3. kāsacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಾದನನ್ತರಂ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯಾರಮ್ಭಃ| ತಸ್ಯ ಚ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನಿದಾನೇ ಸ್ವಯಂ ಗ್ರನ್ಥಕೃತೈವೋಕ್ತಃ|

Adhikarana kAsacikitsitAdhyAyaH vAtakAsacikitsA shuddhasya vAtakAsasya cikitsA sapittasya vAtakAsasya cikitsA sakaPasya vAtakAsasya cikitsA (2-3) · Śloka 3

ಅಥಾತಃ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨|| ) ಕೇವಲಾನಿಲಜಂ ಕಾಸಂ ಸ್ನೇಹೈರಾದಾವುಪಾಚರೇತ್| ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಶ್ಚ ಪೇಯಾಯೂಷರಸಾದಿಭಿಃ||೧|| ಲೇಹೈರ್ಧೂಮೈಸ್ತಥಾಽಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಸೇಕಾವಗಾಹನೈಃ| ಬಸ್ತಿಭಿರ್ವದ್ಧವಿಡ್ವಾತಂ, ಸಪಿತ್ತಂ ತೂರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕೈಃ||೨|| ಘೃತೈಃ ಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ, ಸಕಫಂ ಜಯೇತ್ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನೈಃ| |೩|

ಸ೦-ಕೇವಲಾನಿಲಜಂ ಕಾಸಂ-ದೋಷಾನ್ತರಾಸಂಸೃಷ್ಟಂ, ಸ್ನೇಹೈಃ-ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೈಃ, ಆದಾವುಪಾಚರೇತ್| ನನು,ಶುದ್ಧಸ್ಯ ವಾತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹೈರೇವ ಪ್ರಧಾನೋಪಕ್ರಮ ಆದಿಮಧ್ಯಾವಸಾನೇಷು, ನ ಪುನರನ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಃ, ತಸ್ಮಾದಾದಾವಿರ್ಯನೇನ ನಾರ್ಥಃ| ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ವಾತಃ ಕೇವಲೋ ದೋಷಾನ್ತರಾವೃತಮಾರ್ಗಃ ಕಾಸಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್, ನ ತ್ವನಾವೃತಮಾರ್ಗಃ| ತಥಾ ಚ ಕಾಸಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾವುಕ್ತಮ್ (ಹೃ. ನಿ. ಅ. ೩೧೧೯)-ತತ್ರಾಧೋ ವಿಹತೋಽನಿಲಃ| ಊರ್ಧ್ವಂಪ್ರವೃತ್ತಃ" ಇತ್ಯಾದಿ| ಏವಂ ವಾತಸ್ಯ ವಿಹತೌ ಯೋ ದೋಷಃ ಕಾರಣಂ ಕಫಾದಿಃ, ತಸ್ಯ ರೂಕ್ಷಾದ್ಯುಪಕ್ರಮೇಣೈವ ಶಮಂ ಕೃತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ಕಾಸೇನ ಸಹೋಪಕ್ರಮಮಸ್ಯ ಭಿಷಜಃ ಕುರ್ಯುರಿತಿ ತೇಷಾಂ ಭ್ರಾನ್ತಿನಿರಸಾಱ್ಥಮಾದಾವಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ತಥಾ, ಪೇಯಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ತಥಾ, ಬದ್ಧೌ ವಿಡ್ವಾತೌ ಯಸ್ಮಿನ್ಕಾಸೇ ತಂ ಬಸ್ತಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ಸಪಿತ್ತಂ ಚ ವಾತಕಾಸಮೂರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕೈಃ-ಭಕ್ತಸಮನನ್ತರಂ ಪೀಯಮಾನೈರ್ಘೃತೈರ್ಭೋಜಯೇತ್ ಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ| ಊರ್ಧ್ವಭಕ್ತಿಕೈರಿತಿ ಊರ್ಧ್ವಭಕ್ತಾದಿಭಿಃ| ಮಯುರವ್ಯಂಸಕಾದಿತ್ವಾತ್ ಸಮಾಸಃ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾದಿಗ್ವಾಠ್ಠಞ್| ತಥಾ, ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೈರಿತ್ಯೇಷ್ವಪಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ತಥಾ, ಸಕಫಂ ವಾತಕಾಸಂ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಅಥ ಸ್ನೇಹಾನಾಹ

Adhikarana guDUcyAdighRutaM vAtakAsanut (3-4) · Śloka 4

| ಗುಡೂಚೀಕಣ್ಟಕಾರೀಭ್ಯಾಂ ಪೃಥಕ್ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾದ್ರಸೇ||೩|| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾದ್ವಾತಕಾಸನುದ್ವಹ್ನಿದೀಪನಃ| |೪|

ಸ೦-ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಪೃಥಕ್-ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ, ತ್ರಿಂತ್ಶಲ್ಪಲಂ ತಸ್ಮಾದ್ಯೋ ರಸಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ವಾತಕಾಸಾದಿಜಿತ್| ತಿಸ್ರೋಽಪಿ ಪಞ್ಚಮ್ಯ ಏತಾ ಅಪೇಕ್ಷಿತಕ್ರಿಯೇಽಪಾದಾನೇ ಬೋಧ್ಯಾಃ|

Adhikarana kShArAdighRutaM kAsashvAsAdinut (4-6) · Śloka 6

| ಕ್ಷಾರರಾಸ್ನಾವಚಾಹಿಙ್ಗುಪಾಠಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಧಾನ್ಯಕೈಃ||೪|| ದ್ವಿಶಾಣೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಞ್ಚಕೋಲಯುತೈಃ ಪಚೇತ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹೇ ಪೀತೋ ಮಣ್ಡಾನುಪಾಯಿನಾ||೫|| ಸ ಕಾಸಶ್ವಾಸಹ್ರತ್ಪಾರ್ಶ್ವಗ್ರಹಣೀರೋಗಗುಲ್ಮನುತ್| |೬|

ಸ೦-ಕ್ಷಾರಾದಿಭಿಃ ಪಞ್ಚಕೋಲಯುತೈರ್ದ್ವಿಶಾಣಮಾತ್ರೈಃ ಕಲ್ಕೈರ್ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಸ ಚ-ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಸ್ಥೋ, ಮಣ್ಡಾನುಪಾಯಿನಾ ಪೀತಃ ಕಾಸಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana rAsnAdighRutaM pa~jcakAsAdijit (6-9) · Śloka 9

| ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಸಾಧಯೇದ್ರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲಶತಾವರೀಃ||೬|| ಪಲೋನ್ಮಿತಾ ದ್ವಿಕುಡವಂ ಕುಲತ್ಥಂ ಬದರಂ ಯವಮ್| ತುಲಾರ್ಘಂ ಚಾಜಮಾಂಸಸ್ಯ ತೇನ ಸಾಧ್ಯಂ ಘೃತಾಢಕಮ್||೭|| ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಲಾಂಶೈಶ್ಚ ಜೀವನೀಯೈಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತತ್| ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾತರೋಗೇಷು ಪಾನನಾವನಬಸ್ತಿಭಿಃ||೮|| ಪಞ್ಚಕಾಸಾನ್ ಶಿರಃಕಮ್ಪಂ ಯೋನಿವಙ್ಕ್ಷಣವೇದನಾಮ್| ಸರ್ವಾಙ್ಗೈಕಾಙ್ಗರೋಗಾಂಶ್ಚ ಸಪ್ಲೀಹೋರ್ಧ್ವಾನಿಲಾನ್ ಜಯೇತ್||೯||

ಸ೦-ರಾಸ್ನಾದೀನಿ ಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ ಕುಲತ್ಥಬದರಯವಾನ್ ದ್ವಿಕುಡವೋನ್ಮಿತಾನ್ ಆಜಮಾಂಸಸ್ಯ ಚ ಪಞ್ಚಾಶತ್ಪಲಾನಿ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಾಚಯೇತ್| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ಘೃತಾಢಕಂ ಸಾಧ್ಯಂ ತುಲ್ಯಕ್ಷೀರಂ ಪಾಲಿಕೈರ್ಜೀವನೀಯೈಃ-ಜೀವನ್ತೀಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಭಿಃ (ಹೃ. ಸೂ. ಅ. ೧೫/೮), ತದ್ಧೃತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ದೇಶಕಾಲಾದೀನಾಲೋಚ್ಯ, ಪಾನಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಞ್ಚಕಾಸಾದೀನ್ ಜಯತಿ|

Adhikarana vidAryAdighRutaM kAsajit (10) · Śloka 10

ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಚ ಕಾಸಜಿತ್| |೧೦|

ಸ೦-ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣಸ್ಯ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕಾಸಜಿತ್|

Adhikarana ashokabIjAdilehaH (10-11) · Śloka 11

| ಅಶೋಕಬೀಜಕ್ಷವಕಜನ್ತುಘ್ನಾಞ್ಜನಪದ್ಮಕೈಃ||೧೦|| ಸಬಿಡೈಶ್ಚ ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಘೃತಪ್ಲುತಮ್| ಲಿಹ್ಯಾತ್ಪಯಶ್ಚಾನು ಪಿಬೇದಾಜಂ ಕಾಸಾತಿಪೀಡಿತಃ||೧೧||

ಸ೦-ಅಶೋಕಬೀಜಾದಿಭಿರ್ವಿಡಸಹಿತೈರ್ಘೃತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಕಾಸಜಿತ್| ತೇಷಾಂ ವಾ-ಅಶೋಕಬೀಜಾದೀನಾಂ, ಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಪ್ಲುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅನು ಪಶ್ಚಾಚ್ಚ, ಛಾಗಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕಾಸೇನಾತಿಪೀಡಿತಃ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana viDa~ggAdilehaH (12-13) · Śloka 13

ವಿಡಙ್ಗಂ ನಾಗರಂ ರಾಸ್ನಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಹಿಙ್ಗು ಸೈನ್ಧವಮ್| ಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಕ್ಷಾರಶ್ಚ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಘೃತಮಾತ್ರಯಾ||೧೨|| ಸಕಫೇಽನಿಲಜೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಹತಾಗ್ನಿಷು| |೧೩|

ಸ೦-ಅಥವಾ ವಿಡಙ್ಗಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಸ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ-ಯಥಾಯೋಗಂ ಹ್ರ್ಸ್ವಮಧ್ಯೋತ್ತಮಯಾ, ಪಿಬೇತ್ ವಾತಜೇ ಸಕಫೇ ಕಾಸೇ ಶ್ವಾಸಾದಿಷು ಚ|

Adhikarana durAlaBAdilehaH (13-14) · Śloka 14

| ದುರಾಲಭಾಂ ಶೃಙ್ಗಬೇರಂ ಶಠೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಸಿತೋಪಲಾಮ್||೧೩|| ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ ಚ ಕಾಸೇ ತೈಲೇನ ವಾತಜೇ| |೧೪|

ಸ೦-ದುರಾಲಭಾದೀನ್ ಕರ್ಕಟಾಶೃಙ್ಗೀ ಚ ವಾತಜೇ ಕಾಸೇ ತೈಲೇನ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana duHsparshAdilehaH pippalIshuNThIlehaH BAr~ggIshuNThIlehaH (14-15) · Śloka 15

| ದುಸ್ಪರ್ಶಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮುಸ್ತಾಂ ಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಕರ್ಕಟಕೀಂ ಶಠೀಮ್||೧೪|| ಪುರಾಣಗುಡತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ಯವಲೇಹಯೇತ್| ತದ್ವತ್ಸಕೃಷ್ಣಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಚ ಸಭಾರ್ಙ್ಗೀ ತದ್ವದೇವ ಚ||೧೫||

ಸ೦-ದುಃಸ್ಪರ್ಶಾದೀನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ವಾತಜೇ ಕಾಸೇ ಪುರಾಣಗುಡತೈಲಾಭ್ಯಾಮವೇಲಹಯೇತ್| ತಥೈವ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಿತಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಪುರಾಣಗುಡತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತದ್ವಚ್ಚ ಪುರಾಣತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಭಾರ್ಙ್ಗೀಂಸಹಿತಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ಲೇಹಯೇತ್|

Adhikarana pippalyAdipAnapa~jcakam (16-17) · Śloka 17

ಪಿಬೇಚ್ಚ ಕೃಷ್ಣಂ ಕೋಷ್ಣೇನ ಸಲಿಲೇನ ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್| ಮಸ್ತುನಾ ಸಸಿತಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ದಧ್ನಾ ವಾ ಕಣರೇಣುಕಾಮ್||೧೬|| ಪಿಬೇದ್ವದರಮಜ್ಜ್ಞೋ ವಾ ಮದಿರಾದಧಿಮಸ್ತುಭಿಃ| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್||೧೭||

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಕದುಷ್ಣೇನ ಜಲೇನ ಸೈನ್ಧವಸಹಿತಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಸ್ತುನಾ ಸಶರ್ಕರಾಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀರೇಣುಕಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಬದರಮಜ್ಜ್ಞೋ ಮದಿರಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಬಹುವಚನೋಪಾದಾನಾಚ್ಚ ಮದಿರಯಾ ಅಥವಾ ದಧ್ನಾ ಮಸ್ತುನಾ ವೇತ್ಯೇವಂ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮ್, ನ ತು ದಧ್ನೋ ಮಸ್ತಿವತಿ| ಪಿಪ್ಲೀಕಲ್ಕಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಂ ಮದಿರಾದಿಭಿಃ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana sapInase kAse dhUmaH (18) · Śloka 18

ಕಾಸೀ ಸಪೀನಸೋ ಧೂಮಂ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ವಿಧಿನಾ ಪಿಬೇತ್| ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸೋಕ್ತಧೂಮಾಂಶ್ಚ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶನಃ||೧೮||

ಸ೦-ಕಾಸೀ ಪೀನಸೀ ಚ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಧೂಮಂ ವಿಧಿನಾ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶನೋ ಹಿಧ್ಮೋಕ್ತಾನ್ ಶ್ವಾಸೋಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಧೂಮಾನ್ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana mAMsarasayUShAH (19) · Śloka 19

ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕೈಃ ಶಾಲಿಯವಗೋಧೂಮಷಷ್ಟಿಕಾನ್| ರಸೈರ್ಮಾಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾನಾಂ ಯೂಷೈರ್ವಾ ಭೋಜಯೇದ್ಧಿತಾನ್||೧೯||

ಸ೦-ಗ್ರಾಮ್ಯಾದಿಜೈರ್ಮಾಸರಸೈರಥವಾ ಮಾಷಾತ್ಮಗುಪ್ತಾನಾಂ ಯೂಷೈಃ ಶಾಲ್ಯಾದೀನ್ ಹಿತಾನಾಶಯೇತ್| ಹಿತಾನಿತಿ ದೇಶಕಾಲಾದಿಸಾತ್ಮ್ಯವಶಾತ್ ಯವಾ (ಶಾಲ್ಯಾ) ದ್ಯನ್ಯತಮಂ ಯತ್ ಪಥ್ಯಂ ತದ್ಭುಞ್ಜೀತೇತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ|

Adhikarana yavAnyAdipeyA (20-21) · Śloka 21

ಯವಾನೀಪಿಪ್ಪಲೀಬಿಲ್ವಮಧ್ಯನಾಗರಚಿತ್ರಕೈಃ| ರಾಸ್ನಾಜಾಜೀಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀಪಲಾಶಶಠಿಪೌಷ್ಕರೈಃ||೨೦|| ಸಿದ್ಧಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮ್ಲಲವಣಾಂ ಪೇಯಾಮನಿಲಜೇ ಪಿಬೇತ್| ಕಟಿಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಕೋಷ್ಠಾರ್ತಿಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಪ್ರಣಾಶನೀಮ್||೨೧||

ಸ೦-ಯವಾನ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಮಮ್ಲಲವಣಾಂ ಪೇಯಾಂ ವಾತಜೇಕಾಸೇ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್ ? ಕಟ್ಯಾದ್ಯಾರ್ತಿಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಪ್ರಣಾಶನೀಮ್|

Adhikarana dashamUlAdipeyA (22) · Śloka 22

ದಶಮೂಲರಸೇ ತದ್ವತ್ ಪಞ್ಚಕೋಲಗುಡಾನ್ವಿತಾಮ್| ಪಿಬೇತ್ಪೇಯಾಂ|೨೨|

ಸ೦-ತದ್ವತ್-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಾಮ್, ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಾಂ ಪಞ್ಚಕೋಲಗುಡಯುತಾಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kShaireyIpeyA (22) · Śloka 22

| ಸಮತಿಲಾಂ ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ ವಾ ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್||೨೨||

ಸ೦-ಕ್ಷೈರೇಯೀಂ-ಕ್ಷೀರಸಂಸ್ಕೃತಾಂ ವಾ ಪೇಯಾಂ, ವಾತಜೇ ಕಾಸೇ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಮ್ ? ಸಮತಿಲಾಂ,-ತಿಲಸಹಿತಾಂ| ತಥಾ, ಸಸೈನ್ಧವಾಮ್|

Adhikarana mAMsapeyA (23) · Śloka 23

ಮಾತ್ಸ್ಯಕೌಕ್ಕುಟವಾರಾಹೈರ್ಮಾಂಸೈರ್ವಾ ಸಾಜ್ಯಸೈನ್ಧವಾಮ್| |೨೩|

ಸ೦-ಅಥವಾ ಮಾತ್ಸ್ಯಾದ್ಯೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಸಾಧಿತಾಂ ಸಘೃತಸೈನ್ಧವಾಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana shAkAni (23-24) · Śloka 24

| ವಾಸ್ತುಕೋ ವಾಯಸೀಶಾಕಂ ಕಾಸಘ್ನಃ ಸುನಿಷಣ್ಣಕಃ||೨೩|| ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಃ ಫಲಂ ಪತ್ರಂ ಬಾಲಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ಮೂಲಕಮ್| |೨೪|

ಸ೦-ವಾಸ್ತುಕಾದಯಃ ಶಾಕವಿಶೇಷಾಃ|

Adhikarana snehAH BakShyAH (24) · Śloka 24

| ಸ್ನೇಹಾಸ್ತೈಲಾದಯೋಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಗೌಡಿಕಾಃ||೨೪||

ಸ೦-ತೈಲಾದಯಃ ಸ್ನೇಹಾಃ| ಸಂ-ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕ್ಷೀರಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಹಿತಾಃ| ಕ್ಷೀರಂ ಚೇಕ್ಷುರಸಶ್ಚ ಗುಡಶ್ಚ, ತೇಷಾಮಿಮೇ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸಗೌಡಿಕಾಃ| "ದ್ವನ್ದ್ವಾನ್ತೇ ಪದಂ ಯಚ್ಛ್ರೂಯತೇ ತತ್ಸರ್ವೈಃ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ " ಇತಿ ಭಾಷ್ಯಕಾರವಚನಾತ್ ಸರ್ವೈರಪ್ಯತ್ರ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತೇನ ಕ್ಷೀರಸಮ್ಬನ್ಧಿನ ಇಕ್ಷುರಸಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಗುಡಸಮ್ಬನ್ಧಿನಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ಹಿತಾ ಇತ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ|

Adhikarana pAnAni (25) · Śloka 25

ದಧಿಮಸ್ತ್ವಾರನಾಲಾಮ್ಲಫಲಾಮ್ಬುಮದಿರಾಃ ಪಿಬೇತ್| |೨೫|

ಸ೦-ತಥಾ, ದಧಿಮಸ್ತ್ವಾದೀನಿ ಪಿಬೇತ್| ಇತಿ ವಾತಜೇ ಕಾಸೇ ಪ್ರಾಯೇಣೋಪಯೋಗ್ಯನ್ನಪಾನಮುದ್ದಿಷ್ಟಮ್|

Adhikarana pittakAsacikitsA sakaPe pittakAse vamanam (25-26) · Śloka 26

| ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ತು ಸಕಫೇ ವಮನಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಹಿತಮ್||೨೫|| ತಥಾ ಮದನಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧುಕಕ್ವಥಿತೈರ್ಜಲೈಃ| ಫಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕಲ್ಕೈರ್ವಾ ವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸಾಪ್ಲುತೈಃ||೨೬||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಜೇ ಕಾಸೇ, ಕಿಮ್ಭೂತೇ ? ಸಕಫೇ-ಕಫಯುಕ್ತೇ, ತು ಸರ್ಪಿಷಾ ವಮನಂ ಹಿತಮ್| ಅತ ಏವ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಶ್ಲೋ.೨೭)-"ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ತನುಕಫೇ ತ್ರಿವೃತಾಂ" ಇತಿ| ತಸ್ಮಾದತ್ರಾರ್ಥಾತ್ ಬಹುಕಫತ್ವಂ ಬೋಧ್ಯಮ್| ನ ಕೇವಲಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಮನಂ ಹಿತಮ್| ಯಾವನ್ಮದನಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಥಿತೈರ್ಜಲೈರ್ವಮನಮವಸ್ಥಾವಶಾದ್ಧಿತಮ್, ಅಥವಾ ಮದನಫಲಮಧುಕಕಲ್ಕೈರ್ವಿದಾರ್ಯಾದಿರಸಾಪ್ಲುತೈರ್ವಮನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana tanukaphe pittakAse virecanam,ghanakaphe pittakAse virecanam (27) · Śloka 27

ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ತನುಕಫೇ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಮಧುರೈರ್ಯುತಾಮ್| ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವಿರೇಕಾಯ ಯುತಾಂ ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ತಿಕ್ತಕೈಃ||೨೭||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಜೇ ಕಾಸೇ ತನುಕಫೇ-ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ, ತ್ರಿವೃತಾಂ ಮಧುರೈರ್ಯುತಾಂ ವಿರೇಕಾಯ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಘನೇ ತು ಕಫೇ ತಿಕ್ತಕೈಃ ಸಹ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್|

Adhikarana tanukaPe pittakAse saMsarjanam ghanakaPe pittakAse saMsarjanam (28) · Śloka 28

ಹೃತದೋಷೋ ಹಿಮಂ ಸ್ವಾದು ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಂಸರ್ಜನಂ ಭಜೇತ್| ಘನೇ ಕಫೇ ತು ಶಿಶಿರಂ ರೂಕ್ಷಂ ತಿಕ್ತೋಪಸಂಹಿತಮ್||೨೮||

ಸ೦-ಹೃತದೋಷೋ ನರೋ ಹಿಮಂ ಮಧುರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸಂಸರ್ಜನಂ-ವಿರೇಕಾದನನ್ತರಂ ಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಂ, ಭಜೇತ್| ಘನೇ ತು ಕಫೇ ಶೀತಂ ತಥಾ ರೂಕ್ಷಂ ತಿಕ್ತಯುತಂ ಸಂಸರ್ಜನಂ ಭಜೇತ್|

Adhikarana shuddhepittakAse lehaH sakaPe pittakAse lehaH savAte pittakAse lehaH (29) · Śloka 29

ಲೇಹಃ ಪೈತ್ತೇ ಸಿತಾಧಾತ್ರೀಕ್ಷೌದ್ರದ್ರಾಕ್ಷಾಹಿಮೋತ್ಪಲೈಃ| ಸಕಫೇ ಸಾಬ್ದಮರಿಚಃ ಸಘೃತಃ ಸಾನಿಲೇ ಹಿತಃ||೨೯||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ಸಿತಾದಿಭಿರ್ಲೇಹೋ ಹಿತಃ| ಸಕಫೇ ಪಿತ್ತೇ ಸಾಬ್ದ ಮರಿಚೋ ಲೇಹೋ ಹಿತಃ| ಸಾನಿಲೇ ಪಿತ್ತೇ ಸಘೃತೋ ಲೇಹೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana mRudvIkAdilehaH (30) · Śloka 30

ಮೃದ್ವೀಕಾರ್ಧಶತಂ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಶರ್ಕರಾಪಲಮ್| ಲೇಹಯೇನ್ಮಧುನಾ|೩೦|

ಸ೦-ತಥಾ, ಮೃದ್ವೀಕಾಗುಲಿಕಾಃ ಪಞ್ಚಾಶತ್ ತ್ರಿಂಶತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಶರ್ಕರಾಪಲಂ ಚ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|

Adhikarana goshakRudrasalehaH (30) · Śloka 30

| ಗೋರ್ವಾ ಕ್ಷೀರಪಸ್ಯ ಶಕೃದ್ರಸಮ್||೩೦||

ಸ೦-ಗೋರ್ವಾ ವತ್ಸಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಪಸ್ಯ-ಕ್ಷೀರವೃತ್ತೇಃ, ಶಕೃದ್ರಸಂ ಮಧುನಾ ಲೇಹಯೇತ್|

Adhikarana tvagelAdilehaH (31-32) · Śloka 32

ತ್ವಗೇಲಾವ್ಯೋಷಮೃದ್ವೀಕಾಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಲಾಜಮುಸ್ತಾಶಠೀರಾಸ್ನಾಧಾತ್ರೀಫಲಬಿಭೀತಕೈಃ||೩೧|| ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭಿರ್ಲೇಹೋ ಹೃದ್ರೋಗಕಾಸಹಾ| |೩೨|

ಸ೦-ತ್ವಗೇಲಾದಿಭಿರ್ಲೇಹೋ ಹೃದ್ರೋಗಕಾಸಹಾ ಭವತಿ|

Adhikarana ghanakaPa pittakAse annapAnaM tanukaPe pittakAse annapAnam (32-34) · Śloka 34

| ಮಧುರೈರ್ಜಾಙ್ಗಲರಸೈರ್ಯವಶ್ಯಾಮಾಕಕೋದ್ರವಾಃ||೩೨|| ಮುದ್ಗಾದಿಯೂಷೈಃ ಶಾಕೈಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕೈರ್ಮಾತ್ರಯಾ ಹಿತಾಃ| ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಲೇಹಾಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕಾ ಮಧುಸಂಯುತಾಃ||೩೩|| ಶಾಲಯಃ ಸ್ಯುಸ್ತನುಕಫೇ ಷಷ್ಟಿಕಾಶ್ಚ ರಸಾದಿಭಿಃ| |೩೪|

ಸ೦-ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ಜಾಙ್ಗಲೈ ರಸೈರ್ಮಧುರೈಸ್ತಥಾ ಮುದ್ಗಕುಲತ್ಥಾದಿಯೂಷೈಸ್ತಥಾ ತಿಕ್ತೈಃ ಶಾಕೈಶ್ಚ ಸಹ ಯವಾದಯೋ ಮಾತ್ರಯಾ-ಪರಿಮಿತಾಃ, ಹಿತಾಃ| ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಲೇಹಾಶ್ಚ ತಿಕ್ತದ್ರವ್ಯಯುಕ್ತಾಃ| ತನುಕಫೇ ಪಿತ್ತೇ ಶಾಲಯಃ ಷಷ್ಟಿಕಾಶ್ಚ ರಸಾದಿಭಿರ್ಹಿತಾಃ ಸ್ಯುಃ-ಭವೇಯುಃ|

Adhikarana anupAnAni (34) · Śloka 34

| ಶರ್ಕರಾಮ್ಭೋಽನುಪಾನಾರ್ಥಂ ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಸ್ವರಸಾಃ ಪಯಃ||೩೪||

ಸ೦-ಅನುಪಾನಾರ್ಥಂ ಶರ್ಕರಾಮ್ಭೋ ಹಿತಮ್, ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುಸ್ವರಸಾಃ ಪಯಶ್ಚ|

Adhikarana mAMsarasakShIrapeyAyUShAH (35) · Śloka 35

ಕಾಕೋಲೀಬೃಹತೀಮೇದಾದ್ವಯೈಃ ಸವೃಷನಾಗರೈಃ| ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ರಸಕ್ಷೀರಪೇಯಾಯೂಷಾನ್ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್||೩೫||

ಸ೦-ಕಾಕೋಲ್ಯಾದಿಭಿರ್ಮಾಂಸರಸಾದೀನ್ ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್|

Adhikarana kShIrAntaraM peyAntaram (36-37) · Śloka 37

ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಕಣಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ತೃಣಾಖ್ಯಂ ಚ ಪಚೇಜ್ಜಲೇ| ತೇನ ಕ್ಷೀರಂ ಶೃತಂ ಶೀತಂ ಪಿಬೇತ್ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್||೩೬|| ಸಾಧಿತಾಂ ತೇನ ಪೇಯಾಂ ವಾ ಸುಶೀತಾಂ ಮಧುನಾಽನ್ವಿತಾಮ್| |೩೭|

ಸ೦-ಪಿತ್ತಕಾಸೇ ತಥಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನ್ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಜಲೇ ಪಚೇತ್| ತೇನ ಪಾದಾವಶಿಷ್ಟೇನ ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ, ಸಮಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ವಥಿತಂ [ ಶೀತಂ ] ಮಧುಶರ್ಕರಾಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ವಾ-ಜಲೇನ, ಸಾಧಿತಾಂ ಪೇಯಾಂ ಸುಶೀತಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುತಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana pAnakam (37-38) · Śloka 38

| ಶಠೀಹ್ನೀಬೇರಬೃಹತೀಶರ್ಕರಾವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್||೩೭|| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್ಪೂತಂ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಘೃತಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| |೩೮|

ಸ೦-ಶಠ್ಯಾದೀನ್ ಜಲೇ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಪೂತಂ ರಸಂ ಘೃತಮಿಶ್ರಿತಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana ghRutacUrNakvAthAH (38-40) · Śloka 40

| ಮೇದಾಂ ವಿದಾರೀಂ ಕಾಕೋಲೀಂ ಸ್ವಯಂಗುಪ್ತಾಫಲಂ ಬಲಾಮ್||೩೮|| ಶರ್ಕರಾಂ ಜೀವಕಂ ಮುದ್ಗಮಾಷಪರ್ಣ್ಯೌ ದುರಾಲಭಾಮ್| ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯಪಚೇತ್ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರೇಣಾಷ್ಟಗುಣೇನ ತತ್||೩೯|| ಪಾನಭೋಜನಲೇಹೇಷು ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಕಾಸಜಿತ್| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಚೂರ್ಣಮೇತೇಷಾಂ ಕಷಾಯಮಥವಾ ಪಿಬೇತ್||೪೦||

ಸ೦-ಶರ್ಕರಾದೀನ್ ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯಾಷ್ಟಗುಣೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸರ್ಪಿಃ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾನಾದಿಷು ಯುಕ್ತಂ ಪಿತ್ತಕಾಸಜಿತ್| ಏತೇಷಾಂ ವಾ-ಶರ್ಕರಾದೀನಾಂ, ಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಥವೈಷಾಮೇವ ಕಷಾಯಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaPakAsacikitsA kaPakAse snehaH (41) · Śloka 41

ಕಫಕಾಸೀ ಪಿಬೇದಾದೌ ಸುರಕಾಷ್ಠಾತ್ ಪ್ರದೀಪಿತಾತ್| ಸ್ನೇಹಂ ಪರಿಸ್ರುತಂ ವ್ಯೋಷಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್||೪೧||

ಸ೦-ಕಫಕಾಸೀ ಪೂರ್ವಂ ಸುರಕಾಷ್ಠಾತ್ ಪ್ರದೀಪಿತಾತ್ ಯಃ ಸ್ರುತಃ ಸ್ನೇಹಸ್ತಂ ವ್ಯೋಷಯವಕ್ಷಾರಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaPakAse vamanavirecananasyAni (42) · Śloka 42

ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವಿರೇಚಯೇದೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚ ಯುಕ್ತಿತಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿರೇಕೈರ್ಬಲಿನಂ|೪೨|

ಸ೦-ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಚ ಸನ್ತಮನನ್ತರಂ ವಿರೇಚಯೇತ್ ಊರ್ಧ್ವಮಧೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಚ| ಯುಕ್ತಿತೋ-ಯಥಾಬಲಹಾನಿರ್ನ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಭಾವಃ| ಕೈರ್ವಿರೇಚಯೇತ್ ? ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿರೇಕೈಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಮಾತುರಮ್ ? ಬಲವನ್ತಮ್|

Adhikarana kaPakAse saMsarjanam (42-44) · Śloka 44

| ಸಂಸರ್ಗೀ ಚಾಸ್ಯ ಯೋಜಯೇತ್||೪೨|| ಯವಮುದ್ಗಕುಲತ್ಥಾನ್ನೈರುಷ್ಣರೂಕ್ಷೈಃ ಕಟೂತ್ಕಟೈಃ| ಕಾಸಮರ್ದಕವಾರ್ತಾಕವ್ಯಾಘ್ರೀಕ್ಷಾರಕಣಾನ್ವಿತೈಃ||೪೩|| ಧಾನ್ವಬೈಲರಸೈಃ ಸ್ನೇಹೈಸ್ತಿಲಸರ್ಷಪನಿಮ್ಬಜೈಃ| |೪೪|

ಸ೦-ಸಂಸರ್ಗೀ ಚ-ಪೇಯಾದಿಪರಿಪಾಟೀಂ ಚ, ಅಸ್ಯ ಯೋಜಯೇತ್| ಯವಾದಿಭಿರ್ಯಥಾಯೋಗಮುಷ್ಣರೂಕ್ಷೈಸ್ತಥಾ ಕಟೂತ್ಕಟೈಃ-ಪ್ರಭೂತಕಟುಕೈಃ, ಕಾಸಮರ್ದಕಾದಿಯುಕ್ತೈಃ| ಧನ್ವನಿ ಭವಾ ಧಾನ್ವಾಃ-ಜಾಙ್ಗಲಾಃ, ಬಿಲೇಷು ಭವಾ ಬೈಲಾಃ-ಬಿಲೇಶಯಾಃ, ತೇಷಾಂ ರಸಾಸ್ತೈರ್ಮಾಸರಸೈಃ ಸಹೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ, ಸ್ನೇಹೈಸ್ತಿಲದಿಜೈಃ ಸಹ|

Adhikarana kaPakAse udakapAnaM kaPakAse uShitodakapAnam (44-45) · Śloka 45

ದಶಮೂಲಾಮ್ಬು ಘರ್ಮಾಮ್ಬು ಮದ್ಯಂ ಮಧ್ವಮ್ಬು ವಾ ಪಿಬೇತ್||೪೪|| ಮೂಲೈಃ ಪೌಷ್ಕರಶಮ್ಯಾಕಪಟೋಲೈಃ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ನಿಶಾಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾರಿ ಸಹಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಾಲೇಷ್ವನ್ನಸ್ಯ ವಾ ತ್ರಿಷು||೪೫||

ಸ೦-ದಶಮೂಲಾಮ್ಬ್ವಾದೀನ್(ನಿ) ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಮೂಲೈಃ ಪೌಷ್ಕರಾದಿಭಿರ್ನಿಶಾಂ ಸಂಸ್ಥಿತಂ-ರಾತ್ರಿಸ್ಥಿತಂ, ವಾರಿ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಸಹ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಅನ್ನಸ್ಯ ತ್ರಿಷು ಕಾಲೇಷು-ಆದಿಮಧ್ಯಾವಸಾನಲಕ್ಷಣೇಷು, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kaPakAsepippalyAdayastrayo lehAH (46-47) · Śloka 47

ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಶೃಙ್ಗಬೇರಂ ಬಿಭೀತಕಮ್| ಶಿಖಿಕುಕ್ಕುಟಪಿಚ್ಛಾನಾಂ ಮಷೀ ಕ್ಷಾರೋ ಯವೋದ್ಭವಃ||೪೬|| ವಿಶಾಲಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ತ್ರಿವೃತಾ ಚ ಮಧುದ್ರವಾಃ| ಕಫಕಾಸಹರಾ ಲೇಹಾಸ್ತ್ರಯಃ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಯೋಜಿತಾಃ||೪೭||

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಯಸ್ತ್ರಯೋ ಲೇಹಾಃ ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧೈರ್ಯೋಜಿತಾ ಮಧುನಾ ಸಹ ಕಫಕಾಸಹರಾ ಭವನ್ತಿ|

Adhikarana kaPakAse madhunetyAdayo~aShTau lehAH (48-49) · Śloka 49

ಮಧುನಾ ಮರಿಚಂ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನೈವ ಚ ಜೋಙ್ಗಕಮ್| ಪೃಥಗ್ರಸಾಂಶ್ಚ ಮಧುನಾ ವ್ಯಾಘ್ರೀವಾರ್ತಾಕಭೃಙ್ಗಜಾನ್||೪೮|| ಕಾಸಘ್ನಸ್ಯಾಶ್ವಶಕೃತಃ ಸುರಸಸ್ಯಾಸಿತಸ್ಯ ಚ| |೪೯|

ಸ೦-ತಥಾ ಕಫಕಾಸೇ ಮಧುನಾ ಮರಿಚಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಮಾಕ್ಷೀಕೇಣೈವಾ ಗುರುಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ವ್ಯಾಘ್ರ್ಯಾದೀನಾಮ್ ರಸಾನ್ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehatrayam (49-51) · Śloka 51

| ದೇವದಾರುಶಠೀರಾಸ್ನಾಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾದುರಾಲಭಾಃ||೪೯|| ಪಿಪ್ಪಲೀ ನಾಗರಂ ಮುಸ್ತಂ ಪಥ್ಯಾ ಧಾತ್ರೀ ಸಿತೋಪಲಾ| ಲಾಜಾಃ ಸಿತೋಪಲಾ ಸರ್ಪಿಃ ಶೃಙ್ಗೀ ಧಾತ್ರೀಫಲೋದ್ಭವಾ||೫೦|| ಮಧುತೈಲಯುತಾ ಲೇಹಾಸ್ತ್ರಯೋ ವಾತಾನುಗೇ ಕಫೇ| |೫೧|

ಸ೦-ದೇವದಾರ್ವಾದಯೋ ಮಧುತೈಲಯುತಾ ಲೇಹಾಸ್ತ್ರಯಃ-ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಗದಿತಾಃ, ವಾತಾನುಗೇ ಕಫೇ ಸ್ಯುಃ| ಅತ್ರ ಶೃಙ್ಗೀಧಾತ್ರೀಫಲೋದ್ಭವೇತಿ ಕೇಚಿದ್ವಿಶಿಷ್ಟಮಾಮಲಕಮಾಹುಃ| ಅನ್ಯೇ ತು ಶೃಙ್ಗೀ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀತಿ ವ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ|

Adhikarana dADimAdyaM cUrNam,guDakShArAdicUrNam (51-53) · Śloka 53

| ದ್ವೇ ಪಲೇ ದಾಡಿಮಾದಷ್ಟೌ ಗುಡಾದ್ವ್ಯೋಷಾತ್ಪಲತ್ರಯಮ್||೫೧|| ರೋಚನಂ ದೀಪನಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಪೀನಸಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್| ಗುಡಕ್ಷಾರೋಷಣಕಣಾದಾಡಿಮಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್||೫೨|| ಕ್ರಮಾತ್ಪಲದ್ವಯಾರ್ಧಾಕ್ಷಕರ್ಷಾರ್ಧಾಕ್ಷಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| |೫೩|

ಸ೦-ದಾಡಿಮಸ್ಯ ಪಲೇ ದ್ವೇ ತು ಗುಡಾದಷ್ಟೌ ತ್ರಿಕಟುಕಾತ್ ಪಲತ್ರಯಮಿತ್ಯೇತದ್ದಾಡಿಮಾದ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಂ ರೋಚನಾದಿಗುಣಂ ಪೀನಸಾದಿಜಿತ್| ಸಂ-ಗುಡಾದಿಕಂ ಕ್ರಮೇಣ ಪಲದ್ವಯಮರ್ಧಕರ್ಷಂ ಕರ್ಷಂ ಅರ್ಧಕರ್ಷಂ ಪಲಪ್ರಮಾಣಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಮ್|

Adhikarana pAcanam (53) · Śloka 53

| ಪಿಬೇಜ್ಜವರೋಕ್ತಂ ಪಥ್ಯಾದಿ ಸಶೃಙ್ಗೀಕಂ ಚ ಪಾಚನಮ್||೫೩||

ಸ೦-ತಥಾ ಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಂ (ಶ್ಲೋ. ೬೨)- "ಪಥ್ಯಾಕುಸ್ತುಮ್ಬರೀ" ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ಪಾಚನಂ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀಸಹಿತಂ ಪಿಬೇತ್ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana pAcanAntaram (54) · Śloka 54

ಅಥವಾ ದೀಪ್ಯಕತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಾಘನಪೌಷ್ಕರಮ್| ಸಕಣಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಮೂತ್ರೇ ಕಫಕಾಸೀ ಜಲೇಽಪಿ ವಾ||೫೪||

ಸ೦-ದೀಪ್ಯಕಾದಿಕಂ ಗೋಮೂತ್ರೇ ಕ್ವಥಿತಂ ಜಲೇಽಥವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಿತಂ ಕಫಕಾಸೀ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana shamanam (55) · Śloka 55

ತೈಲಭೃಷ್ಟಂ ಚ ವೈದೇಹೀಕಲ್ಕಾಕ್ಷಂ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಪಾಯಯೇತ್ಕಫಕಾಸಘ್ನಂ ಕುಲತ್ಥಸಲಿಲಾಪ್ಲುತಮ್||೫೫||

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕಕರ್ಷಂ ಸಶರ್ಕರಂ ತೈಲೇನ ಪಕ್ವಂ ಕುಲತ್ಥಸಲಿಲಾಪ್ಲುತಂ ಕಫಕಾಸಘ್ನಂ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana dashamUlaghRutam (56-57) · Śloka 57

ದಶಮೂಲಾಢಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಸ್ಯಾಕ್ಷಸಮೈಃ ಪಚೇತ್| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಶಠೀಬಿಲ್ವಸುರಸಾವ್ಯೋಷಹಿಙ್ಗುಭಿಃ||೫೬|| ಪೇಯಾನುಪಾನಂ ತತ್ಸರ್ವವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾಪಹಮ್| |೫೭|

ಸ೦-ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥಾಢಕೇ ಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ ಪಚೇತ್| ತತ್ ಪೇಯಾನುಪಾನಂ ಸರ್ವವಾತಕಫಾಮಯಘ್ನಮ್|

Adhikarana nirguNDIghRutam (57) · Śloka 57

| ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಪತ್ರನಿರ್ಯಾಸಸಾಧಿತಂ ಕಾಸಜಿದ್ಧೃತಮ್||೫೭||

ಸ೦-ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಪತ್ರಸ್ವರಸಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಕಾಸಜಿತ್ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (58) · Śloka 58

ಘೃತಂ ರಸೇ ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಚ ಸಾಧಿತಮ್| ೫೭ ೧/೨| |೫೮|

ಸ೦-ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ರಸೇ ವ್ಯೋಷಗರ್ಭಂ ಚ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಮ್|

Adhikarana punarnavAdighRutam (58) · Śloka 58

ಪುನರ್ನವಶಿವಾಟಿಕಾಸರಲಕಾಸಮರ್ದಾಮೃತಾ- ಪಟೋಲಬೃಹತೀಫಣಿಜ್ಜಕರಸೈಃ ಪಯಃಸಂಯುತೈಃ| ಘೃತಂ ತ್ರಿಕಟುನಾ ಚ ಸಿದ್ಧಮುಪಯುಜ್ಯ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ನ ಕಾಸವಿಷಮಜ್ವರಕ್ಷಯಗುದಾಙ್ಕುರೇಭ್ಯೋ ಭಯಮ್||೫೮||

ಸ೦-ಪುನರ್ನವಾದಿರಸೈಃ ಪಯಸಾ ಯುತೈಸ್ತ್ರಿಕಟುನಾ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮುಪಯುಜ್ಯ-ಪೀತ್ವಾ, ಕಾಸಾದಿಭ್ಯೋ ಭಯಂ ನ ಜಾಯತೇ| "ವಸುಗ್ರಹಯುತಾ ಜಸೌ ಜಸಯಲಾಶ್ಚ ಪೃಥ್ವೀ ಗುರುಃ|" ಅತ್ರ ಪುನರ್ನವಾದಿರಸೋ ಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಸಮಂ ಘೃತಂ ವ್ಯೋಷಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಮಿತಿ ಪಾಕಕ್ರಮಃ|

Adhikarana kaNTakArIghRutam (59-63) · Śloka 63

ಸಮೂಲಫಲಪತ್ರಾಯಾಃ ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾ ರಸಾಢಕೇ||೫೯|| ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಬಲಾವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗಶಠಿದಾಡಿಮೈಃ| ಸೌವರ್ಚಲಯವಕ್ಷಾರಮೂಲಾಮಲಕಪೌಷ್ಕರೈಃ||೬೦|| ವೃಶ್ಚೀವಬೃಹತೀಪಥ್ಯಾಯವಾನೀಚಿತ್ರಕರ್ಧಿಭಿಃ| ಮೃದ್ವೀಕಾಚವ್ಯವರ್ಷಾಭೂದುರಾಲಮ್ಭಾಮ್ಲವೇತಸೈಃ||೬೧|| ಶೃಙ್ಗೀತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಙ್ಗೀರಾಸ್ನಾಗೋಕ್ಷುರಕೈಃ ಪಚೇತ್| ಕಲ್ಕೈಸ್ತತ್ಸರ್ವಕಾಸೇಷು ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಸು ಚೇಷ್ಯತೇ||೬೨|| ಕಣ್ಟಕಾರೀಘೃತಂ ಚೈತತ್ಕಫವ್ಯಾಧಿವಿನಾಶನಮ್| |೬೩|

ಸ೦-ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಃ ಸಮೂಲಫಲಪತ್ರಾಯಾ ರಸಾಢಕೇ ಬಲಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶಪ್ರಮಾಣೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಕಾಸಾಧಿಷ್ವಿಷ್ಯತೇ-ಅಭಿಹಿತಮ್| ಇದಂ ಚ ಕಣ್ಟಾಕಾರೀಘೃತಂ ಕಫವ್ಯಾಧಿವಿನಾಶನಮ್|

Adhikarana vyAghrIlehaH (63-67) · Śloka 67

| ಪಚೇವ್ಯಾಘ್ರೀತುಲಾಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಾಂ ವಹೇಽಪಾಮಾಢಕಸ್ಥಿತೇ||೬೩|| ಕ್ಷಿಪೇತ್ ಪೂತೇ ತು ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ವ್ಯೋಷರಾಸ್ನಾಮೃತಾಗ್ನಿಕಾನ್| ಶೃಙ್ಗೀಭಾರ್ಙ್ಗೀಘನಗ್ರನ್ಥಿಧನ್ವಯಾಸಾನ್ ಪಲಾರ್ಧಕಾನ್||೬೪|| ಸರ್ಪಿಷಃ ಷೋಡಶಪಲಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ ಚ| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಯಾಃ ಶುದ್ಧಾಯಾಃ ಪುನಶ್ಚ ತದಧಿಶ್ರಯೇತ್||೬೫|| ದರ್ವೀಲೇಪಿನಿ ಶೀತೇ ಚ ಪೃಥಕ್ ದ್ವಿಕುಡವಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯಾನವಸ್ಯ ಚ||೬೬|| ಲೇಹೋಽಯಂ ಗುಲ್ಮಹೃದ್ರೋಗದುರ್ನಾಮಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್| |೬೭|

ಸ೦-ವ್ಯಾಘ್ರ್ಯಾಸ್ತುಲಾಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಾಂ-ಮರ್ದಿತಾಂ, ಜಲಸ್ಯ ವಹೇ-ಚತುರ್ದ್ರೋಣೇ, ಪಚೇತ್| ಆಢಕಸ್ಥಿತೇ ಜಲೇ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ವ್ಯೋಷಾದೀನಿ ಅರ್ಧಪಲಪ್ರಮಾಣಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಗ್ನಿರೇವಾಗ್ನಿಕಃ-ಚಿತ್ರಕಃ| ಘೃತಸ್ಯ ಚ ಷೋಡಶ ಪಲಾನಿ, ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾಯಾಃ,-ವಿಮಲಾಯಾಃ, ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ, ಭೂಯಶ್ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಪಚೇತ್| ದರ್ವೀ ಲಿಮ್ಪತೀತಿ ದರ್ವೀಲೇಪೀ ತಸ್ಮಿನ್ ದರ್ವೀಲೇಪಿನಿ, ಅವಲೇಹೇ ಶೀತೇ ಸತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಿಕುಡವಪ್ರಮಾಣಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅಯಂ ಲೇಹೋ ಗುಲ್ಮಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana dhUmaH (67) · Śloka 67

| ಶಮನಂ ಚ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ಶೋಧನಂ ಬಹಲೇ ಕಫೇ||೬೭||

ಸ೦-ತಥಾ ಕಫಕಾಸೇ ಶಮನಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಶೋಧನಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಘನಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಶೋಧನಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥ ತಮೇವ ಧೂಮಮಾಹ-

Adhikarana dhUmAntaram (68-69) · Śloka 69

ಮನಃಶಿಲಾಲಮಧುಕಮಾಂಸೀಮುಸ್ತೇಙ್ಗುದೀತ್ವಚಃ| ಧೂಮಂ ಕಾಸಘ್ನವಿಧಿನಾ ಪೀತ್ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬೇದನು||೬೮|| ನಿಷ್ಠ್ಯೂತಾನ್ತೇ ಗುಡಯುತಂ ಕೋಷ್ಣಂ ಧೂಮೋ ನಿಹನ್ತಿ ಸಃ| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರಾನ್ ಕಾಸಾನಚಿರೇಣ ಚಿರನ್ತನಾನ್||೬೯||

ಸ೦-ಏತೇಷಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಂ ಧೂಮಂ ಕಾಸಘ್ನವಿಧಿನಾ-ಸೂತ್ರೋದಿತೇನ, ಪೀತ್ವಾಽನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ನಿಷ್ಠ್ಯೂತಾನ್ತೇ ಕೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಗುಡಾನ್ವಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಸ ಧೂಮಃ ಪೀತೋ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರಾನ್ ಕಾಸಾಂಶ್ಚಿರನ್ತನಾನ್ ಆಶ್ವೇವ ಹನ್ತಿ| ಚಿರನ್ತನಾನಿತಿ "ಸಾಯಂ ಚಿರಂ" ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಠ್ಯುಃ|

Adhikarana tamakopadrave pratIkAra (70) · Śloka 70

ತಮಕಃ ಕಫಕಾಸೇ ತು ಸ್ಯಾಚ್ಚೇತ್ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಜಃ| ಪಿತ್ತಕಾಸಕ್ರಿಯಾಂ ತತ್ರ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭೦||

ಸ೦-ಕಫಕಾಸೇ ಯದಿ ತಮಕಃ ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಜಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ರತಮಕೇ, ಪಿತ್ತಕಾಸಕ್ರಿಯಾಮವಸ್ಥಾವಶಾತ್ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana anubandhaBedAccikitsA (71-72) · Śloka 72

ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ಪವನೇ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಫಹರಾಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಯೋರ್ವಾತಕಫಯೋಃ ಪಿತ್ತನಾಶಿನೀಮ್||೭೧|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕೇ ಶುಷ್ಕೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾರ್ದ್ರೇ ವಿರುಕ್ಷಣಮ್| ಕಾಸೇ ಕರ್ಮ ಸಪಿತ್ತೇ ತು ಕಫಜೇ ತಿಕ್ತಸಂಯುತಮ್||೭೨||

ಸ೦-ಪವನೇ ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ಸತಿ ಕಫಕಾಸಹರಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಯೋರ್ವಾತಕಫಯೋಃ ಪಿತ್ತಕಾಸನಾಶಿನೀಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕೇ ಶುಷ್ಕೇ ಕಾಸೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಕರ್ಮ| ಆರ್ದ್ರೇ ತು ಕಾಸೇ ವಿರೂಕ್ಷಣಂ ಕರ್ಮ| ಕಫಜೇ ತು ಕಾಸೇ ಸಪಿತ್ತೇ ತಿಕ್ತಸಂಯುತಂ ವಿರೂಕ್ಷಣಂ ಕರ್ಮ|

Adhikarana uraHkShate auShadham (73) · Śloka 73

ಉರಸ್ಯನ್ತಃಕ್ಷತೇ ಸದ್ಯೋ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರೇಣ|೭೩|

ಸ೦-ಅನ್ತಃಕ್ಷತ ಉರಸಿ ಸತಿ ಸದ್ಯಃ-ಶೀಘ್ರಮೇವ, ಲಾಕ್ಷಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಉರಃಸನ್ಧಾನಜನೇನ ಲಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಚಾಗ್ರ್ಯಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ (ಸೂ.ಅ.೧೩)-"ಲಾಕ್ಷಾ ಸದ್ಯಃಕ್ಷತಘ್ನಾನಾಮ್|" ಇತಿ|

Adhikarana jIrNaiShadhe Bojanam (73) · Śloka 73

| ಶಾಲೀನ್ ಜೀರ್ಣೇಽದ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀರೇಣೈವ ಸಶರ್ಕರಾನ್||೭೩||

ಸ೦-ಜೀರ್ಣೇ-ಪರಿಣತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನೌಷಧೇ, ಕ್ಷೀರೇಣೈವ ಸಹ ಶಾಲಿಮ(ಲೀನ) ದ್ಯಾತ್ ಸಶರ್ಕರಮ್(ರಾನ್)|

Adhikarana pArshvarujAdyanvite auShadham (74) · Śloka 74

ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತಿಸರುಕ್ಚಾಲ್ಪಪಿತ್ತಾಗ್ನಿಸ್ತಾಂ ಸುರಾಯುತಾಮ್| |೭೪|

ಸ೦-ಪಾರ್ಶ್ವಬಸ್ತ್ಯಾದಿರುಗಲ್ಪಾಗ್ನಿಶ್ಚ ತಾಂ-ಲಾಕ್ಷಾಂ, ಸುರಾಯುತಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana BinnaviTke auShadham (74) · Śloka 74

| ಭಿನ್ನವಿಟ್ಕಃ ಸಮುಸ್ತಾತಿವಿಷಾಪಾಠಾಂ ಸವತ್ಸಕಾಮ್||೭೪||

ಸ೦-ಭಿನ್ನಪುರೀಷೋ ನರೋ ಮುಸ್ತಾತಿವಿಷಾಪಾಠಾವತ್ಸಕಾನ್ವಿತಾಂ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana dIptAnale auShadham (75) · Śloka 75

ಲಾಕ್ಷಾಂ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಜೀವನೀಯಂ ಗಣಂ ಸಿತಾಮ್| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀ ಸಮಿತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದೀಪ್ತಾನಲಃ ಪಿಬೇತ್||೭೫||

ಸ೦-ಲಾಕ್ಷಾದೀನಿ ಹಿ ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತತ್ ಕ್ಷೀರಂ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana sandhAnArthaM payaH (76) · Śloka 76

ಇಕ್ಷ್ವಾರಿಕಾಬಿಸಗ್ರನ್ಥಿಪದ್ಮಕೇಸರಚನ್ದನೈಃ| ಶೃತಂ ಪಯೋ ಮಧುಯುತಂ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್ಕ್ಷತೀ||೭೬||

ಸ೦-ಇಕ್ಷ್ವಾರಿಕಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಮಧುಯುತಂ ಸನ್ಧಾನಾರ್ಥಮುರಸಿ ಕ್ಷತಃ ಪುಮಾನ್ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana jvaradAhe auShadhadvayam (77) · Śloka 77

ಯವಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಮಾಮಾನಾಂ ಕ್ಷೀರೇ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ಜ್ವರದಾಹೇ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಸಕ್ತೂನ್ವಾ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೭೭||

ಸ೦-ಯವಾನಾಮಾಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೀರೇ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಯುತಂ ಜ್ವರದಾಹೇ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಯುತಾನ್ ಸಕ್ತೂನ್ ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kAse auShadhacatuShTayam (78-79) · Śloka 79

ಕಾಸವಾಂಸ್ತು ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುರೌಷಧಸಾಧಿತಮ್| ಗುಡೋದಕಂ ವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮರಿಚಂ ಹಿತಮ್||೭೮|| ಚೂರ್ಣಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಕ್ಷೀರೇ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ರಸಾಯನವಿಧಾನೇನ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೭೯||

ಸ೦-ಕಾಸವಾಂಶ್ಚ ಮಧುರೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಗುಡೋದಕಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮರಿಚಂ ಶೀತಂ ಪಿಬೇತ್| ಆಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೀರೇ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್| ರಸಾಯನೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana kAse parvAsthishUle cauShadham (80) · Śloka 80

ಕಾಸೀ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲೀ ಚ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾಃ| ಮಧೂಕಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರಿಪಿಪ್ಪಲೀಬಲಾಃ||೮೦||

ಸ೦-ಕಾಸೀ ಪರ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲವಾಂಶ್ಚ ಸಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾ ಮಧೂಕಾದೀರ್ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana elAdi (trijAtakAdi)guTikA (81-83) · Śloka 83

ತ್ರಿಜಾತಮರ್ಧಕರ್ಷಾಂಶಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯರ್ಧಪಲಂ ಸಿತಾ| ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮಧೂಕಂ ಖರ್ಜೂರಂ ಪಲಾಂಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಮ್||೮೧|| ಮಧುನಾ ಗುಟಿಕಾ ಘ್ನನ್ತಿ ತಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಪಿತ್ತಶೋಣಿತಮ್| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಹಿಧ್ಮಾಮದಭ್ರಮಾನ್||೮೨|| ಕ್ಷತಕ್ಷಯಸ್ವರಭ್ರಂಶಪ್ಲೀಹಶೋಷಾಢ್ಯಮಾರುತಾನ್| ರಕ್ತನಿಷ್ಠೀವಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರಾನಪಿ||೮೩||

ಸ೦-ತ್ರಿಜಾತಕಮರ್ಧಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣಂ ಕಣಾ ಕರ್ಷದ್ವಯಮಾತ್ರಾ ಸಿತಾದಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪಲಾಂಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಧುನಾ ಕೃತಾ ಗುಟಿಕಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಪಿತ್ತ ಶೋಣಿತಾದೀನ್ ಘ್ನನ್ತಿ|

Adhikarana raktaShThIve auShadhadvayam (84-85) · Śloka 85

ವರ್ಷಾಭೂಶರ್ಕರಾರಕ್ತಶಾಲಿತಣ್ಡುಲಜಂ ರಜಃ| ರಕ್ತಷ್ಠೀವೀ ಪಿಬೇತ್ಸಿದ್ಧಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಪಯೋಘೃತೈಃ||೮೪|| ಮಧೂಕಮಧುಕಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್| |೮೫|

ಸ೦-ಪುನರ್ನವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಪಯೋಘೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ರಕ್ತಷ್ಠೀವೀ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಮಧೂಕಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana atra raktapittauShadhamapi (85) · Śloka 85

| ಯಥಾಸ್ವಂ ಮಾರ್ಗವಿಸೃತೇ ರಕ್ತೇ ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಭೇಷಜಮ್||೮೫||

ಸ೦-ಮಾರ್ಗೇಣ-ಮುಖಾದಿನಾ, ವಿಸೃತೇ ರಕ್ತೇ ಯಥಾಯಥಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಕ್ತಮೌಷಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana mUDhavAte auShadham (86) · Śloka 86

ಮೂಢವಾತಸ್ತ್ವಜಾಮೇದಃ ಸುರಾಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| |೮೬|

ಸ೦-ಮೂಢವಾತಸ್ತು ಪುರುಷೋಽಜಾಯಾ ಮೇದಃ ಸುರಯಾ ಭೃಷ್ಟಮೀಷತ್ಸೈನ್ಧವಸಹಿತಮದ್ಯಾತ್|

Adhikarana kShAmakShINAdau auShadham (86-87) · Śloka 87

| ಕ್ಷಾಮಃ ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತೋರಸ್ಕೋ ಮನ್ದನಿದ್ರೋಽಗ್ನಿದೀಪ್ತಿಮಾನ್||೮೬|| ಶೃತಕ್ಷೀರಸರೇಣಾದ್ಯಾತ್ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್| |೮೭|

ಸ೦-ಕ್ಷಾಮಃ ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತೋರಸ್ಕೋ ಮನ್ದನಿದ್ರೋ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಶೃತಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಾ ಸರೇಣ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮಜಾಮೇದೋಽದ್ಯಾತ್|

Adhikarana kShINakShatakRutakRusheShu auShadham (87-88) · Śloka 88

| ಶರ್ಕರಾಯವಗೋಧೂಮಂ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಮಧು||೮೭|| ಶೃತಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತಃ ಕೃಶಃ| |೮೮|

ಸ೦-ಅಥವಾ ಕ್ಷೀಣಃ ಕ್ಷತಃ ಕೃಶೋ ವಾ ಶರ್ಕರಾದಿಕಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಕಥಮ್ ? ಶೃತಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಮ್|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadham (88-89) · Śloka 89

| ಕ್ರವ್ಯಾತ್ಪಿಶಿತನಿರ್ಯೂಹಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಃ||೮೮|| ಪಿಪ್ಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಸಂಯುಕ್ತಂ ಮಾಂಸಶೋಣಿತವರ್ಧನಮ್| |೮೯|

ಸ೦-ಸ ಚ-ಕ್ಷೀಣಾದಿಃ, ಕ್ರವ್ಯಾತ್ಪಿಶಿತಸ್ಯ ನಿರ್ಯೂಹಂ ಘೃತೇನ ಭೃಷ್ಟಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಮ್| ತಚ್ಚ ಮಾಂಸಶೋಣಿತವರ್ಧನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana kShINakShatakRuteShu auShadhAntaram kShatoraske auShadham (89-91) · Śloka 91

| ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷಶಾಲಪ್ರಿಯಙ್ಗುಭಿಃ||೮೯|| ತಾಲಮಸ್ತಕಜಮ್ಬೂತ್ವಕ್ಪ್ರಿಯಾಲೈಶ್ಚ ಸಪದ್ಮಕೈಃ| ಸಾಶ್ವಕರ್ಣೈಃ ಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾದದ್ಯಾಜ್ಜಾತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ||೯೦|| ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಕ್ಷತೋರಸ್ಕಃ ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರಬಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ| |೯೧|

ಸ೦-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಭಿಃ ಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾತ್ ಸಮುದ್ಭೂತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಕ್ಷತೋರಸ್ಕಃ ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರಾದಿಶ್ಚ ನರೋಽದ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtapittArdite ghRutABya~ggaH (91-92) · Śloka 92

| ವಾತಪಿತ್ತಾರ್ದಿತೇಽಭ್ಯಙ್ಗೋ ಗಾತ್ರಭೇದೇ ಘೃತೈರ್ಮತಃ||೯೧|| ತೈಲೈಶ್ಚಾನಿಲರೋಗಘ್ನೈಃ ಪೀಡಿತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಾ| |೯೨|

ಸ೦-ವಾತಪಿತ್ತಪೀಡಿತೇ ಗಾತ್ರಮೇದೇ ವಾಽಭ್ಯಙ್ಗೋಘೃತೈರ್ಮತಃ| ಮಾತರಿಶ್ವನಾ-ವಾತೇನ, ಪೀಡಿತೇ ಸತಿ ತೈಲೈರ್ವಾತರೋಗಘ್ನೈರಭ್ಯಙ್ಗೋ ಮತಃ| ಚಶಬ್ದಾದ್ಧೃತೈರಪೀತಿ ದ್ಯೋತಯತಿ|

Adhikarana hratpArshvArtau auShadham (92) · Śloka 92

| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಷು ಪಾನಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ|೯೨|

ಸ೦-ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪೀಡಾಸು ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್| ಇತಿ ಸಮ್ಭಾವನಾಯಾಂ ಲಿಙ್|

Adhikarana atra vAtavyAdhyuktamapi (92) · Śloka 92

| ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಷು ಪಾನಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ||೯೨||

ಸ೦-ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪೀಡಾಸು ಜೀವನೀಯಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್| ಇತಿ ಸಮ್ಭಾವನಾಯಾಂ ಲಿಙ್|

Adhikarana kShate auShadham (93-94) · Śloka 94

| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ನನಾಗಬಲಯೋಃ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರಸಮೇ ಘೃತಮ್||೯೩|| ಪಯಸ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀವಾಂಶೀಕಲ್ಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷತೇ ಹಿತಮ್| |೯೪|

ಸ೦-ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಸ್ಯ ನಾಗಬಲಾಯಾಶ್ಚ ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರತುಲ್ಯೇ ಪಯಸ್ಯಾದಿಕಲ್ಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷತಕಾಸೇಹಿತಮ್|

Adhikarana amRutaprAshaM ghRutam (94-101) · Śloka 101

| ಜೀವನೀಯೋ ಗಣಃ ಶುಣ್ಠೀ ವರೀ ವೀರಾ ಪುನರ್ನವಾ||೯೪|| ಬಲಾಭಾರ್ಙ್ಗೀಸ್ವಗುಪ್ತರ್ದ್ಧಿಶಠೀತಾಮಲಕೀಕಣಾಃ| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲಂ ಚ ಯಲ್ಲಘು||೯೫|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಕ್ಷೋಡಾದಿ ಚ ಫಲಂ ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಬೃಂಹಣಮ್| ತೈಃ ಪಚೇತ್ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕಲ್ಕಿತೈಃ||೯೬|| ಕ್ಷೀರಧಾತ್ರೀವಿದಾರೀಕ್ಷುಚ್ಛಾಗಮಾಂಸರಸಾನ್ವಿತಮ್| ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಮಧುನಃ ಶೀತೇ ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲಾರಜಃ||೯೭|| ಪಲಾರ್ಧಕಂ ಚ ಮರಿಚತ್ವಗೇಲಾಪತ್ರಕೇಸರಮ್| ವಿನೀಯ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತಸ್ಮಾಲ್ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೯೮|| ಅಮೃತಪ್ರಾಶಮಿತ್ಯೇತನ್ನರಾಣಾಮಮೃತಂ ಘೃತಮ್| ಸುಧಾಮೃತರಸಂ ಪ್ರಾಶ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶಿನಾ||೯೯|| ನಷ್ಟಶುಕ್ರಕ್ಷತಕ್ಷೀಣದುರ್ಬಲವ್ಯಾಧಿಕರ್ಶಿತಾನ್| ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಸಕ್ತಾನ್ ಕೃಶಾನ್ ವರ್ಣಸ್ವರಹೀನಾಂಶ್ಚ ಬೃಂಹಯೇತ್||೧೦೦|| ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಜ್ವರಶ್ವಾಸದಾಹತೃಷ್ಣಾಸ್ರಿಪಿತ್ತನುತ್| ಪುತ್ರದಂ ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಹೃದ್ಯೋನಿಮೂತ್ರಾಮಯಾಪಹಮ್||೧೦೧||

ಸ೦-ಜೀವನೀಯೋ ಗಣಸ್ತಥಾ ಶುಣ್ಠ್ಯಾದಯಸ್ತೈರ್ಜೀವನೀಯಾದಿಗಣಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಿತೈಃ ಕ್ಷೀರಧಾತ್ರ್ಯಾದಿರಸಯುಕ್ತಂ ಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂದ್ವಾತ್ರಿಶತ್ಪಲಾನಿ ಪಚೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಕ್ಷೋಡಾದೀನ್ಯ(ತ್ಯ)ತ್ರಾದಿಶಬ್ದೇನ ನಾರಿಕೇಲನಿಕೋಚಾದಿಪರಿಗ್ರಹಃ| ಶೀತೇ ಘೃತೇ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಷೋಡಶಪಲಾನಿ, ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಪಲಾನಿ ಪಞ್ಚಾಶತ್, ಮರಿಚಾದೀನಿ ದ್ವಿಕಾರ್ಷಿಕಾಣಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ತಸ್ಮಾನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಯಥಾಬಲಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಮೃತಪ್ರಾಶಮೇತತ್ಸಂಜ್ಞಂ ಘೃತಂ ನರಾಣಾಮಮೃತತುಲ್ಯಮ್, ಮಹಾಗುಣತ್ವಾತ್| ಯಥಾ ನಾಗಾನಾಂ ಸುಧಾ ದೇವಾನಾಮಮೃತಮ್| ಅತ ಏವೈತತ್ ಸುಧಾಮೃತರಸಮ್| ಪ್ರಾಶ್ಯಂ-ಭೋಜ್ಯಂ, ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಶಿನಾ| ಏತಚ್ಚ ಘೃತಂ ನಷ್ಟಶುಕ್ರಾದೀನ್ ಬೃಂಹಯೇತ್| ಕಾಸಾದಿನುತ್| ಪುತ್ರದಮ್| ಛರ್ದ್ಯಾದಿಘ್ನಮ್| ಅತ್ರ ಚ ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಬೃಂಹಣಾನಾಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನಾಮಪಿ ಯಥಾಲಾಭಂ ಕರ್ಷಪ್ರಮಾಣಮಧಿಕಂ ವಾ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಯಥಾ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷೋಕ್ತಾ ಕರ್ಷಮಾತ್ರಾ ಪರಿಪೂರ್ಣಾ ಸ್ಯಾದಿತಿ|

Adhikarana shvadaMShTrAdighRutam (102-105) · Śloka 105

ಶ್ರ್ವದಂಷ್ಟ್ರೋಶೀರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಬಲಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಕತ್ತೃಣಮ್| ದರ್ಭಮೂಲಂ ಪೃಥಕ್ಪರ್ಣೀ ಪಲಾಶರ್ಷಭಕೌ ಸ್ಥಿರಾಮ್||೧೦೨|| ಪಾಲಿಕಾನಿ ಪಚೇತ್ತೇಷಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣೇ| ಕಲ್ಕೈಃ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಜೀವನ್ತೀಮೇದರ್ಷಭಕಜೀವಕೈಃ||೧೦೩|| ಶತಾವರ್ಯರ್ದ್ಧಿಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಶ್ರಾವಣೀಬಿಸೈಃ| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾದ್ವಾತಪಿತ್ತಹೃದ್ರೋಗಶೂಲನುತ್||೧೦೪|| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಪ್ರಮೇಹಾರ್ಶಃಕಾಸಶೋಷಕ್ಷಯಾಪಹಃ| ಧನುಃಸ್ತ್ರೀಮದ್ಯಭಾರಾಧ್ವಖಿನ್ನಾನಾಂ ಬಲಮಾಂಸದಃ||೧೦೫||

ಸ೦-ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾದೀನಿ ಪಾಲಿಕಾನಿ, ತೇಷಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣೇ ಸ್ವಗುಪ್ತಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈರ್ಘೃತಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ವಾತಪಿತ್ತಹೃದ್ರೋಗಶೂಲನುತ್| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿಘ್ನಿಃ| ತಥಾ, ಧನುರಾದಿಖಿನ್ನಾನಾಂ ಬಲಮಾಂಸದಃ|

Adhikarana samasaktu madhukAdi ghRutam (106-107) · Śloka 107

ಮಧುಕಾಷ್ಟಪಲದ್ರಾಕ್ಷಾಪ್ರಸ್ಥಕ್ವಾಥೇ ಪಚೇದ್ಧೃತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಪಲೇ ಕಲ್ಕೇ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಿದ್ಧೇ ಚ ಶೀತಲೇ||೧೦೬|| ಪೃಥಗಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಸಮಸಕ್ತು ಕ್ಷತಕ್ಷೀಣರಕ್ತಗುಲ್ಮೇಷು ತದ್ಧಿತಮ್||೧೦೭||

ಸ೦-ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾ ಅಷ್ಟೌ ಪಲಾನಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಷೋಡಶ, ಏತತ್ಕ್ವಾಥೇ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಪಲೇಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಘೃತೇ ಚ ಸಿದ್ಧೇ ಸುಶೀತೇ ಸತಿ ಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಯೋಃ ಪೃಥಗಷ್ಟಪಲಂ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಏತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಸಮಸಕ್ತು ಕ್ಷತ ಕ್ಷೀಣೇ ರಕ್ತಗುಲ್ಮೇ ಚ ಹಿತಮ್|

Adhikarana dhAtrIPalAdi ghRutam (108-110) · Śloka 110

ಧಾತ್ರೀಫಲವಿದಾರೀಕ್ಷುಜೀವನೀಯರಸಾದ್ಧೃತಾತ್| ಗವ್ಯಾಜಯೋಶ್ಚ ಪಯಸೋಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೦೮|| ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿನಯೇತ್ತತಃ| ಯಕ್ಷ್ಮಾಪಸ್ಮಾರಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಕಾಸಮೇಹಕ್ಷಯಾಪಹಮ್||೧೦೯|| ವಯಃಸ್ಥಾಪನಮಾಯುಷ್ಯಂ ಮಾಂಸಶುಕ್ರಬಲಪ್ರದಮ್| |೧೧೦|

ಸ೦-ಧಾತ್ರ್ಯಾದಿರಸಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಗವ್ಯಾಜಯೋಃ ಕ್ಷೀರಯೋಃ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಿದ್ಧಪೂತೇ ಚ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಘೃತೇ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಯೋಃ ಪ್ರಸ್ಥೌ ದ್ವೌ ವಿನಯೇತ್-ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತ ಇತಿ "ಅವ್ಯಯಾದಿತ್ವಾತ್" ತಸಿಃ| ಏತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾದಿಹರಂ ತಥಾ ವಯಃಸ್ಥಾಪನಾದಿಗುಣಮ್|

Adhikarana ghRutalehapAnayorviShayaBedaH (110-111) · Śloka 111

| ಘೃತಂ ತು ಪಿತ್ತೇಽಭ್ಯಧಿಕೇ ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾತೇಽಧಿಕೇ ಪಿಬೇತ್||೧೧೦|| ಲೀಢಂ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್ಪಿತ್ತಮಲ್ಪತ್ವಾದ್ಧನ್ತಿ ನಾನಲಮ್| ಆಕ್ರಾಮತ್ಯನಿಲಂ ಪೀತಮೂಷ್ಮಾಣಂ ನಿರುಣದ್ಧಿ ಚ||೧೧೧||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೇಽಭ್ಯಧಿಕೇ ಘೃತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ವಾತೇಽಧಿಕೇ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಲೀಢಂ ತು ಘೃತಂ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್-ಸಂಶಮಯೇತ್| ಅನಲಂ ಚ ನ ಹನ್ತಿ ಲೀಢಂ ಘೃತಮ್| ಕುತಃ ? ಅಲ್ಪತ್ವಾತ್| ಅತ್ರಾಯಂ ಸದ್ಭಾವಾರ್ಥಃ,-ಕಿಲ ಪೀತೇನಾಧಿಕೇನ ದ್ರವತಯಾ ವಹ್ನೇರ್ಮಾನ್ದ್ಯೇನಾವಶ್ಯಂ ಭವಿತವ್ಯಮ್| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷ್ಯತಿ (ಹೃ.ಚಿ.ಅ.೧೦/೩೨)-"ಅಗ್ನೇರ್ನಿರ್ವಾಪಕಂ ಪಿತ್ತಂ ರೇಕೇಣ ವಮನೇನ ವಾ|" ಇತಿ| ತಚ್ಚಾಭ್ಯಧಿಕಂ ಪಿತ್ತಂ ಲೀಢಂ ಘೃತಂ ಸಂಶಮಯತಿ| ಅಲ್ಪತ್ವಾಚ್ಚ ಹೇತೋರಗ್ನಿಂ ನ ಹನ್ತಿ-ಮನ್ದಸ್ಯಾಗ್ನೇರಧಿಕಂ ಮಾನ್ದ್ಯಂ ನ ಜನಯತಿ| ಪೀತಂ ಸದ್ಧೃತಮನಿಲಮಾಕ್ರಾಮತಿ-ಪ್ರಸಹ್ಯ ಜಯತಿ| ಊಷ್ಮಾಣಂ-ಜಾಠರಂ ವಹ್ನಿಂ ಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನಂ, ರುಣದ್ಧಿ-ಆಶ್ವೇವ ಸ್ಥಗಯತಿ, ಶಮಂ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಯತಿ|

Adhikarana sarpirguDAH (112-113) · Śloka 113

ಕ್ಷಾಮಕ್ಷೀಣಕೃಶಾಙ್ಗಾನಾಮೇತಾನ್ಯೇವ ಘೃತಾನಿ ತು| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಶರ್ಕರಾಲಾಜಚೂರ್ಣೈಃ ಸ್ತ್ಯಾನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್||೧೧೨|| ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾನ್ ಸಮಧ್ವಂಶಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ದದ್ಯಾತ್ಪಯೋಽನು ಚ| ರೇತೋ ವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ಪುಷ್ಟಿಂ ತೈರಾಶುತರಮಾಪ್ನುಯಾತ್||೧೧೩||

ಸ೦-ಕ್ಷಾಮಾಣಾಂ ಕ್ಷೀಣಾನಾಂ ಕೃಶಾಙ್ಗಾನಾಂ ಚ ನೃಣಾಮೇತಾನ್ಯೇವ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಘೃತಾನಿ ಸ್ತ್ಯಾನಾನಿ ತ್ವಕಕ್ಷೀರೀಶರ್ಕರಾಲಾಜಚೂರ್ಣೈಃ ಸಹ ಯೋಜಯೇತ್| ಸರ್ಪಿರ್ಮಿಶ್ರಾನ್ ಗುಡಾನ್ ಸಮಧ್ವಂಶಾನ್ ಕೃತ್ವಾ ಚ ದದ್ಯಾತ್| ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾನಿ ಪಞ್ಚಾಶತ್ ಮಧುನಃ ಪಲಾನಿ ಷೋಡಶಾತ್ರ ದೇಯಾನಿ| ಮುನಿನಾ ಹ್ಯೇವಮುಕ್ತಮ್ (ಚ.ಚಿ.ಅ.೧೧/೬೦)-ಧಾತ್ರೀವಿದಾರೀಕ್ಷುರಸಪ್ರಸ್ಥೈಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಾತ್ಪಚೇತ್| ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲಾಂ ಶೀತೇ ಕ್ಷೌದ್ರಾರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಮೇವ ಚ|| ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ಧಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಾನ್|" ಇತಿ| ಪಯ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅನನ್ತರಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್| ತೈಃ_ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡೈಃ, ರೇತೋವೀರ್ಯಾದೀನ್ ಶೀಘ್ರತರಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ|

Adhikarana kUShmANDakarasAyanam (114-118) · Śloka 118

ವೀತತ್ವಗಸ್ಥಿಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡತುಲಾಂ ಸ್ವಿನ್ನಾಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಘಟ್ಟಯನ್ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥೇ ಕ್ಷೌದ್ರವರ್ಣೇಽತ್ರ ಚ ಕ್ಷಿಪೇತ್||೧೧೪|| ಖಣ್ಡಾಚ್ಛತಂ ಕಣಾಶುಣ್ಠ್ಯೋರ್ದ್ವಿಪಲಂ ಜೀರಕಾದಪಿ| ತ್ರಿಜಾತಧಾನ್ಯಮರಿಚಂ ಪೃಥಗರ್ಧಪಲಾಂಶಕಮ್||೧೧೫|| ಅವತಾರಿತಶೀತೇ ಚ ದತ್ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಘೃತಾರ್ಧಕಮ್| ಖಜೇನಾಮಥ್ಯ ಚ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ತನ್ನಿಹನ್ತ್ಯುಪಯೋಜಿತಮ್||೧೧೬|| ಕಾಸಹಿಧ್ಮಾಜ್ವರಶ್ವಾಸರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್| ಉರಃಸನ್ಧಾನಜನನಂ ಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಬಲಪ್ರದಮ್||೧೧೭|| ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ ವಿಹಿತಂ ಹೃದ್ಯಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಕರಸಾಯನಮ್| |೧೧೮|

ಸ೦-ವೀತಾನಿ-ಅಪಾಸಿತಾನಿ, ತ್ವಗಸ್ಥೀನಿ ಯಸ್ಮಾತ್ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಾತ್ ತಸ್ಯ ತುಲಾಂ ಸ್ನಿನ್ನಾಂ ಸತೀಂ ಪುನಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥೇ ಘಟ್ಟಯನ್ ಪಚೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡೇ ಮಾಕ್ಷಿಕವರ್ಣೇ ಜಾತೇ ಸತಿ ಖಣ್ಡಾಚ್ಛತಂ, ಫಣಾಶುಣ್ಠ್ಯೋರ್ದ್ವಿಪಲಂ, ಜೀರಕಾಚ್ಚ ಪಲದ್ವಯಂ, ತ್ರಿಜಾತಕಾದಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮರ್ಧಪಲಾಂಶಕಂ, ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಅವತಾರಿತೇ ಶೀತೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷೌದ್ರಸ್ಯ ಷೋಡಶ ಪಲಾನಿ ದತ್ವಾ, ಖಜೇನ-ದರ್ವ್ಯಾ, ಆಮಥ್ಯ-ವಿಲೋಡ್ಯ, ಪಶ್ಚಾದ್ಭಾಣ್ಡೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮ್| ಏವಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ ಘೃತಾದಿಸಮಯೋಗಃ ಸ್ಯಾತ್| ಉಪಯೋಜಿತಂ ಚ ತತ್ ಕಾಸಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಉರಃಸನ್ಧಾನಂ ಕರೋತಿ| ಮೇಧಾದಿಪ್ರದಮ್| ಅಶ್ವಿಭ್ಯಾಂ-ದಸ್ರಾಭ್ಯಾಂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಕಾಖ್ಯಂ ರಸಾಯನಮ್|

Adhikarana nAgabalArasAyanam maNDUkaparNIrasAyanam yaShTIrasAyanam shuNThIrasAyanam (118-120) · Śloka 120

| ಪಿಬೇನ್ನಾಗಬಲಾಮೂಲಸ್ಯಾರ್ಧಕರ್ಷಾಭಿವರ್ಧಿತಮ್||೧೧೮|| ಪಲಂ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಮಾಸಂ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರನನ್ನಭುಕ್| ಏಷ ಪ್ರಯೋಗಃ ಪುಷ್ಟ್ಯಾಯುರ್ಬಲವರ್ಣಕರಃ ಪರಮ್||೧೧೯|| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಕಲ್ಪೋಽಯಂ ಯಷ್ಟ್ಯಾ ವಿಶ್ವೌಷಧಸ್ಯ ಚ| |೧೨೦|

ಸ೦-ನಾಗಬಲಾಮೂಲಸ್ಯ ಪಲಂ ಕ್ಷೀರಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಅರ್ಧಕರ್ಷಾದಿವರ್ಧಿತಂ ಮಾಸಂ ಯಾವತ್| ಕಿಮ್ಭೂತೋ ನರಃ ? ಕ್ಷೀರವರ್ತನೋಽನನ್ನಾದಃ ಸನ್| ಅಯಂ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸುಷ್ಠು ಪುಷ್ಟ್ಯಾದಿಕರಃ| ಏವಮೇವ ಕಲ್ಪೋ ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಯಷ್ಟ್ಯಾಃ ಶುಣ್ಠ್ಯಾಶ್ಚ ಕಾರ್ಯಃ|

Adhikarana nAgabalAsarpiH (120-125) · Śloka 125

| ಪಾದಶೇಷಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇನ್ನಾಗಬಲಾತುಲಾಮ್||೧೨೦|| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ತುಲ್ಯಾಂಶಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಪಲಾರ್ಧಿಕೈಶ್ಚಾತಿಬಲಾಬಲಾಯಷ್ಟೀಪುನರ್ನವೈಃ||೧೨೧|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಪ್ರಿಯಾಲಕಪಿಕಚ್ಛುಭಿಃ| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಸಿತಾಭೀರುಮೇದಾಯುಗ್ಮತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಃ||೧೨೨|| ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾದ್ವಿಜೀರಕೈಃ| ಮೃಣಾಲಬಿಸಖರ್ಜೂರಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಸೇರುಕೈಃ||೧೨೩|| ಏತನ್ನಾಗಬಲಾಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಕ್ಷತಕ್ಷಯಾನ್| ಜಯೇತ್ತೃಡ್ಭ್ರಮದಾಹಾಂಶ್ಚ ಬಲಪುಷ್ಟಿಕರಂ ಪರಮ್||೧೨೪|| ವರ್ಣ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಮೋಜಸ್ಯಂ ವಲೀಪಲಿತನಾಶನಮ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ಚ ಷಣ್ಮಾಸಾನ್ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ತರುಣಾಯತೇ||೧೨೫||

ಸ೦-ನಾಗಬಲಾಯಾಸ್ತುಲಾಂ ವಾರಿದ್ರೋಣೇ ಪಾದಶೇಷಂ ಯಥಾ ಭವತಿ ತಥಾ ಪಚೇತ್| ತೇನ-ನಾಗಬಲಾಕ್ವಾಥೇನ, ತುಲ್ಯಾಶಂ ಋತಂ ತಥಾ ಕ್ಷೀರಂ ತಥಾ ಪಲಾರ್ಧಪ್ರಮಾಣೈರತಿಬಲಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಶ್ಚ ಸಾಧಯೇತ್| ಏತನ್ನಾಗಬಲಾಸರ್ಪಿಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾದೀನ್ ಜಯೇತ್| ತಥಾ, ಸುಷ್ಠು ಬಲಾದಿಕರಮ್| ತಥಾ, ವರ್ಣಾಯ ಹಿತಮಾಯುಷ್ಯಮೋಜಸ್ಯಂ ವಲೀಪಲಿತಘ್ನಂ ಚ| ತಥಾ, ಷಣ್ಮಾಸಾ ನುಪಯುಜ್ಯೇದಂ ಘೃತಂ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ತರುಣ ಇವಾಚರತಿ|

Adhikarana dIpte~agnau eShavidhiH (126) · Śloka 126

ದೀಪ್ತೇಽಗ್ನೌ ವಿಧಿರೇಷ ಸ್ಯಾತ್| |೧೨೬|

ಸ೦-ದೀಪ್ತೇ-ಸಮಿದ್ಧೇ, ಅಗ್ನೌ ಸತ್ಯೇಷ ವಿಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana mande~agnau dIpanapAcanAdiH drave male grAhI (126) · Śloka 126

ಮನ್ದೇ ದೀಪನಪಾಚನಃ| ಯಕ್ಷ್ಮೋಕ್ತಃ ಕ್ಷತಿನಾಂ ಶಸ್ತೋ, ಗ್ರಾಹೀ ಶಕೃತಿ ತು ದ್ರವೇ||೧೨೬||

ಸ೦-ಮನ್ದೇಽಗ್ನೌ ದೀಪನಪಾಚನಃ| ಯಕ್ಷ್ಮೋಕ್ತೋ-ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣ್ಯುಕ್ತಃ, ಕ್ಷತಿನಾಂ ಶಸ್ತ ಉಪಕ್ರಮಃ| ದ್ರವೇ ತು ಶಕೃತಿ ಗ್ರಾಹೀ ಉಪಕ್ರಮಃ|

Adhikarana agastyaharItakI rasAyanam (127-132) · Śloka 132

ದಶಮೂಲಂ ಸ್ವಯಂಗುಪ್ತಾಂ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀಂ ಶಠೀಂ ಬಲಾಮ್| ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚಿತ್ರಕಾನ್||೧೨೭|| ಭಾರ್ಙ್ಗೀ ಪುಷ್ಕರಮೂಲಂ ಚ ದ್ವಿಪಲಾಂಶಂ ಯವಾಢಕಮ್| ಹರೀತಕೀಶತಂ ಚೈಕಂ ಜಲಪಞ್ಚಾಢಕೇ ಪಚೇತ್||೧೨೮|| ಯವಸ್ವೇದೇ ಕಷಾಯಂ ತಂ ಪೂತಂ ತಚ್ಚಾಭಯಾಶತಮ್| ಪಚೇದ್ಗುಡತುಲಾಂ ದತ್ತ್ವಾ ಕುಡವಂ ಚ ಪೃಥಗ್ಘೃತಾತ್||೧೨೯|| ತೈಲಾತ್ಸಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾತ್ಸಿದ್ಧಶೀತೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕಾತ್| ಲೇಹಂ ದ್ವೇ ಚಾಭಯೇ ನಿತ್ಯಮತಃ ಖಾದೇದ್ರಸಾಯನಾತ್||೧೩೦|| ತದ್ವಲೀಪಲಿತಂ ಹನ್ಯಾದ್ವರ್ಣಾಯುರ್ಬಲವರ್ಧನಮ್| ಪಞ್ಚಕಾಸಾನ್ ಕ್ಷಯಂ ಶ್ವಾಸಂ ಸಹಿಧ್ಮಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್||೧೩೧|| ಮೇಹಗುಲ್ಮಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಹೃದ್ರೋಗಾರುಚಿಪೀನಸಾನ್| ಅಗಸ್ತ್ಯವಿಹಿತಂ ಧನ್ಯಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ರಸಾಯನಮ್||೧೩೨||

ಸ೦- ದಶಮೂಲಾದಿಪುಷ್ಕರಾನ್ತಂ ಪೃಥಕ್ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಮಾಣಮ್| ಯವಾನಾಮಾಢಕಂ-ಚತುಃಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ| ಹರೀತಕೀಫಲಾನಾಮೇಕಂ ಶತಮ್| ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಜಲಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾಢಕೇ ಪಚೇತ್| ಯವಸ್ವೇದೇ ಚ ಸತಿ ತಂ ಕಷಾಯಂ ಪೂತಂಗಾಲಿತಂ, ತಚ್ಚ ಸ್ವಿನ್ನಮಭಯಾಶತಂ ಗುಡತುಲಾಂ ದತ್ತ್ವಾ ತಥಾ ಘೃತತೈಲಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಾನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕುಡವಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪಚೇತ್| ಸಿದ್ಧೇ ಶೀತೇ ಚ ಲೇಹೇ ಮಾಕ್ಷಿಕಕುಡವಂ ದತ್ತ್ವಾ, ಅತೋ-ಲೇಹಾಖ್ಯಾದ್ರಸಾಯನಾತ್, ಸತ್ರಿಭಾಗಪಲಮಾತ್ರಂ ದ್ವೇ ಚ ಹರೀತಕ್ಯೌ ನಿತ್ಯಂ ಖಾದೇತ್| ತಚ್ಚ ಭುಕ್ತಂ ವಲೀಪಲಿತಂ ಹನ್ಯಾತ್| ವರ್ಣಾದಿವರ್ಧನಂ ತಥಾ ಪಞ್ಚಕಾಸಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಅಗಸ್ತ್ಯೇನ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ನಿರ್ಮಿತಮೇತದ್ರಸಾಯನಂ ಧನ್ಯಂ-ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತತ್| ಅತ್ರ ಚ ತೈಲ ಘೃತಮಧೂನಾಂ ಸಮಾಂಶಾನಾಮಪ್ಯವಿರೋಧಃ, ಪಾಕಾಚ್ಛಕ್ತಯನ್ತರೋತ್ಪತ್ತೇಃ|

Adhikarana vasiShThaharItakI (133-141) · Śloka 141

ದಶಮೂಲಂ ಬಲಾಂ ಮೂರ್ವಾಂ ಹರಿದ್ರೇ ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯಮ್| ಪಾಠಾಶ್ವಗನ್ಧಾಪಾಮಾರ್ಗಸ್ವಗುಪ್ತಾತಿವಿಷಾಮೃತಾಃ||೧೩೩|| ಬಾಲಬಿಲ್ವಂ ತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀಮೂಲಂ ಪತ್ರಂ ಚ ಚಿತ್ರಕಾತ್| ಪಯಸ್ಯಾಂ ಕುಟಜಂ ಹಿಂಸ್ತ್ರಾಂ ಪುಷ್ಪಂ ಸಾರಂ ಚ ಬೀಜಕಾತ್||೧೩೪|| ಬೋಟಸ್ಥವಿರಭಲ್ಲಾತವಿಕಙ್ಕತಶತಾವರೀಃ| ಪೂತೀಕರಞ್ಜಶಮ್ಯಾಕಚನ್ದ್ರಲೇಖಾಸಹಾಚರಮ್||೧೩೫|| ಸೌಭಾಞ್ಜನಕನಿಮ್ಬತ್ವಗಿಕ್ಷುರಂ ಚ ಪಲಾಂಶಕಮ್| ಪಥ್ಯಾಸಹಸ್ರಂ ಸಶತಂ ಯವಾನಾಂ ಚಾಢಕದ್ವಯಮ್||೧೩೬|| ಪಚೇದಷ್ಟಗುಣೇ ತೋಯೇ ಯವಸ್ವೇದೇಽವತಾರಯೇತ್| ಪೂತೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಸಪಥ್ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಜೀರ್ಣಗುಡಾತ್ತುಲಾಮ್||೧೩೭|| ತೈಲಾಜ್ಯಧಾತ್ರೀರಸತಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ತತಃ ಪುನಃ| ಅಧಿಶ್ರಯೇನ್ಮೃದಾವಗ್ನೌ ದರ್ವೀಲೇಪೇಽವತಾರ್ಯ ಚ||೧೩೮|| ಶೀತೇ ಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಕುಡವಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ತ್ರಿಜಾತಾಚ್ಚ ತ್ರಿಪಲಂ ನಿಖನೇತ್ತತಃ||೧೩೯|| ಧಾನ್ಯೇ ಪುರಾಣಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ ಮಾಸಂ ಖಾದೇಚ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್| ರಸಾಯನಂ ವಸಿಷ್ಠೋಕ್ತಮೇತತ್ಪೂರ್ವಗುಣಾಧಿಕಮ್||೧೪೦|| ಸ್ವಸ್ಥಾನಾಂ ನಿಷ್ಪರೀಹಾರಂ ಸರ್ವರ್ತುಷು ಚ ಶಸ್ಯತೇ| |೧೪೧|

ಸ೦-ದಶಮೂಲಾದಿ ಇಕ್ಷುರಕಾನ್ತಂ ಪಲಪ್ರಮಾಣಮ್| ಬೋಟಃ-ಅಲಮ್ಬುಸಾ| ಸ್ಥವಿರಂ-ಶೈಲೇಯಮ್| ಚನ್ದ್ರಲೇಖಾ-ಬಾಕುಚೀ| ಹರೀತಕೀನಾಮೇಕಾದಶಶತಾನಿ ಯವಾನಾಮಾಢಕೌ ದ್ವೌ ಅಷ್ಟಗುಣೇ ಜಲೇ ಪಏತ್| ಯವಸ್ವೇದೇ ಸತಿ ಚಾವತಾರಯೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೇ ಪಥ್ಯಾಸಹಿತಾಂ ಪುರಾಣಗುಡಾತ್ತುಲಾಂ ತೈಲಾದೀನಾಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಮೃದೌ ವಹ್ನೌ ದರ್ವೀಲೇಪೇ ಸತ್ಯವತಾರ್ಯ ಶೀತೇ ಸತಿ ಪ್ರಸ್ಥದ್ವಯಂ ಕ್ಷೌದ್ರಾತ್ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಚತುಷ್ಪಲಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತ್ರಿಜಾತಾಚ್ಚ ತ್ರಿಪಲಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಪುರಾಣಕುಮ್ಭಸ್ಥಂ-ಘೃತರೂಢಭಾಣ್ಡಸ್ಥಂ, ಧಾನ್ಯಮಧ್ಯೇ ಮಾಸಂ ನಿಖನೇತ್| ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಖಾದೇತ್| ಏತದ್ರಸಾಯನಂ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಕಥಿತಮ್| ಅಗಸ್ತ್ಯಲೇಹಾದ್ಗುಣೈರಧಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಾಂ ನಿಷ್ಪರೀಹಾರಂ ಸರ್ವರ್ತುಷ್ವಿಷ್ಯತೇ, ತನ್ತ್ರಕೃದ್ಭಿರಿತಿ ಶೇಷಃ|

Adhikarana ShADavaM cUrNam (141-144) · Śloka 144

| ಪಾಲಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಶುಣ್ಠೀ ದ್ವೇ ಚ ಸೌವರ್ಚಲಾತ್ಪಲೇ||೧೪೧|| ಕುಡವಾಂಶಾನಿ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಂ ದಾಡಿಮಂ ಪತ್ರಮಾರ್ಜಕಾತ್| ಏಕೈಕಾಂ ಮರಿಚಾಜಾತ್ಯೋರ್ಧಾನ್ಯಕಾದ್ ದ್ವೇ ಚತುರ್ಥಿಕೇ||೧೪೨|| ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾನ್ಯತ್ರ ದಶ ದ್ವೇ ಚ ಪ್ರದಾಯಯೇತ್| ಕೃತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಮತೋ ಮಾತ್ರಾಮನ್ನಪಾನೇಷು ದಾಪಯೇತ್||೧೪೩|| ರುಚ್ಯಂ ತದ್ದೀಪನಂ ಬಲ್ಯಂ ಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತೀಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್| |೧೪೪|

ಸ೦-ಸೈನ್ಧವಂ-ಲವಣಂ, ಪಲಪ್ರಮಾಣಮ್| ಶುಣ್ಠೀ ಪಲಪ್ರಮಾಣಾ| ಪಾಲಿಕಮಿತಿ ಪಲಂ ಪರಿಮಾಣಮಸ್ಯೇತಿ ಠಕ್| ಪಾಲಿಕಂ ಪಾಲಿಕೀ ಚೇತಿ "ನಪುಂಸಕಮನಪುಂಸಕೇನ" ಇತ್ಯೇಕಶೇಷಃ| ಸೌವರ್ಚಲಲವಣಾಚ್ಚ ದ್ವೇ ಪಲೇ| ಕುಡವಪ್ರಮಾಣಾನಿ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾದೀನಿ| ಆರ್ಜಕಂ-ಕುಠೇರಕಮ್, ತಸ್ಮಾತ್ಪತ್ರಮ್| ಏಕಾಮೇಕಾಂ ಮರಿಚಾಜಾಜ್ಯೋಶ್ಚತುರ್ಥಿಕಾಂ-ಪಲಸಂಜ್ಞಾಮ್, ಧಾನ್ಯಕಾತ್ ದ್ವೇ ಚತುರ್ಥಿಕೇ, ಶರ್ಕರಾಪಲಾನಿ ಚ ದ್ವಾದಶಾತ್ರ ದೇಯಾನಿ| ತಥಾ ಚ ಮುನಿಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧೧/೮೨)- "ಪಾಲಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಶುಣ್ಠೀ" ಇತ್ಯಾರಭ್ಯ ಯಾವತ್ "ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾನ್ಯತ್ರ ದಶ ದ್ವೇ ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಕೃತ್ವಾ ಚೂರ್ಣಮತೋ ಮಾತ್ರಾ" ಇತ್ಯಾದಿ| ತಸ್ಮಾದತ್ರಾಪ್ಯಯಂ ಗ್ರನ್ಥೋ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೋ ಬೋಧ್ಯಃ| ಪ್ರಮಾದಾಚ್ಚ ಕೇಚಿನ್ನ ಪಠನ್ತಿ| ಅಯಂ ಚಾತ್ರೈವಂ ವಕ್ತಿ-"ರುಚ್ಯಂ ತದ್ದೀಪನಂ" ಇತ್ಯಾದಿ| ಶರ್ಕರಾಮನ್ತರೇಣ ತು ರುಚ್ಯತ್ವಮಸ್ಯ ಕಥಮಿವೋಪಪದ್ಯತೇ ? ತಸ್ಮಾದ್ಯುಕ್ತೋಽತ್ರ ಶರ್ಕರಾಪ್ರಯೋಗ ಇತಿ| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣ ಕೃತ್ವಾ, ಅತಃ- ಅಸ್ಮಾಚ್ಚೂರ್ಣಾತ್, ಮಾತ್ರಾಂ ಯಥೋಚಿತಾಮನ್ನಪಾನೇಷು ದಾಪಯೇತ್, ವೈದ್ಯ ಇತಿ ಶೇಷಃ| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ರುಚ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಬಲ್ಯಂ ಪಾರ್ಶ್ವಾದ್ಯಾರ್ತಿಜಿತ್|

Adhikarana ShADavAntaram (144-146) · Śloka 146

| ಏಕಾಂ ಷೋಡಶಿಕಾಂ ಧಾನ್ಯಾದ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಚಾಜಾಜಿದೀಪ್ಯಕಾತ್||೧೪೪|| ತಾಭ್ಯಾಂ ದಾಡಿಮವೃಕ್ಷಾಮ್ಲೇ ದ್ವಿರ್ದ್ವಿಃ ಸೌರ್ವಚಲಾತ್ಪಲಮ್| ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಂ ದಧಿತ್ಥಸ್ಯ ಮಧ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚ ಪಲಾನಿ ಚ||೧೪೫|| ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಷೋಡಶಪಲೈಃ ಶರ್ಕರಾಯಾ ವಿಮಿಶ್ರಯೇತ್| ಷಾಡವೋಽಯಂ ಪ್ರದೇಯಃ ಸ್ಯಾದನ್ನಪಾನೇಷು ಪೂರ್ವವತ್||೧೪೬||

ಸ೦-ಧಾನ್ಯಕಾದೇಕಾಂ ಷೋಡಶಿಕಾಂ-ಕರ್ಷಸಂಜ್ಞಾಮ್| ಅಜಾಜೀದೀಪ್ಯಕಾಟ್ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಷೋಡಶಿಕೇ| ತಾಭ್ಯಾಂ-ಅಜಾಜೀದೀಪ್ಯಕಾಭ್ಯಾಂ ಮಿಶ್ರಿತಾಭ್ಯಾಂ ಸಕಾಶಾತ್, ದಾಡೀಮವೃಕ್ಷಾಮ್ಲೇ ದ್ವಿರ್ದ್ವಿಃ-ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಚತಸ್ರಃ ಷೋಡಶಿಕಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏವಮಷ್ಟೌ ಕರ್ಷಾ ದಾಡಿಮಸ್ಯ, ಅಷ್ಟೌ ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಸ್ಯ| ತಥಾ ಸೌವರ್ಚಲಾತ್ ಪಲಂ, ಶುಣ್ಠ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಂ, ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಮಜ್ಜತಃ ಪಞ್ಚ ಪಲಾನಿ| ತತ್-ಏತತ್, ಚೂರ್ಣಂ ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಷೋಡಶಪಲೈಃ ಸಮ್ಮೇಲಯೇತ್| ಅಯಂ ಷೋಡವೋಽನ್ನಪಾನೇಷು ಪೂರ್ವವತ್ ಪ್ರದೇಯಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅರ್ಹಾರ್ಥೇ ಕೃತ್ಯಃ| ಕೇಚಿತ್ ಷೋಡಶಿಕಾಂ ಪಲಮಿತ್ಯಾಹುಃ|

Adhikarana kShate yakShmokto~api vidhiH (147) · Śloka 147

ವಿಧಿಶ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮವಿಹಿತೋ ಯಥಾವಸ್ಥಂ ಕ್ಷತೇ ಹಿತಃ| |೧೪೭|

ಸ೦-ಕ್ಷತೇ ಚಾವಸ್ಥಾವಶಾದ್ಯಕ್ಷ್ಮಣಿ ಯೋ ವಿಹಿತೋ ವಿಧಿಃ ಸ ಹಿತಃ|

Adhikarana dhUmapAnam (147-148) · Śloka 148

| ನಿವೃತ್ತೇ ಕ್ಷತದೋಷೇ ತು ಕಫೇ ವೃದ್ಧೇ ಉರಃ ಶಿರಃ||೧೪೭|| ದಾಲ್ಯತೇ ಕಾಸಿನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ನಾ ಧೂಮಾನ್ ಪಿಬೇದಿಮಾನ್| |೧೪೮|

ಸ೦-ಕ್ಷತದೋಷೇ ಚ ನಿವೃತ್ತೇ-ಶಾನ್ತೇ ಸತಿ, ಕಫೇ ವೃದ್ಧೇ ಯಸ್ಯ ಕಾಸವತಃ ಪುಂಸ ಉರಃ ಶಿರಶ್ಚ ದಾಲ್ಯತೇ-ಪಾಟ್ಯತ ಇವ, ಸಃ-ಕಾಸೀ, ಧೂಮಾನಿಮಾನ್-ದ್ವಿಮೇದಾದೀನಾಂ, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana dvimedAdidhUmaH (148-149) · Śloka 149

| ದ್ವಿಮೇದಾದ್ವಿಬಲಾಯಷ್ಟಿಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ಷೌಮೇ ಸುಭಾವಿತೇ||೧೪೮|| ವರ್ತಿ ಕೃತ್ವಾ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ಜೀವನೀಯಘೃತಾನುಪಃ| |೧೪೯|

ಸ೦-ದ್ವಿಭೇದಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ಷೌಮೇ-ಸುಭಾವಿತೇ ವರ್ತಿ ಕೃತ್ವಾ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಜೀವನೀಯಾಖ್ಯಂ ಘೃತಮನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana anyo manaHshilAdidhUmaH (149-151) · Śloka 151

| ಮನಃಶಿಲಾಪಲಾಶಾಜಗನ್ಧಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರಿನಾಗರೈಃ||೧೪೯|| ತದ್ವದೇವಾನುಪಾನಂ ತು ಶರ್ಕರೇಕ್ಷುಗುಡೋದಕಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಮನಃಶಿಲಾಂ ತುಲ್ಯಾಮಾರ್ದ್ರಯಾ ವಟಶುಙ್ಗಯಾ||೧೫೦|| ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ತಿತ್ತಿರಿಪ್ರತಿಭೋಜನಮ್| |೧೫೧|

ಸ೦-ಮನಃಶಿಲಾದಿಭಿಸ್ತದ್ವದೇವ-ದ್ವಿಮೇದಾದಿಭಿರ್ಯಥಾ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಅನು ಶರ್ಕರೋದಕಮಿಕ್ಷುರಸಂ ಗುಡೋದಕಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಉದಕಸಾದೃಶ್ಯಾದಿಕ್ಷುರಸೋಽಪೀಕ್ಷೂದಕಶಬ್ದೇನ ಗೃಹೀತಃ| ಸ೦-ಮನಃ ಶಿಲಾಮಾರ್ದ್ರಯಾ ವಟಶುಙ್ಗಯಾ ತುಲ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಸಹ ಸರ್ಪಿಷಾ ಧೂಮಂ ಸತಿತ್ತಿರಿಪ್ರತಿಭೋಜನಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kShayakAsacikitsA kShayakAse prathamopacAraH (151) · Śloka 151

| ಕ್ಷಯಜೇ ಬೃಂಹಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಕುರ್ಯಾದಗ್ನೇಶ್ಚ ವರ್ಧನಮ್||೧೫೧||

ಸ೦-ಕ್ಷಯಜೇ ಕಾಸೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಬೃಂಹಣಂ ಕುರ್ಯಾದಗ್ನಿಸನ್ದೀಪನಂ ಚ|

Adhikarana bahudoShe virecanam (1) · Śloka 1

ಬಹುದೋಷಾಯ ಸಸ್ನೇಹಂ ಮೃದು ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೧||

ಸ೦-ಬಹುದೋಷಾಯ-ಪ್ರಭೂತಾದೋಷಾಯ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ, ಸಹ ಸ್ನೇಹೇನ ಮೃದು ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ತದೇವಾಹ-

Adhikarana tadeva virecanam (152-153) · Śloka 153

| ಶಮ್ಯಾಕೇನ ತ್ರಿವೃತಯಾ ಮೃದ್ವೀಕಾರಸಯುಕ್ತಯಾ||೧೫೨|| ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಚ| ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಕ್ಷೀಣದೇಹೋ ವಿಶೋಧನಮ್||೧೫೩||

ಸ೦-ಶಮ್ಯಾಕೇನ್-ಕರ್ಣಿಕಾರೇಣ, ಅಥವಾ ತ್ರಿವೃತಯಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯುಕ್ತಯಾ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ ವಿದಾರೀಸ್ವರಸೇನ ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾದೇಶಕಾಲಾದಿವಲೇನ, ಕ್ಷೀಣದೇಹೋ ವಿಶೋಧನಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kShINapittAdiShu karkaTakyAdighRutam (154) · Śloka 154

ಪಿತ್ತೇ ಕಫೇ ಧಾತುಷು ಚ ಕ್ಷೀಣೇಷು ಕ್ಷಯಕಾಸವಾನ್| ಘೃತಂ ಕರ್ಕಟಕೀಕ್ಷೀರದ್ವಿಬಲಾಸಾಧಿತಂ ಪಿಬೇತ್||೧೫೪||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೇ ಕ್ಷೀಣೇ ಕಫಾದಿಷು ಚ ಕ್ಷೀಣೇಷು ಕ್ಷಯಕಾಸೀ ಕರ್ಕಟಕ್ಯಾದಿಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana kShINapittAdiShu vidAryAdighRutaM payaSca (155) · Śloka 155

ವಿದಾರೀಭಿಃ ಕದಮ್ಬೈರ್ವಾ ತಾಲಸಸ್ಯೈಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್| ಘೃತಂ ಪಯಶ್ಚ|೧೫೫|

ಸ೦-ವಿದಾರೀಭಿರಿತಿ ಬಹುವಚನಂ ಕ್ಷೀರವಿದಾರ್ಯಾದಿವ್ಯಕ್ತಿವಿಶೇಷಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣಾರ್ಥಮ್| ಏವಂ ಕದಮ್ಬೈರಿತ್ಯತ್ರಾಪಿ ಧಾರಾಕದಮ್ಬಾದಿಗ್ರಹಣಾರ್ಥಮ್| ಜಾತೌ ಬಹುವಚನಮಿತ್ಯನ್ಯೇ| ತಾಲಸಸ್ಯೈಃ-ತಾಲಫಲೈರ್ವಾ, ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಪಯೋ ವಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana mUtravaivarNyAdike~anuvAsanam (155-156) · Śloka 156

| ಮೂತ್ರಸ್ಯವೈವರ್ಣ್ಯೇ ಕೃಛ್ರನಿರ್ಗಮೇ||೧೫೫|| ಶೂನೇ ಸವೇದನೇ ಮೇಢ್ರೇ ಪಾಯೌ ಸಶ್ರೋಣಿವಙ್ಕ್ಷಣೇ| ಘೃತಮಣ್ಡೇನ ಲಘುನಾಽನುವಾಸ್ಯೋ ಮಿಶ್ರಿಕೇಣ ವಾ||೧೫೬||

ಸ೦-ಮೂತ್ರಸ್ಯ ವೈವರ್ಣ್ಯೇ ಕೃಛ್ರನಿರ್ಗಮೇ ಸತಿ ತಥಾ ಮೇಢ್ರೇ ಶೂನೇ ಸವೇದನೇ ಪಾಯೌ ಶ್ರೋಣ್ಯಾಂ ವಙ್ಕ್ಷಣೇ ಚೈವಂವಿಧೇ ಸತಿ ನರೋ ಲಘುನಾ ಘೃತಮಣ್ಡೇನಾನುವಾಸ್ಯಃ| ಮಿಶ್ರಿಕೇಣ ವಾ-ಘೃತತೈಲೇನ, ಅನುವಾಸ್ಯಃ|

Adhikarana anuvAsanashuddhasya mAMsopacAraH (157-158) · Śloka 158

ಜಾಙ್ಗಲೈಃ ಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯ ವರ್ತಕಾದ್ಯಾ ಬಿಲೇಶಯಾಃ| ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರಸಹಾಸ್ತದ್ವತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ಪಿಶಿತಾಶಿನಃ||೧೫೭|| ಔಷ್ಣ್ಯಾತ್ಪ್ರಮಾಥಿಭಾವಾಚ್ಚ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಶ್ಚ್ಯಾವಯನ್ತಿ ತೇ| ಕಫಂ ಶುದ್ಧೈಶ್ಚ ತೈಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಮ್ಯಗ್ ವಹನ್ ರಸಃ||೧೫೮||

ಸ೦-ಅನುವಾಸಾನಾನ್ತರಂ ಜಾಙ್ಗಲೈರ್ಮಾಸೈಃ-ಹರಿಣೈಣಾಜಾದಿಭಿಃ, ತದಭಾವಾತ್ತತ್ಸದೃಶೈರಪಿ| ಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ತಥೈವ ಪಿಶಿತಾಶಿನಃ ಪ್ರಸಹಾಃ-ದ್ವೀಪಿವ್ಯಾಘ್ರಾದಯಃ, ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ| ನಾನುವಾಸಿತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸಪ್ರತಿಭುಕ್ತಸ್ಯೈವ ಪ್ರಸಹಾಃ ಪಿಶಿತಾಶಿನಶ್ಚ ಯೋಜ್ಯಾಃ, ಅಗ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯಭಯಾತ್| ತೇ ಪ್ರಸಹಾಃ ಪ್ರಮಾಥಿಭಾವಾತ್ ತಥೌಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಕಫೋಪಲಿಪ್ತೇಭ್ಯಃ ಸ್ರೋತೋಭ್ಯಃ ಕಫಂ ಚ್ಯಾವಯನ್ತಿ| ಪ್ರಮಾಥಿದ್ರವ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಚ ಖಾರಣದಾದೌಗದಿತಮ್| ಯಥಾ-"ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ದೋಷಲಿಪ್ತಾನಿ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಯತ್| ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಚ ತತ್ಪ್ರಮಾಥೀತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಮ್||" ಇತಿ| ತೈಶ್ಚ-ಸ್ರೋತೋಭಿಃ,ಶುದ್ಧೈಃ ಸಮ್ಯಗ್ವಹನ್ ರಸಃ ಪುಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana mAMsAyogyasya cavikAdi ghRutam (159-161) · Śloka 161

ಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾಭಾರ್ಗೀದಶಮೂಲೈಃ ಸಚಿತ್ರಕೈಃ| ಕುಲತ್ಥಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಾಠಾಕೋಲಯವೈರ್ಜಲೇ||೧೫೯|| ಶೃತೈರ್ನಾಗರದುಃಸ್ಪರ್ಶಾಪಿಪ್ಪಲೀಶಠಿಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗ್ಯಾ ಚ ಸಮೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್||೧೬೦|| ಸಿದ್ಧೇಽಸ್ಮಿಂಶ್ಚೂರ್ಣಿತೌ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ ಪಞ್ಚ ಲವಣಾನಿ ಚ| ದತ್ತ್ವಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಕ್ಷಯಕಾಸನಿಪೀಡಿತಃ||೧೬೧||

ಸ೦-ಚವಿಕಾದಿಭಿರ್ಜಲೇ ಶೃತೈರ್ನಾಗರಾದಿಭಿಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಮೈಃ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಸಿದ್ಧೇಽಸ್ಮಿನ್ ಘೃತೇ ಕ್ಷಾರೌ ದ್ವೌ, ಪಞ್ಚ-ಸೈಧವಾದೀನಿ ಲವಣಾನಿ ಚ, ದತ್ತ್ವಾ ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಘೃತಸ್ಯ ಪಿಬೇತ್, ಕಫಕಾಸಾರ್ತಃ ಪುರುಷಃ|

Adhikarana kAsamardAdighRutaM kAsajvArArUciharam (162-163) · Śloka 163

ಕಾಸಮರ್ದಾಭಯಾಮುಸ್ತಾಪಾಠಾಕಟ್ಫಲನಾಗರೈಃ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಕಟುರೋಹಿಣ್ಯಾ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾ ಸುರಸೇನ ಚ||೧೬೨|| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಾಢಕೇ| ಪಚೇಚ್ಛೋಶಜ್ವರಪ್ಲೀಹಸರ್ವಕಾಸಹರಂ ಶಿವಮ್||೧೬೩||

ಸ೦-ಕಾಸಮರ್ದಾದಿಭಿರಕ್ಷಪ್ರಮಾಣೈಃ ಕ್ಷೀರದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಯೋರ್ಮಿಶ್ರಿತಯೋರಾಢಕೇ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಶೋಷಾದಿಹರಂ ಶಿವಂ ಚ-ಆರೋಗ್ಯಕರಮ್|

Adhikarana vRuShAdighRutam kAsajvarAruciharam (164) · Śloka 164

ವೃಷವ್ಯಾಘ್ರೀಗುಡೂಚೀನಾಂ ಪತ್ರಮೂಲಫಲಾಙ್ಕುರಾತ್| ರಸಕಲ್ಕೈರ್ಘೃತ ಪಕ್ವಂ ಹನ್ತಿ ಕಾಸಜ್ವರಾರುಚೀಃ||೧೬೪||

ಸ೦-ವೃಷಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪತ್ರಮೂಲಫಲಾಙ್ಕುರಾತ್ ರಸಕಲ್ಕೈಃ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಕಾಸಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana dviguNadADimarasasiddhaM ghRutam pippalIguDasiddaM ghRutam (165-166) · Śloka 166

ದ್ವಿಗುಣೇ ದಾಡಿಮರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ವ್ಯೋಷಸಂಯುತಮ್| ಪಿಬೇದುಪರಿ ಭುಕ್ತಸ್ಯ ಯವಕ್ಷಾರ್ರಯುತಂ ನರಃ||೧೬೫|| ಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಛಾಗಕ್ಷೀರಯುತಂ ಘೃತಮ್| |೧೬೬|

ಸ೦-ಅಥವಾ ದಾಡಿಮಸ್ವರಸೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ವ್ಯೋಷಕಲ್ಕಸಂಯುತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಭುಕ್ತಸ್ಯಾಹಾರಸ್ಯೋಪರಿ ಯವಕ್ಷಾರಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಘೃತೇ ಘೃತಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇ ಜಲೇ ಘೃತಸಮೇ ಛಾಗಕ್ಷೀರ ಇತಿ ಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana uktaghRutAnAM dIpanatvaM strotaH shodhanatvaM ca (166-167) · Śloka 167

| ಏತಾನ್ಯಗ್ನಿವಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸರ್ಪಿಷಿ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನಾಮ್||೧೬೬|| ಸ್ಯುರ್ದೋಷಬದ್ಧಕಣ್ಠೋರಃಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಯೇ| |೧೬೭|

ಸ೦-ಏತಾನಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಚವ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಿಪಕ್ವಾನಿ ಘೃತಾನ್ಯಗ್ನಿವರ್ಧನಾನಿ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನಾಂ ಸ್ಯುಃ| ದೋಷೋಪಲಿಪ್ತಕಣ್ಠೋರಃಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶುದ್ಧಯೇ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana harItakIlehaH (167-139) · Śloka 139

| ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತೇ ಯವಕ್ವಾಥೇ ವಿಂಶತಿ ವಿಜಯಾಃ ಪಚೇತ್||೧೬೭|| ಸ್ವಿನ್ನಾ ಮೃದಿತ್ವಾ ತಾಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಪುರಾಣಾತ್ಷಟ್ಪಲಂ ಗುಡಾತ್| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ದ್ವಿಪಲಂ ಕರ್ಷಂ ಮನೋಹ್ವಾಯಾ ರಸಾಞ್ಜನಾತ್||೧೩೮|| ದತ್ತ್ವಾಽರ್ಧಾಕ್ಷಂ ಪಚೇದ್ಭೂಯಃ ಸ ಲೇಹಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್| ||೧೩೯||

ಸ೦-ಯವಕ್ವಾಥೇ ಪ್ರಸ್ಥಪ್ರಮಾಣೇ ಹರೀತಕೀವಿಶತಿಂ ಪಚೇತ್| ಸ್ವಿನ್ನಾಸ್ತಾಃ-ಹರೀತಕೀಃ, ತಸ್ಮಿನ್-ಯವಕ್ವಾಥೇ, ಮೃದುತ್ವಾ ಪುರಾಣಾದ್ ಗುಡಾತ್ ಷಟ್ಪಲಂ, ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ದ್ವಿಪಲಂ, ಕರ್ಷಂ ಮನಃಶಿಲಾಯಾಃ, ರಸಾಞ್ಜನಾದರ್ಧಕರ್ಷಂ ದತ್ತ್ವಾಽಸ್ಮಿನ್ಕ್ವಾಥೇ ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಸ ಲೇಹಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್|

Adhikarana shvAvitsUcIkShAralehaH mayUracaraNakShAralehaH eraNDapatrakShAralehaH surasairaNDapatrakShAralehaH tryUShaNacUrNalehaH (169-171) · Śloka 171

| ಶ್ವಾವಿಧಾಂ ಸೂಚಯೋ ದಗ್ಧಾಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಃ||೧೬೯|| ಶ್ವಾಸಕಾಸಹರಾ, ಬರ್ಹಿಪಾದೌ ವಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ಏರಣ್ಡಪತ್ರಕ್ಷಾರಂ ವಾ ವ್ಯೋಷತೈಲಗುಡನ್ವಿತಮ್||೧೭೦|| ಲೇಹಯೇತ್, ಕ್ಷಾರಮೇವಂ ವಾ ಸುರಸೈರಣ್ಡಪತ್ರಜಮ್| ಲಿಹ್ಯಾತ್ ತ್ರ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಪುರಾಣಗುಡಸರ್ಪಿಷಾ||೧೭೧||

ಸ೦-ಶ್ವಾವಿಧಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಭ್ಯಃ ಸುಚಯೋ ದಗ್ಧಾ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾನ್ವಿತಾಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸಹರಾಃ ಬರ್ಹಿಣೋ-ಮಯೂರಸ್ಯ, ವಾ ಪಾದೌ ದಗ್ಧೌ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಶ್ವಾಸಕಾಸಹರೌ| ಅಥವಾ, ಏರಣ್ಡಪತ್ರಸ್ಯ ಕ್ಷಾರಂವ್ಯೋಷತೈಲ್ಲಗುಡಯುರಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಏವಂ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಸುರಸೈರಣ್ಡಪತ್ರಜಂ ಕ್ಷಾರಂ ವ್ಯೋಷತೈಲಗುಡಾನ್ವಿತಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಅಥವಾ ತ್ರ್ಯೂಷಣಚೂರ್ಣಂ ಪುರಾಣೌಡಸರ್ಪಿಷಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana samasharkaraM cUrNaM maricacUrNaM tadvat (172-173) · Śloka 173

ಪದ್ಮಕಂ ತ್ರಿಪಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ದೇವದಾರು ಚ| ಬಲಾ ರಾಸ್ನಾ ಚ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಸ್ತಂ ಸಮಶರ್ಕರಮ್||೧೭೨|| ಖಾದೇನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಕಾಸಹರಂ ಪರಮ್| ತದ್ವನ್ಮರಿಚಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಮ್||೧೭೩||

ಸ೦-ಪದ್ಮಕಾದೀನಾಂ ಸಮಸ್ತಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಶರ್ಕರಮ್| ಪದ್ಮಕಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣಮೇಕತಃ, ಏಕತಃ ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣಮ್, ತದುಭಯಂ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಖಾದೇತ್ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಅಥವಾ, ಸಮಶರ್ಕರಮೇವ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಮಿಶ್ರಯಿತ್ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತಥೈವ ಮರಿಚಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana pathyAdiguTikA mukhe dhAraNArthaMbiBItakadhAraNam (174) · Śloka 174

ಪಥ್ಯಾಶುಣ್ಠೀಘನಗುಡೈರ್ಗುಟಿಕಾಂ ಧಾರಯೇನ್ಮುಖೇ| ಸರ್ವೇಷು ಶ್ವಾಸಕಾಸೇಷು, ಕೇವಲಂ ವಾ ಬಿಭೀತಕಮ್||೧೭೪||

ಸ೦-ಪಥ್ಯಾಶುಣ್ಠೀಘನಗುಡೈರ್ಗುಟಿಕಾಂ ಮುಖೇ ಧಾರಯೇತ್ ಸರ್ವೇಷ್ವೇವ ಶ್ವಾಸಕಾಸೇಷು| ಕೇವಲಂ ವಾ ಬಿಭೀತಕಂ ಮುಖೇ ಧಾರಯೇದಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್|

Adhikarana peyAmutkArikAM ca (175) · Śloka 175

ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಸಶರ್ಕರಮ್| ಪೇಯಾ ವೋತ್ಕಾರಿಕಾ ಛರ್ದಿತೃಟ್ಕಾಸಾಮಾತಿಸಾರಜಿತ್||೧೭೫||

ಸ೦-ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ತಿಲ್ವಕಸ್ಯ ಘೃತೇ ಭೃಷ್ಟಂ ಸಶರ್ಕರಂ ಛರ್ದಿಟೃಡಾದಿಜಿತ್| ಪೇಯಾ ವಾ ಪತ್ರಸ್ಯ ಕಲ್ಕೇ ಸಿದ್ಧಾ ತದ್ವತ್| ಅಥವಾ, ಉತ್ಕಾರಿಕಾ ಪತ್ರಕಲ್ಕಕೃತಾ ಛರ್ದ್ಯಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana mudgayUShaH (176) · Śloka 176

ಕಣ್ಟಕಾರೀರಸೇ ಸಿದ್ಧೋ ಮುದ್ಗಯೂಷಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಃ| ಸಗೌರಾಮಲಕಃ ಸಾಮ್ಲಃ ಸರ್ವಕಾಸಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೧೭೬||

ಸ೦-ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಃ ಕ್ವಾಥೇ ಮುದ್ಗಯೂಷಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತೋ-ಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವಾದಿನಾ, ಸಗೌರಾಮಲಕಾಮ್ಲಃ ಸರ್ವಕಾಸೇಷು ಭಿಷಗ್ಜಿತಂ-ಔಷಧಮ್|

Adhikarana kShIrayUSharasAH (177) · Śloka 177

ವಾತಘ್ನೌಷಧನಿಃಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರಂ ಯೂಷಾನ್ ರಸಾನಪಿ| ವೈಷ್ಕಿರಾನ್ ಪ್ರಾತುದಾನ್ ಬೈಲಾನ್ ದಾಪಯೇತ್ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ||೧೭೭||

ಸ೦-ವಾತಘ್ನೌಷಧಾನಾಂ ನಿಃಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಮಥವಾ ಯೂಷಾನ್ ರಸಾಂಶ್ಚ ವಿಷ್ಕಿರಮಾಂಸಜಾನ್ ಪ್ರತುದಜಾನ್ ವಾ| ತಥಾ, ಬಿಲೇಷು ಭವಾ ಬೈಲಾಃ ಪ್ರಾಣಿನಸ್ತೇಷಾಂ ರಸಾನ್ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ ವೈದ್ಯೋ ದಾಪಯೇತ್|

Adhikarana kShayakAsoktA bRuMhaNAdi (178-179) · Śloka 179

ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಚ ಯೇ ಧೂಮಾಃ ಸಾನುಪಾನಾ ನಿದರ್ಶಿತಾಃ| ಕ್ಷಯಕಾಸೇಽಪಿ ತೇ ಯೋಜ್ಯಾ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯಚ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಣಿ||೧೭೮|| ಬೃಂಹಣಂ ದೀಪನಂ ಚಾಗ್ನೇಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ವಿಶೋಧನಮ್| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಕ್ಷಯಕಾಸಿಭ್ಯೋ ಬಲ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೭೯||

ಸ೦-ಕ್ಷತಕಾಸೇ ಚ ಯೇ ಧೂಮಾಃ-ದ್ವಿಮೇದೇತ್ಯಾದಯಃ, ಸಾನುಪಾನಾ ಉಕ್ತಾಃ, ತೇ ಚ ಕ್ಷಯಕಾಸೇಽಪಿ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ತಚ್ಚ ಯಕ್ಷ್ಮಣಿ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಬೃಂಹಣಮಗ್ನಿದೀಪನಂ ಸ್ರೋತೋವಿಶೋಧನಂ, ತಚ್ಚ ಕ್ಷಯಕಾಸಿನೇ ಯೋಜ್ಯಮ್| ತಥಾ, ಕ್ಷಯಕಾಸಿಭ್ಯೋ ವ್ಯತ್ಯಾಸೇನ ಸರ್ವಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಬಲ್ಯಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana kShayakAse sarvadoShAvirodhi kartavyam (3) · Śloka 3

ಸನ್ನಿಪಾತೋದ್ಭವೋ ಘೋರಃ ಕ್ಷಯಕಾಸೋ ಯತಸ್ತತಃ| ಯಥಾದೋಷಬಲಂ ತಸ್ಯ ಸನ್ನಿಪಾತಹಿತಂ ಹಿತಮ್||೧೮೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತ- ಸ್ಥಾನೇ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||

ಸ೦-ಸನ್ನಿಪಾತೋದ್ಭವಃ ಕ್ಷಯಕಾಸೋ ಘೋರೋ-ದಾರುಣೋ, ಯತೋ ಭವತಿ, ತಸ್ಮಾದ್ ಯಥಾದೋಷಬಲಂ ತಸ್ಯ ಯತ್ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಹಿತಂ ತದತ್ರ ಹಿತಮಿತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀ- ಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಕಾಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽ- ಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೩||