Adhikarana pramehacikitsitAdhyAyaH (2-3) · Śloka 3
ਅਥਾਤਃ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| )|੩|
अथातः प्रमेहचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| )|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehe vamanarecane, pramehe AsthApanam, shuddhe mAMsarasaistarpaNam (1-3) · Śloka 3
ਮੋਹਿਨੋ ਬਲਿਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦੌ ਵਮਨਰੇਚਨੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸਰ੍ਸਪਾਰਿਸ੍ਟਨਿਕੁਮ੍ਭਾਕ੍ਸਕਰਞ੍ਜਜੈਃ||੧|| ਤੈਲੈਸ੍ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਦ੍ਯੇਨ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਾਧਿਤੇਨ ਵਾ| ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਮੁਸ੍ਤਦੇਵਾਹ੍ਵਨਾਗਰਪ੍ਰਤਿਵਾਪਵਤ੍||੨|| ਸੁਰਸਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਦਦ੍ਯਾਦਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਤਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੇਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਾਰ੍ਤਂ ਰਸੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍||੩||
मोहिनो बलिनः कुर्यादादौ वमनरेचने| स्निग्धस्य सर्षपारिष्टनिकुम्भाक्षकरञ्जजैः||१|| तैलैस्त्रिकण्टकाद्येन यथास्वं साधितेन वा| स्नेहेन मुस्तदेवाह्वनागरप्रतिवापवत्||२|| सुरसादिकषायेण दद्यादास्थापनं ततः| न्यग्रोधादेस्तु पित्तार्तं रसैः शुद्धं च तर्पयेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atyapatarpaNe mUtragrahAdyAH, tato~anubandharakShArthaM shamanAni (4) · Śloka 4
ਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਰੁਜਾਗੁਲ੍ਮਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਪਤਰ੍ਪਣਾਤ੍| ਤਤੋਨੁਬਨ੍ਧਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪||
मूत्रग्रहरुजागुल्मक्षयाद्यास्त्वपतर्पणात्| ततोऽनुबन्धरक्षार्थं शमनानि प्रयोजयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashodhye pramehe ca shamanAni (5) · Śloka 5
ਅਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਮੇਹੇਸੁ ਪਾਯਯੇਤ੍| |੫|
असंशोध्यस्य तान्येव सर्वमेहेषु पाययेत्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaprameheShu haridrAyogaH, dArvpAdikvAthaH, citrakAdikvAthaH guDUcIsvarasaH, AmalakasvarasaH (5-7) · Śloka 7
| ਧਾਤ੍ਰੀਰਸਪ੍ਲੁਤਾਂ ਪ੍ਰਾਹ੍ਣੇ ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍||੫|| ਦਾਰ੍ਵੀਸੁਰਾਹ੍ਵਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤਾ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਜਲੇ| ਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਫਲਾਦਾਰ੍ਵੀਕਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍||੬|| ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਵਾ ਰਸਮਾਮਲਕਸ੍ਯ ਵਾ| |੭|
| धात्रीरसप्लुतां प्राह्णे हरिद्रां माक्षिकान्विताम्||५|| दार्वीसुराह्वत्रिफलामुस्ता वा क्वथिता जले| चित्रकत्रिफलादार्वीकलिङ्गान् वा समाक्षिकान्||६|| मधुयुक्तं गुडूच्या वा रसमामलकस्य वा| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapramehe rodhrAdikaShAyaH, pAThAdikaShAyaH, gAyatryAdikaShAyaH, pittapramehe ushIrAdikAShAyaH, paTolAdikaShAyaH, rodhrAmbvAdikaShAyaH (7-8) · Śloka 8
ਰੋਧ੍ਰਾਭਯਾਤੋਯਦਕਟ੍ਫਲਾਨਾਂ ਪਾਠਾਵਿਡਙ੍ਗਾਰ੍ਜੁਨਧਨ੍ਵਨਾਨਾਮ੍| ਗਾਯਤ੍ਰਿਦਾਰ੍ਵੀਕਮਿਹਦ੍ਧਵਾਨਾਂ ਕਫੇ ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਃ ਕਸਾਯਾਃ||੭|| ਉਸ਼ੀਰਰੋਧ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਚਨ੍ਦਨਾਨਾਂ ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਾਮਲਕਾਮਤਾਨਾਮ੍| ਰੋਧ੍ਰਾਮ੍ਬੁਕਾਲੀਯਕਧਾਤਕੀਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਾਃ ਕਸਾਯਾਃ||੮||
रोध्राभयातोयदकट्फलानां पाठाविडङ्गार्जुनधन्वनानाम्| गायत्रिदार्वीकृमिहृद्धवानां कफे त्रयः क्षौद्रयुताः कषायाः||७|| उशीररोध्रार्जुनचन्दनानां पटोलनिम्बामलकामृतानाम्| रोध्राम्बुकालीयकधातकीनां पित्ते त्रयः क्षौद्रयुताः कषायाः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pramehe eBiH saMskRutaM pAnAnnam (9) · Śloka 9
| ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਭਿਃ ਪਾਨਾਨ੍ਨਂ ਯਵਗੋਧੂਮਭਾਵਨਾਃ||੯||
| यथास्वमेभिः पानान्नं यवगोधूमभावनाः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapramehe snehAH saMskRutAH (10) · Śloka 10
ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇਸੁ ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| |੧੦|
वातोल्बणेषु स्नेहांश्च प्रमेहेषु प्रकल्पयेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe yavAnAM vikRutiH, tRuNadhAnyAni, mudgAdidhAnyAni, SrIkukkuTaH khalaH, kapitthAdiPalAni, tatkRutA rAgaShADavAH, tiktAni shAkAni, madhu triPalA ca, shuShkA BakShyAH, shUlyAni dhanvamAMsAni, ayaskRutiH, jIrNA madhvariShTAdayaH, asanAdisArAdijalam (10-14) · Śloka 14
| ਅਪੂਪਸਕ੍ਤੁਵਾਟ੍ਯਾਦਿਰ੍ਯਵਾਨਾਂ ਵਿਕਤਿਰ੍ਹਿਤਾ||੧੦|| ਗਜਾਸ਼੍ਵਗੁਦਮੁਕ੍ਤਾਨਾਮਥਵਾ ਵੇਣੁਜਨ੍ਮਨਾਮ੍| ਤਣਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਮੁਦ੍ਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਲਿਰ੍ਜੀਰ੍ਣਃ ਸਸਸ੍ਟਿਕਃ||੧੧|| ਸ਼੍ਰੀਕੁਕ੍ਕੁਟੋਮ੍ਲਃ ਖ਼ਲਕਸ੍ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਕਿਟ੍ਟਜਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਤਿਨ੍ਦੁਕਂ ਜਮ੍ਬੂਸ੍ਤਤ੍ਕਤਾ ਰਾਗਸਾਡਵਾਃ||੧੨|| ਤਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਕਂ ਮਧੁ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਸਸਕ੍ਤਵਃ| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਨਿ ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣ੍ਯਯਸ੍ਕਤਿਃ||੧੩|| ਮਧ੍ਵਰਿਸ੍ਟਾਸਵਾ ਜੀਰ੍ਣਾਃ ਸੀਧੁਃ ਪਕ੍ਵਰਸੋਦ੍ਭਵਃ| ਤਥਾਸਨਾਦਿਸਾਰਾਮ੍ਬੁ ਦਰ੍ਭਾਮ੍ਭੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕੋਦਕਮ੍||੧੪||
| अपूपसक्तुवाट्यादिर्यवानां विकृतिर्हिता||१०|| गजाश्वगुदमुक्तानामथवा वेणुजन्मनाम्| तृणधान्यानि मुद्गाद्याः शालिर्जीर्णः सषष्टिकः||११|| श्रीकुक्कुटोऽम्लः ख़लकस्तिलसर्षपकिट्टजः| कपित्थं तिन्दुकं जम्बूस्तत्कृता रागषाडवाः||१२|| तिक्तं शाकं मधु श्रेष्ठा भक्ष्याः शुष्काः ससक्तवः| धन्वमांसानि शूल्यानि परिशुष्काण्ययस्कृतिः||१३|| मध्वरिष्टासवा जीर्णाः सीधुः पक्वरसोद्भवः| तथाऽसनादिसाराम्बु दर्भाम्भो माक्षिकोदकम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvaprameheShu yavasaktuvisheShaH (15) · Śloka 15
ਵਾਸਿਤੇਸੁ ਵਰਾਕ੍ਵਾਥੇ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਂ ਸ਼ੋਸਿਤੇਸ੍ਵਹਃ| ਯਵੇਸੁ ਸੁਕਤਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ ਸੀਧੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੫||
वासितेषु वराक्वाथे शर्वरीं शोषितेष्वहः| यवेषु सुकृतान् सक्तून् सक्षौद्रान् सीधुना पिबेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapitapramehe shAlAdipuShpa cUrNam (16-17) · Śloka 17
ਸ਼ਾਲਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਵਕ੍ਸਕਾਕ੍ਸਕਪਿਤ੍ਥਜਮ੍| ਰੋਹੀਤਕਂ ਚ ਕੁਸੁਮਂ ਮਧੁਨਾਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੧੬|| ਕਫਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਮੇਹੇਸੁ ਪਿਬੇਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਵਾ| |੧੭|
शालसप्ताह्वकम्पिल्लवृक्षकाक्षकपित्थजम्| रोहीतकं च कुसुमं मधुनाऽद्यात्सुचूर्णितम्||१६|| कफपित्तप्रमेहेषु पिबेद्धात्रीरसेन वा| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtakaPaje trikaNTakAdi tailam pittaje trikaNTakAdighRutam vAtapittaje kaPapittaje ca ghRutatailam (17-19) · Śloka 19
| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਨਿਸ਼ਾਰੋਧ੍ਰਸੋਮਵਲ੍ਕਵਚਾਰ੍ਜੁਨੈਃ||੧੭|| ਪਦ੍ਮਕਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਾਰਿਸ੍ਟਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਦੀਪ੍ਯਕੈਃ| ਪਟੋਲਮੁਸ੍ਤਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਾਦ੍ਰੀਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਪਚੇਤ੍||੧੮|| ਤੈਲਂ ਵਾਤਕਫੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਘਤਂ ਮਿਸ਼੍ਰੇਸੁ ਮਿਸ਼੍ਰਕਮ੍| |੧੯|
| त्रिकण्टकनिशारोध्रसोमवल्कवचार्जुनैः||१७|| पद्मकाश्मन्तकारिष्टचन्दनागुरुदीप्यकैः| पटोलमुस्तमञ्जिष्ठामाद्रीभल्लातकैः पचेत्||१८|| तैलं वातकफे पित्ते घृतं मिश्रेषु मिश्रकम्| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe dhAnvantaraM ghRutam (19-24) · Śloka 24
| ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਠੀਦਨ੍ਤੀਸੁਰਾਹ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍||੧੯|| ਮੂਲਂ ਸ੍ਨੁਗਰ੍ਕਯੋਃ ਪਥ੍ਯਾਂ ਭੂਕਦਮ੍ਬਮਰੁਸ੍ਕਰਮ੍| ਕਰਞ੍ਜੌ ਵਰੁਣਾਨ੍ਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਚ ਯਤ੍||੨੦|| ਪਥਗ੍ ਦਸ਼ਪਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਤਃ| ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਟਗੁਣਿਤੇ ਤੋਯੇ ਵਿਪਚੇਤ੍ਪਾਦਵਰ੍ਤਿਨਾ||੨੧|| ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲੀਚਵ੍ਯਵਚਾਨਿਚੁਲਰੋਹਿਸੈਃ| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਭਾਰ੍ਗੀਵਿਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੨|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਾਜ੍ਜਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤਨ੍ਮੇਹਾਨ੍ ਪਿਟਿਕਾ ਵਿਸਮ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਵਿਦ੍ਰਧਿਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃਸ਼ੋਸਸ਼ੋਫਗਰੋਦਰਮ੍||੨੩|| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਂ ਵਮਿਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕੁਸ੍ਠੋਨ੍ਮਾਦਾਵਪਸ੍ਮਾਰਂ ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮਿਦਂ ਘਤਮ੍||੨੪||
| दशमूलशठीदन्तीसुराह्वं द्विपुनर्नवम्||१९|| मूलं स्नुगर्कयोः पथ्यां भूकदम्बमरुष्करम्| करञ्जौ वरुणान्मूलं पिप्पल्याः पौष्करं च यत्||२०|| पृथग् दशपलं प्रस्थान् यवकोलकुलत्थतः| त्रींश्चाष्टगुणिते तोये विपचेत्पादवर्तिना||२१|| तेन द्विपिप्पलीचव्यवचानिचुलरोहिषैः| त्रिवृद्विडङ्गकम्पिल्लभार्गीविश्वैश्च साधयेत्||२२|| प्रस्थं घृताज्जयेत्सर्वांस्तन्मेहान् पिटिका विषम्| पाण्डुविद्रधिगुल्मार्शःशोषशोफगरोदरम्||२३|| श्वासं कासं वमिं वृद्धिं प्लीहानं वातशोणितम्| कुष्ठोन्मादावपस्मारं धान्वन्तरमिदं घृतम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe rodhrAsavaH (25-28) · Śloka 28
ਰੋਧ੍ਰਮੂਰ੍ਵਾਸ਼ਠੀਵੇਲ੍ਲਭਾਰ੍ਗੀਨਤਨਖ਼ਪ੍ਲਵਾਨ੍| ਕਲਿਙ੍ਗਕੁਸ੍ਠਕ੍ਰਮੁਕਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਤਿਵਿਸਾਗ੍ਨਿਕਾਨ੍||੨੫|| ਦ੍ਵੇ ਵਿਸ਼ਾਲੇ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਂ ਭੂਨਿਮ੍ਬਂ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀਮ੍| ਯਵਾਨੀਂ ਪੌਸ੍ਕਰਂ ਪਾਠਾਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਚਵ੍ਯਂ ਫਲਤ੍ਰਯਮ੍||੨੬|| ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਮਮ੍ਬੁਕਲਸ਼ੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਹਿਮੇ| ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥੌ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਪਕ੍ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਯਾ||੨੭|| ਰੋਧ੍ਰਾਸਵੋਯਂ ਮੇਹਰ੍ਸ਼ਃਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਰੁਚਿਕਮੀਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਂ ਸ੍ਥੂਲਤਾਂ ਚ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ||੨੮||
रोध्रमूर्वाशठीवेल्लभार्गीनतनख़प्लवान्| कलिङ्गकुष्ठक्रमुकप्रियङ्ग्वतिविषाग्निकान्||२५|| द्वे विशाले चतुर्जातं भूनिम्बं कटुरोहिणीम्| यवानीं पौष्करं पाठां ग्रन्थिं चव्यं फलत्रयम्||२६|| कर्षांशमम्बुकलशे पादशेषे स्रुते हिमे| द्वौ प्रस्थौ माक्षिकात्क्षिप्त्वा रक्षेत्पक्षमुपेक्षया||२७|| रोध्रासवोऽयं मेहर्शःश्वित्रकुष्ठारुचिकृमीन्| पाण्डुत्वं ग्रहणीदोषं स्थूलतां च नियच्छति||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe ayaskRutiH (29-32) · Śloka 32
ਸਾਧਯੇਦਸਨਾਦੀਨਾਂ ਪਲਾਨਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਪਥਕ੍| ਦ੍ਵਿਵਹੇਪਾਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਦਸ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਤੇ ਗੁਡਾਤ੍||੨੯|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਢਕਾਰ੍ਧਂ ਪਲਿਕਂ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਂ ਚ ਕਲ੍ਕਿਤਮ੍| ਤਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਪ੍ਰਦਿਗ੍ਧੇ ਘਤਭਾਜਨੇ||੩੦|| ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਢੇ ਜਤੁਸਤੇ ਯਵਰਾਸ਼ੌ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਖਦਿਰਾਙ੍ਗਾਰਤਪ੍ਤਾਨਿ ਬਹੁਸ਼ੋਤ੍ਰ ਨਿਮਜ੍ਜਯੇਤ੍||੩੧|| ਤਨੂਨਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਲੋਹਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਲੋਹਸਙ੍ਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਅਯਸ੍ਕਤਿਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪੀਤਾ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦਧਿਕਾ ਗੁਣੈਃ||੩੨||
साधयेदसनादीनां पलानां विंशतिं पृथक्| द्विवहेऽपां क्षिपेत्तत्र पादस्थे द्वे शते गुडात्||२९|| क्षौद्राढकार्धं पलिकं वत्सकादिं च कल्कितम्| तत्क्षौद्रपिप्पलीचूर्णप्रदिग्धे घृतभाजने||३०|| स्थितं दृढे जतुसृते यवराशौ निधापयेत्| खदिराङ्गारतप्तानि बहुशोऽत्र निमज्जयेत्||३१|| तनूनि तीक्ष्णलोहस्य पत्राण्यालोहसङ्क्षयात्| अयस्कृतिः स्थिता पीता पूर्वस्मादधिका गुणैः||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe udvartanavyAyAmAdi (33) · Śloka 33
ਰੂਕ੍ਸਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਗਾਢਂ ਵ੍ਯਾਯਾਮੋ ਨਿਸ਼ਿ ਜਾਗਰਃ| ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਧਿਤਮ੍||੩੩||
रूक्षमुद्वर्तनं गाढं व्यायामो निशि जागरः| यच्चान्यच्छ्लेष्ममेदोघ्नं बहिरन्तश्च तद्धितम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvapramehe shilAjaturasAyanam (34-36) · Śloka 36
ਸੁਭਾਵਿਤਾਂ ਸਾਰਜਲੈਸ੍ਤੁਲਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਾਤ੍| ਸਾਰਾਮ੍ਬੁਨੈਵ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਜਾਙ੍ਗਲਜੈ ਰਸੈਃ||੩੪|| ਸਰ੍ਵਾਨਭਿਭਵੇਨ੍ਮੇਹਾਨ੍ ਸੁਬਹੂਪਦ੍ਰਵਾਨਪਿ| ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਰ੍ਬੁਦਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਥੌਲ੍ਯਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੩੫|| ਕਮਿਸ਼੍ਲੀਪਦਸ਼ੋਫਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਂ ਚੈਤਦ੍ਰਸਾਯਨਮ੍| |੩੬|
सुभावितां सारजलैस्तुलां पीत्वा शिलोद्भवात्| साराम्बुनैव भुञ्जानः शालीन् जाङ्गलजै रसैः||३४|| सर्वानभिभवेन्मेहान् सुबहूपद्रवानपि| गण्डमालार्बुदग्रन्थिस्थौल्यकुष्ठभगन्दरान्||३५|| कृमिश्लीपदशोफांश्च परं चैतद्रसायनम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana adhane pramehiNi munivartanAdi (36-37) · Śloka 37
| ਅਧਨਸ਼੍ਛਤ੍ਰਪਾਦਤ੍ਰਰਹਿਤੋ ਮੁਨਿਵਰ੍ਤਨਃ||੩੬|| ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਯਾਯਾਤ੍ਖ਼ਨੇਦ੍ਵਾ ਸਲਿਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਗੋਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾ ਗੋਭਿਰੇਵ ਸਹ ਭ੍ਰਮੇਤ੍||੩੭||
| अधनश्छत्रपादत्ररहितो मुनिवर्तनः||३६|| योजनानां शतं यायात्ख़नेद्वा सलिलाशयान्| गोशकृन्मूत्रवृत्तिर्वा गोभिरेव सह भ्रमेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRushe bRuMhaNam (38) · Śloka 38
ਬਂਹਯੇਦੌਸਧਾਹਾਰੈਰਮੇਦੋਮੂਤ੍ਰਲੈਃ ਕਸ਼ਮ੍| |੩੮|
बृंहयेदौषधाहारैरमेदोमूत्रलैः कृशम्| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAnAM cikitsA (38-39) · Śloka 39
| ਸ਼ਰਾਵਿਕਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਟਿਕਾਃ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੩੮|| ਅਪਕ੍ਵਾ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਪਕ੍ਵਾਃ| |੩੯|
| शराविकाद्याः पिटिकाः शोफवत्समुपाचरेत्||३८|| अपक्वा व्रणवत्पक्वाः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAnAM prAgrUpe kShIrivRukShajalAdipAnam, piTikAnAM prAgrUpe tIkShNaM shodhanam (39-40) · Śloka 40
ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪ ਏਵ ਚ| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁ ਪਾਨਾਯਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੩੯|| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਚ ਸ਼ੋਧਨਂ, ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੁਰ੍ਵਿਰੇਚ੍ਯਾ ਹਿ ਮੇਹਿਨਃ| |੪੦|
तासां प्राग्रूप एव च| क्षीरिवृक्षाम्बु पानायबस्तमूत्रं च शस्यते||३९|| तीक्ष्णं च शोधनं, प्रायो दुर्विरेच्या हि मेहिनः| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAnAM vraNaropaNaM tailam, piTikAnAM udvartanakaShAyaH, piTikAnAM pariShekakaShAyaH (40-41) · Śloka 41
| ਤੈਲਮੇਲਾਦਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਣੇਨ ਵ੍ਰਣਰੋਪਣਮ੍||੪੦|| ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇ ਕਸਾਯਂ ਤੁ ਵਰ੍ਗੇਣਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ| ਪਰਿਸੇਕੋਸਨਾਦ੍ਯੇਨ ਪਾਨਾਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਸਕਾਦਿਨਾ||੪੧||
| तैलमेलादिना कुर्याद्गणेन व्रणरोपणम्||४०|| उद्वर्तने कषायं तु वर्गेणारग्वधादिना| परिषेकोऽसनाद्येन पानान्ने वत्सकादिना||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piTikAnAM pAThAdicUrNaM navAyasaM ca (42-43) · Śloka 43
ਪਾਠਾਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਸ੍ਟਾਸਾਰਿਵਾਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਃ| ਸਪ੍ਤਾਹ੍ਵਂ ਕੌਟਜਂ ਮੂਲਂ ਸੋਮਵਲ੍ਕਂ ਨਪਦ੍ਰੁਮਮ੍||੪੨|| ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਨਵਾਯਸਮ੍| |੪੩|
पाठाचित्रकशार्ङ्गष्टासारिवाकण्टकारिकाः| सप्ताह्वं कौटजं मूलं सोमवल्कं नृपद्रुमम्||४२|| सञ्चूर्ण्य मधुना लिह्यात्तद्वच्चूर्णं नवायसम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhumehinaH shilAjaturasAyanAt punarnavatvam (12) · Śloka 12
ਮਧੁਮੇਹਿਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਸਗ੍ਭਿਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ||੪੩|| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਤੁਲਾਮਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਨਵਃ| ੪੩ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਮੇਹਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||
मधुमेहित्वमापन्नो भिषग्भिः परिवर्जितः||४३|| शिलाजतुतुलामद्यात्प्रमेहार्तः पुनर्नवः| ४३ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने प्रमेहचिकित्सितं नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon