3. kāsacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯਾਰਮ੍ਭਃ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਨਿਦਾਨੇ ਸ੍ਵਯਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਤੈਵੋਕ੍ਤਃ|

Adhikarana kAsacikitsitAdhyAyaH vAtakAsacikitsA shuddhasya vAtakAsasya cikitsA sapittasya vAtakAsasya cikitsA sakaPasya vAtakAsasya cikitsA (2-3) · Śloka 3

ਅਥਾਤਃ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨|| ) ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਂ ਸ੍ਨੇਹੈਰਾਦਾਵੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਪੇਯਾਯੂਸਰਸਾਦਿਭਿਃ||੧|| ਲੇਹੈਰ੍ਧੂਮੈਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗਸ੍ਵੇਦਸੇਕਾਵਗਾਹਨੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਵਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾਤਂ, ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਤੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ||੨|| ਗ਼ਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ, ਸਕਫਂ ਜਯੇਤ੍ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਃ| |੩|

ਸ੦-ਕੇਵਲਾਨਿਲਜਂ ਕਾਸਂ-ਦੋਸਾਨ੍ਤਰਾਸਂਸਸ੍ਟਂ, ਸ੍ਨੇਹੈਃ-ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਃ, ਆਦਾਵੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਨਨੁ,ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹੈਰੇਵ ਪ੍ਰਧਾਨੋਪਕ੍ਰਮ ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨੇਸੁ, ਨ ਪੁਨਰਨ੍ਯ ਉਪਕ੍ਰਮਃ, ਤਸ੍ਮਾਦਾਦਾਵਿਰ੍ਯਨੇਨ ਨਾਰ੍ਥਃ| ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ| ਵਾਤਃ ਕੇਵਲੋ ਦੋਸਾਨ੍ਤਰਾਵਤਮਾਰ੍ਗਃ ਕਾਸਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍, ਨ ਤ੍ਵਨਾਵਤਮਾਰ੍ਗਃ| ਤਥਾ ਚ ਕਾਸਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵੁਕ੍ਤਮ੍ (ਹ. ਨਿ. ਅ. ੩੧੧੯)-ਤਤ੍ਰਾਧੋ ਵਿਹਤੋਨਿਲਃ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂਪ੍ਰਵਤ੍ਤਃ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਵਂ ਵਾਤਸ੍ਯ ਵਿਹਤੌ ਯੋ ਦੋਸਃ ਕਾਰਣਂ ਕਫਾਦਿਃ, ਤਸ੍ਯ ਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸ਼ਮਂ ਕਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਸੇਨ ਸਹੋਪਕ੍ਰਮਮਸ੍ਯ ਭਿਸਜਃ ਕੁਰ੍ਯੁਰਿਤਿ ਤੇਸਾਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਨਿਰਸਾੜ੍ਥਮਾਦਾਵਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਪੇਯਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤਥਾ, ਬਦ੍ਧੌ ਵਿਡ੍ਵਾਤੌ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਸੇ ਤਂ ਬਸ੍ਤਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਾਤਕਾਸਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਃ-ਭਕ੍ਤਸਮਨਨ੍ਤਰਂ ਪੀਯਮਾਨੈਰ੍ਗ਼ਤੈਰ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਿਕੈਰਿਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਕ੍ਤਾਦਿਭਿਃ| ਮਯੁਰਵ੍ਯਂਸਕਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਮਾਸਃ, ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਾਦਿਗ੍ਵਾਠ੍ਠਞ੍| ਤਥਾ, ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੈਰਿਤ੍ਯੇਸ੍ਵਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਸਕਫਂ ਵਾਤਕਾਸਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਥ ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਹ

Adhikarana guDUcyAdighRutaM vAtakAsanut (3-4) · Śloka 4

| ਗੁਡੂਚੀਕਣ੍ਟਕਾਰੀਭ੍ਯਾਂ ਪਥਕ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਦ੍ਰਸੇ||੩|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਕਾਸਨੁਦ੍ਵਹ੍ਨਿਦੀਪਨਃ| |੪|

ਸ੦-ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਥਕ੍-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਤ੍ਰਿਂਤ੍ਸ਼ਲ੍ਪਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋ ਰਸਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਾਤਕਾਸਾਦਿਜਿਤ੍| ਤਿਸ੍ਰੋਪਿ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯ ਏਤਾ ਅਪੇਕ੍ਸਿਤਕ੍ਰਿਯੇਪਾਦਾਨੇ ਬੋਧ੍ਯਾਃ|

Adhikarana kShArAdighRutaM kAsashvAsAdinut (4-6) · Śloka 6

| ਕ੍ਸਾਰਰਾਸ੍ਨਾਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਪਾਠਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਧਾਨ੍ਯਕੈਃ||੪|| ਦ੍ਵਿਸ਼ਾਣੈਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਪੀਤੋ ਮਣ੍ਡਾਨੁਪਾਯਿਨਾ||੫|| ਸ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹ੍ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗ੍ਰਹਣੀਰੋਗਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍| |੬|

ਸ੦-ਕ੍ਸਾਰਾਦਿਭਿਃ ਪਞ੍ਚਕੋਲਯੁਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਸ਼ਾਣਮਾਤ੍ਰੈਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ ਚ-ਸਰ੍ਪਿਃਪ੍ਰਸ੍ਥੋ, ਮਣ੍ਡਾਨੁਪਾਯਿਨਾ ਪੀਤਃ ਕਾਸਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana rAsnAdighRutaM pa~jcakAsAdijit (6-9) · Śloka 9

| ਦ੍ਰੋਣੇਪਾਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਾਵਰੀਃ||੬|| ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਂ ਬਦਰਂ ਯਵਮ੍| ਤੁਲਾਰ੍ਘਂ ਚਾਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਤੇਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਾਢਕਮ੍||੭|| ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਲਾਂਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਤ੍| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ਪਾਨਨਾਵਨਬਸ੍ਤਿਭਿਃ||੮|| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਸ਼ਿਰਃਕਮ੍ਪਂ ਯੋਨਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾਮ੍| ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਕਾਙ੍ਗਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਲੀਹੋਰ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍||੯||

ਸ੦-ਰਾਸ੍ਨਾਦੀਨਿ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ ਕੁਲਤ੍ਥਬਦਰਯਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍ ਆਜਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਘਤਾਢਕਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤੁਲ੍ਯਕ੍ਸੀਰਂ ਪਾਲਿਕੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਃ-ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫/੮), ਤਦ੍ਧਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦੀਨਾਲੋਚ੍ਯ, ਪਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਜਯਤਿ|

Adhikarana vidAryAdighRutaM kAsajit (10) · Śloka 10

ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਕਾਸਜਿਤ੍| |੧੦|

ਸ੦-ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਾਸਜਿਤ੍|

Adhikarana ashokabIjAdilehaH (10-11) · Śloka 11

| ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਕ੍ਸਵਕਜਨ੍ਤੁਘ੍ਨਾਞ੍ਜਨਪਦ੍ਮਕੈਃ||੧੦|| ਸਬਿਡੈਸ਼੍ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਘਤਪ੍ਲੁਤਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਯਸ਼੍ਚਾਨੁ ਪਿਬੇਦਾਜਂ ਕਾਸਾਤਿਪੀਡਿਤਃ||੧੧||

ਸ੦-ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਡਸਹਿਤੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕਾਸਜਿਤ੍| ਤੇਸਾਂ ਵਾ-ਅਸ਼ੋਕਬੀਜਾਦੀਨਾਂ, ਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਪ੍ਲੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ, ਛਾਗਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕਾਸੇਨਾਤਿਪੀਡਿਤਃ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana viDa~ggAdilehaH (12-13) · Śloka 13

ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਨਾਗਰਂ ਰਾਸ੍ਨਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕ੍ਸਾਰਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਯਾ||੧੨|| ਸਕਫੇਨਿਲਜੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਹਤਾਗ੍ਨਿਸੁ| |੧੩|

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਵਿਡਙ੍ਗਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾ-ਯਥਾਯੋਗਂ ਹ੍ਰ੍ਸ੍ਵਮਧ੍ਯੋਤ੍ਤਮਯਾ, ਪਿਬੇਤ੍ ਵਾਤਜੇ ਸਕਫੇ ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਸੁ ਚ|

Adhikarana durAlaBAdilehaH (13-14) · Śloka 14

| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਸ਼ਠੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍||੧੩|| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਵਾਤਜੇ| |੧੪|

ਸ੦-ਦੁਰਾਲਭਾਦੀਨ੍ ਕਰ੍ਕਟਾਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਤੈਲੇਨ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana duHsparshAdilehaH pippalIshuNThIlehaH BAr~ggIshuNThIlehaH (14-15) · Śloka 15

| ਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮੁਸ੍ਤਾਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਕੀਂ ਸ਼ਠੀਮ੍||੧੪|| ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨ੍ਯਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਣਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਚ ਸਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ||੧੫||

ਸ੦-ਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦੀਨਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਮਵੇਲਹਯੇਤ੍| ਤਥੈਵ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਪੁਰਾਣਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਪੁਰਾਣਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਂਸਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਲੇਹਯੇਤ੍|

Adhikarana pippalyAdipAnapa~jcakam (16-17) · Śloka 17

ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਕਸ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸਸਿਤਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਕਣਰੇਣੁਕਾਮ੍||੧੬|| ਪਿਬੇਦ੍ਵਦਰਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਵਾ ਮਦਿਰਾਦਧਿਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੧੭||

ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਕਦੁਸ੍ਣੇਨ ਜਲੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵਸਹਿਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰੇਣੁਕਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਬਦਰਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਬਹੁਵਚਨੋਪਾਦਾਨਾਚ੍ਚ ਮਦਿਰਯਾ ਅਥਵਾ ਦਧ੍ਨਾ ਮਸ੍ਤੁਨਾ ਵੇਤ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਮ੍, ਨ ਤੁ ਦਧ੍ਨੋ ਮਸ੍ਤਿਵਤਿ| ਪਿਪ੍ਲੀਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana sapInase kAse dhUmaH (18) · Śloka 18

ਕਾਸੀ ਸਪੀਨਸੋ ਧੂਮਂ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਹਿਧ੍ਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋਕ੍ਤਧੂਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨਃ||੧੮||

ਸ੦-ਕਾਸੀ ਪੀਨਸੀ ਚ ਸ੍ਨੈਹਿਕਂ ਧੂਮਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਨੋ ਹਿਧ੍ਮੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਾਸੋਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਧੂਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana mAMsarasayUShAH (19) · Śloka 19

ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕੈਃ ਸ਼ਾਲਿਯਵਗੋਧੂਮਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍| ਰਸੈਰ੍ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਰ੍ਵਾ ਭੋਜਯੇਦ੍ਧਿਤਾਨ੍||੧੯||

ਸ੦-ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਦਿਜੈਰ੍ਮਾਸਰਸੈਰਥਵਾ ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਹਿਤਾਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਹਿਤਾਨਿਤਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਵਸ਼ਾਤ੍ ਯਵਾ (ਸ਼ਾਲ੍ਯਾ) ਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਯਤ੍ ਪਥ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤੇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਤਿ|

Adhikarana yavAnyAdipeyA (20-21) · Śloka 21

ਯਵਾਨੀਪਿਪ੍ਪਲੀਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਨਾਗਰਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਰਾਸ੍ਨਾਜਾਜੀਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਪਲਾਸ਼ਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੨੦|| ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਪੇਯਾਮਨਿਲਜੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਟਿਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕੋਸ੍ਠਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀਮ੍||੨੧||

ਸ੦-ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮਮ੍ਲਲਵਣਾਂ ਪੇਯਾਂ ਵਾਤਜੇਕਾਸੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਮ੍ ? ਕਟ੍ਯਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨੀਮ੍|

Adhikarana dashamUlAdipeyA (22) · Śloka 22

ਦਸ਼ਮੂਲਰਸੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਪੇਯਾਂ|੨੨|

ਸ੦-ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਾਮ੍, ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪਞ੍ਚਕੋਲਗੁਡਯੁਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kShaireyIpeyA (22) · Śloka 22

| ਸਮਤਿਲਾਂ ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ ਵਾ ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍||੨੨||

ਸ੦-ਕ੍ਸੈਰੇਯੀਂ-ਕ੍ਸੀਰਸਂਸ੍ਕਤਾਂ ਵਾ ਪੇਯਾਂ, ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਮ੍ ? ਸਮਤਿਲਾਂ,-ਤਿਲਸਹਿਤਾਂ| ਤਥਾ, ਸਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍|

Adhikarana mAMsapeyA (23) · Śloka 23

ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਕੌਕ੍ਕੁਟਵਾਰਾਹੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਵਾ ਸਾਜ੍ਯਸੈਨ੍ਧਵਾਮ੍| |੨੩|

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਾਂਸੈਃ ਸਾਧਿਤਾਂ ਸਘਤਸੈਨ੍ਧਵਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana shAkAni (23-24) · Śloka 24

| ਵਾਸ੍ਤੁਕੋ ਵਾਯਸੀਸ਼ਾਕਂ ਕਾਸਘ੍ਨਃ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਃ||੨੩|| ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਬਾਲਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚ ਮੂਲਕਮ੍| |੨੪|

ਸ੦-ਵਾਸ੍ਤੁਕਾਦਯਃ ਸ਼ਾਕਵਿਸ਼ੇਸਾਃ|

Adhikarana snehAH BakShyAH (24) · Śloka 24

| ਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੈਲਾਦਯੋਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ||੨੪||

ਸ੦-ਤੈਲਾਦਯਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ| ਸਂ-ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਹਿਤਾਃ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚੇਕ੍ਸੁਰਸਸ਼੍ਚ ਗੁਡਸ਼੍ਚ, ਤੇਸਾਮਿਮੇ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸੁਰਸਗੌਡਿਕਾਃ| "ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਪਦਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ " ਇਤਿ ਭਾਸ੍ਯਕਾਰਵਚਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੈਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨ ਇਕ੍ਸੁਰਸਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਗੁਡਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਹਿਤਾ ਇਤ੍ਯਵਤਿਸ੍ਠਤੇ|

Adhikarana pAnAni (25) · Śloka 25

ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਾਰਨਾਲਾਮ੍ਲਫਲਾਮ੍ਬੁਮਦਿਰਾਃ ਪਿਬੇਤ੍| |੨੫|

ਸ੦-ਤਥਾ, ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਾਦੀਨਿ ਪਿਬੇਤ੍| ਇਤਿ ਵਾਤਜੇ ਕਾਸੇ ਪ੍ਰਾਯੇਣੋਪਯੋਗ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍|

Adhikarana pittakAsacikitsA sakaPe pittakAse vamanam (25-26) · Śloka 26

| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤੁ ਸਕਫੇ ਵਮਨਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਹਿਤਮ੍||੨੫|| ਤਥਾ ਮਦਨਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੁਕਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੈਃ| ਫਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾ ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਃ||੨੬||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਕਾਸੇ, ਕਿਮ੍ਭੂਤੇ ? ਸਕਫੇ-ਕਫਯੁਕ੍ਤੇ, ਤੁ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਅਤ ਏਵ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੨੭)-"ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਤ੍ ਬਹੁਕਫਤ੍ਵਂ ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਯਾਵਨ੍ਮਦਨਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਵਥਿਤੈਰ੍ਜਲੈਰ੍ਵਮਨਮਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਦ੍ਧਿਤਮ੍, ਅਥਵਾ ਮਦਨਫਲਮਧੁਕਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਰਸਾਪ੍ਲੁਤੈਰ੍ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana tanukaphe pittakAse virecanam,ghanakaphe pittakAse virecanam (27) · Śloka 27

ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਕਾਯ ਯੁਤਾਂ ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ||੨੭||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਕਾਸੇ ਤਨੁਕਫੇ-ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ, ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਮਧੁਰੈਰ੍ਯੁਤਾਂ ਵਿਰੇਕਾਯ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਘਨੇ ਤੁ ਕਫੇ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸਹ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana tanukaPe pittakAse saMsarjanam ghanakaPe pittakAse saMsarjanam (28) · Śloka 28

ਹਤਦੋਸੋ ਹਿਮਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਭਜੇਤ੍| ਘਨੇ ਕਫੇ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਿਕ੍ਤੋਪਸਂਹਿਤਮ੍||੨੮||

ਸ੦-ਹਤਦੋਸੋ ਨਰੋ ਹਿਮਂ ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ-ਵਿਰੇਕਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਂ, ਭਜੇਤ੍| ਘਨੇ ਤੁ ਕਫੇ ਸ਼ੀਤਂ ਤਥਾ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਿਕ੍ਤਯੁਤਂ ਸਂਸਰ੍ਜਨਂ ਭਜੇਤ੍|

Adhikarana shuddhepittakAse lehaH sakaPe pittakAse lehaH savAte pittakAse lehaH (29) · Śloka 29

ਲੇਹਃ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਿਤਾਧਾਤ੍ਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਹਿਮੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਸਕਫੇ ਸਾਬ੍ਦਮਰਿਚਃ ਸਘਤਃ ਸਾਨਿਲੇ ਹਿਤਃ||੨੯||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਸਿਤਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ| ਸਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਾਬ੍ਦ ਮਰਿਚੋ ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ| ਸਾਨਿਲੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸਘਤੋ ਲੇਹੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana mRudvIkAdilehaH (30) · Śloka 30

ਮਦ੍ਵੀਕਾਰ੍ਧਸ਼ਤਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਮ੍| ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ|੩੦|

ਸ੦-ਤਥਾ, ਮਦ੍ਵੀਕਾਗੁਲਿਕਾਃ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਂ ਚ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|

Adhikarana goshakRudrasalehaH (30) · Śloka 30

| ਗੋਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍||੩੦||

ਸ੦-ਗੋਰ੍ਵਾ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਪਸ੍ਯ-ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤੇਃ, ਸ਼ਕਦ੍ਰਸਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|

Adhikarana tvagelAdilehaH (31-32) · Śloka 32

ਤ੍ਵਗੇਲਾਵ੍ਯੋਸਮਦ੍ਵੀਕਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਲਾਜਮੁਸ੍ਤਾਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਬਿਭੀਤਕੈਃ||੩੧|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਹਾ| |੩੨|

ਸ੦-ਤ੍ਵਗੇਲਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਹੋ ਹਦ੍ਰੋਗਕਾਸਹਾ ਭਵਤਿ|

Adhikarana ghanakaPa pittakAse annapAnaM tanukaPe pittakAse annapAnam (32-34) · Śloka 34

| ਮਧੁਰੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲਰਸੈਰ੍ਯਵਸ਼੍ਯਾਮਾਕਕੋਦ੍ਰਵਾਃ||੩੨|| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਯੂਸੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਹਿਤਾਃ| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਕਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਃ||੩੩|| ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਨੁਕਫੇ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਃ| |੩੪|

ਸ੦-ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਜਾਙ੍ਗਲੈ ਰਸੈਰ੍ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਥਾ ਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਾਦਿਯੂਸੈਸ੍ਤਥਾ ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ਾਕੈਸ਼੍ਚ ਸਹ ਯਵਾਦਯੋ ਮਾਤ੍ਰਯਾ-ਪਰਿਮਿਤਾਃ, ਹਿਤਾਃ| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਲੇਹਾਸ਼੍ਚ ਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਤਨੁਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਾਲਯਃ ਸਸ੍ਟਿਕਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਦਿਭਿਰ੍ਹਿਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ-ਭਵੇਯੁਃ|

Adhikarana anupAnAni (34) · Śloka 34

| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਃ||੩੪||

ਸ੦-ਅਨੁਪਾਨਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭੋ ਹਿਤਮ੍, ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸਾਃ ਪਯਸ਼੍ਚ|

Adhikarana mAMsarasakShIrapeyAyUShAH (35) · Śloka 35

ਕਾਕੋਲੀਬਹਤੀਮੇਦਾਦ੍ਵਯੈਃ ਸਵਸਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਰਸਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਯੂਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੫||

ਸ੦-ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਾਂਸਰਸਾਦੀਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|

Adhikarana kShIrAntaraM peyAntaram (36-37) · Śloka 37

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਕਣਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਤਣਾਖ਼੍ਯਂ ਚ ਪਚੇਜ੍ਜਲੇ| ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੬|| ਸਾਧਿਤਾਂ ਤੇਨ ਪੇਯਾਂ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਾਂ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| |੩੭|

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਕਾਸੇ ਤਥਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨ੍ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇਨ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਸਮਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ [ ਸ਼ੀਤਂ ] ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੇਨ ਵਾ-ਜਲੇਨ, ਸਾਧਿਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਤਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana pAnakam (37-38) · Śloka 38

| ਸ਼ਠੀਹ੍ਨੀਬੇਰਬਹਤੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍||੩੭|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍ਪੂਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਘਤਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| |੩੮|

ਸ੦-ਸ਼ਠ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਜਲੇ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੂਤਂ ਰਸਂ ਘਤਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana ghRutacUrNakvAthAH (38-40) · Śloka 40

| ਮੇਦਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਕਾਕੋਲੀਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂ ਬਲਾਮ੍||੩੮|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਜੀਵਕਂ ਮੁਦ੍ਗਮਾਸਪਰ੍ਣ੍ਯੌ ਦੁਰਾਲਭਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਤਤ੍||੩੯|| ਪਾਨਭੋਜਨਲੇਹੇਸੁ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਜਿਤ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮੇਤੇਸਾਂ ਕਸਾਯਮਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੪੦||

ਸ੦-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨ੍ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯਾਸ੍ਟਗੁਣੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਾਨਾਦਿਸੁ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਜਿਤ੍| ਏਤੇਸਾਂ ਵਾ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ, ਚੂਰ੍ਣਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵੈਸਾਮੇਵ ਕਸਾਯਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kaPakAsacikitsA kaPakAse snehaH (41) · Śloka 41

ਕਫਕਾਸੀ ਪਿਬੇਦਾਦੌ ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੪੧||

ਸ੦-ਕਫਕਾਸੀ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਕਾਸ੍ਠਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਾਤ੍ ਯਃ ਸ੍ਰੁਤਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਂ ਵ੍ਯੋਸਯਵਕ੍ਸਾਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kaPakAse vamanavirecananasyAni (42) · Śloka 42

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਿਰੇਚਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਰ੍ਬਲਿਨਂ|੪੨|

ਸ੦-ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚ ਸਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਧੋ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ| ਯੁਕ੍ਤਿਤੋ-ਯਥਾਬਲਹਾਨਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਕੈਰ੍ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ? ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰੇਕੈਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਾਤੁਰਮ੍ ? ਬਲਵਨ੍ਤਮ੍|

Adhikarana kaPakAse saMsarjanam (42-44) · Śloka 44

| ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍||੪੨|| ਯਵਮੁਦ੍ਗਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ਨੈਰੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਃ ਕਟੂਤ੍ਕਟੈਃ| ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਵਾਰ੍ਤਾਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕ੍ਸਾਰਕਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੪੩|| ਧਾਨ੍ਵਬੈਲਰਸੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਨਿਮ੍ਬਜੈਃ| |੪੪|

ਸ੦-ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚ-ਪੇਯਾਦਿਪਰਿਪਾਟੀਂ ਚ, ਅਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਯਵਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾਯੋਗਮੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸੈਸ੍ਤਥਾ ਕਟੂਤ੍ਕਟੈਃ-ਪ੍ਰਭੂਤਕਟੁਕੈਃ, ਕਾਸਮਰ੍ਦਕਾਦਿਯੁਕ੍ਤੈਃ| ਧਨ੍ਵਨਿ ਭਵਾ ਧਾਨ੍ਵਾਃ-ਜਾਙ੍ਗਲਾਃ, ਬਿਲੇਸੁ ਭਵਾ ਬੈਲਾਃ-ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ, ਤੇਸਾਂ ਰਸਾਸ੍ਤੈਰ੍ਮਾਸਰਸੈਃ ਸਹੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਨੇਹੈਸ੍ਤਿਲਦਿਜੈਃ ਸਹ|

Adhikarana kaPakAse udakapAnaM kaPakAse uShitodakapAnam (44-45) · Śloka 45

ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬੁ ਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁ ਮਦ੍ਯਂ ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੪੪|| ਮੂਲੈਃ ਪੌਸ੍ਕਰਸ਼ਮ੍ਯਾਕਪਟੋਲੈਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍| ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਰਿ ਸਹਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਾਲੇਸ੍ਵਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਾ ਤ੍ਰਿਸੁ||੪੫||

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਮ੍ਬ੍ਵਾਦੀਨ੍(ਨਿ) ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਮੂਲੈਃ ਪੌਸ੍ਕਰਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਸ਼ਾਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ-ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਥਿਤਂ, ਵਾਰਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਅਨ੍ਨਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਸੁ ਕਾਲੇਸੁ-ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਵਸਾਨਲਕ੍ਸਣੇਸੁ, ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kaPakAsepippalyAdayastrayo lehAH (46-47) · Śloka 47

ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਬਿਭੀਤਕਮ੍| ਸ਼ਿਖ਼ਿਕੁਕ੍ਕੁਟਪਿਚ੍ਛਾਨਾਂ ਮਸੀ ਕ੍ਸਾਰੋ ਯਵੋਦ੍ਭਵਃ||੪੬|| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਚ ਮਧੁਦ੍ਰਵਾਃ| ਕਫਕਾਸਹਰਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਯੋਜਿਤਾਃ||੪੭||

ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੇਹਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੈਰ੍ਯੋਜਿਤਾ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਕਫਕਾਸਹਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ|

Adhikarana kaPakAse madhunetyAdayo~aShTau lehAH (48-49) · Śloka 49

ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਂ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਨੈਵ ਚ ਜੋਙ੍ਗਕਮ੍| ਪਥਗ੍ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਵਾਰ੍ਤਾਕਭਙ੍ਗਜਾਨ੍||੪੮|| ਕਾਸਘ੍ਨਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤਃ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ| |੪੯|

ਸ੦-ਤਥਾ ਕਫਕਾਸੇ ਮਧੁਨਾ ਮਰਿਚਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਮਾਕ੍ਸੀਕੇਣੈਵਾ ਗੁਰੁਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਦੀਨਾਮ੍ ਰਸਾਨ੍ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehatrayam (49-51) · Śloka 51

| ਦੇਵਦਾਰੁਸ਼ਠੀਰਾਸ੍ਨਾਕਰ੍ਕਟਾਖ਼੍ਯਾਦੁਰਾਲਭਾਃ||੪੯|| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਾਗਰਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਸਿਤੋਪਲਾ| ਲਾਜਾਃ ਸਿਤੋਪਲਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਦ੍ਭਵਾ||੫੦|| ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ| |੫੧|

ਸ੦-ਦੇਵਦਾਰ੍ਵਾਦਯੋ ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਲੇਹਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ-ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਗਦਿਤਾਃ, ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਕਫੇ ਸ੍ਯੁਃ| ਅਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਗੀਧਾਤ੍ਰੀਫਲੋਦ੍ਭਵੇਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮਾਮਲਕਮਾਹੁਃ| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਗੀ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਤਿ ਵ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ|

Adhikarana dADimAdyaM cUrNam,guDakShArAdicUrNam (51-53) · Śloka 53

| ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ ਦਾਡਿਮਾਦਸ੍ਟੌ ਗੁਡਾਦ੍ਵ੍ਯੋਸਾਤ੍ਪਲਤ੍ਰਯਮ੍||੫੧|| ਰੋਚਨਂ ਦੀਪਨਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਪੀਨਸਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ਗੁਡਕ੍ਸਾਰੋਸਣਕਣਾਦਾਡਿਮਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍||੫੨|| ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪਲਦ੍ਵਯਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਕਰ੍ਸਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍| |੫੩|

ਸ੦-ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਪਲੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਗੁਡਾਦਸ੍ਟੌ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾਤ੍ ਪਲਤ੍ਰਯਮਿਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦਾਡਿਮਾਦ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਰੋਚਨਾਦਿਗੁਣਂ ਪੀਨਸਾਦਿਜਿਤ੍| ਸਂ-ਗੁਡਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਲਦ੍ਵਯਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਕਰ੍ਸਂ ਅਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਮ੍|

Adhikarana pAcanam (53) · Śloka 53

| ਪਿਬੇਜ੍ਜਵਰੋਕ੍ਤਂ ਪਥ੍ਯਾਦਿ ਸਸ਼ਙ੍ਗੀਕਂ ਚ ਪਾਚਨਮ੍||੫੩||

ਸ੦-ਤਥਾ ਜ੍ਵਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਂ (ਸ਼੍ਲੋ. ੬੨)- "ਪਥ੍ਯਾਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੀ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪਾਚਨਂ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗੀਸਹਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍|

Adhikarana pAcanAntaram (54) · Śloka 54

ਅਥਵਾ ਦੀਪ੍ਯਕਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਘਨਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਸਕਣਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਕਫਕਾਸੀ ਜਲੇਪਿ ਵਾ||੫੪||

ਸ੦-ਦੀਪ੍ਯਕਾਦਿਕਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲੇਥਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸਹਿਤਂ ਕਫਕਾਸੀ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana shamanam (55) · Śloka 55

ਤੈਲਭਸ੍ਟਂ ਚ ਵੈਦੇਹੀਕਲ੍ਕਾਕ੍ਸਂ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਪਾਯਯੇਤ੍ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਂ ਕੁਲਤ੍ਥਸਲਿਲਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੫੫||

ਸ੦-ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਕਰ੍ਸਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਤੈਲੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਕੁਲਤ੍ਥਸਲਿਲਾਪ੍ਲੁਤਂ ਕਫਕਾਸਘ੍ਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana dashamUlaghRutam (56-57) · Śloka 57

ਦਸ਼ਮੂਲਾਢਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯਾਕ੍ਸਸਮੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਠੀਬਿਲ੍ਵਸੁਰਸਾਵ੍ਯੋਸਹਿਙ੍ਗੁਭਿਃ||੫੬|| ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਪਹਮ੍| |੫੭|

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਢਕੇ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ ਪੇਯਾਨੁਪਾਨਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਕਫਾਮਯਘ੍ਨਮ੍|

Adhikarana nirguNDIghRutam (57) · Śloka 57

| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਨਿਰ੍ਯਾਸਸਾਧਿਤਂ ਕਾਸਜਿਦ੍ਧਤਮ੍||੫੭||

ਸ੦-ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਪਤ੍ਰਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਕਾਸਜਿਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (58) · Śloka 58

ਘਤਂ ਰਸੇ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ੫੭ ੧/੨| |੫੮|

ਸ੦-ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਰਸੇ ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਚ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਮ੍|

Adhikarana punarnavAdighRutam (58) · Śloka 58

ਪੁਨਰ੍ਨਵਸ਼ਿਵਾਟਿਕਾਸਰਲਕਾਸਮਰ੍ਦਾਮਤਾ- ਪਟੋਲਬਹਤੀਫਣਿਜ੍ਜਕਰਸੈਃ ਪਯਃਸਂਯੁਤੈਃ| ਘਤਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਮੁਪਯੁਜ੍ਯ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਨ ਕਾਸਵਿਸਮਜ੍ਵਰਕ੍ਸਯਗੁਦਾਙ੍ਕੁਰੇਭ੍ਯੋ ਭਯਮ੍||੫੮||

ਸ੦-ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਰਸੈਃ ਪਯਸਾ ਯੁਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਨਾ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮੁਪਯੁਜ੍ਯ-ਪੀਤ੍ਵਾ, ਕਾਸਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਨ ਜਾਯਤੇ| "ਵਸੁਗ੍ਰਹਯੁਤਾ ਜਸੌ ਜਸਯਲਾਸ਼੍ਚ ਪਥ੍ਵੀ ਗੁਰੁਃ|" ਅਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਰਸੋ ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਸਮਂ ਘਤਂ ਵ੍ਯੋਸਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮਿਤਿ ਪਾਕਕ੍ਰਮਃ|

Adhikarana kaNTakArIghRutam (59-63) · Śloka 63

ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾਃ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾ ਰਸਾਢਕੇ||੫੯|| ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਸ਼ਠਿਦਾਡਿਮੈਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਯਵਕ੍ਸਾਰਮੂਲਾਮਲਕਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੬੦|| ਵਸ਼੍ਚੀਵਬਹਤੀਪਥ੍ਯਾਯਵਾਨੀਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਧਿਭਿਃ| ਮਦ੍ਵੀਕਾਚਵ੍ਯਵਰ੍ਸਾਭੂਦੁਰਾਲਮ੍ਭਾਮ੍ਲਵੇਤਸੈਃ||੬੧|| ਸ਼ਙ੍ਗੀਤਾਮਲਕੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਰਾਸ੍ਨਾਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਸੁ ਚੇਸ੍ਯਤੇ||੬੨|| ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਘਤਂ ਚੈਤਤ੍ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| |੬੩|

ਸ੦-ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਸਮੂਲਫਲਪਤ੍ਰਾਯਾ ਰਸਾਢਕੇ ਬਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਾਧਿਸ੍ਵਿਸ੍ਯਤੇ-ਅਭਿਹਿਤਮ੍| ਇਦਂ ਚ ਕਣ੍ਟਾਕਾਰੀਘਤਂ ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍|

Adhikarana vyAghrIlehaH (63-67) · Śloka 67

| ਪਚੇਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ ਵਹੇਪਾਮਾਢਕਸ੍ਥਿਤੇ||੬੩|| ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਪੂਤੇ ਤੁ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਯੋਸਰਾਸ੍ਨਾਮਤਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍| ਸ਼ਙ੍ਗੀਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਘਨਗ੍ਰਨ੍ਥਿਧਨ੍ਵਯਾਸਾਨ੍ ਪਲਾਰ੍ਧਕਾਨ੍||੬੪|| ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਚ| ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯਾਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਦਧਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍||੬੫|| ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਿਨਿ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਪਥਕ੍ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਤਵਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯਾਨਵਸ੍ਯ ਚ||੬੬|| ਲੇਹੋਯਂ ਗੁਲ੍ਮਹਦ੍ਰੋਗਦੁਰ੍ਨਾਮਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| |੬੭|

ਸ੦-ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਂ-ਮਰ੍ਦਿਤਾਂ, ਜਲਸ੍ਯ ਵਹੇ-ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਰੋਣੇ, ਪਚੇਤ੍| ਆਢਕਸ੍ਥਿਤੇ ਜਲੇ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵ੍ਯੋਸਾਦੀਨਿ ਅਰ੍ਧਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਰੇਵਾਗ੍ਨਿਕਃ-ਚਿਤ੍ਰਕਃ| ਘਤਸ੍ਯ ਚ ਸੋਡਸ਼ ਪਲਾਨਿ, ਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਯਾਃ,-ਵਿਮਲਾਯਾਃ, ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ, ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਚੇਤ੍| ਦਰ੍ਵੀ ਲਿਮ੍ਪਤੀਤਿ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੀ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਿਨਿ, ਅਵਲੇਹੇ ਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਯਂ ਲੇਹੋ ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana dhUmaH (67) · Śloka 67

| ਸ਼ਮਨਂ ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਸ਼ੋਧਨਂ ਬਹਲੇ ਕਫੇ||੬੭||

ਸ੦-ਤਥਾ ਕਫਕਾਸੇ ਸ਼ਮਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਸ਼ੋਧਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਘਨਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਸ਼ੋਧਨਂ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥ ਤਮੇਵ ਧੂਮਮਾਹ-

Adhikarana dhUmAntaram (68-69) · Śloka 69

ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਲਮਧੁਕਮਾਂਸੀਮੁਸ੍ਤੇਙ੍ਗੁਦੀਤ੍ਵਚਃ| ਧੂਮਂ ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਦਨੁ||੬੮|| ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਗੁਡਯੁਤਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਧੂਮੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸਃ| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕਾਸਾਨਚਿਰੇਣ ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨ੍||੬੯||

ਸ੦-ਏਤੇਸਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਂ ਧੂਮਂ ਕਾਸਘ੍ਨਵਿਧਿਨਾ-ਸੂਤ੍ਰੋਦਿਤੇਨ, ਪੀਤ੍ਵਾਨੁ-ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਨਿਸ੍ਠ੍ਯੂਤਾਨ੍ਤੇ ਕੋਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ ਧੂਮਃ ਪੀਤੋ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰਾਨ੍ ਕਾਸਾਂਸ਼੍ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨ੍ ਆਸ਼੍ਵੇਵ ਹਨ੍ਤਿ| ਚਿਰਨ੍ਤਨਾਨਿਤਿ "ਸਾਯਂ ਚਿਰਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਠ੍ਯੁਃ|

Adhikarana tamakopadrave pratIkAra (70) · Śloka 70

ਤਮਕਃ ਕਫਕਾਸੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ| ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤ੍ਰ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭੦||

ਸ੦-ਕਫਕਾਸੇ ਯਦਿ ਤਮਕਃ ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਜਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰਤਮਕੇ, ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਕ੍ਰਿਯਾਮਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana anubandhaBedAccikitsA (71-72) · Śloka 72

ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪਵਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਫਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍||੭੧|| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਾਰ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਰੁਕ੍ਸਣਮ੍| ਕਾਸੇ ਕਰ੍ਮ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕਫਜੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਮ੍||੭੨||

ਸ੦-ਪਵਨੇ ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਸਤਿ ਕਫਕਾਸਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਨੁਬਨ੍ਧਯੋਰ੍ਵਾਤਕਫਯੋਃ ਪਿਤ੍ਤਕਾਸਨਾਸ਼ਿਨੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤ੍ਮਕੇ ਸ਼ੁਸ੍ਕੇ ਕਾਸੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ| ਆਰ੍ਦ੍ਰੇ ਤੁ ਕਾਸੇ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਰ੍ਮ| ਕਫਜੇ ਤੁ ਕਾਸੇ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਤਿਕ੍ਤਸਂਯੁਤਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਰ੍ਮ|

Adhikarana uraHkShate auShadham (73) · Śloka 73

ਉਰਸ੍ਯਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣ|੭੩|

ਸ੦-ਅਨ੍ਤਃਕ੍ਸਤ ਉਰਸਿ ਸਤਿ ਸਦ੍ਯਃ-ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ, ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਜਨੇਨ ਲਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ (ਸੂ.ਅ.੧੩)-"ਲਾਕ੍ਸਾ ਸਦ੍ਯਃਕ੍ਸਤਘ੍ਨਾਨਾਮ੍|" ਇਤਿ|

Adhikarana jIrNaiShadhe Bojanam (73) · Śloka 73

| ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜੀਰ੍ਣੇਦ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍||੭੩||

ਸ੦-ਜੀਰ੍ਣੇ-ਪਰਿਣਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੌਸਧੇ, ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਸਹ ਸ਼ਾਲਿਮ(ਲੀਨ) ਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍(ਰਾਨ੍)|

Adhikarana pArshvarujAdyanvite auShadham (74) · Śloka 74

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤਿਸਰੁਕ੍ਚਾਲ੍ਪਪਿਤ੍ਤਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤਾਂ ਸੁਰਾਯੁਤਾਮ੍| |੭੪|

ਸ੦-ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਸ੍ਤ੍ਯਾਦਿਰੁਗਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਤਾਂ-ਲਾਕ੍ਸਾਂ, ਸੁਰਾਯੁਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana BinnaviTke auShadham (74) · Śloka 74

| ਭਿਨ੍ਨਵਿਟ੍ਕਃ ਸਮੁਸ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਂ ਸਵਤ੍ਸਕਾਮ੍||੭੪||

ਸ੦-ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀਸੋ ਨਰੋ ਮੁਸ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਪਾਠਾਵਤ੍ਸਕਾਨ੍ਵਿਤਾਂ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana dIptAnale auShadham (75) · Śloka 75

ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਂ ਜੀਵਨੀਯਂ ਗਣਂ ਸਿਤਾਮ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀ ਸਮਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੀਪ੍ਤਾਨਲਃ ਪਿਬੇਤ੍||੭੫||

ਸ੦-ਲਾਕ੍ਸਾਦੀਨਿ ਹਿ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana sandhAnArthaM payaH (76) · Śloka 76

ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਰਿਕਾਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਦ੍ਮਕੇਸਰਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਮਧੁਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸਤੀ||੭੬||

ਸ੦-ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਰਿਕਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਸਨ੍ਧਾਨਾਰ੍ਥਮੁਰਸਿ ਕ੍ਸਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana jvaradAhe auShadhadvayam (77) · Śloka 77

ਯਵਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਕ੍ਤੂਨ੍ਵਾ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍||੭੭||

ਸ੦-ਯਵਾਨਾਮਾਮਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਯੁਤਂ ਜ੍ਵਰਦਾਹੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kAse auShadhacatuShTayam (78-79) · Śloka 79

ਕਾਸਵਾਂਸ੍ਤੁ ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤਮ੍| ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚਂ ਹਿਤਮ੍||੭੮|| ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੭੯||

ਸ੦-ਕਾਸਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰੌਸਧੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਗੁਡੋਦਕਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਮਲਕਾਨਾਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|

Adhikarana kAse parvAsthishUle cauShadham (80) · Śloka 80

ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲੀ ਚ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਃ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਪਿਪ੍ਪਲੀਬਲਾਃ||੮੦||

ਸ੦-ਕਾਸੀ ਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਸ਼ੂਲਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾ ਮਧੂਕਾਦੀਰ੍ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana elAdi (trijAtakAdi)guTikA (81-83) · Śloka 83

ਤ੍ਰਿਜਾਤਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਰ੍ਧਪਲਂ ਸਿਤਾ| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਮਧੂਕਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੮੧|| ਮਧੁਨਾ ਗੁਟਿਕਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਾ ਵਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਚ੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਿਧ੍ਮਾਮਦਭ੍ਰਮਾਨ੍||੮੨|| ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਸ੍ਵਰਭ੍ਰਂਸ਼ਪ੍ਲੀਹਸ਼ੋਸਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤਾਨ੍| ਰਕ੍ਤਨਿਸ੍ਠੀਵਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਰੁਕ੍ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵਰਾਨਪਿ||੮੩||

ਸ੦-ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਮਰ੍ਧਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਣਾ ਕਰ੍ਸਦ੍ਵਯਮਾਤ੍ਰਾ ਸਿਤਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਮਧੁਨਾ ਕਤਾ ਗੁਟਿਕਾ ਵਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤ ਸ਼ੋਣਿਤਾਦੀਨ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ|

Adhikarana raktaShThIve auShadhadvayam (84-85) · Śloka 85

ਵਰ੍ਸਾਭੂਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਜਂ ਰਜਃ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਪਿਬੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪਯੋਗ਼ਤੈਃ||੮੪|| ਮਧੂਕਮਧੁਕਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍| |੮੫|

ਸ੦-ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਪਯੋਗ਼ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਸ੍ਠੀਵੀ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਮਧੂਕਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana atra raktapittauShadhamapi (85) · Śloka 85

| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਾਰ੍ਗਵਿਸਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍||੮੫||

ਸ੦-ਮਾਰ੍ਗੇਣ-ਮੁਖ਼ਾਦਿਨਾ, ਵਿਸਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਯਥਾਯਥਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਕ੍ਤਮੌਸਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana mUDhavAte auShadham (86) · Śloka 86

ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਤ੍ਵਜਾਮੇਦਃ ਸੁਰਾਭਸ੍ਟਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| |੮੬|

ਸ੦-ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਸੋਜਾਯਾ ਮੇਦਃ ਸੁਰਯਾ ਭਸ੍ਟਮੀਸਤ੍ਸੈਨ੍ਧਵਸਹਿਤਮਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana kShAmakShINAdau auShadham (86-87) · Śloka 87

| ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕੋ ਮਨ੍ਦਨਿਦ੍ਰੋਗ੍ਨਿਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍||੮੬|| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸਰੇਣਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| |੮੭|

ਸ੦-ਕ੍ਸਾਮਃ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕੋ ਮਨ੍ਦਨਿਦ੍ਰੋ ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਃ ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾ ਸਰੇਣ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮਜਾਮੇਦੋਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana kShINakShatakRutakRusheShu auShadham (87-88) · Śloka 88

| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਵਗੋਧੂਮਂ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮਧੁ||੮੭|| ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਃ ਕਸ਼ਃ| |੮੮|

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਕ੍ਸੀਣਃ ਕ੍ਸਤਃ ਕਸ਼ੋ ਵਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਕਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਮ੍|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadham (88-89) · Śloka 89

| ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਸਃ||੮੮|| ਪਿਪ੍ਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਧਨਮ੍| |੮੯|

ਸ੦-ਸ ਚ-ਕ੍ਸੀਣਾਦਿਃ, ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਤ੍ਪਿਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਘਤੇਨ ਭਸ੍ਟਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਵਰ੍ਧਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadhAntaram kShatoraske auShadham (89-91) · Śloka 91

| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਸ਼ਾਲਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ||੮੯|| ਤਾਲਮਸ੍ਤਕਜਮ੍ਬੂਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਿਯਾਲੈਸ਼੍ਚ ਸਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਸਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ਤਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਦਦ੍ਯਾਜ੍ਜਾਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੯੦|| ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| |੯੧|

ਸ੦-ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਾਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਕ੍ਸਤੋਰਸ੍ਕਃ ਕ੍ਸੀਣਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਸ਼੍ਚ ਨਰੋਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtapittArdite ghRutABya~ggaH (91-92) · Śloka 92

| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਦਿਤੇਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਗਾਤ੍ਰਭੇਦੇ ਘਤੈਰ੍ਮਤਃ||੯੧|| ਤੈਲੈਸ਼੍ਚਾਨਿਲਰੋਗਘ੍ਨੈਃ ਪੀਡਿਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ| |੯੨|

ਸ੦-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪੀਡਿਤੇ ਗਾਤ੍ਰਮੇਦੇ ਵਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਘਤੈਰ੍ਮਤਃ| ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ-ਵਾਤੇਨ, ਪੀਡਿਤੇ ਸਤਿ ਤੈਲੈਰ੍ਵਾਤਰੋਗਘ੍ਨੈਰਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਮਤਃ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ਧਤੈਰਪੀਤਿ ਦ੍ਯੋਤਯਤਿ|

Adhikarana hratpArshvArtau auShadham (92) · Śloka 92

| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ|੯੨|

ਸ੦-ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪੀਡਾਸੁ ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਾਂ ਲਿਙ੍|

Adhikarana atra vAtavyAdhyuktamapi (92) · Śloka 92

| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਸੁ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ||੯੨||

ਸ੦-ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਪੀਡਾਸੁ ਜੀਵਨੀਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯਾਂ ਲਿਙ੍|

Adhikarana kShate auShadham (93-94) · Śloka 94

| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਨਨਾਗਬਲਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਸਮੇ ਘਤਮ੍||੯੩|| ਪਯਸ੍ਯਾਪਿਪ੍ਪਲੀਵਾਂਸ਼ੀਕਲ੍ਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸਤੇ ਹਿਤਮ੍| |੯੪|

ਸ੦-ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯ ਨਾਗਬਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਤੁਲ੍ਯੇ ਪਯਸ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸਤਕਾਸੇਹਿਤਮ੍|

Adhikarana amRutaprAshaM ghRutam (94-101) · Śloka 101

| ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵਰੀ ਵੀਰਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ||੯੪|| ਬਲਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਰ੍ਦ੍ਧਿਸ਼ਠੀਤਾਮਲਕੀਕਣਾਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਯਲ੍ਲਘੁ||੯੫|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦਿ ਚ ਫਲਂ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਂਹਣਮ੍| ਤੈਃ ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ||੯੬|| ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਚ੍ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਮਧੁਨਃ ਸ਼ੀਤੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਰਜਃ||੯੭|| ਪਲਾਰ੍ਧਕਂ ਚ ਮਰਿਚਤ੍ਵਗੇਲਾਪਤ੍ਰਕੇਸਰਮ੍| ਵਿਨੀਯ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥਾਬਲਮ੍||੯੮|| ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮਿਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਰਾਣਾਮਮਤਂ ਘਤਮ੍| ਸੁਧਾਮਤਰਸਂ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ||੯੯|| ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਦੁਰ੍ਬਲਵ੍ਯਾਧਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨ੍ ਕਸ਼ਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਹੀਨਾਂਸ਼੍ਚ ਬਂਹਯੇਤ੍||੧੦੦|| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਦਾਹਤਸ੍ਣਾਸ੍ਰਿਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍| ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਦ੍ਯੋਨਿਮੂਤ੍ਰਾਮਯਾਪਹਮ੍||੧੦੧||

ਸ੦-ਜੀਵਨੀਯੋ ਗਣਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਗਣਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਿਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਰਸਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਪਚੇਤ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕ੍ਸੋਡਾਦੀਨ੍ਯ(ਤ੍ਯ)ਤ੍ਰਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਨਾਰਿਕੇਲਨਿਕੋਚਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਸ਼ੀਤੇ ਘਤੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍, ਮਰਿਚਾਦੀਨਿ ਦ੍ਵਿਕਾਰ੍ਸਿਕਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥਾਬਲਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਅਮਤਪ੍ਰਾਸ਼ਮੇਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞਂ ਘਤਂ ਨਰਾਣਾਮਮਤਤੁਲ੍ਯਮ੍, ਮਹਾਗੁਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਯਥਾ ਨਾਗਾਨਾਂ ਸੁਧਾ ਦੇਵਾਨਾਮਮਤਮ੍| ਅਤ ਏਵੈਤਤ੍ ਸੁਧਾਮਤਰਸਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯਂ-ਭੋਜ੍ਯਂ, ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾ| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਨਸ੍ਟਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਬਂਹਯੇਤ੍| ਕਾਸਾਦਿਨੁਤ੍| ਪੁਤ੍ਰਦਮ੍| ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਘ੍ਨਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਂਹਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਮਪਿ ਯਥਾਲਾਭਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਮਧਿਕਂ ਵਾ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਥਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ|

Adhikarana shvadaMShTrAdighRutam (102-105) · Śloka 105

ਸ਼੍ਰ੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਸ਼ੀਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਬਲਾਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕਤ੍ਤਣਮ੍| ਦਰ੍ਭਮੂਲਂ ਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀ ਪਲਾਸ਼ਰ੍ਸਭਕੌ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍||੧੦੨|| ਪਾਲਿਕਾਨਿ ਪਚੇਤ੍ਤੇਸਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਕਲ੍ਕੈਃ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਜੀਵਨ੍ਤੀਮੇਦਰ੍ਸਭਕਜੀਵਕੈਃ||੧੦੩|| ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਿਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ਼੍ਰਾਵਣੀਬਿਸੈਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਸ਼ੂਲਨੁਤ੍||੧੦੪|| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਃਕਾਸਸ਼ੋਸਕ੍ਸਯਾਪਹਃ| ਧਨੁਃਸ੍ਤ੍ਰੀਮਦ੍ਯਭਾਰਾਧ੍ਵਖਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲਮਾਂਸਦਃ||੧੦੫||

ਸ੦-ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦੀਨਿ ਪਾਲਿਕਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਸ਼ੂਲਨੁਤ੍| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦਿਘ੍ਨਿਃ| ਤਥਾ, ਧਨੁਰਾਦਿਖਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਬਲਮਾਂਸਦਃ|

Adhikarana samasaktu madhukAdi ghRutam (106-107) · Śloka 107

ਮਧੁਕਾਸ੍ਟਪਲਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਪ੍ਰਸ੍ਥਕ੍ਵਾਥੇ ਪਚੇਦ੍ਧਤਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਪਲੇ ਕਲ੍ਕੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਚ ਸ਼ੀਤਲੇ||੧੦੬|| ਪਥਗਸ੍ਟਪਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਮਸਕ੍ਤੁ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮੇਸੁ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍||੧੦੭||

ਸ੦-ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਅਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ, ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਸੋਡਸ਼, ਏਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਪਲੇਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਘਤੇ ਚ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸੁਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਯੋਃ ਪਥਗਸ੍ਟਪਲਂ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਸਮਸਕ੍ਤੁ ਕ੍ਸਤ ਕ੍ਸੀਣੇ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮੇ ਚ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana dhAtrIPalAdi ghRutam (108-110) · Śloka 110

ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਜੀਵਨੀਯਰਸਾਦ੍ਧਤਾਤ੍| ਗਵ੍ਯਾਜਯੋਸ਼੍ਚ ਪਯਸੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੧੦੮|| ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਨਯੇਤ੍ਤਤਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਪਸ੍ਮਾਰਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਕਾਸਮੇਹਕ੍ਸਯਾਪਹਮ੍||੧੦੯|| ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਮਾਯੁਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਸ਼ੁਕ੍ਰਬਲਪ੍ਰਦਮ੍| |੧੧੦|

ਸ੦-ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਰਸਸ੍ਯ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਗਵ੍ਯਾਜਯੋਃ ਕ੍ਸੀਰਯੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਗ਼ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧਪੂਤੇ ਚ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗ਼ਤੇ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੋਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਦ੍ਵੌ ਵਿਨਯੇਤ੍-ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤ ਇਤਿ "ਅਵ੍ਯਯਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍" ਤਸਿਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਦਿਹਰਂ ਤਥਾ ਵਯਃਸ੍ਥਾਪਨਾਦਿਗੁਣਮ੍|

Adhikarana ghRutalehapAnayorviShayaBedaH (110-111) · Śloka 111

| ਘਤਂ ਤੁ ਪਿਤ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕੇ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧੦|| ਲੀਢਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਮਲ੍ਪਤ੍ਵਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਾਨਲਮ੍| ਆਕ੍ਰਾਮਤ੍ਯਨਿਲਂ ਪੀਤਮੂਸ੍ਮਾਣਂ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚ||੧੧੧||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੇਭ੍ਯਧਿਕੇ ਘਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਲੀਢਂ ਤੁ ਘਤਂ ਨਿਰ੍ਵਾਪਯੇਤ੍-ਸਂਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਅਨਲਂ ਚ ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਲੀਢਂ ਘਤਮ੍| ਕੁਤਃ ? ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਤ੍ਰਾਯਂ ਸਦ੍ਭਾਵਾਰ੍ਥਃ,-ਕਿਲ ਪੀਤੇਨਾਧਿਕੇਨ ਦ੍ਰਵਤਯਾ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯੇਨਾਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਹ.ਚਿ.ਅ.੧੦/੩੨)-"ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਕਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰੇਕੇਣ ਵਮਨੇਨ ਵਾ|" ਇਤਿ| ਤਚ੍ਚਾਭ੍ਯਧਿਕਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਲੀਢਂ ਘਤਂ ਸਂਸ਼ਮਯਤਿ| ਅਲ੍ਪਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਹੇਤੋਰਗ੍ਨਿਂ ਨ ਹਨ੍ਤਿ-ਮਨ੍ਦਸ੍ਯਾਗ੍ਨੇਰਧਿਕਂ ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਨ ਜਨਯਤਿ| ਪੀਤਂ ਸਦ੍ਧਤਮਨਿਲਮਾਕ੍ਰਾਮਤਿ-ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਜਯਤਿ| ਊਸ੍ਮਾਣਂ-ਜਾਠਰਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਂ, ਰੁਣਦ੍ਧਿ-ਆਸ਼੍ਵੇਵ ਸ੍ਥਗਯਤਿ, ਸ਼ਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਯਤਿ|

Adhikarana sarpirguDAH (112-113) · Śloka 113

ਕ੍ਸਾਮਕ੍ਸੀਣਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਮੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਘਤਾਨਿ ਤੁ| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੧੨|| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ ਸਮਧ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਯੋਨੁ ਚ| ਰੇਤੋ ਵੀਰ੍ਯਂ ਬਲਂ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਤੈਰਾਸ਼ੁਤਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੧੧੩||

ਸ੦-ਕ੍ਸਾਮਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਣਾਨਾਂ ਕਸ਼ਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ ਨਣਾਮੇਤਾਨ੍ਯੇਵ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਯਾਨਾਨਿ ਤ੍ਵਕਕ੍ਸੀਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ ਗੁਡਾਨ੍ ਸਮਧ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ ਮਧੁਨਃ ਪਲਾਨਿ ਸੋਡਸ਼ਾਤ੍ਰ ਦੇਯਾਨਿ| ਮੁਨਿਨਾ ਹ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਮ੍ (ਚ.ਚਿ.ਅ.੧੧/੬੦)-ਧਾਤ੍ਰੀਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਤ੍ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਸ਼ੀਤੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਵ ਚ|| ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਪਹਾਨ੍|" ਇਤਿ| ਪਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੈਃ_ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡੈਃ, ਰੇਤੋਵੀਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|

Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (114-118) · Śloka 118

ਵੀਤਤ੍ਵਗਸ੍ਥਿਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਤੁਲਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਰ੍ਣੇਤ੍ਰ ਚ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੧੧੪|| ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਂ ਕਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਜੀਰਕਾਦਪਿ| ਤ੍ਰਿਜਾਤਧਾਨ੍ਯਮਰਿਚਂ ਪਥਗਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍||੧੧੫|| ਅਵਤਾਰਿਤਸ਼ੀਤੇ ਚ ਦਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਘਤਾਰ੍ਧਕਮ੍| ਖਜੇਨਾਮਥ੍ਯ ਚ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੁਪਯੋਜਿਤਮ੍||੧੧੬|| ਕਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਜਨਨਂ ਮੇਧਾਸ੍ਮਤਿਬਲਪ੍ਰਦਮ੍||੧੧੭|| ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਹਦ੍ਯਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਰਸਾਯਨਮ੍| |੧੧੮|

ਸ੦-ਵੀਤਾਨਿ-ਅਪਾਸਿਤਾਨਿ, ਤ੍ਵਗਸ੍ਥੀਨਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਤੁਲਾਂ ਸ੍ਨਿਨ੍ਨਾਂ ਸਤੀਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ ਪਚੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਵਰ੍ਣੇ ਜਾਤੇ ਸਤਿ ਖਣ੍ਡਾਚ੍ਛਤਂ, ਫਣਾਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਿਪਲਂ, ਜੀਰਕਾਚ੍ਚ ਪਲਦ੍ਵਯਂ, ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਾਦਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਰ੍ਧਪਲਾਂਸ਼ਕਂ, ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਵਤਾਰਿਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੋਡਸ਼ ਪਲਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ, ਖਜੇਨ-ਦਰ੍ਵ੍ਯਾ, ਆਮਥ੍ਯ-ਵਿਲੋਡ੍ਯ, ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਣ੍ਡੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮ੍| ਏਵਂ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਘਤਾਦਿਸਮਯੋਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਯੋਜਿਤਂ ਚ ਤਤ੍ ਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਉਰਃਸਨ੍ਧਾਨਂ ਕਰੋਤਿ| ਮੇਧਾਦਿਪ੍ਰਦਮ੍| ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ-ਦਸ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ, ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਾਖ੍ਯਂ ਰਸਾਯਨਮ੍|

Adhikarana nAgabalArasAyanam maNDUkaparNIrasAyanam yaShTIrasAyanam shuNThIrasAyanam (118-120) · Śloka 120

| ਪਿਬੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਭਿਵਰ੍ਧਿਤਮ੍||੧੧੮|| ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਮਾਸਂ ਕ੍ਸੀਰਵਤ੍ਤਿਰਨਨ੍ਨਭੁਕ੍| ਏਸ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਣਕਰਃ ਪਰਮ੍||੧੧੯|| ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪੋਯਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੌਸਧਸ੍ਯ ਚ| |੧੨੦|

ਸ੦-ਨਾਗਬਲਾਮੂਲਸ੍ਯ ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਅਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਦਿਵਰ੍ਧਿਤਂ ਮਾਸਂ ਯਾਵਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤੋ ਨਰਃ ? ਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਤਨੋਨਨ੍ਨਾਦਃ ਸਨ੍| ਅਯਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਰਃ| ਏਵਮੇਵ ਕਲ੍ਪੋ ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਃ|

Adhikarana nAgabalAsarpiH (120-125) · Śloka 125

| ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਜਲਦ੍ਰੋਣੇ ਪਚੇਨ੍ਨਾਗਬਲਾਤੁਲਾਮ੍||੧੨੦|| ਤੇਨ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਲਾਰ੍ਧਿਕੈਸ਼੍ਚਾਤਿਬਲਾਬਲਾਯਸ੍ਟੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ||੧੨੧|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪ੍ਰਿਯਾਲਕਪਿਕਚ੍ਛੁਭਿਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸਿਤਾਭੀਰੁਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੈਃ||੧੨੨|| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਦ੍ਵਿਜੀਰਕੈਃ| ਮਣਾਲਬਿਸਖਰ੍ਜੂਰਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸੇਰੁਕੈਃ||੧੨੩|| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍| ਜਯੇਤ੍ਤਡ੍ਭ੍ਰਮਦਾਹਾਂਸ਼੍ਚ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਰਂ ਪਰਮ੍||੧੨੪|| ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਚ ਸਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੧੨੫||

ਸ੦-ਨਾਗਬਲਾਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਵਾਰਿਦ੍ਰੋਣੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਯਥਾ ਭਵਤਿ ਤਥਾ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ-ਨਾਗਬਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਤੁਲ੍ਯਾਸ਼ਂ ਤਂ ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਤਥਾ ਪਲਾਰ੍ਧਪ੍ਰਮਾਣੈਰਤਿਬਲਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਏਤਨ੍ਨਾਗਬਲਾਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ ਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਸੁਸ੍ਠੁ ਬਲਾਦਿਕਰਮ੍| ਤਥਾ, ਵਰ੍ਣਾਯ ਹਿਤਮਾਯੁਸ੍ਯਮੋਜਸ੍ਯਂ ਵਲੀਪਲਿਤਘ੍ਨਂ ਚ| ਤਥਾ, ਸਣ੍ਮਾਸਾ ਨੁਪਯੁਜ੍ਯੇਦਂ ਘਤਂ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣ ਇਵਾਚਰਤਿ|

Adhikarana dIpte~agnau eShavidhiH (126) · Śloka 126

ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਵਿਧਿਰੇਸ ਸ੍ਯਾਤ੍| |੧੨੬|

ਸ੦-ਦੀਪ੍ਤੇ-ਸਮਿਦ੍ਧੇ, ਅਗ੍ਨੌ ਸਤ੍ਯੇਸ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana mande~agnau dIpanapAcanAdiH drave male grAhI (126) · Śloka 126

ਮਨ੍ਦੇ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤਃ ਕ੍ਸਤਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤੋ, ਗ੍ਰਾਹੀ ਸ਼ਕਤਿ ਤੁ ਦ੍ਰਵੇ||੧੨੬||

ਸ੦-ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ| ਯਕ੍ਸ੍ਮੋਕ੍ਤੋ-ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਣ੍ਯੁਕ੍ਤਃ, ਕ੍ਸਤਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ ਉਪਕ੍ਰਮਃ| ਦ੍ਰਵੇ ਤੁ ਸ਼ਕਤਿ ਗ੍ਰਾਹੀ ਉਪਕ੍ਰਮਃ|

Adhikarana agastyaharItakI rasAyanam (127-132) · Śloka 132

ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਸ੍ਵਯਂਗੁਪ੍ਤਾਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਂ ਸ਼ਠੀਂ ਬਲਾਮ੍| ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍||੧੨੭|| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਂ ਯਵਾਢਕਮ੍| ਹਰੀਤਕੀਸ਼ਤਂ ਚੈਕਂ ਜਲਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍||੧੨੮|| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਕਸਾਯਂ ਤਂ ਪੂਤਂ ਤਚ੍ਚਾਭਯਾਸ਼ਤਮ੍| ਪਚੇਦ੍ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਡਵਂ ਚ ਪਥਗ੍ਘਤਾਤ੍||੧੨੯|| ਤੈਲਾਤ੍ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍| ਲੇਹਂ ਦ੍ਵੇ ਚਾਭਯੇ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਖਾਦੇਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍||੧੩੦|| ਤਦ੍ਵਲੀਪਲਿਤਂ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਣਾਯੁਰ੍ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਸਹਿਧ੍ਮਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍||੧੩੧|| ਮੇਹਗੁਲ੍ਮਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਹਦ੍ਰੋਗਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਨ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਿਹਿਤਂ ਧਨ੍ਯਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਰਸਾਯਨਮ੍||੧੩੨||

ਸ੦- ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਪੁਸ੍ਕਰਾਨ੍ਤਂ ਪਥਕ੍ ਦ੍ਵਿਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਯਵਾਨਾਮਾਢਕਂ-ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਪਲਾਨਿ| ਹਰੀਤਕੀਫਲਾਨਾਮੇਕਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਜਲਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਚ ਸਤਿ ਤਂ ਕਸਾਯਂ ਪੂਤਂਗਾਲਿਤਂ, ਤਚ੍ਚ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮਭਯਾਸ਼ਤਂ ਗੁਡਤੁਲਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਘਤਤੈਲਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਲੇਹੇ ਮਾਕ੍ਸਿਕਕੁਡਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਤੋ-ਲੇਹਾਖ੍ਯਾਦ੍ਰਸਾਯਨਾਤ੍, ਸਤ੍ਰਿਭਾਗਪਲਮਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵੇ ਚ ਹਰੀਤਕ੍ਯੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਖਾਦੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਂ ਵਲੀਪਲਿਤਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਵਰ੍ਣਾਦਿਵਰ੍ਧਨਂ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮੇਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਧਨ੍ਯਂ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੇਤਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਤੈਲ ਘਤਮਧੂਨਾਂ ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਾਮਪ੍ਯਵਿਰੋਧਃ, ਪਾਕਾਚ੍ਛਕ੍ਤਯਨ੍ਤਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ|

Adhikarana vasiShThaharItakI (133-141) · Śloka 141

ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪਾਠਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਤਿਵਿਸਾਮਤਾਃ||੧੩੩|| ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਮੂਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਚ ਚਿਤ੍ਰਕਾਤ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਕੁਟਜਂ ਹਿਂਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਸਾਰਂ ਚ ਬੀਜਕਾਤ੍||੧੩੪|| ਬੋਟਸ੍ਥਵਿਰਭਲ੍ਲਾਤਵਿਕਙ੍ਕਤਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਪੂਤੀਕਰਞ੍ਜਸ਼ਮ੍ਯਾਕਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖ਼ਾਸਹਾਚਰਮ੍||੧੩੫|| ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਨਿਮ੍ਬਤ੍ਵਗਿਕ੍ਸੁਰਂ ਚ ਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਸਹਸ੍ਰਂ ਸਸ਼ਤਂ ਯਵਾਨਾਂ ਚਾਢਕਦ੍ਵਯਮ੍||੧੩੬|| ਪਚੇਦਸ੍ਟਗੁਣੇ ਤੋਯੇ ਯਵਸ੍ਵੇਦੇਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਪੂਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਸਪਥ੍ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਜੀਰ੍ਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਮ੍||੧੩੭|| ਤੈਲਾਜ੍ਯਧਾਤ੍ਰੀਰਸਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਤਤਃ ਪੁਨਃ| ਅਧਿਸ਼੍ਰਯੇਨ੍ਮਦਾਵਗ੍ਨੌ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੇਵਤਾਰ੍ਯ ਚ||੧੩੮|| ਸ਼ੀਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਨਿਖ਼ਨੇਤ੍ਤਤਃ||੧੩੯|| ਧਾਨ੍ਯੇ ਪੁਰਾਣਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ ਮਾਸਂ ਖ਼ਾਦੇਚ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਰਸਾਯਨਂ ਵਸਿਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਮ੍||੧੪੦|| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੧੪੧|

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿ ਇਕ੍ਸੁਰਕਾਨ੍ਤਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਬੋਟਃ-ਅਲਮ੍ਬੁਸਾ| ਸ੍ਥਵਿਰਂ-ਸ਼ੈਲੇਯਮ੍| ਚਨ੍ਦ੍ਰਲੇਖਾ-ਬਾਕੁਚੀ| ਹਰੀਤਕੀਨਾਮੇਕਾਦਸ਼ਸ਼ਤਾਨਿ ਯਵਾਨਾਮਾਢਕੌ ਦ੍ਵੌ ਅਸ੍ਟਗੁਣੇ ਜਲੇ ਪਏਤ੍| ਯਵਸ੍ਵੇਦੇ ਸਤਿ ਚਾਵਤਾਰਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੂਤੇ ਪਥ੍ਯਾਸਹਿਤਾਂ ਪੁਰਾਣਗੁਡਾਤ੍ਤੁਲਾਂ ਤੈਲਾਦੀਨਾਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਮਦੌ ਵਹ੍ਨੌ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪੇ ਸਤ੍ਯਵਤਾਰ੍ਯ ਸ਼ੀਤੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਚਤੁਸ੍ਪਲਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤ੍ਰਿਜਾਤਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਪੁਰਾਣਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਂ-ਘਤਰੂਢਭਾਣ੍ਡਸ੍ਥਂ, ਧਾਨ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਮਾਸਂ ਨਿਖਨੇਤ੍| ਮਾਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਖਾਦੇਤ੍| ਏਤਦ੍ਰਸਾਯਨਂ ਵਸਿਸ੍ਠੇਨ ਕਥਿਤਮ੍| ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਲੇਹਾਦ੍ਗੁਣੈਰਧਿਕਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਸ੍ਪਰੀਹਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸ੍ਵਿਸ੍ਯਤੇ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਦ੍ਭਿਰਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|

Adhikarana ShADavaM cUrNam (141-144) · Śloka 144

| ਪਾਲਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਦ੍ਵੇ ਚ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ਪਲੇ||੧੪੧|| ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਨਿ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਂ ਦਾਡਿਮਂ ਪਤ੍ਰਮਾਰ੍ਜਕਾਤ੍| ਏਕੈਕਾਂ ਮਰਿਚਾਜਾਤ੍ਯੋਰ੍ਧਾਨ੍ਯਕਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕੇ||੧੪੨|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਦਾਯਯੇਤ੍| ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਮਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਦਾਪਯੇਤ੍||੧੪੩|| ਰੁਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤੀਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| |੧੪੪|

ਸ੦-ਸੈਨ੍ਧਵਂ-ਲਵਣਂ, ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾ| ਪਾਲਿਕਮਿਤਿ ਪਲਂ ਪਰਿਮਾਣਮਸ੍ਯੇਤਿ ਠਕ੍| ਪਾਲਿਕਂ ਪਾਲਿਕੀ ਚੇਤਿ "ਨਪੁਂਸਕਮਨਪੁਂਸਕੇਨ" ਇਤ੍ਯੇਕਸ਼ੇਸਃ| ਸੌਵਰ੍ਚਲਲਵਣਾਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਪਲੇ| ਕੁਡਵਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਾਦੀਨਿ| ਆਰ੍ਜਕਂ-ਕੁਠੇਰਕਮ੍, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਤ੍ਰਮ੍| ਏਕਾਮੇਕਾਂ ਮਰਿਚਾਜਾਜ੍ਯੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਿਕਾਂ-ਪਲਸਂਜ੍ਞਾਮ੍, ਧਾਨ੍ਯਕਾਤ੍ ਦ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਥਿਕੇ, ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਲਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਰ ਦੇਯਾਨਿ| ਤਥਾ ਚ ਮੁਨਿਃ (ਚ. ਚਿ. ਅ. ੧੧/੮੨)- "ਪਾਲਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ" ਇਤ੍ਯਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ "ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਪਲਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਦ੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਕਤ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਮਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰਾਪ੍ਯਯਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥੋ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੋ ਬੋਧ੍ਯਃ| ਪ੍ਰਮਾਦਾਚ੍ਚ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਪਠਨ੍ਤਿ| ਅਯਂ ਚਾਤ੍ਰੈਵਂ ਵਕ੍ਤਿ-"ਰੁਚ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਨਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਨ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਰੁਚ੍ਯਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਕਥਮਿਵੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ? ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋਤ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪ੍ਰਯੋਗ ਇਤਿ| ਏਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਤਃ- ਅਸ੍ਮਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਤ੍, ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਦਾਪਯੇਤ੍, ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਏਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਦੀਪਨਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਿਜਿਤ੍|

Adhikarana ShADavAntaram (144-146) · Śloka 146

| ਏਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ ਧਾਨ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚਾਜਾਜਿਦੀਪ੍ਯਕਾਤ੍||੧੪੪|| ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਾਡਿਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਃ ਸੌਰ੍ਵਚਲਾਤ੍ਪਲਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਂ ਦਧਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ ਚ||੧੪੫|| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੋਡਸ਼ਪਲੈਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍| ਸਾਡਵੋਯਂ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੧੪੬||

ਸ੦-ਧਾਨ੍ਯਕਾਦੇਕਾਂ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ-ਕਰ੍ਸਸਂਜ੍ਞਾਮ੍| ਅਜਾਜੀਦੀਪ੍ਯਕਾਟ੍ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸੋਡਸ਼ਿਕੇ| ਤਾਭ੍ਯਾਂ-ਅਜਾਜੀਦੀਪ੍ਯਕਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍, ਦਾਡੀਮਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲੇ ਦ੍ਵਿਰ੍ਦ੍ਵਿਃ-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚਤਸ੍ਰਃ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਵਮਸ੍ਟੌ ਕਰ੍ਸਾ ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ, ਅਸ੍ਟੌ ਵਕ੍ਸਾਮ੍ਲਸ੍ਯ| ਤਥਾ ਸੌਵਰ੍ਚਲਾਤ੍ ਪਲਂ, ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਂ, ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਤਃ ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ| ਤਤ੍-ਏਤਤ੍, ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਃ ਸੋਡਸ਼ਪਲੈਃ ਸਮ੍ਮੇਲਯੇਤ੍| ਅਯਂ ਸੋਡਵੋਨ੍ਨਪਾਨੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪ੍ਰਦੇਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਰ੍ਹਾਰ੍ਥੇ ਕਤ੍ਯਃ| ਕੇਚਿਤ੍ ਸੋਡਸ਼ਿਕਾਂ ਪਲਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ|

Adhikarana kShate yakShmokto~api vidhiH (147) · Śloka 147

ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਵਿਹਿਤੋ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸਤੇ ਹਿਤਃ| |੧੪੭|

ਸ੦-ਕ੍ਸਤੇ ਚਾਵਸ੍ਥਾਵਸ਼ਾਦ੍ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ ਯੋ ਵਿਹਿਤੋ ਵਿਧਿਃ ਸ ਹਿਤਃ|

Adhikarana dhUmapAnam (147-148) · Śloka 148

| ਨਿਵਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਤੁ ਕਫੇ ਵਦ੍ਧੇ ਉਰਃ ਸ਼ਿਰਃ||੧੪੭|| ਦਾਲ੍ਯਤੇ ਕਾਸਿਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਨਾ ਧੂਮਾਨ੍ ਪਿਬੇਦਿਮਾਨ੍| |੧੪੮|

ਸ੦-ਕ੍ਸਤਦੋਸੇ ਚ ਨਿਵਤ੍ਤੇ-ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸਤਿ, ਕਫੇ ਵਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਯ ਕਾਸਵਤਃ ਪੁਂਸ ਉਰਃ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਦਾਲ੍ਯਤੇ-ਪਾਟ੍ਯਤ ਇਵ, ਸਃ-ਕਾਸੀ, ਧੂਮਾਨਿਮਾਨ੍-ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦੀਨਾਂ, ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana dvimedAdidhUmaH (148-149) · Śloka 149

| ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦ੍ਵਿਬਲਾਯਸ੍ਟਿਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ ਸੁਭਾਵਿਤੇ||੧੪੮|| ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਜੀਵਨੀਯਘਤਾਨੁਪਃ| |੧੪੯|

ਸ੦-ਦ੍ਵਿਭੇਦਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਃ ਕ੍ਸੌਮੇ-ਸੁਭਾਵਿਤੇ ਵਰ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਵਨੀਯਾਖ੍ਯਂ ਘਤਮਨੁ-ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍, ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana anyo manaHshilAdidhUmaH (149-151) · Śloka 151

| ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਪਲਾਸ਼ਾਜਗਨ੍ਧਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰਿਨਾਗਰੈਃ||੧੪੯|| ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਨੁਪਾਨਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਕ੍ਸੁਗੁਡੋਦਕਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ||੧੫੦|| ਸਸਰ੍ਪਿਸ੍ਕਂ ਪਿਬੇਦ੍ਧੂਮਂ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਮ੍| |੧੫੧|

ਸ੦-ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਵ-ਦ੍ਵਿਮੇਦਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾ ਧੂਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਨੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰੋਦਕਮਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਗੁਡੋਦਕਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਉਦਕਸਾਦਸ਼੍ਯਾਦਿਕ੍ਸੁਰਸੋਪੀਕ੍ਸੂਦਕਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗਹੀਤਃ| ਸ੦-ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਯਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਹ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਧੂਮਂ ਸਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਤਿਭੋਜਨਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kShayakAsacikitsA kShayakAse prathamopacAraH (151) · Śloka 151

| ਕ੍ਸਯਜੇ ਬਂਹਣਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਧਨਮ੍||੧੫੧||

ਸ੦-ਕ੍ਸਯਜੇ ਕਾਸੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਬਂਹਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਸਨ੍ਦੀਪਨਂ ਚ|

Adhikarana bahudoShe virecanam (1) · Śloka 1

ਬਹੁਦੋਸਾਯ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਮਦੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੧||

ਸ੦-ਬਹੁਦੋਸਾਯ-ਪ੍ਰਭੂਤਾਦੋਸਾਯ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ, ਸਹ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਮਦੁ ਵਿਰੇਚਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਦੇਵਾਹ-

Adhikarana tadeva virecanam (152-153) · Śloka 153

| ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਮਦ੍ਵੀਕਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ||੧੫੨|| ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ| ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍||੧੫੩||

ਸ੦-ਸ਼ਮ੍ਯਾਕੇਨ੍-ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੇਣ, ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਯਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਯੁਕ੍ਤਯਾ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਵਿਦਾਰੀਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿਵਲੇਨ, ਕ੍ਸੀਣਦੇਹੋ ਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kShINapittAdiShu karkaTakyAdighRutam (154) · Śloka 154

ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫੇ ਧਾਤੁਸੁ ਚ ਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਕ੍ਸਯਕਾਸਵਾਨ੍| ਘਤਂ ਕਰ੍ਕਟਕੀਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਬਲਾਸਾਧਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫੪||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਕਫਾਦਿਸੁ ਚ ਕ੍ਸੀਣੇਸੁ ਕ੍ਸਯਕਾਸੀ ਕਰ੍ਕਟਕ੍ਯਾਦਿਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana kShINapittAdiShu vidAryAdighRutaM payaSca (155) · Śloka 155

ਵਿਦਾਰੀਭਿਃ ਕਦਮ੍ਬੈਰ੍ਵਾ ਤਾਲਸਸ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਘਤਂ ਪਯਸ਼੍ਚ|੧੫੫|

ਸ੦-ਵਿਦਾਰੀਭਿਰਿਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਏਵਂ ਕਦਮ੍ਬੈਰਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਧਾਰਾਕਦਮ੍ਬਾਦਿਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮ੍| ਜਾਤੌ ਬਹੁਵਚਨਮਿਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਤਾਲਸਸ੍ਯੈਃ-ਤਾਲਫਲੈਰ੍ਵਾ, ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪਯੋ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana mUtravaivarNyAdike~anuvAsanam (155-156) · Śloka 156

| ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ||੧੫੫|| ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਪਾਯੌ ਸਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ| ਘਤਮਣ੍ਡੇਨ ਲਘੁਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯੋ ਮਿਸ਼੍ਰਿਕੇਣ ਵਾ||੧੫੬||

ਸ੦-ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯੇ ਕਛ੍ਰਨਿਰ੍ਗਮੇ ਸਤਿ ਤਥਾ ਮੇਢ੍ਰੇ ਸ਼ੂਨੇ ਸਵੇਦਨੇ ਪਾਯੌ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੇ ਚੈਵਂਵਿਧੇ ਸਤਿ ਨਰੋ ਲਘੁਨਾ ਘਤਮਣ੍ਡੇਨਾਨੁਵਾਸ੍ਯਃ| ਮਿਸ਼੍ਰਿਕੇਣ ਵਾ-ਘਤਤੈਲੇਨ, ਅਨੁਵਾਸ੍ਯਃ|

Adhikarana anuvAsanashuddhasya mAMsopacAraH (157-158) · Śloka 158

ਜਾਙ੍ਗਲੈਃ ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਕਾਦ੍ਯਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾਃ| ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਹਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ||੧੫੭|| ਔਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤਿ ਤੇ| ਕਫਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਤੈਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਹਨ੍ ਰਸਃ||੧੫੮||

ਸ੦-ਅਨੁਵਾਸਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਮਾਸੈਃ-ਹਰਿਣੈਣਾਜਾਦਿਭਿਃ, ਤਦਭਾਵਾਤ੍ਤਤ੍ਸਦਸ਼ੈਰਪਿ| ਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਃ ਪ੍ਰਸਹਾਃ-ਦ੍ਵੀਪਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦਯਃ, ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਨਾਨੁਵਾਸਿਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਾਙ੍ਗਲਮਾਂਸਪ੍ਰਤਿਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਸਹਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚ ਯੋਜ੍ਯਾਃ, ਅਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਭਯਾਤ੍| ਤੇ ਪ੍ਰਸਹਾਃ ਪ੍ਰਮਾਥਿਭਾਵਾਤ੍ ਤਥੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਕਫੋਪਲਿਪ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਃ ਕਫਂ ਚ੍ਯਾਵਯਨ੍ਤਿ| ਪ੍ਰਮਾਥਿਦ੍ਰਵ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਚ ਖਾਰਣਦਾਦੌਗਦਿਤਮ੍| ਯਥਾ-"ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਦੋਸਲਿਪ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਯਤ੍| ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਚ੍ਚ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਥੀਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍||" ਇਤਿ| ਤੈਸ਼੍ਚ-ਸ੍ਰੋਤੋਭਿਃ,ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਹਨ੍ ਰਸਃ ਪੁਸ੍ਟਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana mAMsAyogyasya cavikAdi ghRutam (159-161) · Śloka 161

ਚਵਿਕਾਤ੍ਰਿਫਲਾਭਾਰ੍ਗੀਦਸ਼ਮੂਲੈਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕੈਃ| ਕੁਲਤ੍ਥਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਪਾਠਾਕੋਲਯਵੈਰ੍ਜਲੇ||੧੫੯|| ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਦੁਃਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਰ੍ਕਟਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਚ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੧੬੦|| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤੌ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ ਪਞ੍ਚ ਲਵਣਾਨਿ ਚ| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸਯਕਾਸਨਿਪੀਡਿਤਃ||੧੬੧||

ਸ੦-ਚਵਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਜਲੇ ਸ਼ਤੈਰ੍ਨਾਗਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਮੈਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਸਿਦ੍ਧੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਘਤੇ ਕ੍ਸਾਰੌ ਦ੍ਵੌ, ਪਞ੍ਚ-ਸੈਧਵਾਦੀਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ, ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਘਤਸ੍ਯ ਪਿਬੇਤ੍, ਕਫਕਾਸਾਰ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸਃ|

Adhikarana kAsamardAdighRutaM kAsajvArArUciharam (162-163) · Śloka 163

ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਭਯਾਮੁਸ੍ਤਾਪਾਠਾਕਟ੍ਫਲਨਾਗਰੈਃ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾ ਸੁਰਸੇਨ ਚ||੧੬੨|| ਅਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਾਢਕੇ| ਪਚੇਚ੍ਛੋਸ਼ਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਸਰ੍ਵਕਾਸਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੧੬੩||

ਸ੦-ਕਾਸਮਰ੍ਦਾਦਿਭਿਰਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਯੋਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਯੋਰਾਢਕੇ ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ੋਸਾਦਿਹਰਂ ਸ਼ਿਵਂ ਚ-ਆਰੋਗ੍ਯਕਰਮ੍|

Adhikarana vRuShAdighRutam kAsajvarAruciharam (164) · Śloka 164

ਵਸਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਗੁਡੂਚੀਨਾਂ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਙ੍ਕੁਰਾਤ੍| ਰਸਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤ ਪਕ੍ਵਂ ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਰੁਚੀਃ||੧੬੪||

ਸ੦-ਵਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਤ੍ਰਮੂਲਫਲਾਙ੍ਕੁਰਾਤ੍ ਰਸਕਲ੍ਕੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਕਾਸਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana dviguNadADimarasasiddhaM ghRutam pippalIguDasiddaM ghRutam (165-166) · Śloka 166

ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਦਾਡਿਮਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਸਂਯੁਤਮ੍| ਪਿਬੇਦੁਪਰਿ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਵਕ੍ਸਾਰ੍ਰਯੁਤਂ ਨਰਃ||੧੬੫|| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਘਤਮ੍| |੧੬੬|

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਦਾਡਿਮਸ੍ਵਰਸੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਵ੍ਯੋਸਕਲ੍ਕਸਂਯੁਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਭੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਹਾਰਸ੍ਯੋਪਰਿ ਯਵਕ੍ਸਾਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਗੁਡਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਘਤੇ ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਜਲੇ ਘਤਸਮੇ ਛਾਗਕ੍ਸੀਰ ਇਤਿ ਪਕ੍ਵਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana uktaghRutAnAM dIpanatvaM strotaH shodhanatvaM ca (166-167) · Śloka 167

| ਏਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਿਵਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਮ੍||੧੬੬|| ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੋਸਬਦ੍ਧਕਣ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ| |੧੬੭|

ਸ੦-ਏਤਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚਵ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਵਾਨਿ ਘਤਾਨ੍ਯਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਨਾਨਿ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨਾਂ ਸ੍ਯੁਃ| ਦੋਸੋਪਲਿਪ੍ਤਕਣ੍ਠੋਰਃਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ ਸ੍ਯੁਃ|

Adhikarana harItakIlehaH (167-139) · Śloka 139

| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤੇ ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ ਵਿਂਸ਼ਤਿ ਵਿਜਯਾਃ ਪਚੇਤ੍||੧੬੭|| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾ ਮਦਿਤ੍ਵਾ ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣਾਤ੍ਸਟ੍ਪਲਂ ਗੁਡਾਤ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਕਰ੍ਸਂ ਮਨੋਹ੍ਵਾਯਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਤ੍||੧੩੮|| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਂ ਪਚੇਦ੍ਭੂਯਃ ਸ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍| ||੧੩੯||

ਸ੦-ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ ਪ੍ਰਸ੍ਥਪ੍ਰਮਾਣੇ ਹਰੀਤਕੀਵਿਸ਼ਤਿਂ ਪਚੇਤ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤਾਃ-ਹਰੀਤਕੀਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍-ਯਵਕ੍ਵਾਥੇ, ਮਦੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਾਦ੍ ਗੁਡਾਤ੍ ਸਟ੍ਪਲਂ, ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਪਲਂ, ਕਰ੍ਸਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਯਾਃ, ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਦਰ੍ਧਕਰ੍ਸਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਸ ਲੇਹਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਜਿਤ੍|

Adhikarana shvAvitsUcIkShAralehaH mayUracaraNakShAralehaH eraNDapatrakShAralehaH surasairaNDapatrakShAralehaH tryUShaNacUrNalehaH (169-171) · Śloka 171

| ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਂ ਸੂਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ||੧੬੯|| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾ, ਬਰ੍ਹਿਪਾਦੌ ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਂ ਵਾ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਨ੍ਵਿਤਮ੍||੧੭੦|| ਲੇਹਯੇਤ੍, ਕ੍ਸਾਰਮੇਵਂ ਵਾ ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਮ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਗੁਡਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧੭੧||

ਸ੦-ਸ਼੍ਵਾਵਿਧਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਭ੍ਯਃ ਸੁਚਯੋ ਦਗ੍ਧਾ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰਾਃ ਬਰ੍ਹਿਣੋ-ਮਯੂਰਸ੍ਯ, ਵਾ ਪਾਦੌ ਦਗ੍ਧੌ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸਹ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰੌ| ਅਥਵਾ, ਏਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਂਵ੍ਯੋਸਤੈਲ੍ਲਗੁਡਯੁਰਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਏਵਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਸੁਰਸੈਰਣ੍ਡਪਤ੍ਰਜਂ ਕ੍ਸਾਰਂ ਵ੍ਯੋਸਤੈਲਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਂ ਲੇਹਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਚੂਰ੍ਣਂ ਪੁਰਾਣੌਡਸਰ੍ਪਿਸਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana samasharkaraM cUrNaM maricacUrNaM tadvat (172-173) · Śloka 173

ਪਦ੍ਮਕਂ ਤ੍ਰਿਪਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ| ਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੭੨|| ਖਾਦੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕਾਸਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੧੭੩||

ਸ੦-ਪਦ੍ਮਕਾਦੀਨਾਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਮੇਕਤਃ, ਏਕਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚੂਰ੍ਣਮ੍, ਤਦੁਭਯਂ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਖਾਦੇਤ੍ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਸਮਸ਼ਰ੍ਕਰਮੇਵ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤਥੈਵ ਮਰਿਚਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana pathyAdiguTikA mukhe dhAraNArthaMbiBItakadhAraNam (174) · Śloka 174

ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰ੍ਗੁਟਿਕਾਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮੁਖੇ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੇਸੁ, ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਬਿਭੀਤਕਮ੍||੧੭੪||

ਸ੦-ਪਥ੍ਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਘਨਗੁਡੈਰ੍ਗੁਟਿਕਾਂ ਮੁਖੇ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵੇਵ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੇਸੁ| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਬਿਭੀਤਕਂ ਮੁਖੇ ਧਾਰਯੇਦਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|

Adhikarana peyAmutkArikAM ca (175) · Śloka 175

ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਪੇਯਾ ਵੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਛਰ੍ਦਿਤਟ੍ਕਾਸਾਮਾਤਿਸਾਰਜਿਤ੍||੧੭੫||

ਸ੦-ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਂ ਤਿਲ੍ਵਕਸ੍ਯ ਘਤੇ ਭਸ੍ਟਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਛਰ੍ਦਿਟਡਾਦਿਜਿਤ੍| ਪੇਯਾ ਵਾ ਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਤਦ੍ਵਤ੍| ਅਥਵਾ, ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਪਤ੍ਰਕਲ੍ਕਕਤਾ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਜਿਤ੍|

Adhikarana mudgayUShaH (176) · Śloka 176

ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਃ| ਸਗੌਰਾਮਲਕਃ ਸਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍||੧੭੬||

ਸ੦-ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤੋ-ਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਨਾ, ਸਗੌਰਾਮਲਕਾਮ੍ਲਃ ਸਰ੍ਵਕਾਸੇਸੁ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ-ਔਸਧਮ੍|

Adhikarana kShIrayUSharasAH (177) · Śloka 177

ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਨਿਃਕ੍ਵਾਥੇ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਨਪਿ| ਵੈਸ੍ਕਿਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਤੁਦਾਨ੍ ਬੈਲਾਨ੍ ਦਾਪਯੇਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ||੧੭੭||

ਸ੦-ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਾਨਾਂ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰਮਥਵਾ ਯੂਸਾਨ੍ ਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਕਿਰਮਾਂਸਜਾਨ੍ ਪ੍ਰਤੁਦਜਾਨ੍ ਵਾ| ਤਥਾ, ਬਿਲੇਸੁ ਭਵਾ ਬੈਲਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤੇਸਾਂ ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ ਵੈਦ੍ਯੋ ਦਾਪਯੇਤ੍|

Adhikarana kShayakAsoktA bRuMhaNAdi (178-179) · Śloka 179

ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਤੇ ਯੋਜ੍ਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ||੧੭੮|| ਬਂਹਣਂ ਦੀਪਨਂ ਚਾਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਬਲ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੭੯||

ਸ੦-ਕ੍ਸਤਕਾਸੇ ਚ ਯੇ ਧੂਮਾਃ-ਦ੍ਵਿਮੇਦੇਤ੍ਯਾਦਯਃ, ਸਾਨੁਪਾਨਾ ਉਕ੍ਤਾਃ, ਤੇ ਚ ਕ੍ਸਯਕਾਸੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਤਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਬਂਹਣਮਗ੍ਨਿਦੀਪਨਂ ਸ੍ਰੋਤੋਵਿਸ਼ੋਧਨਂ, ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਨੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਕ੍ਸਯਕਾਸਿਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਬਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana kShayakAse sarvadoShAvirodhi kartavyam (3) · Śloka 3

ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵੋ ਘੋਰਃ ਕ੍ਸਯਕਾਸੋ ਯਤਸ੍ਤਤਃ| ਯਥਾਦੋਸਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਹਿਤਂ ਹਿਤਮ੍||੧੮੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩||

ਸ੦-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦ੍ਭਵਃ ਕ੍ਸਯਕਾਸੋ ਘੋਰੋ-ਦਾਰੁਣੋ, ਯਤੋ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਯਥਾਦੋਸਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਹਿਤਂ ਤਦਤ੍ਰ ਹਿਤਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀ- ਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਕਾਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਤਤੀਯੋ- ਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩||