ಚಿಜ್ಜೀವತಿ| ಯದಿ ನಾನ್ತರ್ಬಹಿಃ-ಉಭಯತ್ರ, ಪಾನಾನುವಾಸನಾಭ್ಯಙ್ಗೈಃ, ತೈಲಪರಃ-ಅತಿಶಯೇನ ತೈಲಸೈವೀ, ನ ಸ್ಯಾತ್| ಆಕ್ರನ್ದನಪೂರ್ವಂ ಸಶೂಲಮುಪವೇಶನಂ-ನಿಷ್ಠನನ್ನುಚ್ಯತೇ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana gudashUlaBraMshayorGRutam (48-49) · Śloka 49

| ಗುದರುಗ್ಭ್ರಂಶಯೋರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಹವಿಃ||೪೮|| ರಸೇ ಕೋಲಾಮ್ಲಚಾಙ್ಗೇರ್ಯೋರ್ದಧ್ನಿ ಪಿಷ್ಟೇ ಚ ನಾಗರೇ| |೪೯|

ಸ೦-ಗುದರುಜಿ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಚ ಘೃತಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಕೋಲಾದಿರಸೇ ದಧ್ನಿ ನಾಗರೇ ಚ ಕಲ್ಕಿತೇ ಪಕ್ವಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ಚ ಕ್ಷೀರಂ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಮಾಣಂ ಘೃತಾತ್ಕೋಲಾದಿರಸಾದಿಕಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಶುಣ್ಠೀತಶ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಘೃತಮಿತಿ ಪಾಕಕ್ರಮಃ|

Adhikarana gudashUlaBraMshayoranyadghRutam (49-50) · Śloka 50

ತೈರೇವ ಚಾಮ್ಲೈಃ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಸಿದ್ಧಂ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ||೪೯|| ಧಾನ್ಯೋಷಣಬಿಡಾಜಾಜೀಪಞ್ಚಕೋಲಕದಾಡಿಮೈಃ| |೫೦|

ಸ೦-ತೈರೇವ- ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಕೋಲಾದಿಭಿರಮ್ಲೈಃ, ಸಂಯೋಜ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತೈಶ್ಚ ಧಾನ್ಯಕಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana gudashUlaBraMshayorsnehabastiH (50-51) · Śloka 51

| ಯೋಜಯೇತ್ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ವಾ ದಶಮೂಲೇನ ಸಾಧಿತಮ್||೫೦|| ಶಠೀಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠೈರ್ವಾ ವಚಯಾ ಚಿತ್ರಕೇಣ ವಾ| |೫೧|

ಸ೦-ಗುದಶೂಲೀ ಚ ದಶಮೂಲೇನ ಸಾಧಿತಂ ಹವಿಃ-ಘೃತಂ, ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಂ ವಾ ಯೋಜಯೇತ್| ಶಠ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಾ ಸಾಧಿತಂ ವಚಯಾ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ಚಿತ್ರಕೇಣ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ಯೋಜಯೇತ್| ತಚ್ಚ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana pravAhaNAdau anuvAsanam (51-52) · Śloka 52

| ಪ್ರವಾಹಣೇ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಮೂತ್ರಾಘಾತೇ ಕಟಿಗ್ರಹೇ||೫೧|| ಮಧುರಾಮ್ಲೈಃ ಶೃತಂ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವಾಽಪ್ಯನುವಾಸನಮ್| |೫೨|

ಸ೦-ಪ್ರವಾಹಣಾದಿಷು ಮಧುರಾಮ್ಲೈಃ ಶೃತಂ ತೈಲಂ ಘೃತಂ ವಾಽನುವಾಸನಂ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana gudaBraMSe~antaHpraveSaH goH PaNAbandhaH (52-53) · Śloka 53

| ಪ್ರವೇಶಯೇಹ್ಗುದಂ ಧ್ವಸ್ತಮಭ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಮೃದು||೫೨|| ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಗೋಃಫಣಾಬನ್ಧಂ ಮಧ್ಯಚ್ಛಿದ್ರೇಣ ಚರ್ಮಣಾ| |೫೩|

ಸ೦-ಗುದಂ ಧ್ವಸ್ತಂ ಸಧಭ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ವೇದಿತಂ ಚ ಮೃದು ಕೃತ್ವಾಽನ್ತಃ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಗೋಃಫಣಾಬನ್ಧಂ ಚರ್ಮಣಾ ಮಧ್ಯಚ್ಛಿದ್ರವತಾ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana gudaBraMSe pa~jcamUlAditailam (53-54) · Śloka 54

| ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಮಹತಃ ಕ್ವಾಥಂ ಕ್ಷೀರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೫೩|| ಉನ್ದುರಂ ಚಾನ್ತ್ರರಹಿತಂ ತೇನ ವಾತಘ್ನಕಲ್ಕವತ್| ತೈಲಂ ಪಚೇದ್ಗುದಭ್ರಂಶಂ ಪಾನಾಭ್ಯಙ್ಗೇನ ತಜ್ಜಯೇತ್||೫೪||

ಸ೦-ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ-ಬಿಲ್ವಾದೇಃ ಕ್ವಾಥಂ ತೈಲಸಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಉನ್ದುರುಂ ಚಾನ್ತ್ರರಹಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕ್ಷೀರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತೇನೈವ ಕ್ಷೀರೇಣ್ ತೈರೇಣ ತೈಲಂ ಪಚೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್? ವಾತಘ್ನಕಲ್ಕವತ್| ವಾತಘ್ನಾನಾಂ-ರಾಸ್ನೈರಣ್ಡಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಃ, ಸ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ವಾತಘ್ನಕಲ್ಕವತ್| ಉನ್ದುರೋರತ್ರ ರಾಸ್ನಾದ್ಯಘ್ರುತಾನುಸಾರೇಣ ಪ್ರಮಾಣಂ ನಿರುಪ್ಯ ಕಾರ್ಯಮ್| ತತ್ರೈವಂ ಪಠ್ಯತೇ (ಚರಕೇ ಚಿ.ಅ.೧೮/೪೨)-"ತುಲಾರ್ಧಂ ಚಾಜಮಾಂಸಸ್ಯ" ಇತಿ| ಏವಂ ಮಾಯುರಾದಿಷ್ವಪಿ ಘೃತೇಷು (ಹೃ.ಉ.ಅ.೨೪/೪೭) ಮಯೂರಾದೀನಾಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಚಿನ್ತ್ಯಮ್| ತೇನ ತೈಲಂ ಪಚೇದಿತಿ ವಚನಾಚ್ಚ ಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಅತ್ರ ದ್ರವಸ್ಯಾಪರಸ್ಯಾಭಾವಾತ್ತೈಲಾಚ್ಚ ದ್ರವಂ ಚತುರ್ಗುಣಂ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಪಾಕಕ್ರಮಃ| ತಸ್ಮಾನ್ನಾನ್ಯಸ್ನೇಹವದತ್ರ ಕ್ಷೀರಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮ್| ಅನ್ಯತ್ರ ಹ್ಯೇವಮಧೀತಮ್-"ದ್ರವ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ನೇಹಾತ್ಕ್ವಾಥಶ್ಚತುರ್ಗುಣಃ| ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ನೇಹಸಮಂ" ಇತಿ| ಬಹುಕ್ಷೀರತ್ವೇನ ವಾತಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಗುದಭ್ರಂಶಾಖ್ಯಸ್ಯ ಶೀಘ್ರಂ ಶಮಂ ಕರೋತಿ, ಇತಿ ಚತುರ್ಗುಣಮೇವಾತ್ರ ಕ್ಷೀರಂ ನ್ಯಾಯ್ಯಮ್|

Adhikarana pittAtisAre sAme la~gghanam (55) · Śloka 55

ಪೈತ್ತೇ ತು ಸಾಮೇ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣವರ್ಜ್ಯಂ ಪ್ರಾಗಿವ ಲಙ್ಘನಮ್| |೫೫|

ಸ೦-ಪೈತ್ತೇ ತ್ವತೀಸಾರೇ ಸಾಮೇ ಪ್ರಾಗಿವ-ಯಥಾ ವಾತಾತೀಸಾರೇ ಪೂರ್ವಂ ಲಙ್ಘನಂ ಶರೀರಲಾಘವಂ ಕರ್ತುಂ ಯತ್ಕರ್ಮ ದ್ರವ್ಯಂ ವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ತತ್ಸರ್ವಂ, ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣವರ್ಜ್ಯಂ 'ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯಮ್' ಇತಿ ಶೇಷಃ|

Adhikarana pittAtisAre sAme pAnIyam, annam (55-56) · Śloka 56

| ತೃಡ್ವಾನ್ ಪಿಬೇತ್ ಷಡಙ್ಗಾಮ್ಬು ಸಭೂನಿಮ್ಬಂ ಸಸಾರಿವಮ್||೫೫|| ಪೇಯಾದಿ ಕ್ಷುಧಿತಸ್ಯಾನ್ನಮಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಂ ಹಿತಮ್| ಬೃಹತ್ಯಾದಿಗಣಾಭೀರುದ್ವಿಬಲಾಶೂರ್ಪಪರ್ಣಿಭಿಃ||೫೬||

ಸ೦-ಸ ಪಿತ್ತಾತೀಸಾರೀ ತೃಡ್ವಾನ್ ಷಡಙ್ಗಾಮ್ಬು-ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಂ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧/೧೫), ಭೂನಿಮ್ಬಸಾರಿವಾಭ್ಯಾಂ ಸಹಿತಂ ಪಿಬೇತ್, ಅರ್ಧಮಷ್ಟಾಙ್ಗಜಲಂ ತೇನ ಪೇಯಮಿತ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ| ಕ್ಷುಧಿತಸ್ಯ-ಅತಿಶಯೇನ ಬುಭುಕ್ಷಿತಸ್ಯ, ಪೇಯಾದ್ಯನ್ನಮಗ್ನಿಸನ್ಧುಕ್ಷಣಂ ಹಿತಮ್| [ ಕಿಮ್ಭೂತಮ್? ] ಬೃಹತ್ಯಾದಿನಾ ಗಣೇನಾಭೀರುಣಾ ತಥಾ ಬಲಾದ್ವಯೇನ ಶೂರ್ಪಪರ್ಣೀದ್ವಯೇನ ಚ ಸಾಧಿತಮ್|

Adhikarana pittAtisAre sAme kuTajAdicUrNam, pAThAdicUrNam, ativiShAbilvAdikvAthaH, ativiShAmUrvAdikvAthaH, ativiShAshuNThyAdikvAthaH (57-59) · Śloka 59

ಪಾಯಯೇದನುಬನ್ಧೇ ತು ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಸಾ| ಕಟುಜಸ್ಯ ಫಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಸವಲ್ಕಂ ಸಘುಣಪ್ರಿಯಮ್||೫೭|| ಪಾಠಾವತ್ಸಕಬೀಜತ್ವಗ್ದಾರ್ವೀಗ್ರನ್ಥಿಕಶುಣ್ಠಿ ವಾ| ಕ್ವಾಥಂ ವಾಽತಿವಿಷಾಬಿಲ್ವವತ್ಸಕೋದೀಚ್ಯಮುಸ್ತಜಮ್||೫೮|| ಅಥವಾಽತಿವಿಷಾಮೂರ್ವಾನಿಶೇನ್ದ್ರಯವತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಜಮ್| ಸಮಧ್ವತಿವಿಷಾಶುಣ್ಠೀಮುಸ್ತೇನ್ದ್ರಯವಕಟ್ಫಲಮ್||೫೯||

ಸ೦-ಏವಂ ಲಙ್ಘನಪೇಯಾದಿಕೇ ಕೃತೇಽಪ್ಯನುಬನ್ಧೇಽತೀಸಾರಸ್ಯ ಸತಿ, ತಮತೀಸಾರಿಣಂ ಕುಟಜಸ್ಯ ಫಲಂ-ಶಕ್ರಯವಾಖ್ಯಂ, ಪಿಷ್ಟಂ ಸವಲ್ಕಂ-ಪ್ರಕೃತ್ತ್ವಾತ್ತಸ್ಯೈವ ಕುಟಜಸ್ಯ ತ್ವಚಾ ಯುಕ್ತಂ, ತಥಾ ಸಘುಣಪ್ರಿಯಂ ತಥಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಸಾ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಪಾಠಾದಿಪಿಷ್ಟಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಸಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತಮತೀಸಾರಿಣಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಕ್ವಾಥಮತಿವಿಷಾದಿಜಂ ತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಅತಿವಿಷಾಮೂರ್ವಾದಿಜಂ ಪಾಯಯೇತ್| ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಂ-ರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಸಮಧ್ವಿತ್ಯಾದಿ| ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮತಿವಿಷಾದಿಕಂ ಕ್ವಾಥೀಕೃತಂ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana pittAtisAre sAme vatsakabIjakvAthaH, mustAkvAthaH, shAlmalIvRuntakvAthaH (60-61) · Śloka 61

ಪಲಂ ವತ್ಸಕಬೀಜಸ್ಯ ಶ್ರಪಯಿತ್ವಾ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್| ಯೋ ರಸಾಶೀ ಜಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಸ ಪೈತ್ತಂ ಜಠರಾಮಯಮ್||೬೦|| ಮುಸ್ತಾಕಷಾಯಮೇವಂ ವಾ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಸಮಾಯುತಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶಾಲ್ಮಲೀವೃನ್ತಕಷಾಯಂ ವಾ ಹಿಮಾಹ್ವಯಮ್||೬೧||

ಸ೦-ವತ್ಸಕಬೀಜಸ್ಯ ವಾ ಪಲಂ ಜಲೇನ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ತದ್ರಸಂ ಯೋ ಮಾಂಸರಸಾಶೀ ಸನ್ ಪಿಬೇತ್ ಸ ಪಿತ್ತಜಮತೀಸಾರಂ ಜಯೇತ್| ಏವಂ ಪ್ರಾಗ್ವತ್, ಮುಸ್ತಾಕಷಾಯಂ-ಮುಸ್ತಾನಾಂ ಪಲಂ ಶ್ರಪಯಿತ್ವಾ, ಮಧುಸಮಾಯುತಂ ರಸಾಶೀ ಸನ್ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್ ಸ ಪೈತ್ತಂ ಜಠರಾಮಯಂ ಜಯೇತ್| ಶಾಲ್ಮಲೀವೃನ್ತಕಷಾಯಂ ವಾ ಹಿಮಾಹ್ವಯಂ-ಶೀತಕಷಾಯಂ, ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana pittAtisAre sAme kirAtatiktakAdicUrNam, kaTa~gkaTeryAdi cUrNam, tilAdicUrNam, nAgarAdicUrNam (62-64) · Śloka 64

ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಮುಸ್ತಂ ವತ್ಸಕಂ ಸರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಕಟಙ್ಕಟೇರೀ ಹ್ರೀಬೇರಂ ಬಿಲ್ವಮಧ್ಯಂ ದುರಾಲಭಾ||೬೨|| ತಿಲಾ ಮೋಚರಸಂ ರೋಧ್ನಂ ಸಮಙ್ಗಾ ಕಮಲೋತ್ಪಲಮ್| ನಾಗರಂ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ದಾಡಿಮಸ್ಯ ತ್ವಗುತ್ಪಲಮ್||೬೩|| ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕೈಃ ಸ್ಮೃತಾ ಯೋಗಾಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾಸ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| |೬೪|

ಸ೦-ಕಿರಾತತಿಕ್ತಾದಯಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಯೋಗಾ ಅರ್ಧಶ್ಲೋಕೈಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾಸ್ತಣ್ಡುಲಜಲೇನ ಯೋಜ್ಯಾಃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve nishAdikvAthaH (64) · Śloka 64

| ನಿಶೇನ್ದ್ರಯವರೋಧ್ನೈಲಾಕ್ವಾಥಃ ಪಕ್ವಾತಿಸಾರಜಿತ್||೬೪||

ಸ೦-ನಿಶಾದಿಕ್ವಾಥಃ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರಜಿತ್|

Adhikarana pittAtisAre pakve rodhrAdigaNakvAthaH, ambaShThAdigaNakvAthaH, priya~ggvAdigaNakvAthaH (65) · Śloka 65

ರೋಧ್ರಾಮ್ಬಷ್ಠಾಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಾಂಸ್ತದ್ವತ್ ಪೃಥಕ್ ಪಿಬೇತ್| |೬೫|

ಸ೦-ರೋಧ್ರಾದೀನ್ ಗಣಾನ್ ಪೃಥಕ್ [ತದ್ವತ್-] ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾಂಸ್ತಥೈವ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಸಾ, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana pittAtisAre pakve peyAvilepI khalAH (65-66) · Śloka 66

| ಕಟ್ವಙ್ಗವಲ್ಕಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಫಲಿನೀದಾಡಿಮಙ್ಕುರೈಃ||೬೫|| ಪೇಯಾವಿಲೇಪೀಖಲಕಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್ಸದಧಿದಾಡಿಮಾನ್| ತದ್ವದ್ದಧಿತ್ಥಬಿಲ್ವಾಮ್ರಜಮ್ಬುಮಧ್ಯೈಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೬೬||

ಸ೦-ಕಟ್ವಙ್ಗತ್ವಗಾದಿಭಿಃ ಪೇಯಾದೀನ್ ಸದಧಿದಾಡಿಮಾನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಥೈವ ದಧಿತ್ಥಾದಿಭಿಃ ಪೇಯಾದೀನ್ ಸದಧಿದಾಡಿಮಾನ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ದಧಿತ್ಥಃ-ಕಪಿತ್ಥಃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve ajApayaH, virecanam (67) · Śloka 67

ಅಜಾಪಯಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ನಿರಾಮೇ, ತೇನ ಚೇಚ್ಛಮಃ| ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಾನ್ನ ಜಾಯೇತ ಬಲಿನಂ ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್||೬೭||

ಸ೦-ಅಜಾಪಯಃ ಪಥ್ಯಂ ನಿರಾಮೇ ಸ್ಮೃತಮ್| ತೇನ-ಅಜಾಕ್ಷೀರೇಣ, ಯದಿ ದೋಷಾಧಿಕ್ಯಾದ್ಧೇತೋಃ ಶಮೋ ನ ಭವೇತ್ ತದಾ ತಂ ಬಲವನ್ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್-ನ ದುರ್ಬಲಮ್|

Adhikarana pittAtisAre pakve virekArtham palAshaPalakvAthaH (68-69) · Śloka 69

ವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಶಕೃದ್ರಕ್ತಮುಪವೇಶ್ಯೇತ ಯೋಽಪಿ ವಾ| ಪಲಾಶಫಲನಿರ್ಯೂಹಂ ಯುಕ್ತಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೬೮|| ತತೋಽನು ಕೋಷ್ಣಂ ಪಾತವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಯಥಾಬಲಮ್| ಪ್ರವಾಹಿತೇ ತೇನ ಮಲೇ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತ್ಯುದರಮಯಃ||೬೯||

ಸ೦-ವ್ಯತ್ಯಾಸಃ-ಪರಸ್ಪರಕ್ಷೇಪಣಮ್, ಶಕೃದ್ರಕ್ತಂ ಕ್ಷಿಪತಿ ರಕ್ತಂ ಶಕೃತ್ಕ್ಷಿಪತ್ಯೇವಂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಃ, ತೇನ ಯ ಉಪವೇಶ್ಯೇತ ಸ ಪಲಾಶಫಲಕ್ವಾಥಂ ಕೇವಲಂ ಪಿಬೇದಥವಾ ಪಯಸಾ ಯುಕ್ತಮ್| ತತಃ-ತತ್ಕಷಾಯಂ ಪೀತ್ವಾಽನನ್ತರಂ, ಕೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಮೇವ ಯಥಾ-ಬಲಂ-ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಪೇಯಮ್| ತೇನಕ್ಷೀರೇಣ, ಮಲೇ ಪ್ರವಾಹಿತೇ-ನಿಃಸಾರಿತೇ ಸತಿ, ಅತೀಸಾರಃ ಶಾಮ್ಯತಿ|

Adhikarana pittAtisAre pakve trAyamANAkvAthaH (70) · Śloka 70

ಪಲಾಶವತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ವಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ವಿಶೋಧನೀ| |೭೦|

ಸ೦-ಪಲಾಶಂ ಯಥಾ ತಥಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ವಿಶೋಧನಾಯ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ|

Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanam (70-71) · Śloka 71

| ಸಂಸರ್ಗ್ಯಾಂ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಯಾಂ ಶೂಲಂ ಯದ್ಯನುವರ್ತತೇ||೭೦|| ಸ್ರುತದೋಷಸ್ಯ ತಂ ಶೀಘ್ರಂ ಯಥಾವಹ್ನ್ಯನುವಾಸಯೇತ್| |೭೧|

ಸ೦-ಸ್ರುತದೋಷಸ್ಯ-ಅಪಚಿತಮಲಸ್ಯಾತೀಸಾರಿಣಃ, ಸಂಸರ್ಗ್ಯಾಂ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಯಾಂ-ಪೇಯಾದಿಕೇ ಕ್ರಮೇ ವಿಧೀಯಮಾನೇ, ಯದಿ ಶೂಲಮನುವರ್ತತೇನಿರ್ವೃತ್ತಿಂ ನ ಯಾತಿ, ತಂ-ಆತುರಂ, ಆಶು ಯಥಾವಹ್ನಿ-ಅಗ್ನ್ಯನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಅನುವಾಸಯೇತ್|

Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanaghRutam (71-72) · Śloka 72

| ಶತಪುಷ್ಪಾವರೀಭ್ಯಾಂ ಚ ಬಿಲ್ವೇನ ಮಧುಕೇನ ಚ||೭೧|| ತೈಲಪಾದಂ ಪಯೋಯುಕ್ತಂ ಪಕ್ವಮನ್ವಾಸನಂ ಘೃತಮ್| |೭೨|

ಸ೦-ಶತಪುಷ್ಪಾದಿಭಿಸ್ತೈಲಪಾದಂ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಮನುವಾಸನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastiH (72) · Śloka 72

| ಅಶಾನ್ತಾವಿತ್ಯತೀಸಾರೇ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಪರಂ ಹಿತಃ||೭೨||

ಸ೦-ಇತಿ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಕೃತೇನ, ಅತೀಸಾರಸ್ಯಾಶಾನ್ತೌ ಸತ್ಯಾಂ ಪರಂ-ಅನನ್ತರಂ, ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ-ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ, ಹಿತಃ| ಅಲ್ಪಯಾ ಮಾತ್ರಯಾ ನಿರುಹಾಖ್ಯೋ ಬಸ್ತಿಃ-ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastyarthaM dravyaM vidhistatPalaM ca (73-76) · Śloka 76

ಪರಿವೇಷ್ಟ್ಯ ಕುಶೈರಾದ್ರೈರಾರ್ದ್ರವೃನ್ತಾನಿ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ| ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಯಾಽಽಲಿಪ್ಯ ಸ್ವೇದಯೇದ್ಗೋಮಯಾಗ್ನಿನಾ||೭೩|| ಮೃಚ್ಛೋಷೇ ತಾನಿ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ ತತ್ಪಿಣ್ಡಂ ಮುಷ್ಟಿಸಮ್ಮಿತಮ್| ಮರ್ದಯೇತ್ಪಯಸಃ ಪ್ರಸ್ಥೇ ಪೂತೇನಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್ತತಃ||೭೪|| ನತಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕಲ್ಕಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರತೈಲವತಾಽನು ಚ| ಸ್ನಾತೋ ಭುಞ್ಜೀತ ಪಯಸಾ ಜಾಙ್ಗಲೇನ ರಸೇನ ವಾ||೭೫|| ಪಿತ್ತಾತಿಸಾರಜ್ವರಶೋಫಗುಲ್ಮ ಸಮೀರಣಾಸ್ರಗ್ರಹಣೀವಿಕಾರಾನ್| ಜಯತ್ಯಯಂ ಶೀಘ್ರಮತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಯೋಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಃ||೭೬||

ಸ೦-ಆರ್ದ್ರೈಃ-ಅಶುಷ್ಕೈರ್ದರ್ಭೈಃ, ಶಾಲ್ಮಲೇರಾರ್ದ್ರವೃನ್ತಾನಿ-ಕುಸುಮಬನ್ಧನಾನಿ, ಪರಿವೇಷ್ಟ್ಯ ತತಃ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಯಾಽಽಲಿಪ್ಯ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿನಾ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಮೃಚ್ಛೋಷೇ ಸತಿ ತಾನಿ ಸಙ್ಕ್ಷುದ್ಯ-ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ, ತಂ ಪಿಣ್ಡಂ ಮುಷ್ಟಿಸಮ್ಮಿತಂ-ಪಲಪ್ರಮಾಣಂ, ಪಯಸಃ ಪ್ರಸ್ಥೇ ಮರ್ದಯೇತ್| ತೇನ ಚ ಪೂತೇನಾನನ್ತರಂ ನತಾದಿಮತಾಽಽಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ನತಂ-ತಗರಮ್| ಪುಟಪಾಕಾನಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮಯಮೇವ ವಿಧಿಃ| ಆಸ್ಥಾಪಿತಶ್ಚ ಪಶ್ಚಾತ್| ಸ್ನಾತಃ ಪಯಸಾ ಭುಞ್ಜೀತ, ಸಾತ್ಮ್ಯಾದಿವಶಾಜ್ಜಾಙ್ಗಲರಸೇನ ವಾ| ಅಯಂ-ಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ, ಪಿತ್ತಾತೀಸಾರಾದೀನ್ ವಿರೇಚನಾಸ್ಥಾಪನಯೋಶ್ಚಾತಿಪ್ರವೃತ್ತಿಂ-ದೋಷಾಣಾಮತಿಯೋಗಂ, ಜಯತಿ| ಏತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ,-ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಯಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವಿರೇಚನವಿಷಯೇ ಆಸ್ಥಾಪನವಿಷಯೇ ವಾ ತಾಂ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತಾಽಯಂ ಜಯತಿ| ಉಪಜಾತಿಃ|

Adhikarana pittAtisAre pakve kuTajaPANitam (77) · Śloka 77

ಫಾಣಿತಂ ಕುಟಜೋತ್ಥಂ ಚ ಸರ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನಮ್| ವತ್ಸಕಾದಿಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಸಾಮ್ಬಷ್ಠಾದಿ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೭೭||

ಸ೦-ಕುಟಜೋತ್ಥಂ ಚ ಫಾಣಿತಂ ವತ್ಸಕಾದಿಯುಕ್ತಮಮ್ಬಷ್ಠಾದಿಸಹಿತಂ ಮಾಕ್ಷೀಕಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವಾತೀಸಾರಃ-ಆಮಾತೀಸಾರಃ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರಶ್ಚ, ತಸ್ಯ ನಾಶನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana pittAtisAre cirotthitAdau puTapAkAH (78) · Śloka 78

ನೀರುಙ್ನಿರಾಮಂ ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರಪಿ ಸಾಸ್ರಂ ಚಿರೋತ್ಥಿತಮ್| ನಾನಾವರ್ಣಮತೀಸಾರಂ ಪುಟಪಾಕೈರುಪಾಚರೇತ್||೭೮||

ಸ೦-ನೀರುಕ್ ಚಾಸೌ ನಿರಾಮಶ್ಚ ನೀರುಙ್ನಿರಾಮಸ್ತಮತೀಸಾರಂ, ಅಪಿ ಸಾಸ್ರಂ-ಅಪಿಶಬ್ದಾತ್ಕಿಮುತ ನಿರಸ್ರಮ್?, ತಂ ತಥಾಭೂತಂ ಚೋರೋತ್ಥಿತಂ, ತಥಾ ನಾನಾವರ್ಣಂ-ಅನೇಕವರ್ಣಂ, ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇಃ ಪುಟಪಾಕೈರುಪಾಚರೇತ್|

Adhikarana pittAtisAre dIrghavRuntapuTapAkaH (79-80) · Śloka 80

ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಾದ್ದೀರ್ಘವೃನ್ತಸ್ಯ ಶ್ರೀಪರ್ಣೀಪತ್ರಸಂವೃತಾತ್| ಮೃಲ್ಲಿಪ್ತಾದಗ್ನಿನಾ ಸ್ವಿನ್ನಾದ್ರಸಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತಂ ಹಿಮಮ್||೭೯|| ಅತೀಸಾರೀ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತಂ ಮಧುನಾ ಸಿತಯಾಽಥವಾ| |೮೦|

ಸ೦-ತ್ವಚಃ ಪಿಣ್ಡಸ್ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಃ, ದೀರ್ಘವೃನ್ತಸ್ಯ ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಃ, ತಸ್ಮಾತ್, ಕಾಶ್ಮರ್ಯಪತ್ರಸಞ್ಛಾದಿತಾತ್ ಮೃಲ್ಲಿಪ್ತಾತ್ ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಾವಪಿ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಯಾ ಲಿಪ್ತಾದಿತಿ ವೇದ್ಯಮ್| ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ಹಿ (ಶ್ಲೋ.೭೩)-"ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಯಾಽಽಲಿಪ್ಯ" ಇತಿ| ಅನನ್ತರಮಗ್ನಿನಾ ಸ್ವಿನ್ನಾದ್ರಸಂ ನಿಷ್ಪೀಡಿತಂ ಶೀತಂ ಕೃತ್ವಾಽತೀಸಾರೀ ಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಮಥವಾ ಸಿತಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್| ದೀರ್ಘವೃನ್ತಃ-ಶ್ಯೋನಾಕಃ|

Adhikarana pittAtisAre kShIridrumapuTapAkAH, kaTva~ggayogaH (80-81) · Śloka 81

| ಏವಂ ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮತ್ವಗ್ಭಿಸ್ತತ್ಪ್ರರೋಹೈಶ್ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್||೮೦|| ಕಟ್ವಙ್ಗತ್ವಗ್ಘೃತಯುತಾ ಸ್ವೇದಿತಾ ಸಲಿಲೋಷ್ಮಣಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಾ ಹನ್ತ್ಯತೀಸಾರಂ ಬಲವನ್ತಮಪಿ ದ್ರುತಮ್||೮೧||

ಸ೦-ಏವಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಕ್ಷೀರಿದ್ರುಮಾಣಾಂ ತ್ವಗ್ಭಿಸ್ತತ್ಪ್ರರೋಹೈಃ-ಕೋಮಲೈರ್ವಿಗತಮೂಲೈಶ್ಚ, ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಪ್ರರೋಹಾಃ-ಅಙ್ಕುರಾ ಇತ್ಯನ್ಯೇ| ಶ್ಯೋನಾಕತ್ವಕ್ ಘ್ರುತಯುತಾ ತಥೋಷ್ಣಸಲಿಲೋಷ್ಮಣಾ ಸ್ವೇದಿತಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಽತೀಸಾರಂ ಬಲವನ್ತಮಪಿ ಶೀಘ್ರಂ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana raktAtisare nidAnalakShaNe, padmotpalAdishRutaM CAgapayaH, pAne Bojane gudasecane ca (82-84) · Śloka 84

ಪಿತ್ತಾತಿಸಾರೀ ಸೇವೇತ ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯೇವ ಯಃ ಪುನಃ| ರಕ್ತಾತಿಸಾರಂ ಕುರುತೇ ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಂ ಸತೃಡ್ಜ್ವರಮ್||೮೨|| ದಾರುಣಂ ಗುದಪಾಕಂ ಚ ತತ್ರ ಛಾಗಂ ಪಯೋ ಹಿತಮ್| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಸಮಙ್ಗಾಭಿಃ ಶೃತಂ ಮೋಚರಸೇನ ಚ||೮೩|| ಸಾರಿವಾಯಷ್ಟಿರೋಧ್ರೈರ್ವಾ ಪ್ರಸವೈರ್ವಾ ವಟಾದಿಜೈಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಂ ಪಾನೇ ಭೋಜನೇ ಗುದಸೇಚನೇ||೮೪||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಾತೀಸಾರೀ ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯೇವಾನ್ನಪಾನಾನಿ ಯಃ ಸೇವತೇ, ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಂ ಕರ್ತೃ ರಕ್ತಾತೀಸಾರಂ ಕುರುತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್? ತೃಷ್ಣಾಜ್ವರಯುತಮ್| ತಥಾ ದಾರುಣಂ ಗುದಪಾಕಂ ಕರೋತಿ| ತತ್ರ-ಏವಂವಿಧೇಽತೀಸಾರೇ, ಛಾಗಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪದ್ಮಾದಿಭಿರ್ಮೋಚರಸೇನ ಚ ಶೃತಂ ಹಿತಮ್| ಅಥವಾ, ಸಾರಿವಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ಛಾಗಂ ಕ್ಷೀರಂ ಹಿತಮ್ ಅಥವಾ, ವಟಾದಿಜೈಃ ಪಲ್ಲವೈಃ ಶೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಂ ಪಾನೇ ಭೋಜನೇ ಗುದಸೇಕೇ ಚ ಛಾಗಂ ಪಯೋ ಹಿತಮ್|

Adhikarana raktAtisAre pAnAdau rasayUShAdayo~anamlAH, kAshmaryaPalayUShaH (85) · Śloka 85

ತದ್ವದ್ರಸಾದಯೋಽನಮ್ಲಾಃ ಸಾಜ್ಯಾಃ ಪಾನಾನ್ನಯೋರ್ಹಿತಾಃ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಯೂಷಶ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿದಮ್ಲಃ ಸಶರ್ಕರಃ||೮೫||

ಸ೦-ತಥೈವ ರಸಯೂಷಾದಯೋಽನಮ್ಲಾಃ ಸಘೃತಾಃ ಪಾನಾನ್ನಯೋರ್ಹಿತಾಃ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಫಲಯೂಷಶ್ಚ ಕಿಞ್ಚಿದಮ್ಲಃ ಸಶರ್ಕರೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana raktAtisAre peyA, navanItaM prAgBaktam (86-87) · Śloka 87

ಪಯಸ್ಯರ್ಧೋದಕೇ ಛಾಗೇ ಹ್ರೀಬೇರೋತ್ಪಲನಾಗರೈಃ| ಪೇಯಾ ರಕ್ತಾತಿಸಾರಘ್ನೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀರಸಾನ್ವಿತಾ||೮೬|| ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ನವನೀತಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಸಿತಾಯುತಮ್| |೮೭|

ಸ೦-ಛಾಗೇ ಪಯಸ್ಯರ್ಧೋದಕೇ ವಾಲಕೋತ್ಪಲನಾಗರೈಃ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಕ್ವಾಥೇನ ಚ ಯುಕ್ತಾ ಪೇಯಾ ರಕ್ತಾತೀಸಾರಂ ಹನ್ತಿ| ಅಥವಾ ನವನೀತಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ಮಧುಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana raktAtisAre AjaM mArgaM vA raktam, kShIrodbhavaM ghRutam (87-88) · Śloka 88

| ಬಲಿನ್ಯಸ್ರೇಽಸ್ರಮೇವಾಜಂ ಮಾರ್ಗಂ ವಾ ಘೃತಭರ್ಜಿತಮ್||೮೭|| ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ಕ್ಷೀರಾಶೀ ತ್ರ್ಯಹಂ ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಂ ಘೃತಮ್| ಕಪಿಞ್ಜಲರಸಾಶೀ ವಾ ಲಿಹನ್ನಾರೋಗ್ಯಮಶ್ರುತೇ||೮೮||

ಸ೦-ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ರಕ್ತೇ ಛಾಗಂ ರಕ್ತಮಥವಾ ಮಾರ್ಗಂ-ಮೃಗಸಮ್ಬನ್ಧಿ ರಕ್ತಂ, ಘೃತಭರ್ಜಿತಂ ಭುಞ್ಜೀತ, ಏವಕಾರಾನ್ನ ತ್ವಪರಂ ಕಿಞ್ಚಿದಜಸ್ಯ ಮೃಗಸ್ಯ ಚೇತಿ ಗಮ್ಯತೇ| ಉಭಯಮಪಿ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ಕ್ಷೀರಾಶೀ ಚ ಸನ್ ಭುಞ್ಜೀತ| ಅಥವಾ, ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಂ ಘೃತಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಲಿಹನ್ ಕಪಿಞ್ಜಲರಸಾಶನೋ ನರ ಆರೋಗ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|

Adhikarana raktAtisAre shatAvarIkalkaH (89) · Śloka 89

ಪೀತ್ವಾ ಶತಾವರೀಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಕ್ಷೀರಭೋಜನಃ| ರಕ್ತಾತಿಸಾರಂ ಹನ್ತ್ಯಾಶು ತಯಾ ವಾ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಮ್||೮೯||

ಸ೦-ಶತಾವರೀಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಾಶೀ ಸನ್ ರಕ್ತಾತೀಸಾರಂ ದ್ರಾಗೇವ ಪರಾಕರೋತಿ| ಅಥವಾ, ತಯಾ-ಶತಾವರ್ಯಾ, ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ರಕ್ತಾತೀಸಾರಂ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana raktAtisAre lAkShAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91

ಲಾಕ್ಷಾನಾಗರವೈದೇಹೀಕಟುಕಾದಾರ್ವಿವಲ್ಕಲೈಃ| ಸರ್ಪಿಃ ಸೇನ್ದ್ರಯವೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪೇಯಾಮಣ್ಡಾವಚಾರಿತಮ್||೯೦|| ಅತೀಸಾರಂ ಜಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತ್ರಿದೋಷಮಪಿ ದಾರುಣಮ್| |೯೧|

ಸ೦-ಲಾಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘ್ರುತಂ ಪೇಯಾಮಣ್ಡೇನಾವಚಾರಿತಂ ಶೀಘ್ರಂ ತ್ರಿದೋಷಮಪ್ಯತೀಸಾರಂ ಘೋರಂ ಜಯತಿ| ಅಪಿಶಬ್ದಾದ್ರಕ್ತಾತೀಸಾರಮಪಿ|

Adhikarana raktAtisAre kRuShNamRudAdikam, priya~ggukalkaH (91-92) · Śloka 92

| ಕೃಷ್ಣಮೃಚ್ಛಙ್ಖಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕ್ಷೌದ್ರಾಸೃಕ್ತಣ್ಡುಲೋದಕಮ್||೯೧|| ಜಯತ್ಯಸ್ರಂ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಶ್ಚ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಮಧುಪ್ಲುತಾ| |೯೨|

ಸ೦-ಕೃಷ್ಣಮೃದಾದಿಕಂ ತಣ್ಡುಲಜಲಾಲೋಡಿತಂ ರಕ್ತಂ ಜಯತಿ| ತಥಾ, ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುಮಧುಯುಕ್ತಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂ ರಕ್ತಂ ಜಯತಿ|

Adhikarana raktAtisAre kRuShNatilakalkaH (92-93) · Śloka 93

| ಕಲ್ಕಸ್ತಿಲಾನಾಂ ಕೃಷ್ಣಾನಾಂ ಶರ್ಕರಾಪಾಞ್ಚಭಾಗಿಕಃ||೯೨|| ಓಜೇನ ಪಯಸಾ ಪೀತಃ ಸದ್ಯೋ ರಕ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| |೯೩|

ಸ೦-ಪಞ್ಚಮೋ ಭಾಗಃ ಪಞ್ಚಭಾಗಃ, ಸ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಸ ಪಾಞ್ಚಭಾಗಿಕಃ| ಕೋಽಸೌ? ಕೃಷ್ಣಾತಿಲಾನಾಂ ಕಲ್ಕಃ, ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಾಞ್ಚಭಾಗಿಕಃ ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನಾಂ ಕಲ್ಕಃ ಛಗಲೀಕ್ಷೀರೇಣ ಪೀತಃ ಸನ್ ಸದ್ಯೋ ರಕ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ|

Adhikarana raktAtisAre candanakalkaH (93-94) · Śloka 94

| ಪೀತ್ವಾ ಸಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚನ್ದನಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೯೩|| ದಾಹತೃಷ್ಣಾಪ್ರಮೋಹೇಭ್ಯೋ ರಕ್ತಸ್ರಾವಾಚ್ಚ ಮುಚ್ಯತೇ| |೯೪|

ಸ೦-ತಣ್ಡುಲಜಲೇನ ಚನ್ದನಂ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಂ ಪೀತ್ವಾ ದಾಹಾದಿಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ| ಮುಚ್ಯತ ಇತಿ ಕರ್ಮಕರ್ತರಿ ತಙ್|

Adhikarana raktAtisAre gudadAhapAkayoH seka lepAH (94) · Śloka 94

| ಗುದಸ್ಯ ದಾಹೇ ಪಾಕೇ ವಾ ಸೇಕಲೇಪಾ ಹಿತಾ ಹಿಮಾಃ||೯೪||

ಸ೦-ಗುದಸ್ಯ ದಾಹೇ ಪಾಕೇ ಚ ಸತಿ ಸೇಕಲೇಪಾ ಹಿಮಾ ಹಿತಾಃ|

Adhikarana raktAtisAre sashUlaraktAdau picCAbastiH (95-96) · Śloka 96

ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಬಹುಶೋ ರಕ್ತಂ ಸಶೂಲಮುಪವೇಶ್ಯತೇ| ಯದಾ ವಿಬದ್ಧೋ ವಾಯುಶ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಚರತಿ ವಾ ನ ವಾ||೯೫|| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಂ ತದಾ ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್| |೯೬|

ಸ೦-ಅಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಶೂಲೇನ ಸಹ ಯಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ರಕ್ತಮುಪವೇಶ್ಯತೇ| ವಾಯುಶ್ಚ ಯದ ವಿಬದ್ಧೋ-ನಾನುಲೋಮಗಃ, ಅತ ಏವ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಚರತಿ ನ ವಾ ಚರತಿ ತದಾ ತಸ್ಯ-ಪುರುಷಸ್ಯ, ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ-"ತ್ವಕ್ಪಿಣ್ಡಾತ್" (ಶ್ಲೋ.೭೯) ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್|

Adhikarana raktAtisAre shiMshipAdikvAthasya picCAbastiH (96-98) · Śloka 98

| ಪಲ್ಲವಾನ್ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ಶಿಂಶಿಪಾಕೋವಿದಾರಯೋಃ||೯೬|| ಪಚೇದ್ಯವಾಂಶ್ಚ ಸ ಕ್ವಾಥೋ ಘೃತಕ್ಷೀರಸಮನ್ವಿತಃ| ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರುತೌ ಗುದಭ್ರಂಶೇ ಪ್ರವಾಹಣರುಜಾಸು ಚ||೯೭|| ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಬಲಾವಹಃ| |೯೮|

ಸ೦-ಶಿಂಶಿಪಾಕೋವಿದಾರಯೋಃ ಪಲ್ಲವಾನ್ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ ಯವಾಂಶ್ಚ ಪಚೇತ್| ಸ ಕ್ವಾಥೋ ಘೃತಕ್ಷೀರಸಂಯುಕ್ತಃ ಪಿಚ್ಛಾಸ್ರುತ್ಯಾದಿಷು ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಃ| ಸ ಚ ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಾನಾಂ ಬಲಪ್ರದಃ|

Adhikarana raktAtisAre anuvAsanArthaM ghRutam (98) · Śloka 98

| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಸಿದ್ಧೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾನುವಾಸನಮ್||೯೮||

ಸ೦-ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಪಕ್ವೇನ ಘೃತೇನಾನುವಾಸನಂ ಚ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್|

Adhikarana raktAtisAre shatAvarIghRutalehaH (99) · Śloka 99

ರಕ್ತಂ ವಿಟ್ಸಹಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ| ಶತಾವರೀಘೃತಂ ತಸ್ಯ ಲೇಹಾರ್ಥಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್||೯೯||

ಸ೦-ರಕ್ತಂ ವಿಶಾ ಸಹಿತಮಥವಾ ಪೂರ್ವಂ ಪಶ್ಚಾದ್ವಾ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ಲೇಹಾರ್ಥಂ ಶತಾವರೀಘೃತಕಲ್ಪಯೇತ್|

Adhikarana raktAtisAre navanItasharkarAmadhuyogaH (100) · Śloka 100

ಶರ್ಕರಾರ್ಧಾಂಶಕಂ ಲೀಢಂ ನವನೀತಂ ನವೋದ್ಧೃತಮ್| ಕ್ಷೌದ್ರಪಾದಂ ಜಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಂ ವಿಕಾರಂ ಹಿತಾಶಿನಃ||೧೦೦||

ಸ೦-ನವನೀತಂ ನವಂ ಶರ್ಕರಾಯಾ ಆರ್ಧಭಾಗೇನ ಯುಕ್ತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಚತುರ್ಥಪ್ರಮಾಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚತುರ್ಥಭಗೇನಾನ್ವಿತಂ ಲೀಢಂ ತಂ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ, ವಿಕಾರಂ ಹಿತಾಹಾರಸ್ಯ ಜಯೇತ್|

Adhikarana raktAtisAre nyagrodhAdighRutam (101-102) · Śloka 102

ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಶುಙ್ಗಾನಾಪೋಥ್ಯ ವಾಸಯೇತ್| ಅಹೋರಾತ್ರಂ ಜಲೇ ತಪ್ತೇ ಘೃತಂ ತೇನಾಮ್ಭಸಾ ಪಚೇತ್||೧೦೧|| ತದರ್ಧಶರ್ಕರಾಯುಕ್ತಂ ಲೇಹಯೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರಪಾದಿಕಮ್| ಅಧೋ ವಾ ಯದಿ ವಾಽಯೂರ್ಧ್ವಂ ಯಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ||೧೦೨||

ಸ೦-ಅಧೋ ವಾ ಊರ್ಧ್ವಂ ವಾ ಯಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ, ಸ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೀನಾಂ ಶುಙ್ಗಾನ್ ಆಪೋಥ್ಯ-ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ, ತಪ್ತೇ ಜಲೇಽಹೋರಾತ್ರಂ ವಾಸಯೇತ್| ತೇನಾಮ್ಬುನಾ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ-ಘೃತಂ, ಶರ್ಕರಾಯಾ ಅರ್ಧಭಾಗೇನ ಯುಕ್ತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಚತುರ್ಥಾಶಕಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana shleShmAtisAre vAtoktaM pAcanam, bilvAdikvAthaH, vacAdikvAthaH, pippalImUlAdikvAthaH (103-105) · Śloka 105

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಿಸಾರೇ ವಾತೋಕ್ತಂ ವಿಶೇಷಾದಾಮಪಾಚನಮ್| ಕರ್ತವ್ಯಮನುಬನ್ಧೇಽಸ್ಯ ಪಿಬೇತ್ಪಕ್ತ್ವಾಽಗ್ನಿದೀಪನಮ್||೧೦೩|| ಬಿಲ್ವಕರ್ಕಟಿಕಾಮುಸ್ತಪ್ರಾಣದಾವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್| ವಚಾವಿಡಙ್ಗಭೂತೀಕಧಾನಕಾಮರದಾರು ವಾ||೧೦೪|| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಚಿತ್ರಕಮ್| |೧೦೫|

ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮತೀಸಾರೇ ವಾತಾತೀಸಾರೋಕ್ತಂ ಯದಾಮಪಾಚನಂ ತದ್ವಿಶೇಷಾತ್ತತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯಮ್, ನ ತಥಾ ವಾತಾತೀಸಾರೋಕ್ತೋಽನ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯ ಇತಿ ವಿಶೇಷಶಬ್ದಸ್ಯಾರ್ಥಃ| ಅಸ್ಯ-ಅತೀಸಾರಸ್ಯ, ಅನುಬನ್ಧೇ-ಚಿಕಿತ್ಸಾಯಾಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಕೃತಾಯಾಮಪ್ಯಶಮೇ ಸತಿ, ಬಿಲ್ವಕರ್ಕಟಿಕಾದಿಕಂ ಪಕತ್ವಾ ಪಾನಮಗ್ನಿದೀಪನಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ವಚಾದೀನಿ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಾದಿಕಂ ಪಕ್ತ್ವಾಽಗ್ನಿದೀಪನಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdikvAthaScUrNaM vA (105-106) · Śloka 106

| ಪಾಠಾಗ್ನಿವತ್ಸಕಗ್ರನ್ಥಿತಿಕ್ತಾಶುಣ್ಠೀವಚಾಭಯಾಃ||೧೦೫|| ಕ್ವಥಿತಾ ಯದಿ ವಾ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರಭೇಷಜಮ್| |೧೦೬|

ಸ೦-ಏತೇ ಪಾಠಾದಯಃ ಕ್ವಥಿತಾಃ ಪಾಚನನ್ಯಾಯೇನ, ಚೂರ್ಣಿತಾ ವಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರಭೇಷಜಮಿತಿ| ಅತ್ರಾಪಿ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನನ್ಯಾಯೇನ' ಕೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ ಇತ್ಯೇತತ್ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ|

Adhikarana shleShmAtisAre sauvarcalAdi cUrNam (106-107) · Śloka 107

| ಸೌವರ್ಚಲವಚಾವ್ಯೋಷಹಿಙ್ಗುಪ್ರತಿವಿಷಾಭಯಾಃ||೧೦೬|| ಪಿಬೇಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಾತಿಸಾರಾರ್ತಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾಃ ಕೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ| |೧೦೭|

ಸ೦-ಸೌವರ್ಚಲಾದೀಂಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ ಕೋಷ್ಣಜಲೇನ ಶ್ಲೇಷ್ಮತೀಸಾರಾರ್ತಃ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAdilehaH, kaTPalalehaH (107-108) · Śloka 108

| ಮಧ್ಯಂ ಲೀಢ್ವಾ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಸವ್ಯೋಷಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್||೧೦೭|| ಕಟ್ಫಲಂ ಮಧುಯುಕ್ತಂ ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಜಠರಾಮಯಾತ್| |೧೦೮|

ಸ೦-ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಮಧ್ಯಂ ಸವ್ಯೋಷಮಾಕ್ಷಿಕಶರ್ಕರಂ ಲೀಢ್ವಾ, ಅಥವಾ ಕಟ್ಫಲಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಂ ಲೀಢ್ವಾ, ಜಠರರೋಗಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana shleShmAtisAre kaNAlehaH, takrapAnam, bAlabilvAni (108-109) · Śloka 109

| ಕಣಾಂ ಮಧುಯುತಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ತಕ್ರಂ ಪೀತ್ವಾ ಸಚಿತ್ರಕಮ್||೧೦೮|| ಭುಕ್ತ್ವಾ ವಾ ಬಾಲಬಿಲ್ವಾನಿ ವ್ಯಪೋಹತ್ಯುದರಾಮಯಮ್| |೧೦೯|

ಸ೦-ಕಣಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಾಂ ಲೀಢ್ವಾ ತಕ್ರಂ ಚ ಸಚಿತ್ರಿಕಂ ಪೀತ್ವಾ ಬಾಲಬಿಲ್ವಾನಿ ವಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಜಠರರೋಗಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ| "ಉಪಸರ್ಗಾದಸ್ಯತ್ಯೂಹ್ಯೋರ್ವಾ ವಚನಮ್ (ರ್ವೇತಿ ವಾಚ್ಯಮ್)" ಇತಿ ವಾಽತಙ್|

Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdicUrNam (109-110) · Śloka 110

| ಪಾಠಾಮೋಚರಸಾಮ್ಭೋದಧಾತಕೀಬಿಲ್ವನಾಗರಮ್||೧೦೯|| ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಮಪ್ಯತೀಸಾರಂ ಗುಡತಕ್ರೇಣ ನಾಶಯೇತ್| |೧೧೦|

ಸ೦-ಪಾಠಾದಿ ಗುಡತಕ್ರೇಣ ಪೀತ್ವಾಽತೀಸಾರಂ ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಮಪಿ ನಾಶಯೇತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರೇ ಪ್ರಕೃತೇಽತೀಸಾರಗ್ರಹಣಮನ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ನಿರಾಮಸ್ಯ ತನ್ನಾಶನಮಿತಿ ದ್ಯೋತನಾರ್ಥಮ್|

Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAShTakam (110-113) · Śloka 113

| ಯವಾನೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಾತುರ್ಜಾತಕನಾಗರೈಃ||೧೧೦|| ಮರೀಚಾಗ್ನಿಜಲಾಜಾಜೀಧಾನ್ಯಸೌವರ್ಚಲೈಃ *ಸಮೈಃ| *ವೃಷಾಮ್ಲಧಾತಕೀಕೃಷ್ಣಾಬಿಲ್ವದಾಡಿಮದೀಪ್ಯಕೈಃ||೧೧೧|| ತ್ರಿಗುಣೈಃ ಷಡ್ಗುಣಸಿತೈಃ *ಕಪಿತ್ಥಾಷ್ಟಗುಣೈಃ ಕೃತಃ| ಚೂರ್ಣೋಽತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀಕ್ಷಯಗುಲ್ಮಗಲಾಮಯಾನ್||೧೧೨|| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾಗ್ನಿಸಾದಾರ್ಶಃಪೀನಸಾರೋಚಕಾನ್ ಜಯೇತ್| |೧೧೩|

ಸ೦-ಯವಾನ್ಯಾದಿಭಿರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಮೈರ್ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾದಿಭಿಸ್ತ್ರಿಗುಣೈರ್ಮೂಲದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ಕಿಮ್ಭೂತೈರೇತೈಃ ? ಷಡ್ಗುಣಾ ಸಿತಾ ಯೇಷಾಂ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾದೀನಾಂ ತ ಏವಂ ತೈಃ| ಷಡ್ಗುಣಸಿತೈಶ್ಚೂರ್ಣಃ ಕೃತ ಇತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಏವಂ ಶರ್ಕರಾಭಾಗಾನಾಂ ಶತಮಷ್ಟಾಧಿಕಂ ಭವತಿ| ಕ್ವ(ಕೈಃ) ಕೃತಶ್ಚೂರ್ಣಃ ? ಮೂಲದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾಽಷ್ಟಾಗುಣೈಃ ಕಪಿತ್ಥೈಃ ಕಪಿತ್ಥೈಃ| ಕೇಚಿತ್ತ್ವೇವಂ ಪಠನ್ತಿ-'ಷಡ್ಗುಣಸಿತೇ ಕಪಿತ್ಥೇಽಷ್ಟಗುಣೇ' ಇತಿ| ತತ್ರ ಚೇದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಮ್-ಮೂಲದ್ರವ್ಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಪಿತ್ಥೇಽಷ್ಟಗುಣೇ| ತಥಾ ಚ ಕಿಮ್ಭುತೇ ? ಷಡ್ಗುಣಸಿತಾ ಯಸ್ಮಾತ್ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್, ಏವಂ ಶರ್ಕರಾಭಾಗಾ ಅಷ್ಟಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸ್ಯುರಿತಿ| ಅಯಂ ಚೂರ್ಣೋಽತೀಸಾರಾದಿನ್ ಜಯೇತ್|

Adhikarana shleShmAtisAre dADimAShTakam (113-115) · Śloka 115

| ಕರ್ಷೋನ್ಮಿತಾ ತವಕ್ಷೀರೀ ಚಾತುರ್ಜಾತಂ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಮ್||೧೧೩|| ಯವಾನೀಧಾನ್ಯಕಾಜಾಜೀಗ್ರನ್ಥಿವ್ಯೋಷಂ ಪಲಾಂಶಕಮ್| ಪಲಾನಿ ದಾಡಿಮಾದಷ್ಟೌ ಸಿತಾಯಾಶ್ಚೈಕತಃ ಕೃತಃ||೧೧೪|| ಗುಣೈಃ ಕಪಿತ್ಥಾಷ್ಟಕವಚ್ಚೂರ್ಣೋಽಯಂ ದಾಡಿಮಾಷ್ಟಕಃ| ಭೋಜ್ಯೋ ವಾತಾತಿಸಾರೋಕ್ತೈರ್ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಖಲಾದಿಭಿಃ||೧೧೫||

ಸ೦-ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ಚತುರ್ಜಾತಂ ಚ ಕರ್ಷೋನ್ಮಿತಂ-ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣಮ್| ಯವಾನೀ ಚ ಧಾನ್ಯಕಂ ಚಾಜಾಜೀ ಚ ಯವಾನೀಚಾನ್ಯಕಾಜಾಜಿ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಮ್| ಗ್ರನ್ಥಿಶ್ಚ ವ್ಯೋಷಂ ಚ ತತ್ಪಲಾಂಶಕಂ-ಪಲಭಾಗಿಕಮ್| ಪಲಾನಿ ದಾಡಿಮಾದಷ್ಟೌ, ಚಶಬ್ದಾತ್ಸಿತಾಯಾ ಅಪ್ಯಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ| ಏವಮಯಮೇಕತಃ-ಏಕಸ್ಮಿನ್, ಕೃತಶ್ಚೂರ್ಣೋ ದಾಡಿಮಾಷ್ಟಕಃ-ಏತತ್ಸಂಜ್ಞಃ| ತೇನ ಚತುರ್ಜಾತಕಮೇಕಮೇವಾಸ್ಯ ಸಮುದಾಯಾದ್ಯಥೋಕ್ತ ಏಕ ಏವ ಭಾಗಃ| ವ್ಯೋಷಮಪ್ಯೇಕಮೇವಾಸ್ಯಾಪಿ ಸಮುದಾಯಾದ್ಯಥೋಕ್ತ ಏಕ ಏವ ಭಾಗಃ| ಏವಂ ದ್ರವ್ಯ ಸಮುದಾಯಸ್ಯೈಕತ್ವೇ ಕಲ್ಪನಾಽಪ್ಯತ್ರಾಪ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯಾಭಿಮತೈವ| ಯಥಾ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೧೯/೪೩)-"ತ್ರಿಕಟೂತ್ತಮಾತಿಲರುಷ್ಕರಾಜ್ಯಮಾಕ್ಷಿಕಸಿತೋಪಲಾವಿಹಿತಾ| ಗುಲಿಕಾ ರಸಾಯನಂ ಕುಷ್ಠಜಿಚ್ಚ ವೃಷ್ಯಾ ಚ ಸಪ್ತಸಮಾ||" ಇತಿ| ಸಪ್ತಚೇತಿ ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯೇಕಾ, ಚತುರ್ಜಾತಂ ದ್ವಿತೀಯಮ್, ಯವಾನೀ ತೃತೀಯಾ, ಧಾನ್ಯಕಂ ಚತುರ್ಥಮ್, ಅಜಾಜೀ ಪಞ್ಚಮೀ, ಪಿಪ್ಪಲೀ-ಮೂಲಂ ಷಷ್ಥಮ್, ವ್ಯೋಷಂ ಸಪ್ತಮಮ್, ದಾಡಿಮಮಷ್ಟಮಮಿತಿ| ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವಂ ವ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ,-ಪಲಮಿತಿ ಪ್ರಕೃತಮ್| ದಾಡಿಮಮಷ್ಟಕಂ-ಅಷ್ಟಪಲಪ್ರಮಾಣಂ, ಯಸ್ಮಿನ್ ಚೂರ್ಣೇ ಸ ದಾಡಿಮಾಷ್ಟಕ ಇತಿ| ಯಥಾ ಚಾಕ್ಷಿರೋಗೇ (ಹೃ.ಉ.ಅ. ೧೬/೫)-"ಸಿತಮರಿಚಭಾಗಮೇಕಂ ಚತುರ್ಮನೋಹ್ವಂ" ಇತ್ಯತ್ರ| ತಚ್ಚರ್ಣಂ ವಾತಾತೀಸಾರೋಕ್ತೈರವಸ್ಥಾವಶಾತ್ ಖಲಪೇಯಾದಿಭಿಃ ಸಹ ಭೋಜನೀಯಮ್|

Adhikarana shleShmAtisAre khalaH (116) · Śloka 116

ಸವಿಡಙ್ಗಃ ಸಮರಿಚಃ ಸಕಪಿತ್ಥಃ ಸನಾಗರಃ| ಚಾಙ್ಗೇರೀತಕ್ರಕೋಲಾಮ್ಲಃ ಖಲಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಿಸಾರಜಿತ್||೧೧೬||

ಸ೦-ಖಲಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತೀಸಾರಜಿತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ? ವಿಡಙ್ಗಾದಿಯುತಃ ಚಾಙ್ಗೇರೀತಕ್ರಕೋಲೈರಮ್ಲಃ|

Adhikarana shleShmAtisAre kShINekaPe amlAdighRutam (117) · Śloka 117

ಕ್ಷೀಣೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಮ್ಲಂ ಲಾಕ್ಷಾದಿ ಷಟ್ಪಲಮ್| ಪುರಾಣಂ ವಾ ಘೃತಂ ದದ್ಯಾದ್ಯವಾಗೂಮಣ್ಡಮಿಶ್ರಿತಮ್||೧೧೭||

ಸ೦-ಕ್ಷೀಣೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮಮ್ಲಂ ಘೃತಂ-"ಗುದರುಗ್ಭ್ರಂಶಯೋರ್ಯುಞ್ಜಯಾತ್ ಸಕ್ಷೀರಂ ಸಾಧಿತಂ ಹವಿಃ|" (ಶ್ಲೋ.೪೮) ಇತ್ಯಾದಿ, ತಥಾ ಲಾಕ್ಷಾದಿ-"ಲಾಕ್ಷಾನಾಗರವೈದೇಹೀ" (ಶ್ಲೋ. ೯೦) ಇತ್ಯಾದಿ, ಷಟ್ಪಲಂ-ಯಕ್ಷ್ಮೋಕ್ತಮ್ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೫/೨೨), ಪುರಾಣಂ ವಾ ಘೃತಂ ಯವಾಗೂಮಣ್ಡಮಿಶ್ರಿತಂ, ದದ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaPavAtAdhike picCAbastiH (118-119) · Śloka 119

ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಬನ್ಧೇ ವಾ ಸ್ರವತ್ಯತಿ ಕಫೇಽಪಿ ವಾ| ಶೂಲೇ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಯಾಂ ವಾ ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೧೮|| ವಚಾಬಿಲ್ವಕಣಾಕುಷ್ಠಶತಾಹ್ವಲವಣಾನ್ವಿತಃ| |೧೧೯|

ಸ೦-ವಾತಕಫವಿಬನ್ಧೇ, ವಾಽತಿಶಯೇನ ಕಫೇ ಸ್ರವತಿ, ತಥಾ ಶೂಲೇ ಸತಿ, ಪ್ರವಾಹಿಕಾಯಾಂ ವಾ ಸತ್ಯಾಂ, ಪಿಚ್ಛಾಬಸ್ತಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಏವ "ಪಲ್ಲವಾನ್ ಜರ್ಜರೀಕೃತ್ಯ" (ಶ್ಲೋ. ೯೬) ಇತ್ಯಾದಿಕೋ, ವಚಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana kaPavAtAdhike anuvAsanam (119-120) · Śloka 120

| ಬಿಲ್ವತೈಲೇನ ತೈಲೇನ ವಚಾದ್ಯೈಃ ಸಾಧಿತೇನ ವಾ||೧೧೯|| ಬಹುಶಃ ಕಫವಾತಾರ್ತೇ ಕೋಷ್ಣೇನಾನ್ವಾಸನಂ ಹಿತಮ್| |೧೨೦|

ಸ೦-ಬಿಲ್ವಮಜ್ಜಭ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಂ ತೈಲಂ ಬಿಲ್ವತೈಲಮ್| ತೇನ ವಚಾದ್ಯೈಃ ಪಕ್ವೇನ, ಅಥವಾ ತೈಲೇನ-ತಿಲತೈಲೇನ ವಚಾದ್ಯೈಃ ಸಾಧಿತೇನ, ಉಭಯೇನಾಪ್ಯುಷ್ಣೇನ ಬಹುಶೋಽನುವಾಸನಂ ಕಫವಾತಾರ್ತೇ ಹಿತಮ್|

Adhikarana kShINakaPAdau vAyoH prabalatvam, prabalo vAyuH SIghraM cikitsyaH, tridoShANAM cikitsAkramaH (120-122) · Śloka 122

| ಕ್ಷೀಣೇ ಕಫೇ ಗುದೇ ದೀರ್ಘಕಾಲಾತೀಸಾರದುರ್ಬಲೇ||೧೨೦|| ಅನಿಲಃ ಪ್ರಬಲೋಽವಶ್ಯಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ| ಸ ಬಲೀ ಸಹಸಾ ಹನ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ತ್ವರಯಾ ಜಯೇತ್||೧೨೧|| ವಾಯೋರನನ್ತರಂ ಪಿತ್ತಂ ಪಿತ್ತಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಕಫಮ್| ಜಯೇತ್ಪೂರ್ವಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ವಾ ಭವೇದ್ಯೋ ಬಲವತ್ತಮಃ||೧೨೨||

ಸ೦-ಕಫೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಗುದೇ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲೋ ಯೋಽತೀಸಾರಸ್ತೇನ ದುರ್ಬಲೇ-ಬಲಹೀನೇ ಸತಿ, ಅನಿಲಃ ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಃ-ಪಾಯುಸ್ಥಿತಃ, ಅವಶ್ಯಂ ಪ್ರಬಲೋ ಜಾಯತೇ| ಸಃ-ವಾಯುಃ, ಬಲವಾನ್ ಸಹಸಾ-ಜಟಿತ್ಯೇವ, ವ್ಯಾಪಾದಯೇತ್| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ-ವಾಯುಂ, ಶೀಘ್ರಂ ಜಯೇತ್| ತಂ ವಾಯುಂ ಜಿತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಪಿತ್ತಂ ಜಯೇತ್| ಪಿತ್ತಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಕಫಂ ಜಯೇತ್| ಅಥವಾ, ತ್ರಯಾಣಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಯೋ ಬಲವತ್ತಮೋ ದೋಷಸ್ತಮೇವ ಪೂರ್ವಂ ಜಯೇತ್|

Adhikarana BayashokAtIsArayoScikitsA (123) · Śloka 123

ಭೀಶೋಕಾಭ್ಯಾಮಪಿ ಚಲಃ ಶೀಘ್ಱಂ ಕುಪ್ಯತ್ಯತಸ್ತಯೋಃ| ಕಾರ್ಯಾ ಕ್ರಿಯಾ ವಾತಹರಾ ಹರ್ಷಣಾಶ್ವಾಸನಾನಿ ಚ||೧೨೩||

ಸ೦-ಭಯಶೋಕಾಭ್ಯಾಮಪ್ಯನಿಲೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಕುಪ್ಯತಿ, ಅತಸ್ತಯೋಃ-ಭಯಶೋಕಾತೀಸಾರಯೋಃ, ವಾತಹರ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯಾ| ನ ಕೇವಲಂ ವಾತಹರಾ, ಹರ್ಷಣಾಶ್ವಾಸನಾನಿ ಚ ಕಾರ್ಯಾಣಿ, ಭಯಶೋಕನಿವೃತ್ತಯೇ|

Adhikarana atIsAramuktalakShaNam (9) · Śloka 9

ಯಸ್ಯೋಚ್ಚಾರಾದ್ವಿನಾ ಮೂತ್ರಂ ಪವನೋ ವಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರ್ಲಘುಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಶಾನ್ತಸ್ತಸ್ಯೋದರಾಮಯಃ||೧೨೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತ- ಸ್ಥಾನೇಽತೀಸಾರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ್ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೯||

ಸ೦-ಯಸ್ಯ-ಅತೀಸಾರಿಣಃ ಪುರುಷಸ್ಯ, ಉಚ್ಚಾರಾತ್-ಮಲಪ್ರವೃತ್ತೇಃ, ವಿನಾ ಮೂತ್ರಮಥವಾ ವಾತಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರ್ಲೌಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಸತಃ, ತಸ್ಯ ಜಠರರೋಗಃ ಶಾನ್ತ ಇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ- ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತ ಸ್ಥಾನೇಽತೀಸಾರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ನವಮೋ ಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೯||