12. pramēhacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਮੂਤ੍ਰਾਘਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯਤੇ|

Adhikarana pramehacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3

ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| )|੩|

ਸ੦-ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਬੋਧ੍ਯਃ|

Adhikarana pramehe vamanarecane, pramehe AsthApanam, shuddhe mAMsarasaistarpaNam (1-3) · Śloka 3

ਮੋਹਿਨੋ ਬਲਿਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦੌ ਵਮਨਰੇਚਨੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸਰ੍ਸਪਾਰਿਸ੍ਟਨਿਕੁਮ੍ਭਾਕ੍ਸਕਰਞ੍ਜਜੈਃ||੧|| ਤੈਲੈਸ੍ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਦ੍ਯੇਨ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਾਧਿਤੇਨ ਵਾ| ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਮੁਸ੍ਤਦੇਵਾਹ੍ਵਨਾਗਰਪ੍ਰਤਿਵਾਪਵਤ੍||੨|| ਸੁਰਸਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਤਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੇਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਤਂ ਰਸੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍||੩||

ਸ੦-ਬਲਵਤੋ ਮੇਹਿਨਃ ਪੁਂਸੋਪਰੇਭ੍ਯ ਉਪਕ੍ਰਮੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨੇ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮੇਹਕ੍ਲੇਦਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਯ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯ ? ਸਰ੍ਸਪਾਦਿਜੈਸ੍ਤੈਲੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ, ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਦ੍ਯੇਨ ਵਾ ਸ੍ਨੇਹੇਨਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ, "ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਨਿਸ਼ਾਰੋਧ੍ਰ" (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ੍ਨੇਹੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ, ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਦੋਸਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਾਧਿਤੇਨ ਵਾ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ| ਤਤੋ-ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਕਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਜਾਤਬਲਾਯ ਮੇਹਿਨੇ, "ਸੁਰਸਯੁਗ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੩੦) ਇਤ੍ਯਾਦੇਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾ ਕਸਾਯੇਣਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਪ੍ਰਤਿਵਾਪਵਤ੍| ਸ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਲੇ ਪੁਨਃ "ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਿਪ੍ਪਲ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੪੧) ਇਤ੍ਯਾਦੇਃ ਕਸਾਯੇਣਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਤਿਵਾਪਾਨ੍ਤਰਾਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਦਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਏਵ ਪ੍ਰਤਿਵਾਪੋ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣਂ ਰਸੈਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍| ਯਦ੍ਯਪਿ ਰਸੈਰਿਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਦੇਸ਼ਸਞ੍ਜਾਤਪ੍ਰਾਣਿਮਾਂਸਰਸੈਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਥਾਪਿ ਯੋਗ੍ਯਤਾਵਸ਼ਾਤ੍ ਜਾਙ੍ਗਲਪ੍ਰਾਣਿਮਾਂਸਰਸੈਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਦਿਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮ੍, ਨ ਤ੍ਵਾਨੂਪਾਦਿਮਾਂਸਰਸੈਰਿਤਿ| ਤੇਸਾਂ ਮੇਦੋਮੂਤ੍ਰਕਫਾਵਹਤ੍ਵੇਨ ਵ੍ਯਾਧਿਵਰ੍ਧਨਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana atyapatarpaNe mUtragrahAdyAH, tato~anubandharakShArthaM shamanAni (4) · Śloka 4

ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਰੁਜਾਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਪਤਰ੍ਪਣਾਤ੍| ਤਤੋਨੁਬਨ੍ਧਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪||

ਸ੦-ਯਤੋਪਤਰ੍ਪਣਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਾਦੀਨਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਹੇਤੋਰਨੁਬਨ੍ਧਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਮੇਹ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੋਪਿ ਨਿਦਾਨਲੇਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਨਨੁ, ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਾਦੀਨ੍ਯੇਤਾਵਦਸ੍ਤੁ ਸ਼ੇਸਾ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੈਵ ਗ੍ਰਹੀਸ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਕਿਂ ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਰੁਜਾਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਾ ਇਤਿ ? ਸਤ੍ਯਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਰੁਜਾਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸਯਾ ਯਥਾਵਸ਼੍ਯਮਪਤਰ੍ਪਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾ ਨਾਪਰੇ ਤਜ੍ਜਾਤੀਯਾ ਇਤਿ|

Adhikarana ashodhye pramehe ca shamanAni (5) · Śloka 5

ਅਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਮੇਹੇਸੁ ਪਾਯਯੇਤ੍| |੫|

ਸ੦-ਅਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯੋ-ਵਮਨੇ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਦਿਃ, ਵਿਰੇਕੇ ਨਵਜ੍ਵਰਾਦਿਃ, ਏਤਸ੍ਯਾਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਨ੍ਯੇਵ-ਸ਼ਮਨਾਨਿ, ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਏਵੇਤ੍ਯਵਧਾਰਣੇ, ਨ ਤੁ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਰੂਪਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana sarvaprameheShu haridrAyogaH, dArvpAdikvAthaH, citrakAdikvAthaH guDUcIsvarasaH, AmalakasvarasaH (5-7) · Śloka 7

| ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਪ੍ਲੁਤਾਂ ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍||੫|| ਦਾਰ੍ਵੀਸੁਰਾਹ੍ਵਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤਾ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਜਲੇ| ਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਫਲਾਦਾਰ੍ਵੀਕਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍||੬|| ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਵਾ ਰਸਮਾਮਲਕਸ੍ਯ ਵਾ| |੭|

ਸ੦- ਆਮਲਕੀਰਸਾਲੋਡਿਤਾਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਦਾਰ੍ਵੀਦੇਵਦਾਰੁਵਰਾਮੁਸ੍ਤਾ ਜਲੇ ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਾਦੀਨ੍ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾਨ੍ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਗੁਡੂਚੀਰਸਂ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਂ ਵਾ|

Adhikarana kaPapramehe rodhrAdikaShAyaH, pAThAdikaShAyaH, gAyatryAdikaShAyaH, pittapramehe ushIrAdikAShAyaH, paTolAdikaShAyaH, rodhrAmbvAdikaShAyaH (7-8) · Śloka 8

ਰੋਧ੍ਰਾਭਯਾਤੋਯਦਕਟ੍ਫਲਾਨਾਂ ਪਾਠਾਵਿਡਙ੍ਗਾਰ੍ਜੁਨਧਨ੍ਵਨਾਨਾਮ੍| ਗਾਯਤ੍ਰਿਦਾਰ੍ਵੀਕਮਿਹਦ੍ਧਵਾਨਾਂ ਕਫੇ ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਃ ਕਸਾਯਾਃ||੭|| ਉਸ਼ੀਰਰੋਧ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਚਨ੍ਦਨਾਨਾਂ ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਾਮਲਕਾਮਤਾਨਾਮ੍| ਰੋਧ੍ਰਾਮ੍ਬੁਕਾਲੀਯਕਧਾਤਕੀਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਃ ਕਸਾਯਾਃ||੮||

ਸ੦-ਰੋਧ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਸਾਯਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਕਫੇ ਹਿਤਾਃ| ਏਵਮੁਸ਼ੀਰਾਦੀਨਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਕਸਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਾਃ| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana pramehe eBiH saMskRutaM pAnAnnam (9) · Śloka 9

| ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਭਿਃ ਪਾਨਾਨ੍ਨਂ ਯਵਗੋਧੂਮਭਾਵਨਾਃ||੯||

ਸ੦-ਏਭੀ ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥਾਯੋਗਂ ਪਾਨਮਨ੍ਨਂ ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਯਵਗੋਧੂਮਭਾਵਨਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtapramehe snehAH saMskRutAH (10) · Śloka 10

ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇਸੁ ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| |੧੦|

ਸ੦-ਵਾਤਾਧਿਕੇਸੁ ਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਤੈਰੇਵ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਨ ਕੇਵਲਮਨ੍ਨਭਾਵਨਾਃ|

Adhikarana sarvapramehe yavAnAM vikRutiH, tRuNadhAnyAni, mudgAdidhAnyAni, SrIkukkuTaH khalaH, kapitthAdiPalAni, tatkRutA rAgaShADavAH, tiktAni shAkAni, madhu triPalA ca, shuShkA BakShyAH, shUlyAni dhanvamAMsAni, ayaskRutiH, jIrNA madhvariShTAdayaH, asanAdisArAdijalam (10-14) · Śloka 14

| ਅਪੂਪਸਕ੍ਤੁਵਾਟ੍ਯਾਦਿਰ੍ਯਵਾਨਾਂ ਵਿਕਤਿਰ੍ਹਿਤਾ||੧੦|| ਗਜਾਸ਼੍ਵਗੁਦਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮਥਵਾ ਵੇਣੁਜਨ੍ਮਨਾਮ੍| ਤਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਮੁਦ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਲਿਰ੍ਜੀਰ੍ਣਃ ਸਸਸ੍ਟਿਕਃ||੧੧|| ਸ਼੍ਰੀਕੁਕ੍ਕੁਟੋਮ੍ਲਃ ਖ਼ਲਕਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਕਿਟ੍ਟਜਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਤਿਨ੍ਦੁਕਂ ਜਮ੍ਬੂਸ੍ਤਤ੍ਕਤਾ ਰਾਗਸਾਡਵਾਃ||੧੨|| ਤਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਕਂ ਮਧੁ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਸਸਕ੍ਤਵਃ| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਨਿ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣ੍ਯਯਸ੍ਕਤਿਃ||੧੩|| ਮਧ੍ਵਰਿਸ੍ਟਾਸਵਾ ਜੀਰ੍ਣਾਃ ਸੀਧੁਃ ਪਕ੍ਵਰਸੋਦ੍ਭਵਃ| ਤਥਾਸਨਾਦਿਸਾਰਾਮ੍ਬੁ ਦਰ੍ਭਾਮ੍ਭੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕੋਦਕਮ੍||੧੪||

ਸ੦-ਯਵਾਨਾਂ ਵਿਕਤਿਰਪੂਪਾਦਿਃ ਪ੍ਰਮੇਹੇ ਹਿਤਾ| ਅਥਵਾ, ਯਵਾਨਾਂ ਗਜਾਸ਼੍ਵਗੁਦਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮਪੂਪਾਦਿਵਿਕਤਿਰ੍ਹਿਤਾ| ਵੇਣੁਜਾਨਾਂ ਵਾ ਯਵਾਨਾਂ ਵਿਕਤਿਰ੍ਹਿਤਾ| ਤਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ-ਨੀਵਾਰਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਦੀਨਿ, ਤਥਾ ਮੁਦ੍ਗਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਲਿਃ ਸਸ੍ਟਿਕਸ਼੍ਚੇਤਿ ਹਿਤਾਨਿ| ਸ਼੍ਰੀਕੁਕ੍ਕੁਟਸਂਜ੍ਞੋਮ੍ਲਃ ਖ਼ਲਕੋ ਹਿਤਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ? ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਕਿਟ੍ਟਜਃ,- ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਪਿਣ੍ਯਾਕਜਨ੍ਮਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਕਾਰਣੋ ਨ ਮੁਦ੍ਗਾਦ੍ਯੁਪਾਦਾਨਕਾਰਣਃ, ਸ ਚ ਮਾਲਵਕੇਸੁ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ, ਆਰ੍ਦ੍ਰਕਸ਼ਕਲਨਿਸ੍ਤੁਸਗੋਧੂਮਾਦਿਨਾ ਚ ਕ੍ਰਿਯਤੇ| ਤਥਾ, ਕਪਿਤ੍ਥਾਦਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਤੈਃ-ਕਪਿਤ੍ਥਾਦਿਭਿਃ, ਕਤਾ ਰਾਗਾਃ ਸਾਡਵਾਸ਼੍ਚ ਹਿਤਾਃ| ਤਿਕ੍ਤਸ਼ਾਕਾਦੀਨਿ ਚ ਹਿਤਾਨਿ| ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ-ਤ੍ਰਿਫਲਾ| ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਨੀਤਿ ਸ਼ੂਲੇ ਪਕ੍ਵਾਨਿ| "ਸ਼ੂਲਾਤ੍ਪਾਕੇ" ("ਸ਼ੂਲੋਖ਼ਾਦ੍ਯਤ੍") ਇਤਿ ਯਤ੍| ਤਾਨਿ ਚ ਸੁਪਕ੍ਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਿ| ਤਥਾ, ਅਯਸ੍ਕਤਿਃ-ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾ (ਸ਼੍ਲੋ. ੨੯)| ਤਥਾ, ਮਧ੍ਵਾਦਯਃ ਪੁਰਾਣਾਃ| ਪਕ੍ਵਰਸਜਃ ਸੀਧੁਃ| ਤਥਾ, ਅਸਨਾਦਿਸਾਰਵਰ੍ਗਸ੍ਯਾਮ੍ਭੋ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੧੯) ਦਰ੍ਭਜਲਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕੋਦਕਂ ਚ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana sarvaprameheShu yavasaktuvisheShaH (15) · Śloka 15

ਵਾਸਿਤੇਸੁ ਵਰਾਕ੍ਵਾਥੇ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਂ ਸ਼ੋਸਿਤੇਸ੍ਵਹਃ| ਯਵੇਸੁ ਸੁਕਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ ਸੀਧੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫||

ਸ੦-ਤਥਾ, ਯਵੇਸੁ ਸੁਕਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਕਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ ਸੀਧੁਨਾ ਆਲੋਡ੍ਯ ਪਿਬੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਰਸੋਦ੍ਭਵੇਨ ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਤਃ ਸ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍(?)| ਯਵੇਸ੍ਵਿਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸਪ੍ਤਮੀ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੇਸੁ ਯਵੇਸੁ ? ਵਰਾਕ੍ਵਾਥੇ-ਤ੍ਰਿਫਲਾਕਸਾਯੇ, ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਂ-ਸਕਲਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ, ਵਾਸਿਤੇਸੁ-ਅਭਿਸੁਤੇਸੁ, ਅਨਨ੍ਤਰਮਹਃ ਸ਼ੋਸਿਤੇਸੁ| ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਯਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ|

Adhikarana kaPapitapramehe shAlAdipuShpa cUrNam (16-17) · Śloka 17

ਸ਼ਾਲਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਵਕ੍ਸਕਾਕ੍ਸਕਪਿਤ੍ਥਜਮ੍| ਰੋਹੀਤਕਂ ਚ ਕੁਸੁਮਂ ਮਧੁਨਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੧੬|| ਕਫਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਪਿਬੇਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਵਾ| |੧੭|

ਸ੦-ਸ਼ਾਲਾਦਿਜਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜੀਕਤਂ ਮਧੁਨਾਦ੍ਯਾਤ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana vAtakaPaje trikaNTakAdi tailam pittaje trikaNTakAdighRutam vAtapittaje kaPapittaje ca ghRutatailam (17-19) · Śloka 19

| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਨਿਸ਼ਾਰੋਧ੍ਰਸੋਮਵਲ੍ਕਵਚਾਰ੍ਜੁਨੈਃ||੧੭|| ਪਦ੍ਮਕਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਾਰਿਸ੍ਟਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਦੀਪ੍ਯਕੈਃ| ਪਟੋਲਮੁਸ੍ਤਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਾਦ੍ਰੀਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਪਚੇਤ੍||੧੮|| ਤੈਲਂ ਵਾਤਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਘਤਂ ਮਿਸ਼੍ਰੇਸੁ ਮਿਸ਼੍ਰਕਮ੍| |੧੯|

ਸ੦-ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਲਂ ਪਚੇਦ੍ਵਾਤਕਫਜੇ ਪ੍ਰਮੇਹੇ| ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਏਭਿਰੇਵ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਮਿਸ਼੍ਰੇਸੁ ਦੋਸੇਸੁ ਮਿਸ਼੍ਰਕਂ-ਘਤਤੈਲਂ, ਪਚੇਤ੍|

Adhikarana sarvapramehe dhAnvantaraM ghRutam (19-24) · Śloka 24

| ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਠੀਦਨ੍ਤੀਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍||੧੯|| ਮੂਲਂ ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਯੋਃ ਪਥ੍ਯਾਂ ਭੂਕਦਮ੍ਬਮਰੁਸ੍ਕਰਮ੍| ਕਰਞ੍ਜੌ ਵਰੁਣਾਨ੍ਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਚ ਯਤ੍||੨੦|| ਪਥਗ੍ ਦਸ਼ਪਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਤਃ| ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਟਗੁਣਿਤੇ ਤੋਯੇ ਵਿਪਚੇਤ੍ਪਾਦਵਰ੍ਤਿਨਾ||੨੧|| ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲੀਚਵ੍ਯਵਚਾਨਿਚੁਲਰੋਹਿਸੈਃ| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਭਾਰ੍ਗੀਵਿਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੨|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਜ੍ਜਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਨ੍ਮੇਹਾਨ੍ ਪਿਟਿਕਾ ਵਿਸਮ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਵਿਦ੍ਰਧਿਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃਸ਼ੋਸਸ਼ੋਫਗਰੋਦਰਮ੍||੨੩|| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਂ ਵਮਿਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੋਨ੍ਮਾਦਾਵਪਸ੍ਮਾਰਂ ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮਿਦਂ ਘਤਮ੍||੨੪||

ਸ੦-ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਮੂਲਮ੍, ਕਰਞ੍ਜਮੂਲਮ੍, ਵਰੁਣਮੂਲਮ੍, ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਮ੍, ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਚ ਯਦਿਤਿ ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਕਂ ਪਥਕ੍-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਦਸ਼ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਟਗੁਣਿਤੇ ਜਲੇ ਚ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ-ਜਲੇਨ, ਪਾਦਵਰ੍ਤਿਨਾ-ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਣ, ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਮਿਸ਼੍ਚ [ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ] ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਾਦ੍ਧਤਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਦ੍ਧਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਾਨ੍ ਪਿਟਿਕਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana sarvapramehe rodhrAsavaH (25-28) · Śloka 28

ਰੋਧ੍ਰਮੂਰ੍ਵਾਸ਼ਠੀਵੇਲ੍ਲਭਾਰ੍ਗੀਨਤਨਖ਼ਪ੍ਲਵਾਨ੍| ਕਲਿਙ੍ਗਕੁਸ੍ਠਕ੍ਰਮੁਕਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍||੨੫|| ਦ੍ਵੇ ਵਿਸ਼ਾਲੇ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਭੂਨਿਮ੍ਬਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਯਵਾਨੀਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਪਾਠਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਚਵ੍ਯਂ ਫਲਤ੍ਰਯਮ੍||੨੬|| ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਮਮ੍ਬੁਕਲਸ਼ੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਹਿਮੇ| ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਪਕ੍ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਯਾ||੨੭|| ਰੋਧ੍ਰਾਸਵੋਯਂ ਮੇਹਰ੍ਸ਼ਃਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਰੁਚਿਕਮੀਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਂ ਸ੍ਥੂਲਤਾਂ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੨੮||

ਸ੦-ਰੋਧ੍ਰਾਦਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜਲਕਲਸ਼ੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਮਚਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸੇਤ੍| ਅਯਂ ਰੋਧ੍ਰਾਸਵੋ ਮੇਹਾਦੀਨ੍ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍|

Adhikarana sarvapramehe ayaskRutiH (29-32) · Śloka 32

ਸਾਧਯੇਦਸਨਾਦੀਨਾਂ ਪਲਾਨਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪਥਕ੍| ਦ੍ਵਿਵਹੇਪਾਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਦਸ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਗੁਡਾਤ੍||੨੯|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਢਕਾਰ੍ਧਂ ਪਲਿਕਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਂ ਚ ਕਲ੍ਕਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੇ ਘਤਭਾਜਨੇ||੩੦|| ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਢੇ ਜਤੁਸਤੇ ਯਵਰਾਸ਼ੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਤਪ੍ਤਾਨਿ ਬਹੁਸ਼ੋਤ੍ਰ ਨਿਮਜ੍ਜਯੇਤ੍||੩੧|| ਤਨੂਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਲੋਹਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਲੋਹਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਅਯਸ੍ਕਤਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪੀਤਾ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦਧਿਕਾ ਗੁਣੈਃ||੩੨||

ਸ੦-ਅਸਨਾਦੀਨਾਂ-"ਅਸਨਤਿਨਿਸ਼" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੧੯) ਇਤ੍ਯਾਦਿਗਣੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ, ਪਥਕ੍-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਪਲਾਨਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ-ਵਿਂਸ਼ਤਿਪਲਾਨਿ, ਅਪਾਂ ਦ੍ਵਿਵਹੇ-ਜਲਦ੍ਰੋਣਾਸ੍ਟਕੇ, ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ-ਤਸ੍ਮਿਨ੍, ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸ਼ਤੇ ਸ਼ੀਤੇ ਚ ਸਤਿ ਗੁਡਸ੍ਯ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯਾਰ੍ਧਾਢਕਮ੍| "ਵਤ੍ਸਕਮੂਰ੍ਵਾ' (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੩੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚ ਪਥਕ੍ ਪਾਲਿਕਂ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਮਨ੍ਤਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤੇ ਘਤਭਾਜਨੇ ਦਢੇ ਜਤੁਲਿਪ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਯਵਰਾਸ਼ੌ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਤਪ੍ਤਾਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਲੋਹਪਤ੍ਰਾਣਿ ਤਨੂਨਿ ਪੁਨਃਪੁਨਰਤ੍ਰ ਨਿਮਜ੍ਜਯੇਤ੍| ਯਾਵਤ੍ਸਙ੍ਕ੍ਸਯਂ-ਵਿਲੀਨਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਮਾਯਾਨ੍ਤਿ| ਅਯਸ੍ਕਤਿਰਿਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ-ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਪੀਤਾ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍-ਰੋਧ੍ਰਾਸਵਾਤ੍, ਗੁਣੈਰਧਿਕਾ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਦ੍ਦਸ਼ਮੂਲਾਰਿਸ੍ਟਾਦਯਸਃ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਲ੍ਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯੋਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਤ੍ਰਮ੍| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਦ੍ਰਵਦ੍ਰਵ੍ਯਮਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਨਾਰਸਿਂਹਘਤਾਦੌ (ਹ. ਉ. ਅ. ੩੯|੧੭੦) ਅਨਯੈਵ ਦਿਸ਼ਾਯਸਃ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਲ੍ਪਨੀਯਮ੍|

Adhikarana sarvapramehe udvartanavyAyAmAdi (33) · Śloka 33

ਰੂਕ੍ਸਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਗਾਢਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮੋ ਨਿਸ਼ਿ ਜਾਗਰਃ| ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍||੩੩||

ਸ੦-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਮੇਹ ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਤਥਾ ਗਾਢਂ-ਨ ਤੁ ਸ਼ਿਥਿਲਂ, ਹਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਯਾਮਰਾਤ੍ਰਿਜਾਗਰੌ ਚ| ਅਪਰਮਪਿ ਯਦੇਵਂਪ੍ਰਾਯਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਹਰਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ, ਤਚ੍ਚ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣੇ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana sarvapramehe shilAjaturasAyanam (34-36) · Śloka 36

ਸੁਭਾਵਿਤਾਂ ਸਾਰਜਲੈਸ੍ਤੁਲਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਾਤ੍| ਸਾਰਾਮ੍ਬੁਨੈਵ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜਾਙ੍ਗਲਜੈ ਰਸੈਃ||੩੪|| ਸਰ੍ਵਾਨਭਿਭਵੇਨ੍ਮੇਹਾਨ੍ ਸੁਬਹੂਪਦ੍ਰਵਾਨਪਿ| ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਰ੍ਬੁਦਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਥੌਲ੍ਯਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੩੫|| ਕਮਿਸ਼੍ਲੀਪਦਸ਼ੋਫਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਂ ਚੈਤਦ੍ਰਸਾਯਨਮ੍| |੩੬|

ਸ੦-ਸਾਰਾਃ-ਅਸਨਖ਼ਦਿਰਾਦਯਃ, ਤੇਸਾਂ ਜਲੈਃ-ਕ੍ਵਾਥੈਃ, ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਯਾਤ੍ਤੁਲਾਂ ਸੁਭਾਵਿਤਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਾਰਾਮ੍ਬੁਨੈਵ ਜਾਙ੍ਗਲਪ੍ਰਾਣਿਮਾਂਸਜੈ ਰਸੈਃ ਸ਼ਾਲੀਨਦਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮੇਹਾਨ੍ ਸੁਬਹੂਪਦ੍ਰਵਾਨਪਿ ਜਯੇਤ੍, ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਦੀਂਸ਼੍ਚ| ਇਦਂ ਚੋਤ੍ਕਸ੍ਟਮ੍ ਰਸਾਯਨਮ੍|

Adhikarana adhane pramehiNi munivartanAdi (36-37) · Śloka 37

| ਅਧਨਸ਼੍ਛਤ੍ਰਪਾਦਤ੍ਰਰਹਿਤੋ ਮੁਨਿਵਰ੍ਤਨਃ||੩੬|| ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਾਯਾਤ੍ਖ਼ਨੇਦ੍ਵਾ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਗੋਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਗੋਭਿਰੇਵ ਸਹ ਭ੍ਰਮੇਤ੍||੩੭||

ਸ੦-ਧਨਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਮੇਹੀ ਛਤ੍ਰਪਾਦਤ੍ਰਰਹਿਤੋ ਮੁਨਿਵਤ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਾਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ, ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਨ੍ ਖ਼ਨੇਤ੍| ਅਥਵਾ, ਗੋਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਤਨੋ ਗੋਭਿਰੇਵ ਸਹ ਭ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana kRushe bRuMhaNam (38) · Śloka 38

ਬਂਹਯੇਦੌਸਧਾਹਾਰੈਰਮੇਦੋਮੂਤ੍ਰਲੈਃ ਕਸ਼ਮ੍| |੩੮|

ਸ੦-ਕਸ਼ਂ ਨਰਮੌਸਧਯੁਕ੍ਤੈਰਾਹਾਰੈਰ੍ਬਂਹਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਃ ਅਮੇਦੋਮੂਤ੍ਰਕਰੈਃ|

Adhikarana piTikAnAM cikitsA (38-39) · Śloka 39

| ਸ਼ਰਾਵਿਕਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੩੮|| ਅਪਕ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਪਕ੍ਵਾਃ| |੩੯|

ਸ੦-"ਸ਼ਰਾਵਿਕਾ ਕਚ੍ਛਪਿਕਾ" (ਹ. ਨਿ. ਅ. ੧੦|੨੫) ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਟਿਕਾ ਅਪਕ੍ਵਾਃ ਸਤੀਃ ਸ਼ੋਫਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍| ਪਕ੍ਵਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana piTikAnAM prAgrUpe kShIrivRukShajalAdipAnam, piTikAnAM prAgrUpe tIkShNaM shodhanam (39-40) · Śloka 40

ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪ ਏਵ ਚ| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁ ਪਾਨਾਯਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੩੯|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੋਧਨਂ, ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੁਰ੍ਵਿਰੇਚ੍ਯਾ ਹਿ ਮੇਹਿਨਃ| |੪੦|

ਸ੦-ਤਾਸਾਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਾਵਸ੍ਥਾਯਾਮੇਵ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁ ਪਾਨਾਯ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰਂ ਚ| ਤਥਾ, ਸ਼ੋਧਨਂ-ਵਿਰੇਚਨਂ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਕੁਤਃ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਿਣੋ ਦੁਃਖ਼ੇਨ ਵਿਰੇਚਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਾਃ|

Adhikarana piTikAnAM vraNaropaNaM tailam, piTikAnAM udvartanakaShAyaH, piTikAnAM pariShekakaShAyaH (40-41) · Śloka 41

| ਤੈਲਮੇਲਾਦਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਣੇਨ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੪੦|| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇ ਕਸਾਯਂ ਤੁ ਵਰ੍ਗੇਣਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ| ਪਰਿਸੇਕੋਸਨਾਦ੍ਯੇਨ ਪਾਨਾਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਨਾ||੪੧||

ਸ੦-"ਏਲਾਯੁਗ੍ਮ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੪੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਣੇਨ ਤੈਲਂ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇ "ਆਰਗ੍ਵਧੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵ" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੧੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗਣੇਨ ਕਸਾਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| "ਅਸਨਤਿਨਿਸ਼" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੧੯) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਰਿਸੇਕਹ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪਾਨਮਨ੍ਨਂ ਚ "ਵਤ੍ਸਕਮੂਰ੍ਵਾ' (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੫|੩੩) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਂਸ੍ਕਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana piTikAnAM pAThAdicUrNaM navAyasaM ca (42-43) · Śloka 43

ਪਾਠਾਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਸ੍ਟਾਸਾਰਿਵਾਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਃ| ਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਂ ਕੌਟਜਂ ਮੂਲਂ ਸੋਮਵਲ੍ਕਂ ਨਪਦ੍ਰੁਮਮ੍||੪੨|| ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਨਵਾਯਸਮ੍| |੪੩|

ਸ੦-ਪਾਠਾਦੀਨ੍ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮਧੁਨਾਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਨਵਾਯਸਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana madhumehinaH shilAjaturasAyanAt punarnavatvam (12) · Śloka 12

ਮਧੁਮੇਹਿਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਸਗ੍ਭਿਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ||੪੩|| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਤੁਲਾਮਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਃ| ੪੩ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||

ਸ੦-ਮਧੁਮੇਹਿਤ੍ਵਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਭਿਸਗ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤੋ ਮੇਹੀ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪਲਸ਼ਤਂ [ ਅਦ੍ਯਾਤ੍- ] ਸੇਵਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਕਤਸ਼ਿਲਾਜਤੁਤੁਲਸ਼੍ਚਾਸੌ ਪੁਨਰ੍ਨਵੋ ਭਵਤਿ| ਖ਼ਾਰਣਾਦੇ ਚ ਵਿਸ਼ੇਸੋਪਕ੍ਰਮਾ ਉਕ੍ਤਾਃ| ਯਥਾ-"ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਚਨ੍ਦਨਾਗਰੁਪਾਠਾਕ੍ਵਾਥੋ ਜਲਾਭਮੇਹੇ ਤੁ| ਇਕ੍ਸੁਰਸਾਭੇ ਪਾਠਾਕਮਿਹਨ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨਃ ਕ੍ਵਾਥਃ|| ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਾਕਾਰੇ ਮੇਹੇ ਹਿਤਾਢਕੀ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੋ ਵਾ| ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤਥਾਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਪਾਤਵ੍ਯੋ ਵਾਰੁਣੀਮੇਹੇ|| ਪਿਸ੍ਟੇ ਸਸਿਤਾ ਰਜਨੀ ਪਾਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਤੋਯੇਨ| ਨਿਮ੍ਬਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਹੇ ਤਪ੍ਤਜਲੇਨਾਥਵਾ ਸੁਰਯਾ|| ਸਿਕਤਾਮੇਹੇ ਚਿਤ੍ਰਕਬਾਹ੍ਲੀਕਕੁਸ੍ਠਨਿਃਕ੍ਵਾਥਃ| ਸ਼ੀਤਲਮੇਹੇ ਕ੍ਵਾਥਃ ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਕਤਸ਼੍ਚ ਪਾਤਵ੍ਯਃ|| ਪਾਸਾਣਭਿਤ੍ਤੁ ਸੁਰਯਾ ਕ੍ਵਥਿਤਃ ਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮੇਹੇ| ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਕਸਾਯੋ ਲਾਲਾਮੇਹੇ ਫਲਤ੍ਰਿਕੇਣ ਸਹ|| ਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਯੁਸ਼ੀਰਸੈਨ੍ਧਵਵਚਾ ਹਿਤਾਃ ਕ੍ਸਾਰਮੇਹਿਨਃ ਪਿਸ੍ਟਾਃ| ਕ੍ਵਥਿਤਾਸ਼੍ਚ ਨੀਲਮੇਹੇ ਰੋਧ੍ਰਸਮਙ੍ਗਾਕਦਮ੍ਬਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|| ਕ੍ਵਾਥੋ ਬਿਭੀਤਕਸ੍ਯ ਤੁ ਕਲ੍ਕੋ ਵਾ ਕਾਲਮੇਹਿਨਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤਃ| ਧਾਤਕਿਪਦ੍ਮਕਵਿਕਸਾਕ੍ਵਾਥਃ ਕਲ੍ਕੋਪਿ ਵਾ ਨਿਸ਼ਾਮੇਹੇ|| ਮਾਞ੍ਜਿਸ੍ਠੇ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਜਲਦਂ ਜਲਪਦ੍ਮਕਂ ਰੋਧ੍ਰਮ੍| ਲੋਹਿਤਮੇਹੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਂਯੁਤਂ ਗਿਰਿਜਮ੍|| ਵਾਲਕਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਸਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਰੋਧ੍ਰਂ ਖ਼ਾਦਿਰੇਣਾਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍|| ਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੋਧਨਮੇਤਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਮੁਦਾਹਤਮ੍|" ਇਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੧੨||