20. śvitrakr̥micikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

അസ്മാദനന്തരം ശ്വിത്രകൃമിചികിത്സിതം വ്യാഖ്യായതേ| ചികിത്സാസാമ്യമിത്യാഹ-

Adhikarana shvitrakRumicitsitAdhyAyaH shvitre shIghracikitsAyAhetuH (2-1) · Śloka 1

അഥാതഃ ശ്വിത്രകൃമിചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ|൨| ) കുഷ്ഠാദപി ബീഭത്സം യച്ഛീഘ്രതരം ച യാത്യസാധ്യത്വമ്| ശ്വിത്രമതസ്തച്ഛാന്ത്യൈ യതേത ദീപ്തേ യഥാ ഭവനേ||൧||

സ൦-യത്-യസ്മാത്, കുഷ്ഠാദപി ബീഭത്സം-ജുഗുപ്സിതം നിന്ദ്യം, തഥാ ശീഘ്രതരമസാധ്യത്വം ശ്വിത്രം യാതി| അതഃ-അസ്മാദ്ധേതോഃ, തസ്യ-ശ്വിത്രസ്യ ശമായ, യത്നം കുര്യാത്| യഥാ ജ്വലിതേ ഗൃഹേ| ആര്യാ|

Adhikarana shvitre pUrvaM saMshodhanaM shvitre virikte pipAsite ca peyA (2-3) · Śloka 3

സംശോധനം വിശേഷാത്പ്രയോജയേത്പൂര്വമേവ ദേഹസ്യ| ശ്വിത്രേ സ്രംസനമഗ്ര്യം മലയൂരസ ഇഷ്യതേ സഗുഡഃ||൨|| തം പീത്വാऽഭ്യക്തതനുര്യഥാബലം സൂര്യപാദസന്താപമ്| സേവേത നിരിക്തതനുസ്ത്ര്യഹം പിപാസുഃ പിബേത്പേയാമ്||൩||

സ൦-പ്രഥമമേവ ശരീരസ്യ സംശോധനം വിശേഷേണ പ്രയോജയേത്| തദേവാഹ-ശ്വിത്രേ മലയൂരസോ-ബാകുചീക്വാഥഃ, സഹ ഗുഡയാ-സ്നുഹ്യാ, സഗുഡോ വിരേചനമിഷ്യതേ| മുഖചപലാ| തം-ക്വാഥം, പീത്വാऽവ്യക്തശരീരഃ സന് യഥാശക്തി സൂര്യകിരണസന്താപം ഭജേത്| വിരിക്തശ്ച സന് പിപാസിതഃ പേയാം ത്രീണി ദിനാനി പിബേത്|

Adhikarana shvitre kaNTakena sPoTaBedanaM shvitre nistrutasPoTe malayvAdikvAthaH shvitre nistru pAlAshakShAraH (4-5) · Śloka 5

ശ്വിത്രേऽങ്ഗേ സ്ഫോടാ ജായന്തേ കണ്ടകേന താന്ഭിന്ദ്യാത്| സ്ഫോടേഷു നിഃസ്രുതേഷു പ്രാതഃ പ്രാതഃ പിബേത് ത്രിദിനമ്||൪|| മലയൂമസനം പ്രിയങ്ഗൂം ശതപുഷ്പാം ചാമ്ഭസാ സമുത്ക്വാഥ്യ| പാലാശം വാ ക്ഷാരം യഥാബലം ഫാണിതോപേതമ്||൫||

സ൦-ശ്വിത്രേ സാഭ്യങ്ഗേ യേ സ്ഫോടാ ഉദ്ഭവന്തി, താന്-സ്ഫോടകാന്, കണ്ടകേന ഭിന്ദ്യാത്| സ്ഫോടേഷു നിഃസ്രുതേഷു സത്സു പ്രാതഃ പ്രാതസ്ത്രീണി ദിനാനി മലയ്വാദീനി സമുത്ക്വാഥ്യ പിബേത്| പാലാശം വാ ക്ഷാരം ഫാണിതയുക്തം യഥാശക്തി പിബേത്| തിസ്ര ആര്യാഃ|

Adhikarana shvitre sPoTodBave PalgvAdi kvAthAdi (6) · Śloka 6

ഫല്ഗ്വക്ഷവൃക്ഷവല്കലനിര്യൂഹേണേന്ദുരാജികാകല്കമ്| പീത്വോഷ്ണസ്ഥിതസ്യ ജാതേ സ്ഫോടേ തക്രേണ ഭോജനം നിര്ലവണമ്||൬||

സ൦-ഫല്ഗോരക്ഷേസ്യ ച ത്വചോ യോ നിര്യൂഹഃ-ക്വാഥഃ, തേന [ഇന്ദുരാജികായാഃ-] ബാകുച്യാഃ, കല്കം പീത്വാ ഉഷ്ണേ-ആതപേ, സ്ഥിതസ്യ സ്ഫോടേഷു ജാതേഷു സത്സു തക്രേണ സഹ ഭോജനം നിര്ലവണം ഹിതമ്| ആര്യാ ഗീതിഃ (?)|

Adhikarana shvitre gomUtrAriShTam (7) · Śloka 7

ഗവ്യം മൂത്രം ചിത്രകവ്യോഷയുക്തം സര്പിഃകുമ്ഭേ സ്ഥാപിതം ക്ഷൌദ്രമിശ്രമ്| പക്ഷാദൂര്ധ്വം ശ്വിത്രിണാ പേയമേതത് കാര്യം ചാസ്മൈ കുഷ്ഠദൃഷ്ടം വിധാനമ്||൭||

സ൦-ഗോമൂത്രം ചിത്രകാദിയുക്തം മാക്ഷികാന്വിതം ഘൃതകുമ്ഭേ സ്ഥാപിതം പക്ഷം യാവത് പക്ഷാദൂര്ധ്വം ശ്വിത്രവതൈതത്പേയമ്| അസ്മൈ ച-ശ്വിത്രിണേ, കുഷ്ഠോക്തം വിധാനമ്| അസ്മൈ ഇതി ക്രിയാഗ്രഹണാത്സമ്പ്രദാനത്വമ്| [ശാലിനീവൃത്തമ്| ]

Adhikarana shvitre mArkavaM BuktvA bIjakaShRutaM dugdham (8) · Śloka 8

മാര്കവമഥവാ സ്വാദേദ്ഭൃഷ്ഠം തൈലേന ലോഹപാത്രസ്ഥമ്| ബീജകശൃതം ച ദുഗ്ധം തദനു പിബോച്ഛ്വിത്രനാശായ||൮||

സ൦-ഭൃങ്ഗരാജം വാ തൈലേന ഭൃഷ്ടം ലോഹപാത്രസ്ഥം ഖാദേത്| ഭുക്ത്വാ ച പശ്ചാദ്ബീജകശൃതം ക്ഷീരം ശ്വിത്രശാന്ത്യൈ പിബേത്| ആര്യാ|

Adhikarana shvitre pUtIkapallavAdilepaH (9) · Śloka 9

പൂതികാര്കവ്യാധിഘാതസ്നുഹീനാം മുത്രേ പിഷ്ടാഃ പല്ലവാ ജാതിജാശ്ച| ഘ്നന്ത്യാലേപാച്ഛ്വിത്രദുര്നാമദദ്രൂ- പാമാകോഠാന് ദുഷ്ടനാഡീവ്രണാംശ്ച||൯||

സ൦-പൂതികാദീനാം പല്ലവാ ഗോമൂത്രേ പിഷ്ടാസ്തഥാ ജാതിപല്ലവാ ഗോമൂത്രേ പിഷ്ടാഃ പ്രലേപേന ശ്വിത്രാദീന് ഘ്നന്തി|

Adhikarana shvitre dagdhadvIpicarmalepaH (10) · Śloka 10

ദ്വൈപം ദഗ്ധം ചര്മ മാതങ്ഗജം വാശ്വിത്രേ ലേപസ്തൈലയുക്തോ വരിഷ്ഠഃ| |൧൦|

സ൦-ദ്വീപസമ്ബന്ധി ചര്മ ദഗ്ധം ഹസ്തിജം ച ചര്മ ദഗ്ധം തൈലാന്വിതോ ലേപഃ ശ്വിത്രേऽതിശയേന വരഃ|

Adhikarana shvitre pUtiH kITalepaH (10) · Śloka 10

| പൂതിഃകീടോ രാജവൃക്ഷോദ്ഭവേന ക്ഷാരേണാക്തഃ ശ്വിത്രമേകോऽപി ഹന്തി||൧൦||

സ൦-പൂതിഃകീടോ രാജവൃക്ഷജേന ക്ഷാരേണ ലേപത ഏക ഏവ ശ്വിത്രം ഹന്തി| പൂതിഃകീടോ-വര്ഷാകാലോദ്ഭവഃ പിലിന്ദികേതി ലോകേ പ്രസിദ്ധഃ| ശാലിന്യൌ വൃത്തേ|

Adhikarana shvitre BallAtakalepaH (11) · Śloka 11

രാത്രൌ ഗോമൂത്രേ വാസിതാന് ജര്ജരാങ്ഗാ- നഹ്നി ച്ഛായായാം ശോഷയേത്സ്ഫോടഹേതൂന്| ഏവം വാരാംസ്ത്രീംസ്തൈസ്തതഃ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ സ്നുഹ്യാഃ ക്ഷീരേണ ശ്വിത്രനാശായ ലേപഃ||൧൧||

സ൦-സ്ഫോടഹേതൂന്-ഭല്ലാതകാന്, ജര്ജരീകൃതാന് നിശി ഗോമൂത്രേ സ്ഥിതാന് ദിവസേ ഛായായാം ശോഷയേത്| ഏവം ത്രീന് വാരാന് മൂത്രസ്ഥിതാന് ശോഷിതാംശ്ച| തതഃ-അനന്തരം, തൈഃ സ്നുഹീക്ഷീരേണ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ ശ്വിത്രശാന്ത്യൈ ലേപഃ| വൈശ്വദേവീ|

Adhikarana shvitre kRuShNasarpamaShIlepaH,shvitre mayUrapittalepaH shvitre dagdhahrIberalepaH (12) · Śloka 12

അക്ഷതൈലദ്രുതാ ലേപഃ കൃഷ്ണസര്പോദ്ഭവാ മഷീ| ശിഖിപിത്തം തഥാ, ദഗ്ധം ഹ്രീബേരം വാ തദാപ്ലുതമ്||൧൨||

സ൦-കൃഷ്ണസര്പജാ മഷീ അക്ഷതൈലേന ദ്രുതാ ലേപഃ| മയൂരപിത്തം ച ലേപഃ പൂര്വഗുണഃ| അഥവാ, ഹ്രീബേരം ദഗ്ധം തേന-അക്ഷതൈലേനാലോഡിതം, ലേപസ്തദ്വത്|

Adhikarana shvitre savarNakaro bAkucIbIjAdilepaH (13) · Śloka 13

കുഡവോऽവല്ഗുജബീജാദ്ധരിതാലചതുര്ഥഭാഗസമ്മിശ്രഃ| മൂത്രേണ ഗവാം പിഷ്ടഃ സവര്ണകരണം പരം ശ്വിത്രേ||൧൩||

സ൦-ബാകുചീബീജം പലചതുഷ്ടയം ഹരിതാലപലം ഗോമൂത്രേണ പിഷ്ടം ശ്വിത്രേ സവര്ണകരം സ്യാത്| ആര്യാ|

Adhikarana shvitre gajapurIShakShArAdilepaH (14-15) · Śloka 15

ക്ഷാരേ സുദഗ്ധേ ഗജലിണ്ഡജേ ച ഗജസ്യ മൂത്രേണ പരിസ്രുതേ ച| ദ്രോണപ്രമാണേ ദശഭാഗയുക്തം ദത്ത്വാ പചേദ്ബീജമവല്ഗുജാനാമ്||൧൪|| ശ്വിത്രം ജയേച്ചിക്കണതാം ഗതേന തേന പ്രലിമ്പന് ബഹുശഃ പ്രഘൃഷ്ടമ്| കുഷ്ഠം മഷം വാ തിലകാലകം വാ യദ്വാ വ്രണേ സ്യാദധിമാംസജാതമ്||൧൫||

സ൦-ഗജപുരീഷജേ ക്ഷാരേ സുദഗ്ധേ ദ്രോണപ്രമാണേ യഥാപ്രമാണം ഗജസ്യ മൂത്രേണ ക്ഷാരവിധിനാ പരീസ്രുതേऽസ്മിന് ബാകുചീബീജം ദത്ത്വാ പചേത്| കിമ്ഭൂതമ് ? ദശഭാഗയുക്തമ്,-ദശഭിര്ഭാഗൈഃ പ്രകൃതത്വാത് ക്ഷാരസ്യ സമ്ബന്ധിഭിര്മിശ്രിതമ്| തേന ചിക്കണതാം-മദനരൂപതാം, ഗതേന പുരുഷോ ബഹുശഃ പ്രഘൃഷ്ടം ശ്വിത്രം പ്രലിമ്പന് ജയേത്, കുഷ്ഠാദീംശ്ച| അധിമാംസരൂപതോ യച്ച സ്യാത്തച്ച ജയേത്| ഉപജാതീ|

Adhikarana shvitre BallAtakAdilepaH (16-17) · Śloka 17

ഭല്ലാതകം ദ്വീപിസുധാര്കമൂലം ഗുഞ്ജാഫലം ത്ര്യൂഷണശങ്ഖചൂര്ണമ്| തുത്ഥം സകുഷ്ഠം ലവണാനി പഞ്ച ക്ഷാരദ്വയം ലാങ്ഗലികാം ച പക്ത്വാ||൧൬|| സ്നുഗര്കദുഗ്ധേ ഘനമായസസ്ഥം ശലകയാ തദ്വിദധീത ലേപമ്| കുഷ്ഠേ കിലാസേ തിലകാലകേഷു മഷേഷു ദുര്നാമസു ചര്മകീലേ||൧൭||

സ൦-ഭല്ലാതകാദികം സ്നുഗര്കയോര്ദുഗ്ധേ പക്ത്വാ ഘനമായസപാത്രേ സ്ഥിതം തത്-ഏതത്, ശലാകയാ ലേപം കുഷ്ഠാദിഷു വിദധീത| ഇന്ദ്രവജ്രോപജാതീ|

Adhikarana shvitre kShINapApasya shuddhayAdiBiH shvitraprashamaH (18-1) · Śloka 1

ശുദ്ധ്യാ ശോണിതമോക്ഷൈര്വിരൂക്ഷണൈര്ഭക്ഷണൈശ്ച സക്തൂനാമ്| ശ്വിത്രം കസ്യചിദേവ പ്രശാമ്യതി ക്ഷീണപാപസ്യ||൧൮|| ഇതി ശ്വിത്രചികിത്സിതമ്||൧||

ശ്വിത്രം കസ്യചിദേവ നരസ്യ ക്ഷീണകല്മഷസ്യ ശുദ്ധ്യാദിഭിഃ ശാമ്യതി| ആര്യാ| ഇതി ശ്വിത്രചികിത്സാ| അസ്മാദനന്തരം കൃമിചികിത്സിതം വ്യാഖ്യായതേ, ചികിത്സാസാമാന്യാത്|

Adhikarana kRumiShu snehasvedapUrvakaH surasAdigaNakvAthabastiH, tatastrivRutkalkavirecanam, tataH kaTvAdi kaShAyaiH pariShecanam, tato viDa~ggatailenAnu vAsanam (19-23) · Śloka 23

അഥ കൃമിചികിത്സിതമ്| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നേ ഗുഡക്ഷീരമത്സ്യാദ്യൈഃ കൃമിണോദരേ| ഉത്ക്ലേശിതകൃമികഫേ ശര്വരീം താം സുഖോഷിതേ||൧൯|| സുരസാദിഗണം മൂത്രേ ക്വാഥയിത്വാऽര്ധവാരിണി| തം കഷായം കണാഗാലകൃമിജിത്കല്കയോജിതമ്||൨൦|| സതൈലസ്വര്ജികാക്ഷാരം യുഞ്ജ്യാദ്വസ്തിം തതോऽഹനി| തസ്മിന്നേവ നിരൂഢം തം പായയേത വിരേചനമ്||൨൧|| ത്രിവൃത്കല്കം ഫലകണാകഷായാലോഡിതം തതഃ| ഊര്ധ്വാധഃശോധിതേ കുര്യാത്പഞ്ചകോലയുതം ക്രമമ്||൨൨|| കടുതിക്തകഷായാണാം കഷായൈഃ പരിഷേചനമ്| കാലേ വിഡങ്ഗതൈലേന തതസ്തമനുവാസയേത്||൨൩||

സ൦-കൃമിണമദുരം യസ്യേതി പാമാദിത്വാന്നപ്രത്യയഃ| തസ്മിന് കൃമിണോദരേ നരേ സ്നിഗ്ധസ്വിന്നേ തഥാ ഗുഡാദിഭിരുത്ക്ലേശിതാഃ-സ്വസ്ഥാനാച്ച്യാവിതാഃ , കൃമയഃ കഫശ്ച യസ്യ തസ്മിംസ്തഥാഭൂത ഉദരേ തഥാ സമുത്ക്ലേശിതാദനന്തരം താം രാത്രിം സുഖോഷിതേ സതി സതൈലസ്വര്ജികാക്ഷാരം ബസ്തിം യുഞ്ജ്യാത്| കഥമ് ? ഇത്യാഹ-സുരസാദിഗണം (ഹൃ. സൂ. അ. ൧൫|൩൦) ഗോമൂത്രേऽര്ധവാരിണി ക്വാഥയിത്വാ തതസ്തം കഷായം കണാദീനാം കല്കേന യോജിതം-മിശ്രം കൃത്വാ| തതോ-നിരൂഹാദനന്തരം , തസ്മിന്നേവാഹനി തം-നിരൂഢം , വിരേചനം ത്രിവൃത്കല്കം ഫലാദികഷായാലോഡിതം പായയേത്| തതഃ-അനന്തരം , ഊര്ധ്വാധഃശോധിതേ തസ്മിന് പഞ്ചകോലയുതം ക്രമം-പേയാവിലേപ്യാദികം , കുര്യാത്| തതഃ കട്വാദിഭിഃ കഷായൈഃ പരിഷേചിതം സമനന്തരം യദാ സന്ധുക്ഷിതോऽഗ്നിസ്തദാ തസ്മിന് കാലേ വിഡങ്ഗതൈലേന തമനുവാസയേത്|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu shiroroganiShedhoktamanupraBUtatiktakAdiBojanam (24) · Śloka 24

ശിരോരോഗനിഷേധോക്തമാചരേന്മൂര്ധഗേഷ്വനു| ഉദ്രിക്തതിക്തകടുകമല്പസ്നേഹം ച ഭോജനമ്||൨൪||

സ൦-ശിരോരോഗപ്രതിഷേധേ യദുക്തം തന്മൂര്ധഗേഷു കൃമിഷ്വാചരേത്| അനു-പശ്ചാത്, പ്രഭൂതതിക്തകടുകമല്പസ്നേഹം ച ഭോജനമാചരേത്|

Adhikarana kRumiShu takrasAdhitA yavAgUH (25) · Śloka 25

വിഡങ്ഗകൃഷ്ണാമരിചപിപ്പലീമൂലശിഗ്രുഭിഃ| പിബേത്സസ്വര്ജികാക്ഷാരൈര്യവാഗൂം തക്രസാധിതമ്||൨൫||

സ൦-തഥാ വിഡങ്ഗാദിഭിസ്തക്രസാധിതാം പേയാം പിബേത്|

Adhikarana kRumiShu shirIShAdInAM pRuthagrasAH (26-27) · Śloka 27

രസം ശിരീഷകിണിഹീപാരിഭദ്രകകേമ്ബുകാത്| പലാശബീജപത്തരപൂതികാദ്വാ പൃഥക് പിബേത്||൨൬|| സക്ഷൌദ്രം, സുരസാദീന് വാ ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രയുതാന് പൃഥക്| |൨൭|

സ൦-ശിരീഷാദിരസം പിബേത്| കിണിഹീ-ഗിരികര്ണികാ| പലാശബീജാദീനാം വാ രസം മാക്ഷികാന്വിതം പൃഥക് പിബേത്| അഥവാ , സുരസാദീന് (ഹൃ. സൂ. അ. ൧൫|൩൦) ക്ഷൌദ്രയുതാന് പൃഥഗ് ലിഹ്യാത്|

Adhikarana kRumiShu ashvaviTcUrNam (27-28) · Śloka 28

| ശതകൃത്വോऽശ്വവിട്ചൂര്ണം വിഡങ്ഗക്വാഥഭാവിതമ്||൨൭|| കൃമിമാന് മധുനാ ലിഹ്യാദ്ഭാവിതം വാ വരാരസൈഃ| |൨൮|

സ൦-അശ്വപുരീഷചൂര്ണം ബഹൂന് വാരാന് വിഡങ്ഗക്വാഥേന ഭാവിതമഥവാऽശ്വശകൃച്ചൂര്ണം ത്രിഫലാക്വാഥേന ഭാവിതം മധുനാ കൃമിമാന് ലിഹ്യാത്|

Adhikarana kRumiShu tasya pradhamanaM ca (28) · Śloka 28

| ശിരോഗതേഷു കൃമിഷു ചൂര്ണം പ്രധമനം ച തത്||൨൮||

ശിരോഗതേഷു കൃമിഷു തത്-ശിരോരോഗനിഷേധോക്തം, ചൂര്ണം പ്രധമനം-നസ്യം , ചാചരേത്|

Adhikarana kRumiShu AkhuparNIpallavAdipUpalikA (29-30) · Śloka 30

ആഖുകര്ണീകിസലയൈഃ സുപിഷ്ടൈഃ പിഷ്ടമിശ്രിതൈഃ| പക്ത്വാ പൂപലികാം ഖാദേദ്ധാന്യാമ്ലം ച പിബേദനു||൨൯|| സപഞ്ചകോലലവണമസാന്ദ്ര തക്രമേവ വാ| |൩൦|

സ൦-തഥാ, മൂഷകകര്ണീപല്ലവൈഃ സൂക്ഷ്മചൂര്ണിതൈഃ ശാലിചൂര്ണമിശ്രിതൈഃ പൂപലികാം പക്ത്വാ ഖാദേത്| തദനു-പശ്ചാച്ച, ധാന്യാമ്ലം പിബേത്| അഥവാ , തക്രം-മഥിതം , പഞ്ചകോലലവണയുതം പിബേത്|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu tadanu dhAnyAmlaM takraM vA kRumiShu mUrdhaviD~ggacUrNamishrABakShyAH (30-31) · Śloka 31

| നീപമാര്കവനിര്ഗുണ്ഡീപല്ലവേഷ്വപ്യയം വിധിഃ||൩൦|| വിഡങ്ഗചൂര്ണമിശ്രൈര്വാ പിഷ്ടൈര്ഭക്ഷ്യാന് പ്രകല്പയേത്| |൩൧|

സ൦-നീപാദിഷ്വയമേവ-പൂര്വോക്തോ മൂഷകകര്ണീപല്ലവവിധിഃ , കല്പ്യഃ| അഥവാ , പിഷ്ടൈര്വിഡങ്ഗചൂര്ണമിശ്രിതൈര്ഭക്ഷ്യാന് പ്രകല്പയേത്|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu pAne bastau ca ArUShkaraM tailam (31-32) · Śloka 32

| വിഡങ്ഗതണ്ഡുലൈര്യുക്തമര്ധാംശൈരാതപേ സ്ഥിതമ്||൩൧|| ദിനമാരുഷ്കരം തൈലം പാനേ ബസ്തൌ ച യോജയേത്| സുരാഹ്വസരലസ്നേഹം പൃഥഗേവം ച കല്പയേത്||൩൨||

സ൦-അരുഷ്കരജം തൈലം പാനേ ബസ്തൌ ച യോജയേത്| കിമ്ഭൂതമ് ? അര്ധഭാഗപ്രമാണൈര്വിഡങ്ഗതണ്ഡുലൈര്മിശ്രിതം തഥാ ദിനമാതപേ സ്ഥിതമ്| ദിനമിത്യത്യന്തസംയോഗേ ദ്വിതീയാ| ദേവദാര്വാദിതൈലം പൃഥഗേവം-വിഡങ്ഗതണ്ഡുലാന്വിതമാതപേ സ്ഥിതം , കല്പയേത്|

Adhikarana kRumiShu mUrdhageShu surAhvasaralayoH snehau kRumiShu purIShajeShu basti virecane (33) · Śloka 33

പുരീഷജേഷു സുതരാം ദദ്യാദ്ബസ്തിവിരേചനേ| |൩൩|

സ൦-പുരീഷജേഷു കൃമിഷു സുതരാം ബസ്തിം വിരേചനം ച ദദ്യാത്|

Adhikarana kRumiShu kaPajeShu nasyaM vamanaM shamanaM ca (33) · Śloka 33

| ശിരോവിരേകം വമനം ശമനം കഫജന്മസു||൩൩||

കഫജന്മസു കൃമിഷു ശിരോവിരേകം-നസ്യം , വമനം ശമനം ച കുര്യാത്|

Adhikarana kRumiShu raktajeShu kuShThcikitstoktAkriyA (34) · Śloka 34

രക്തജാനാം പ്രതീകാരം കുര്യാത്കുഷ്ഠചികിത്സിതാത്| |൩൪|

സ൦-രക്തോത്ഥാനാം കൃമീണാം കുഷ്ഠചികിത്സിതാത് പ്രതീകാരം വിദധ്യാത്| ല്യബ്ലോപേ പഞ്ചമീ , കുഷ്ഠചികിത്സിതോക്തപേക്ഷ്യേത്യര്ഥഃ|

Adhikarana kRumiShu romaBojiShu indraluptavidhiH (34) · Śloka 34

| ഇന്ദ്രലുപ്തവിധിശ്ചാത്ര വിധേയോ രോമഭോജിഷു||൩൪||

സ൦-രോമഭോജിഷു കൃമിഷ്വിന്ദ്രലുപ്തവിധിഃ (ഹൃ. ഉ. അ. ൨൪|൨൮) കാര്യഃ|

Adhikarana kRumiShu kShIrAdIni varjyAni (20) · Śloka 20

ക്ഷീരാണി മാംസാനി ഘൃതം ഗുഡം ച ദധീനി ശാകാനി ച പര്ണവന്തി| സമാസതോऽമ്ലാന്മധുരാന് രസാംശ്ച കൃമീന് ജിഹാസുഃ പരിവര്ജയേത്||൩൫|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ശ്വിത്രകൃമിചികിത്സിതം നാമ വിംശോऽധ്യായഃ||൨൦||

സ൦-കൃമീന് ജിഹാസുഃ ക്ഷീരാദീന് വര്ജയേത്| ഉപജാതിവൃത്തമ്| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ശ്വിത്രകൃമിചികിത്സിതം നാമ വിംശോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൨൦||