5. rājayakṣmādicikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಾದನನ್ತರಂ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಚಿಕಿತ್ಸಿತಾರಮ್ಭಃ| ಯತಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಕ್ಷಯಾದೀನನ್ಯೋನ್ಯಭೇಷಜೈರುಪಾಚರೇದಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕ್ಷಯಶ್ಚ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾ| ತಸ್ಮಾದೇತದಾರಭ್ಯತೇ-

Adhikarana rAjayakShmAdicikitsAtAdhyAyaH yakShimaNaH shodhanam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ಬಲಿನೋ ಬಹುದೋಷಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಶೋಧನಮ್| ಊರ್ಧ್ವಾಧೋ ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಸ್ನೇಹಂ ಯನ್ನ ಕರ್ಶನಮ್||೧||

ಸ೦-ಏವಂಭೂತಸ್ಯ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣ ಊರ್ಧ್ವಾಧಃ ಶೋಧನಂ-ವಮನಂ ವಿರೇಚನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್, ಅಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಶೋಧನಾನರ್ಹತ್ವಾತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಗ್ರಹಣಂ ತ್ವತಿಶಯಾರ್ಥಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಶೋಧನಮ್ ? ಸಸ್ನೇಹಂ,-ಈಷತ್ಸ್ನಿಗ್ಧಮ್, ತಥಾ ಯನ್ನ ಕರ್ಶನಂ-ದೇಹಸ್ಯ ನ ಕ್ಷಪಣಮ್| ಯಕ್ಷ್ಮಣ ಇತಿ "ದ್ವನ್ದ್ವೋಪತಾಪ" ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಇನಿರ್ಮಿತ್ವರ್ಥಾಂಯಃ|

Adhikarana yakShimaNaH vamanam (2-3) · Śloka 3

ತತ್ರ ವಮನಮಾಹ ಪಯಸಾ ಫಲಯುಕ್ತೇನ ಮಧುರೇಣ ರಸೇನ ವಾ| ಸರ್ಪಿಷ್ಮತ್ಯಾ ಯವಾಗ್ವಾ ವಾ ವಮನದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧಯಾ||೨|| ವಮೇತ್| |೩|

ಸ೦-ಪಯಸಾ-ಕ್ಷೀರೇಣ ಮದನಫಲಾನ್ವಿತೇನ, ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮೀ ವಮೇತ್| ಏವಂ ತೇನ ವಮನಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಮಧುರೇಣ ವಾ ಮಾಂಸರಸೇನ ಮದನಫಲಯುಕ್ತೇನ ವಮೇತ್| ಅಥವಾ, ಯವಾಗ್ವಾ ಘೃತವತ್ಯಾ ತಥಾ ವಮನದ್ರವ್ಯೇಣ-ಮದನಫಲಾದಿನಾ, ಸಿದ್ಧಯಾ ವಮೇತ್|

Adhikarana yakShimaNaH virecanam (3-4) · Śloka 4

ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾನೃಪದ್ರುಮಾನ್| ಶರ್ಕರಾಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಪಯಸಾ ತರ್ಪಣೇನ ವಾ||೩|| ದ್ರಾಕ್ಷಾವಿದಾರೀಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಾಂಸಾನಾಂ ವಾ ರಸೈರ್ಯುತಾನ್| |೪|

ಸ೦-ತ್ರಿವೃದಾದೀನೇಕೈಕಶಃ ಶರ್ಕರಾಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಯುತಾನ್ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಪಯಸಾ ತ್ರಿವೃದಾದೀನ್ ದದ್ಯಾತ್| ತರ್ಪಣೇನ ವಾ ಸಹ ತ್ರಿವೃದಾದೀನ್ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ರಸೈರಿತಿ ಬಹುವಚನನಿರ್ದೇಶಾದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾದೀನಾಂ ಪೃಥಗ್ರಸೈರಿತಿ ಬೋಧ್ಯಮ್|

Adhikarana shuddhasya vidhiH (4-5) · Śloka 5

| ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಯುಞ್ಜೀತ ವಿಧಿಂ ಬೃಂಹಣದೀಪನಮ್||೪|| ಹೃದ್ಯಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ವಾತಘ್ನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ| |೫|

ಸ೦-ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಸತೋ ಯಕ್ಷ್ಮಣೋ ಬೃಂಹಣಂ ದೀಪನಂ ಚ ವಿಧಿಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾಽನ್ನಪಾನಾನಿ ಹೃದ್ಯಾನಿ-ಹೃದಯಪ್ರಿಯಾಣಿ ತಥಾ ವಾತಘ್ನಾನಿ ಲಘೂನಿ ಚ ಯುಞ್ಜೀತ| ಬಾಹುಲ್ಯೇನೈತದುಕ್ತಮ್|

Adhikarana yakShmaghnannapAnam (5-6) · Śloka 6

ತಥಾ ಚಾಹ | ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಗೋಧೂಮಯವಮುದ್ಗಂ ಸಮೋಷಿತಮ್||೫|| |ಲಘುಮ(ಚಾ)ಚ್ಯುತವೀರ್ಯಂ ಚ ಸುಜರಂ ಬಲಕೃಚ್ಚ ಯತ್| ] ಆಜಂ ಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ಮಾಂಸಂ ಕ್ರವ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಂ ಚ ಶೋಷಜಿತ್| |೬|

ಸ೦-ತಥಾ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಂ ವರ್ಷೋಷಿತಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ಆಜಂ ಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ಮಾಂಸಂ ತಥಾ ಕ್ರವ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಂ ಚ ಕ್ಷಯಜಿತ್|

Adhikarana kAkAdimAMsaBakShaNopAyaH (6-7) · Śloka 7

ಕಾಕೋಲೂಕವೃಕದ್ವೀಪಿಗವಾಶ್ವನಕುಲೋರಗಮ್||೬|| ಗೃಧ್ರಾಭಾಸಖರೋಷ್ಟ್ರಂ ಚ ಹಿತಂ ಛದ್ಮೋಪಸಂಹಿತಮ್| ಜ್ಞಾತಂ ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ ತದ್ಧಿ ಛರ್ದಿಷೇ ನ ಬಲೌಜಸೇ||೭||

ಸ೦-ಕಾಕೋಲೂಕಾದಿಕಮೇತನ್ಮಾಂಸಂ ಹಿತಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಛದ್ಮನೋಪಸಂಹಿತಮ್-ಕಾಕಾದಯಸ್ತಿತ್ತಿರ್ಯಾದಿಶಬ್ದೇನ ದೇಯಾ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ಕಿಮಿತ್ಯೇವಂ ಕ್ರಿಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ-ಯಸ್ಮಾತ್ತತ್ ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ ಜ್ಞಾತಂ ಸತ್ ಛರ್ದಿಷೇ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ, ನ ಬಲಾಯ ನ ವೌಜಸೇ|

Adhikarana mAMsapAkaprakAraHyUShAH (8-10) · Śloka 10

ಮೃಗಾದ್ಯಾಃ ಪಿತ್ತಕಫಯೋಃ ಪವನೇ ಪ್ರಸಹಾದಯಃ| ವೇಸವಾರೀಕೃತಾಃ ಪಥ್ಯಾ ರಸಾದಿಷು ಚ ಕಲ್ಪಿತಾಃ||೮|| ಭೃಷ್ಟಾಃ ಸರ್ಪಷತೈಲೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ಯಥಾಯಥಮ್| ರಸಿಕಾ ಮೃದವಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಪಟುದ್ರವ್ಯಾಭಿಸಂಸ್ಕೃತಾಃ||೯|| ಹಿತಾ ಮೌಲಕಕೌಲತ್ಥಾಸ್ತದ್ವದ್ಯೂಷಾಶ್ಚ ಸಾಧಿತಾಃ| |೧೦|

ಸ೦-ಮೃಗಾದ್ಯಾಃ-ಮೃಗವಿಷ್ಕಿರಪ್ರತುದಾ[ದಯ]ಃ, ಪಿತ್ತಕಫಯೋರ್ಹಿತಾಃ| ವಾತೇ [ಪ್ರಸಹಾದಯಃ-] ಪ್ರಸಹಮಹಾಮೃಗಾಪೂಚರಾದಯೋ, ಹಿತಾಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ ? ವೇಸವಾರೀಕೃತಾಃ-ಪಿಷ್ಟಾಃ, ಪಥ್ಯಾಃ| ತಥಾ, ರಸಾದಯೋ-ಮಾಂಸರಸಾದಯಃ ಕಲ್ಪಿತಾಃ| ತಥಾ, ಸರ್ಷಪತೈಲೇನ ಭೃಷ್ಟಾಃ, ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಯಥಾಯಥಂ ಭೃಷ್ಟಾಃ| ತಥಾ, ರಸಿಕಾಃ-ಪ್ರಶಸ್ತರಸವನ್ತಃ, ಪ್ರಶಂಸಾಯಾಂ ಹ್ಯೇಷ ಮತ್ವರ್ಥೀಯಃ| ಮೃದವೋ-ನ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ| ತಥಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾಃ ಸೈನ್ಧವಾದಿಭಿಃ ಕೃತಸಂಸ್ಕಾರಾ ಹಿತಾಃ| ತದ್ವತ್-ತಥೈವ, ಮೂಲಕಾದಿಕೃತಾ ಯೂಷಾಃ|

Adhikarana AjamAMsarasaH (10-11) · Śloka 11

| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಸಯವಂ ಸಕುಲತ್ಥಂ ಸನಾಗರಮ್||೧೦|| ಸದಾಡಿಮಂ ಸಾಮಲಕಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾಜಂ ರಸಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ಷಡ್ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ ವಿಕಾರಾಃ ಪೀನಸಾದಯಃ||೧೧||

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಂಸ್ಕೃತಮಾಜಂ ಮಾಂಸರಸಂ ಘೃತಾದಿಸ್ನೇಹೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್, ಇತ್ಯತ್ರ ಮಾಂಸಾನಾಮವಶ್ಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವೇಽಪಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಗ್ರಹಣಮೇಷಾಂ ಘೃತಾದಿಸ್ನೇಹೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಂ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ| ತೇನ ರಸೇನ ಪೀತೇನ, ಷಟ್ ವಿಕಾರಾಃ ಪೀನಸಾದಯಃ-"ಪೀನಸಶ್ವಾಸಕಾಸಾಂ ಸಮೂರ್ಧಸ್ವರರುಜಃ" (ಹೃಂಇ.ಅ.೫/೧೩), ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ|

Adhikarana madyam pAnIyacatuShkam pAnIyamidamannapAke~api yojyam (12-14) · Śloka 14

ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸುತರಾಂ ಮದ್ಯಂ ಜೀರ್ಣಂ ಸ್ರೋತೋವಿಶೋಧನಮ್| ಪಿತ್ತಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣ ಮಧ್ವರಿಷ್ಟಾಚ್ಛವಾರುಣೀಃ||೧೨|| ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ ತಾಮಲಕ್ಯಾಽಥವಾ ಜಲಮ್| ಪರ್ಣಿನೀಭಿಶ್ಚತಸೃಭಿರ್ಧಾನ್ಯನಾಗರಕೇಣ ವಾ||೧೩|| ಕಲ್ಪಯೇಚ್ಚಾನುಕೂಲೋಽಸ್ಯ ತೇನಾನ್ನಂ ಶುಚಿ ಯತ್ನವಾನ್| |೧೪|

ಸ೦-ಅತಿತರಾಂ ಜೀರ್ಣಂ ಪುರಾಣಂ, ಚ ಮದ್ಯಂ ಸ್ರೋತೋವಿಶುದ್ಧಿಕರಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಿತ್ತಾದಿಷು ಪಿತ್ತಕಫವಾತೇಷು, ಯಥಾಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಧ್ವಾದೀನ್ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ, ಪಞ್ಚಮೂಲೇನ-ಹ್ರಸ್ವೇನ, ಸಿದ್ಧಂ ಜಲಂ ಪಿಬೇತ್| ತಾಮಲಕ್ಯಾ ವಾ ಜಲಂ ಪರ್ಣಿನೀಭಿಶ್ಚತಸೃಭಿರ್ವಾ ಜಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್| ಧಾನ್ಯನಾಗರಕಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಶೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ್ಯ ಚ-ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ, ಅನುಕೂಲೋ ಯತ್ನವಾನ್ ಪರಿಚಾರಕೋಽನ್ನಂ ಶುಚಿ ತೇನ-ಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಜಲೇನ, ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಅನುಕೂಲಾದಿಗ್ರಹಣಮತ್ರಾತಿಶಯಾರ್ಥಮ್|

Adhikarana balAgarBaM ghRutaM pa~jcaprakAram (14-15) · Śloka 15

| ದಶಮೂಲೇನ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ||೧೪|| ಬಲಾಗರ್ಭಂ ಘೃತಂ ಯೋಜ್ಯಂ ಕ್ರವ್ಯಾನ್ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಯಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ದಶಗುಣೇನ ವಾ||೧೫||

ಸ೦-ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ತಥಾ ಪಯಸಾಽಥವಾ ಮಾಂಸರಸೇನ ಬಲಾಕಲ್ಕೇನ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಕ್ರವ್ಯಾನ್ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ ಬಲಾಗರ್ಭಂ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ದಶಗುಣೇನ ಬಲಾಗರ್ಭಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಯೋಜ್ಯಮ್|

Adhikarana jIvantyAdighRutam (16-17) · Śloka 17

ಜೀವನ್ತೀಂ ಮಧುಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಫಲಾನಿ ಕುಟಜಸ್ಯ ಚ| ಪುಷ್ಕರಾಹ್ವಂ ಶಠೀಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ವ್ಯಾಘ್ರೀಂ ಗೋಕ್ಷುರಕಂ ಬಲಾಮ್||೧೬|| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ತಾಮಲಕೀಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್| ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ರೋಗರಾಜಹರಂ ಪರಮ್||೧೭||

ಸ೦-ಜೀವನ್ತ್ಯಾದೀನ್ ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಘೃತಂ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಜಲೇ ಪಕ್ವಂ ರೋಗರಾಜಹರಂ ಪರಮ್|

Adhikarana kharjUrAdighRutam (18) · Śloka 18

ಘೃತಂ ಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಮಧುಕೈಃ ಸಪರೂಷಕೈಃ| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ವೈಸ್ವರ್ಯಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್||೧೮||

ಸ೦-ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಪಕ್ವಮಿತ್ಯನುವರ್ತತೇ| ಖರ್ಜೂರಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತ್ಯ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನ ಯುಕ್ತಂ ವೈಸ್ವರ್ಯಾದಿಹರಮ್|

Adhikarana dashamUlAdighRutam (19-20) · Śloka 20

ದಶಮೂಲಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾತ್ಸರ್ಪಿರ್ಯದುದಿಯಾನ್ನವಮ್| ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತತ್ಪರಂ ಸ್ವರಬೋಧನಮ್||೧೯|| ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಘ್ನಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪಞ್ಚಮೂಲೈರ್ವಾ ಶೃತಾದ್ಯದುದಿಯಾದ್ಧೃತಮ್||೨೦||

ಸ೦-ದಶಮೂಲಕ್ವಥಿತಾತ್ ಕ್ಷೀರಾದ್ಯತ್ಸರ್ಪಿರುದಿಯಾತ್-ಉದ್ಗಚ್ಛೇತ್, ತತ್-ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಂ, ಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಮತಿಶಯೇನ ಸ್ವರಬೋಧನಂ ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಾಂಸಶೂಲಘ್ನಂ ಕಾಸಾದಿಹರಮ್| ಅಥವಾ, ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪಞ್ಚಮೂಲೈಃ ಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾತ್ ಯದುದ್ಭವೇದ್ಧೃತಂ ತತ್ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana pa~jcapa~jcamUlAdighRutam (21) · Śloka 21

ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣೇ| ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿರ್ಜಯತ್ಯೇತದ್ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಸಪ್ತಕಂ ಬಲಮ್||೨೧||

ಸ೦-ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ರಸೇ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗಣೇ ಪಕ್ವಮೇತದ್ಯಕ್ಷ್ಮಣಃ ಸಪ್ತಕಂ ಬಲಂ-ಪೀನಸಾದಿಕಂ, ಏತದ್ಧೃತಂ ಜಯೇತ್|

Adhikarana ShaTpalaM ghRutam (22-23) · Śloka 23

ಪಞ್ಚಕೋಲಯವಕ್ಷಾರಷಟ್ಪಲೇನ ಪಚೇದ್ಧೃತಮ್| ಪ್ರಸ್ಥೋನ್ಮಿತಂ ತುಲ್ಯಪಯಃ ಸ್ರೋತಸಾಂ ತದ್ವಿಶೋಧನಮ್||೨೨|| ಗುಲ್ಮಜ್ವರೋದರಪ್ಲೀಹಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುಪೀನಸಾನ್| ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಗ್ನಿಸದನಶ್ವಯಥೂರ್ಧ್ವಾನಿಲಞ್ಜಯೇತ್||೨೩||

ಸ೦-ಪಞ್ಚಕೋಲಾದಿನಾ ಷಟ್ಪಲೇನ ಕಲ್ಕೇನ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ತುಲ್ಯಕ್ಷೀರಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ಸ್ರೋತಸಾಂ ವಿಶೋಧನಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅತ್ರ ಚಾನುಕ್ತಮಪಿ ಜಲಂ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ತ್ರಿಗುಣಂ ವಾ ದೇಯಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತನ್ಯಾಯಾತ್| ತಥಾ ಗುಲ್ಮಾದೀನ್ ಜಯೇತ್|

Adhikarana rAsnAdighRutam (24) · Śloka 24

ರಾಸ್ನಾಬಲಾಗೋಕ್ಷುರಕಸ್ಥಿರಾವರ್ಷಾಭುವಾರಿಣಿ| ಜೀವನ್ತೀಪಿಪ್ಪಲೀಗರ್ಭಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಶೋಷಜಿದ್ಧೃತಮ್||೨೪||

ಸ೦-ರಾಸ್ನಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಜೀವನ್ತೀಪಿಪ್ಪಲೀಕಲ್ಕಂ ಕ್ಷೀರಸಹಿತಂ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಶೋಷಜಿತ್|

Adhikarana ashvagandhaghRutam (25) · Śloka 25

ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಶೃತಾತ್ಕ್ಷೀರಾದ್ಧೃತಂ ಚ ಸಸಿತಾಪಯಃ| |೨೫|

ಸ೦-ಅಶ್ವಗನ್ಧಯಾ ಶೃತಾತ್ ಕ್ಷೀರಾದುದ್ಭೂತಂ ಘೃತಂ ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೀರಯುತಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಮ್|

Adhikarana mAMsaghRutam (25-27) · Śloka 27

| ಸಾಧಾರಣಾಮಿಷತುಲಾಂ ತೋಯದ್ರೋಣದ್ವಯೇ ಪಚೇತ್||೨೫|| ತೇನಾಷ್ಟಭಾಗಶೇಷೇಣ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ| ಸಾಧಯೇತ್ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ವಾತಪಿತ್ತಾಮಯಾಪಹಮ್||೨೬|| ಮಾಂಸಸರ್ಪಿರಿದಂ ಪೀತಂ ಯುಕ್ತಂ ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ| ಕಾಸಶ್ವಾಸಸ್ವರಭ್ರಂಶಶೋಷಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಜಿತ್||೨೭||

ಸ೦-ಸಾಧಾರಣಸ್ಯ-ಬಿಲೇಶಯಪ್ರಸಹಾನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಯ, ತುಲಾಂ-ಪಲಶತಂ ಜಲದ್ರೋಣದ್ವಯೇ ಪಚೇತ್| ತೇನಾಷ್ಟಭಾಗಶೇಷೇಣ ಕ್ವಾಥೇನ ಜೀವನೀಯೈಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಮಾಂಸಸರ್ಪಿಃಸಂಜ್ಞಮೇತತ್ ಕೇವಲಂ ಪೀತಂ ಮಾಂಸರಸೇನ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಪೀತಂ ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಕಾಸಾದಿಜಿತ್|

Adhikarana elAdileharasAyanam (28-32) · Śloka 32

ಏಲಾಜಮೋದಾತ್ರಿಫಲಾಸೌರಾಷ್ಟ್ರೀವ್ಯೋಷಚಿತ್ರಕಾನ್| ಸಾರಾನರಿಷ್ಟಗಾಯತ್ರೀಶಾಲಬೀಜಕಸಮ್ಭವಾನ್||೨೮|| ಭಲ್ಲಾತಕಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಚ ಪೃಥಗಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| ಸಲಿಲೇ ಷೋಡಶಗುಣೇ ಷೋಡಶಾಂಶಸ್ಥಿತಂ ಪಚೇತ್||೨೯|| ಪುನಸ್ತೇನ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಿದ್ಧೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ಪಲಾನಿ ಷಟ್| ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಕ್ಷಿಪೋತ್ರ್ನಿಂಶತ್ಸಿತಾಯಾ ದ್ವಿಗುಣಂ ಮಧು||೩೦|| ಘೃತಾತ್ರ್ನಿಜಾತಾತ್ರ್ನಿಪಲಂ ತತೋ ಲೀಢಂ ಖಜಾಹತಮ್| ಪಯೋನುಪಾನಂ ತತ್ಪ್ರಾಹ್ಣೇ ರಸಾಯನಮಯನ್ತ್ರಣಮ್||೩೧|| ಮೇಧ್ಯಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಹನ್ತಿ ಚಾಚಿರಾತ್| ಮೇಹಗುಲ್ಮಕ್ಷಯವ್ಯಾಧಿಪಾಣ್ಡುರೋಗಭಗನ್ದರಾನ್||೩೨||

ಸ೦-ಏಲಾದಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಷ್ಟಪಲಪ್ರಮಾಣಂ ಷೋಡಶಗುಣೇ ಜಲೇ ಷೋಡಶಾಂ ಶಸ್ಥಿತಂ-ಷೋಡಶಾಂಶಾವಶೇಷಿತಂ ಯಥಾಸ್ಯಾತ್ತಥಾ, ಪಚೇತ್| ತೇನ-ಕ್ವಾಥೇನ, ಪುನರ್ಘ್ರುತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್| ಸಿದ್ಧೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಘೃತೇ ತುಗಾಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಪಲಾನಿ ಷಟ್, ಸಿತಾಯಾಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಪಲಾನಿ, ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಘೃತಾದ್ದ್ವಿಗುಣಂ-ಪ್ರಸ್ಥೌ ದ್ವಾವಿತ್ಯರ್ಥಃ, ತ್ರಿಜಾತಕಾತ್ ಪಲತ್ರಯಂ ತದೇತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಖಜಾಹತಂ ಸಮೀಕರಣಾಯ ದರ್ವ್ಯಾಽಽಲೋಡಿತಂ, ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಲೀಢಂ ಪಯೋನುಪಾನಂ ರಸಾಯನಮಯನ್ತ್ರಣಂ ಮೇಧ್ಯಾದಿಗುಣಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಆಶ್ವೇವ ಗುಲ್ಮಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana kShatakAsoktasarpirguDAtideshaH (33) · Śloka 33

ಯೇ ಚ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಕ್ಷತೇ ಯೋಜ್ಯಾಃ ಕ್ಷಯೇಽಪಿ ತೇ| |೩೩|

ಸ೦-ಯೇ ಚ ಕ್ಷತೇ ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾ ಗದಿತಾಸ್ತೇ ಚ ಕ್ಷಯೇಽಪಿ ಯೋಜ್ಯಾಃ|

Adhikarana tvagAdi (sitopala) cUrNam (33-34) · Śloka 34

| ತ್ವಗೇಲಾಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೀರೀಶರ್ಕರಾ ದ್ವಿಗುಣಾಃ ಕ್ರಮಾತ್||೩೩|| ಚೂರ್ಣಿತಾ ಭಕ್ಷಿತಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ ವಾಽವಲೇಹಿತಾಃ| ಸ್ವರ್ಯಾಃ ಕಾಸಕ್ಷಯಶ್ವಾಸಪಾರ್ಶ್ವರುಕ್ಕಫನಾಶನಾಃ||೩೪||

ಸ೦-ತ್ವಗೇಲಾದಯಃ ಕ್ರಮೇಣ ದ್ವಿಗುಣಾಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ಭುಕ್ತಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ವಾಽವಲೇಹಿತಾಃ ಸ್ವರ್ಯಾಃ-ಸ್ವರಾಯ ಹಿತಾಃ ಸ್ಯುಃ, ಕಾಸಾದಿಘ್ನಾಶ್ಚ|

Adhikarana asya svarasAde nasyadhUmAdi (35) · Śloka 35

ಅಥ ಸ್ವರಸಾದಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಿಶೇಷಾತ್ಸ್ವರಸಾದೇಽಸ್ಯ ನಸ್ಯಧೂಮಾದಿ ಯೋಜಯೇತ್| |೩೫|

ಸ೦-ಅಸ್ಯ-ಕ್ಷಯಿಣಃ, ಸ್ವರಸಾದೇ ವಿಶೇಷೇಣ ನಸ್ಯಧೂಮಾದಿ ಯೋಜ್ಯಮ್|

Adhikarana vAtaje svarasAde kAsamardAdighRutam vAtaje svarasAde ArtagalaghRutam (35-36) · Śloka 36

| ತತ್ರಾಪಿ ವಾತಜೇ ಕೋಷ್ಣಂ ಪಿಬೇದೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಮ್||೩೫|| ಕಾಸಮರ್ದಕವಾರ್ತಾಕೀಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೈರ್ಘ್ರುತಮ್| ಸಾಧಿತಂ ಕಾಸಜಿತ್ಸ್ವರ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಮಾರ್ತಗಲೇನ ವಾ||೩೬||

ಸ೦-[ತತ್ರ]-ತೇಷು ಚ ಸ್ವರಸಾದೇಷು ಮಧ್ಯೇ, ವಾತಜೇ ಸ್ವರಸಾದೇ ಕಾಸಮರ್ದಾದಿಸ್ವರಸೈಃ ಸಾಧಿತಮೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಂ-ಭಕ್ತಾದೂರ್ಧ್ವಂ, ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಾರ್ಕವೋ-ಭೃಙ್ಗರಾಜಃ| ತಚ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ಕಾಸಜಿತ್ ಸ್ವರ್ಯಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಉತ್ತರಭಕ್ತಾದಿತಿ "ಮಯೂರವ್ಯಂಸಕಾದಿತ್ವಾತ್" ಸಮಾಸಃ, ತತಶ್ಚ "ಅಧ್ಯಾತ್ಮಾದಿತ್ವಾತ್" ಠಞ್| ಅಥವಾ, ಆರ್ತಗಲೇನ-ನೀಲಪುಷ್ಪಸಹಚರೇಣ, ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮೇವಂ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana vAtaje svarasAde badarIpatrakalkaH (37) · Śloka 37

ಬದರೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್| |೩೭|

ಸ೦-ಅಥವಾ ಬದರ್ಯಾಃ ಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಂ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana vAtaje svarasAde madhukAditailanasyam (37-38) · Śloka 38

ತೈಲಂ ವಾ- | ಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾಪಿಪ್ಪಲೀಕೃಮಿನುತ್ಫಲೈಃ||೩೭|| ಹಂಸಪಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಮೂಲೇನ ಪಕ್ವಂ ನಸ್ತೋ ನಿಷೇಚಯೇತ್| |೩೮|

ಸ೦-ಅಥವಾ ತೈಲಂ ಮಧುಕಾದಿಭಿಃ ಪಕ್ವಂ ನಸ್ತೋಽವಸೇಚಯೇತ್| ಕೃಮಿಘ್ನಂ(ನುತ್)-ವಿಡಙ್ಗಮ್| ಫಲಂ-ಮದನಫಲಮ್| ಹಂಸಪಾದೀ-ಕೀಟಮಾರಿಕಾ| ನಸ್ತ ಇತಿ "ನಸ್ನಾಸಿಕಾಯಾ ಯತ್ತಸ್ಕ್ಷುದ್ರೇಷು" ಇತ್ಯನೇನ ತಸಿ ನಸಾದೇಶಃ|

Adhikarana vAtaje svarasAde guDaudanam,vAtaje svarasAde snigdhaH svedaH (38-39) · Śloka 39

| ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನಂ ಚ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಗುಡೌದನಮ್||೩೮|| ಅಶ್ರ್ನೀಯಾತ್ಪಾಯಸಂ ಚೈವಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವೇದಂ ನಿಯೋಜಯೇತ್| |೩೯|

ಸ೦-ತಥಾ ಗುಡೌದನಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನಮಶ್ನೀಯಾತ್| ಪಾಯಸಂ ಚೈವಂ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಸುಖೋದಕಾನುಪಾನಮದ್ಯಾತ್| ಸ್ವೇದಂ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana pittaje svarasAde kShIrivRukShA~gkurasiddhaM ghRutam pittaje sayaShTImadhukaM pAyasamannam (39-40) · Śloka 40

| ಪಿತ್ತೋದ್ಭವೇ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಃ ಶೃತಶೀತಪಯೋನುಪಃ||೩೯|| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಅಶ್ನೀಯಾಚ್ಚ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಪಾಯಸಮ್||೪೦||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೋದ್ಭವೇ ಸರ್ಪಿಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಙ್ಕುರಾದಿಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ಶೃತಶೀತಕ್ಷೀರಾನುಪಃ ಪಿಬೇತ್| ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾನ್ವಿತಂ ಪಾಯಸಂ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ಭುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana pittaje balAdidhRutaM nasyam (41) · Śloka 41

ಬಲಾವಿದಾರಿಗನ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ವಿದಾರ್ಯಾ ಮಧುಕೇನ ಚ| ಸಿದ್ಧಂ ಸಲವಣಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಸ್ಯಂ ಸ್ವರ್ಯಮನುತ್ತಮಮ್||೪೧||

ಸ೦-ಬಲಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸಸೈನ್ಧವಂ ಪರಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನಸ್ಯಮ್| ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾ-ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ|

Adhikarana pittaje prapauNDarIkAdighRutaM nasyam (42) · Śloka 42

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಬೃಹತೀ ಬಲಾ| ಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಶ್ಚ ತತ್ಸ್ವರ್ಯಂ ನಾವನಂ ಪರಮ್||೪೨||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಜೇ ಸ್ವರಸಾದೇ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಸಾಧಿತಂ ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ನಸ್ಯಮ್|

Adhikarana pittaje madhuradravyA cUrNa lehaH (43) · Śloka 43

ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುರಕಾಣಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್| |೪೩|

ಸ೦-ಮಧುರಕಾಣಾಂ ಚ-ಮಧುರರಸದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ, ಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಘೃತಾನ್ವಿತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaPaje kaTudravyANAm mUtreNa pAnam kaPaje rUkShamannam kaPaje kaTPalAdilehaH kaPaje vyoShAdilehaH (43-44) · Śloka 44

| ಪಿಬೇತ್ಕಟೂನಿ ಮೂತ್ರೇಣ ಕಫಜೇ ರೂಕ್ಷಭೋಜನಃ||೪೩|| ಕಟೂಫಲಾಮಲಕವ್ಯೋಷಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ತೈಲಮಧುಪ್ಲುತಮ್| ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಚವಿಕಾಭಾರ್ಗೀಪಥ್ಯಾಮಧೂನಿ ವಾ||೪೪||

ಸ೦-ಕಫೋದ್ಭವೇ ಕಟೂನಿ-ಕಟುಕರಸಾನಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ, ಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ರೂಕ್ಷಭೋಜನಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ, ಕಟೂಫಲಾದಿಕಂ ತೈಲಮಧುಪ್ಲುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ವ್ಯೋಷಾದೀನಿ ವಾ ಏವಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaPaje yavAnAM yavAgUH kaPaje BojanAnte pippalIshuNThyau kaPaje kiMvA tIkShNaM vamanam (2) · Śloka 2

ಯವೈರ್ಯವಾಗೂಂ ಯಮಕೇ ಕಣಾಧಾತ್ರೀಕೃತಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಭುಕ್ತ್ವಾಽದ್ಯಾತ್ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಾ ವಮನಂ ಭಜೇತ್||೨||

ಸ೦-ಯವೈರುಪಾದಾನೈರ್ಯಮಕೇ-ಸ್ನೇಹದ್ವಯೇ, ಕಣಾಧಾತ್ರೀಕೃತಾಂ-ಏತತ್ಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಾಂ, ಯವಾಗೂಂ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ, ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಶುಣ್ಠೀಂ ವಾಽದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ, ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಮನಂ ಭಜೇತ್|

Adhikarana uccaBAShaNakRutasvarasAde madhuradravyasiddaM payaH (46-47) · Śloka 47

ಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರಮಿಶ್ರಾಣಿ ಶೃತಾನಿ ಮಧುರೈಃ ಸಹ| ಪಿಬೇತ್ಪಯಾಂಸಿ ಯಸ್ಯೋಚ್ಚೈರ್ವದತೋಽಭಿಹತಃ ಸ್ವರಃ||೪೬|| ಇತಿ ಸ್ವರಸಾದಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೪೭|

ಸ೦-ಯಸ್ಯೋಚ್ಚೈರ್ಭಾಷಮಾಣಸ್ಯ ಸ್ವರೋಽಭಿಹತಃ ಸ ಮಧುರೈಃ-ಜೀವನೀಯೈಃ ಸಹ, ಶೃತಾನಿ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಮಿಶ್ರಾಣಿ ಪಯಾಂಸಿ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana arocake sAmAnyacikitsA (47-49) · Śloka 49

ಅಥಾರೋಚಕಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ವಿಚಿತ್ರಮನ್ನಮರುಚೌ ಹಿತೈರುಪಹಿತಂ ಹಿತಮ್| ಬಹಿರನ್ತರ್ಮೃಜಾ ಚಿತ್ತನಿರ್ವಾಣಂ ಹೃದ್ಯಮೌಷಧಮ್||೪೭|| ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ದನ್ತಪವನಂ ಭಕ್ಷಯೇನ್ಮುಖಧಾವನೈಃ| ಕಷಾಯೈಃ ಕ್ಷಾಲಯೇದಾಸ್ಯಂ ಧೂಮಂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ಪಿಬೇತ್||೪೮|| ತಾಲೀಸಚೂರ್ಣವಟಕಾಃ ಸಕರ್ಪೂರಸಿತೋಪಲಾಃ| ಶಶಾಙ್ಕಕಿರಣಾಖ್ಯಾಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ರುಚಿಕರಾಃ ಪರಮ್||೪೯||

ಸ೦-ಅರೋಚಕೇ ವಿಚಿತ್ರಂ-ನಾನಾವಿಧಮನ್ನಂ, ಹಿತಂ-ಪಥ್ಯಮ್| ಕಿಮ್ಭೂತಮ್ ? ಹಿತೈಃ-ಪಥ್ಯೈಃ, ಉಪಹಿತಂ-ಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಏವಮರುಚ್ಯಾಖ್ಯೋ ವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಭ್ಯೋ ಗರೀಯಾನ್| ಯೇನಾಪಥ್ಯಮಪಿ ಯದನ್ನಂ ತಸ್ಮೈ ತದಪಿ ದೇಯಂ ಪ್ರಾಣಸನ್ಧಾರಣಾರ್ಥಮ್, "ಅನ್ನಮೇವ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರಾಣಾಃ" ಇತ್ಯಾಹುಃ| ಏವಂ ಚ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಷ್ವರುಚಿರೇವ ಪೂರ್ವಂ ಜೇತವ್ಯಾ, ತತೋ ಜ್ವರಾದಯ ಇತ್ಯರ್ಥಾದುಕ್ತಂ ಭವತಿ| ಬಹಿರ್ಮೃಜಾ-ಬಹಿಃಶುದ್ಧಿಃ ಸ್ನಾನಾದಿನಾ ಬಹಿಃ ಪರಿಮಾರ್ಜನಮ್| ಅನ್ತರ್ಮೃಜಾ-ಅನ್ತಃಶುದ್ಧಿಃ| ತಥಾ, ಚಿತ್ತನಿರ್ವಾಣಮರುಚೌ ಹಿತಂ ಹ್ರುದ್ಯಮೌಷಧಂ ಚ| ತಥಾ, ದ್ಬೌ ಕಾಲೌ-ಸಾಯಂಪ್ರಾತರಾಖ್ಯೌ, ದನ್ತಧಾವನಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತಥಾ, ಮುಖಧಾವನೈಃ ಕಷಾಯೈರಾಸ್ಯಂ ಕ್ಷಾಲಯೇತ್| ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ-ಸ್ನೈಹಿಕಂ, ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ತಥಾ, ತಾಲೀಸಚೂರ್ಣವಟಕಾಶ್ಚ| ತಥಾ, ಸಕರ್ಪೂರಶರ್ಕರಾಃ ಶಶಾಙ್ಕಕಿರಣಾಖ್ಯಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾಃ ಪರಂ-ಅತಿಶಯೇನ, ರುಚಿಕರಾಃ|

Adhikarana vAtaje arocake auShadham vAtaje arocake vamanam (50-51) · Śloka 51

ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾರುಚೌ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾನ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವಿಶೇಷಮಾಹ ವಾತಾದರೋಚಕೇ ತತ್ರ ಪಿಬೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ| ಹರೇಣುಕೃಷ್ಣಾಕೃಮಿಜಿದ್ದ್ರಾಕ್ಷಾಸೈನ್ಧವನಾಗರಾತ್||೫೦|| ಏಲಾಭಾರ್ಗೀಯವಕ್ಷಾರಹಿಙ್ಗುಯುಕ್ತಾದ್ಧೃತೇನ ವಾ| ಛರ್ದಯೇದ್ವಾ ವಚಾಮ್ಭೋಭಿಃ|೫೧|

ಸ೦-ವಾತೇನಾರುಚೌ ಸತ್ಯಾಂ ಹರೇಣ್ವಾದಿಭ್ಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಪ್ರಸನ್ನಯಾ ಪಿಬೇತ್| ಏಲಾಭಾರ್ಗ್ಯಾದಿಯುಕ್ತಘೃತೇನ ವಾ ಪೇಯಮ್| ವಚಾಜಲೈರ್ವಾ ವಮೇತ್|

Adhikarana pittaje arocake vamanam pittaje arocake sharkarAdi lehaH (51-52) · Śloka 52

| ಪಿತ್ತಾಚ್ಚ ಗುಡವಾರಿಭಿಃ||೫೧|| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ಶರ್ಕರಾಸರ್ಪಿರ್ಲವಣೋತ್ತಮಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| |೫೨|

ಸ೦-ಪಿತ್ತಾದರುಚೌ ಗುಡವಾರಿಣಾ ವಮೇತ್| ಶರ್ಕರಾದಿಕಂ [ವಾ] ಲಿಹ್ಯಾತ್|

Adhikarana kaPaje arocake vamanam kaPaje arocake pAnam kaPaje arocake cUrNam (52-53) · Śloka 53

| ಕಫಾದ್ವಮೇನ್ನಿಮ್ಬಜಲೈರ್ದೀಪ್ಯಕಾರಗ್ವಧೋದಕಮ್||೫೨|| ಪಾನಂ ಸಮಧ್ವರಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಸಮಧುಮಾಧವಾಃ| ಪಿಬೇಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಹರೇಣ್ವಾದ್ಯುಷ್ಣವಾರಿಣಾ||೫೩||

ಸ೦-ಕಫಾದರೋಚಕೇ ನಿಮ್ಬಜಲೈರ್ವಮೇತ್| ದೀಪ್ಯಕಕರ್ಣಿಕಾರಯೋರುದಕಂ ಪಾನಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಅರಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಃ ಸಮಾರ್ದ್ವೀಕಮಾಧವಾಃ ಪಾನಮ್| ಹರೇಣ್ವಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ (ಶ್ಲೋ.೫೦)ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana samasharkaraM cUrNam (54-55) · Śloka 55

ಏಲಾತ್ವಙ್ನಾಗಕುಸುಮತೀಕ್ಷ್ಣಕೃಷ್ಣಾಮಹೌಷಧಮ್| ಭಾಗವೃದ್ಧಂ ಕ್ರಮಾಚ್ಚೂರ್ಣಂ ನಿಹನ್ತಿ ಸಮಶರ್ಕರಮ್||೫೪|| ಪ್ರಸೇಕಾರುಚಿಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಕಾಸಶ್ವಾಸಗಲಾಮಯಾನ್| |೫೫|

ಸ೦-ಏಲಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾಗವೃದ್ಧಂ ಸಮಶರ್ಕರಂ ಪ್ರಸೇಕಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana yavAnyAdi cUrNam (55-58) · Śloka 58

| ಯವಾನೀತಿತ್ತಿಡೀಕಾಮ್ಲವೇತಸೌಷಧದಾಡಿಮಮ್||೫೫|| ಕೃತ್ವಾ ಕೋಲಂ ಚ ಕರ್ಷಾಶಂ ಸಿತಾಯಾಶ್ಚ ಚತುಷ್ಪಲಮ್| ಧಾನ್ಯಸೌವರ್ಚಲಾಜಾಜೀವರಾಙ್ಗಂ ಚಾರ್ಧಕಾರ್ಷಿಕಮ್||೫೬|| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಶತಂ ಚೈಕಂ ದ್ವೇ ಶತೇ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ| ಚೂರ್ಣಮೇತತ್ಪರಂ ರುಚ್ಯಂ ಹೃದ್ಯಂ ಗ್ರಾಹಿ, ಹಿನಸ್ತಿ ಚ||೫೭|| ವಿಬನ್ಧಕಾಸಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಪ್ಲೀಹಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀಗದಾನ್| |೫೮|

ಸ೦-ಯವಾನೀತ್ಯಾದಿ ಕೋಲಾನ್ತಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಕಾರ್ಷಿಕಾಣಿ, ಶರ್ಕರಾಯಾಃ ಪಲಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ, ಧಾನ್ಯಕಾದಿಕಮರ್ಧಕಾರ್ಷಿಕಂ, ಶತಮೇಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ, ದ್ವೇ ಶತೇ ಮರಿಚಸ್ಯ ಚ, ಚೂರ್ಣಮಿದಂ ಪರಂ ರುಚ್ಯಂ ತಥಾ ಹೃದಯಾಯ ಹಿತಂ ಗ್ರಾಹಿ, ವಿಬನ್ಧಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|

Adhikarana tAlIsAdi cUrNam (58-61) · Śloka 61

| ತಾಲೀಸಪತ್ರಂ ಮರಿಚಂ ನಾಗರಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶುಭಾ||೫೮|| ಯಥೋತ್ತರಂ ಭಾಗವೃದ್ಧ್ಯಾ ತ್ವಗೇಲೇ ಚಾರ್ಧಭಾಗಿಕೇ| ತದ್ರುಚ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕಣಾಷ್ಟಗುಣಶರ್ಕರಮ್||೫೯|| ಕಾಸಶ್ವಾಸಾರುಚಿಚ್ಛರ್ದಿಪ್ಲೀಹಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲನುತ್| ಪಾಣ್ಡುಜ್ವರಾತಿಸಾರಘ್ನಂ ಮೂಢವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೬೦|| ಇತ್ಯರೋಚಕಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|೬೧|

ಸ೦-ತಾಲೀಸಪತ್ರಾದಯೋ ಯಥೋತ್ತರಂ-ಉತ್ತರೋತ್ತರಂ, ಭಾಗವೃದ್ಧಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ| ತ್ವಕ್ ಚ ಏಲಾ ಚ ಏತೇಽರ್ಧಭಾಗಪ್ರಮಾಣೇ| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಗುಣಶರ್ಕರಂ ದೀಪನಂ ಕಾಸಾದಿಜಿಚ್ಚ, ಪಾಣ್ಡ್ವಾದಿಘ್ನಂ ಮೂಢವಾತಾನುಲೋಮನಂ ಚ|

Adhikarana upadravANAM cikitsA praseke cikitsA (61-62) · Śloka 62

ಅರ್ಕಾಮೃತಾಕ್ಷಾರಜಲೇ ಶರ್ವರೀಮುಷಿತೈರ್ಯವೈಃ| ಪ್ರಸೇಕೇ ಕಲ್ಪಿತಾನ್ಸಕ್ತೂನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶ್ಚಾದ್ಯಾದ್ವಲೀ ವಮೇತ್||೬೧|| ಕಟುತಿಕ್ತೈಸ್ತಥಾ ಶೂಲ್ಯಂ ಭಕ್ಷ್ಯೇಜ್ಜಾಙ್ಗಲಂ ಪಲಮ್| ಶುಷ್ಕಾಂಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಸುಲಘೂಂಶ್ಚಣಕಾದಿರಸಾನುಪಃ||೬೨||

ಸ೦-ಅರ್ಕಾದಿಜಲೇ ರಾತ್ರಿಸ್ಥಿತೈರ್ಯವೈಃ ಸಕ್ತೂನ್ ಕಲ್ಪಿತಾನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಸೇಕೇ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಬಲವಾನ್ ಕಟುತಿಕ್ತಕೈರ್ವಮೇತ್| ತಥಾ, ಶೂಲ್ಯಂ ಜಾಙ್ಗಲಂ ಮಾಂಸಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಶುಷ್ಕಾಂಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ ಭೋಜಯೇತ್| ಭೋಜ್ಯವಿಶೇಷಾನ್ ಲಘುತರಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಚಣಕಾದಿರಸಮನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana praseke cikitsAntaram (63) · Śloka 63

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽತಿಪ್ರಸೇಕೇನ ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮಸ್ಯತಿ| ಕಫಪ್ರಸೇಕಂ ತಂ ವಿದ್ವಾನ್ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರೇವ ನಿರ್ಜಯೇತ್||೬೩||

ಸ೦-ವಾಯುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ ಕ್ಷಿಪತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋಽತಿಪ್ರಸೇಕೇನ ಹೇತುಭೂತೇನ ತಂ ಕಫಪ್ರಸೇಕಂ ವಿದ್ವಾನ್ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣೈರೇವ ನಿರ್ಜಯೇತ್|

Adhikarana CardipInasayoH praseka cikitsA (64) · Śloka 64

ಪೀನಸೇಽಪಿ ಕ್ರಮಮಿಮಂ ವಮಥೌ ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| |೬೪|

ಸ೦-ಇಮಂ-ಕಫಪ್ರಸೇಕೋಕ್ತಂ, ಕ್ರಿಯಾಕ್ರಮಂ ಪೀನಸೇ ವಮಥೌ-ಛರ್ದಿಷಿ ಚ, ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana pInase visheShaH (64-65) · Śloka 65

ವಿಶೇಷಾತ್ಪೀನಸೇಽಭ್ಯಙ್ಗಾನ್ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್||೬೪|| ಸ್ನಿಗ್ಧಾನುತ್ಕಾರಿಕಾಪಿಣ್ಡೈಃ ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಗಲಾದಿಷು| ಲವಣಾಮ್ಲಕಟೂಷ್ಣಾಂಶ್ಚ ರಸಾನ್ ಸ್ನೇಹೋಪಸಂಹಿತಾನ್||೬೫||

ಸ೦-ವಿಶೇಷೇಣ ಪೀನಸೇಽಭ್ಯಙ್ಗಾನ್ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಸ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ ಶೀಲಯೇತ್| ಕೈಃ ? ಉತ್ಕಾರಿಕಾಪಿಣ್ಡೈಃ| ಕೇಷು ? ಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಗಲಾದಿಷು| ಲವಣಾದೀಂಶ್ಚ ರಸಾನ್ ಸ್ನೇಹೋಪಸಂಹಿತಾನ್ ಶೀಲಯೇತ್|

Adhikarana shiroMsapArshvashUleShu cikitsA vAtajeShu pArshvashUleShu visheShaH (66-67) · Śloka 67

ಶಿರೋಂಸಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೇಷು ಯಥಾದೋಷವಿಧಿಂ ಚರೇತ್| ಔದಕಾನೂಪಪಿಶಿತೈರುಪನಾಹಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ||೬೬|| ತತ್ರೇಷ್ಟಾಃ ಸಚತುಃಸ್ನೇಹಾಃ| |೬೭|

ಸ೦-ಶಿರೋಂಸಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲೇಷು ದೋಷಾನುಸಾರೇಣೋಪಕ್ರಮಃ ಕಾರ್ಯಃ| ತೇಷ್ವೌದಕಾನೂಪಮಾಂಸೈಶ್ಚ್ತುಃಸ್ನೇಹಯುತಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾ ಉಪನಾಹಾ ಇಷ್ಟಾಃ|

Adhikarana saMsargeShu pArshvashUleShu visheShaH (67-68) · Śloka 68

ದೋಷಸಂಸರ್ಗ ಇಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಲೇಪೋ ನತಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠಚನ್ದನೈಃ||೬೭|| ಬಲಾರಾಸ್ನಾತಿಲೈಸ್ತದ್ವತ್ಸಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ| ಪುನರ್ನವಾಕೃಷ್ಣಗನ್ಧಾಬಲಾವೀರಾವಿದಾರಿಭಿಃ||೬೮||

ಸ೦-ದೋಷಸಂಸರ್ಗೇ ಚ-ದ್ವನ್ದ್ವೇ, ತಗರಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಲೇಪ ಇಷ್ಯತೇ| ತಥೈವ ಬಲಾದಿಭಿಃ ಘೃತಮಧುಕೋತ್ಪಲಯುತೈಃ, [ತಥಾ] ಪುನರ್ನವಾದಿಭಿಃ|

Adhikarana nasyAdIni (69) · Śloka 69

ನಾವನಂ ಧೂಮಪಾನಾನಿ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚೌತ್ತರಭಕ್ತಿಕಾಃ| ತೈಲಾನ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗೀನಿ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ತಥಾ ಪರಮ್||೬೯||

ಸ೦-ನಸ್ಯಂ ತಥಾ ಧೂಮಪಾನಾನೀಷ್ಯನ್ತೇ| ತಥಾ, ಔತ್ತರಭಕ್ತಿಕಾಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಃ| ತೈಲಾನ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗೀನಿ-ಅಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ| ತಥಾ ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ-"ಪ್ರಾಕ್ಸ್ನೇಹಃ" (ಹೃ.ಸೂ.ಅ.೧೯/೬೩) ಇತ್ಯಾದಿಕಮ್, ಪರಂ-ಚೇಷ್ಟಮ್|

Adhikarana raktaduShTau visheShaH (70-72) · Śloka 72

ಶೃಙ್ಗಾದ್ಯೈರ್ವಾ ಯಥಾದೋಷಂ ದುಷ್ಟಮೇಷಾಂ ಹರೇದಸೃಕ್| ಪ್ರದೇಹಃ ಸಘೃತೈಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪದ್ಮಕೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ||೭೦|| ದೂರ್ವಾಮಧುಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕೇಸರೈರ್ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ| ವಟಾದಿಸಿದ್ಧತೈಲೇನ ಶತಧೌತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ||೭೧|| ಅಭ್ಯಙ್ಗಃ ಪಯಸಾ ಸೇಕಃ ಶಸ್ತಶ್ಚ ಮಧುಕಾಮ್ಬುನಾ| |೭೨|

ಸ೦-ಶೃಙ್ಗಾದ್ಯೈಃ-ಶೃಙ್ಗಜಲೌಕೋಲಾಬುಭಿಃ, ಯಥಾದೋಷಂ-ವಾತಪಿತ್ತಕಫದುಷ್ಟಂ, ರಕ್ತಮೇಷಾಂ-ಯಕ್ಷ್ಮಿಣಾಂ, ಹರೇತ್| ಪ್ರಲೇಪಃ ಪದ್ಮಕಾದಿಭಿಃ ಸಘ್ರುತೈಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ, ದೂರ್ವಾದಿಭಿರ್ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತೈಃ| ವಟಾದಿನಾ-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿನಾ, ಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನಾಭ್ಯಙ್ಗಃ ಶಸ್ತಃ| ಶತಧೌತೇನ ವಾ ಘೃತೇನ ತಥಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸೇಕಃ ಶಸ್ತಃ| ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಜಲೇನ ವಾ|

Adhikarana atIsAre cikitsA (72-73) · Śloka 73

| ಪ್ರಾಯೇಣೋಪಹತಾಗ್ನಿತ್ವಾತ್ಸಪಿಚ್ಛಮತಿಸಾರ್ಯತೇ||೭೨|| ತಸ್ಯಾತಿಸಾರಗ್ರಹಣೀವಿಹಿತಂ ಹಿತಮೌಷಧಮ್| |೭೩|

ಸ೦-ಬಾಹುಲ್ಯೇನೋಪಹತಾಗ್ನಿತ್ವಾತ್ಕಾರಣಾತ್ ಪಿಚ್ಛಯಾ ಸಹಾತಿಸಾರ್ಯತೇ ಯಕ್ಷ್ಮೀ| ತಸ್ಯಾತಿಸಾರೇ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಂ ಚ ಯದುಕ್ತಮೌಷಧಂ ತದ್ಧಿತಮ್|

Adhikarana shuShyato yakShmiNaH purISharakShaNam tatra hetuH (73-74) · Śloka 74

| ಪುರೀಷಂ ಯತ್ನತೋ ರಕ್ಷೇಚ್ಛುಷ್ಯತೋ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ||೭೩|| ಸರ್ವಧಾತುಕ್ಷಯಾರ್ತಸ್ಯ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ಹಿ ವಿಡ್ಬಲಮ್| |೭೪|

ಸ೦-ತಥಾ, ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಿಣಃ ಶುಷ್ಯತಃ ಸತಃ ಪುರೀಷಂ ಯತ್ನೇನ ರಕ್ಷೇತ್| ಕಿಮಿತ್ಯಾಹ-ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ-ಶೋಷಿಣಃ, ಸರ್ವಧಾತುಕ್ಷಯಾರ್ತಸ್ಯ ಸತೋ ವಿಡ್ಬಲಮೇವ ಬಲಂ-ನ ಧಾತ್ವಾದಿಜಂ ಬಲಮ್|

Adhikarana mAMsamadyaprayogaH (74-76) · Śloka 76

| ಮಾಂಸಮೇವಾಶ್ನತೋ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಂ ಪಿಬತೋಽನು ಚ||೭೪|| ಅವಿಧಾರಿತವೇಗಸ್ಯ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ನ ಲಭತೇಽನ್ತರಮ್| ಸುರಾಂ ಸಮಣ್ಡಾಂ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಮರಿಷ್ಟಾನ್ಸೀಧುಮಾಧವಾನ್||೭೫|| ಯಥಾರ್ಹಮನುಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇನ್ಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷಯನ್| ಸ್ರೋತೋವಿಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಾರ್ಥ ಬಲೌಜಃಪುಷ್ಟಯೇ ಚ ತತ್||೭೬||

ಸ೦-ಮಾಂಸಮೇವ ಯುಕ್ತ್ಯಾ-ದೇಶಕಾಲಸಾತ್ಮ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಯಾ, ಭಕ್ಷಯತೋ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಂ ಚ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪಿಬತೋ ವೇಗಮಧಾರಯತೋ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಅನ್ತರಂ-ಅವಕಾಶಂ, ನ ಲಭತೇ| ತಥಾ, ಸುರಾದೀನನುಪಾನಾರ್ಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ತತ್-ಸುರಾದ್ಯನುಪಾನಂ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಣಂ ಚ, ಸ್ರೋತೋವಿಬನ್ಧಭೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಬಲಾಯೌಜಸಶ್ಚ ಪುಷ್ಟಯೇ|

Adhikarana avagAhAdIni (77-78) · Śloka 78

ಸ್ನೇಹಕ್ಷೀರಾಮ್ಬುಕೋಷ್ಠೇಷು ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಮವಗಾಹಯೇತ್| ಉತ್ತೀರ್ಣಂ ಮಿಶ್ರಕೈಃ ಸ್ನೇಹೈರ್ಭೂಯೋಽಭ್ಯಕ್ತಂ ಸುಖೈಃ ಕರೈಃ||೭೭|| ಮೃದ್ಗೀಯಾತ್ಸುಖಮಾಸೀನಂ ಸುಖಂ ಚೋದ್ವರ್ತಯೇತ್ಪರಮ್| |೭೮|

ಸ೦-ಸ್ನೇಹಾದಿಕೋಷ್ಠೇಷು ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಂ ಸನ್ತಮವಗಾಹಯೇತ್-ನಿಮಗ್ನಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ತತಃ ಕೋಷ್ಠಾದುತ್ತೀರ್ಣಂ ಭೂಯಃ ಪುನರ್ಮಿಶ್ರಕೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ-ಗುಲ್ಮೋಕ್ತೈಃ (ಹೃ.ಚಿ.ಅ.೧೪/೮೯), ಅಭ್ಯಕ್ತಂ ಸುಖೈಃ-ಸುಖಾವಹೈರ್ನ ದುಷ್ಕರೈಃ, ಕರೈಃ ಸುಖೇನ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ಮೃದ್ಗೀಯಾತ್| ಪರಂ-ಅತಿಶಯೇನ, ಸುಖಂ ಯಥಾ ಭವತಿ ತಥೋದ್ವರ್ತಯೇತ್|

Adhikarana udvartanayogaH (78-81) · Śloka 81

| ಜೀವನ್ತೀಂ ಶತವೀರ್ಯಾಂ ಚ ವಿಕಸಾಂ ಸಪುನರ್ನವಾಮ್||೭೮|| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾಮಪಾಮಾರ್ಗಂ ತರ್ಕಾರೀಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್| ವಿದಾರೀಂ ಸರ್ಷಪಾನ್ ಕುಷ್ಠಂ ತಣ್ಡುಲಾನತಸೀಫಲಮ್||೭೯|| ಮಾಷಾಂಸ್ತಿಲಾಂಶ್ಚ ಕಿಣ್ವಂ ಚ ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಯವಚೂರ್ಣಂ ತ್ರಿಗುಣಿತಂ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮ್||೮೦|| ಏತದುದ್ವರ್ತನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪುಷ್ಟಿವರ್ಣಬಲಪ್ರದಮ್| |೮೧|

ಸ೦-ಜೀವನ್ತ್ಯಾದಿಕಂ ಕಿಣ್ವಪರ್ಯನ್ತಂ ಸರ್ವಮೇಕತ್ರ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ವಿಕಸಾ-ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ಯವಚೂರ್ಣಂ ಸರ್ವೇಭ್ಯಸ್ತ್ರಿಗುಣಂ ದಧ್ನಾ ಯುಕ್ತಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಮೇತದುದ್ವರ್ತನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪುಷ್ಟ್ಯಾದಿಪ್ರದಮ್|

Adhikarana snAnIyaM jalaM kalkaSca (81-82) · Śloka 82

| ಗೌರಸರ್ಷಪಕಲ್ಕೇನ ಸ್ನಾನೀಯೌಷಧಿಭಿಶ್ಚ ಸಃ||೮೧|| ಸ್ನಾಯಾದೃತುಸುಖೈಸ್ತೋಯೈರ್ಜೀವನೀಯೋಪಸಾಧಿತೈಃ| |೮೨|

ಸ೦-ಗೌರಸರ್ಷಪಾಣಂ ಕಲ್ಕೇನ ಸ್ನಾನೀಯೈಃ-ಸ್ನಾನಾರ್ಹೈರ್ಗನ್ಧದ್ರವ್ಯವಿಶೇಷೈಃ, ಔಷಧಿಭಿಶ್ಚ-ಸಹದೇವ್ಯಾದಿಭಿಃ, ಋತೌ-ಹೇಮನ್ತಾದಿಕೇ, ಸುಖಾವಹೈಃ-ಉಷ್ಣಾದಿಭಿಃ, ತೋಯೈರ್ಜೀವನೀಯದ್ರವ್ಯಶೃತೈಃ ಸ್ನಾಯಾತ್|

Adhikarana anulepanAdIni (82) · Śloka 82

| ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿಕಾಂ ಭೂಷಾಮಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಶನೀಂ ಭಜೇತ್||೮೨||

ಸ೦-ತಥಾ, ಗನ್ಧೈಃ-ಚನ್ದನಕುಙ್ಕುಮಾದಿಭಿಃ, ಮಾಲ್ಯೈಃ-ಕುಸುಮೈಃ, ಆದಿಶಬ್ದೇನಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಗ್ರಹಣಂ, ತೈರ್ಭೂಷಾಮಲಕ್ಷ್ಮೀಘ್ನೀಂ ಸೇವೇತ|

Adhikarana suhRuddarshanAdIni (5) · Śloka 5

ಸುಹೃದಾಂ ದರ್ಶನಂ ಗೀತವಾದಿತ್ರೋತ್ಸವಸಂಶ್ರುತಿಃ| ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪೀಷಿ ಮದ್ಯಮಾಂಸಸುಶೀಲತಾ||೮೩|| ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ತತ್ತದಥರ್ವೋಕ್ತಂ ಚ ಪೂಜಿತಮ್| ೮೩ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೫||

ಸ೦-ತಥಾ, ಸುಹೃದಾಂ-ಬನ್ಧೂನಾಂ, ದರ್ಶನಮ್| ಗೀತಸ್ಯ ವಾದಿತ್ರಾಣಾಂ ತಥೋತ್ಸವಸ್ಯ-ಪುತ್ರಜನ್ಮವಿವಾಹಾದೇಃ, ಸಂಶ್ರವಣಮ್| ತಥಾ, ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪೀಷಿ-ಕ್ಷೀರಾಣಾಂ ಘೃತಾನಿ, ಮದ್ಯಮಾಂಸಾನಾಂ ಸುಶೀಲತಾ| ತಥಾ, ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ-ಬಲಿಮಙ್ಗಲಹೋಮಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾದಿಕಮ್| ತಥಾ, ಅಥವೋಕ್ತಂ-ಅಥರ್ವವೇದವಿಹಿತಂ ಯಾಗಾದಿಕಂ ಚ, ಪೂಜಿತಂ-ಪ್ರಶಸ್ತಮೇತದತ್ರೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೫||