22. vātaśōṇitacikitsitadhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਅਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਾਰਭ੍ਯਤੇ| ਯਤੋ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਾਖ਼੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਰੇਵ| ਸ਼ੋਣਿਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ਬਹੁਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪਥਗਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਃ, ਇਤ੍ਯਤ ਆਹ-

Adhikarana vAtashoNitacikitsitAdhyAyaH vAtarakte alpAlpaM raktaharaNam (2-1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਨੋ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਹਰੇਤ੍| ਅਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਪਾਲਯਨ੍ ਵਾਯੁਂ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਬਲਮ੍||੧||

ਸ੦-ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਨੋ ਨਰਸ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤੋ ਬਹੂਨ੍ ਵਾਰਾਨ੍ ਲੋਹਿਤਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਹਰੇਦ੍ਵਾਤਕੋਪਭਯਾਤ੍| ਅਤ ਏਵਾਹ,-ਪਾਲਯਨ੍ ਵਾਯੁਮ੍, ਤਥਾ ਯਥਾਦੋਸਂ-ਦੋਸਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਤਥਾ ਬਲਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ| ਯਥਾਦੋਸਮਿਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਮ੍, ਦੂਸ੍ਯਾਦ੍ਯਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣਾਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte rUgrAgAdiyute jalaukoBiH vAtarakte cimacimAdiyute shRu~ggatumbaiH vAtarakte deshAntaragate pracCAnasirABiH (2-3) · Śloka 3

ਰੁਗ੍ਰਾਗਤੋਦਦਾਹੇਸੁ ਜਲੌਕੋਭਿਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਤੁਮ੍ਬੈਸ਼੍ਚਿਮਿਚਿਮਾਕਣ੍ਡੂਰੁਗ੍ਦੂਯਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨|| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨ ਸਿਰਾਭਿਰ੍ਵਾ ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਤ੍| |੩|

ਸ੦-ਰੁਗ੍ਰਾਗਾਦਿਸੁ ਸਤ੍ਸੁ ਜਲੌਕੋਭੀ ਰੁਧਿਰਂ ਹਰੇਤ੍| ਚਿਮਿਚਿਮਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗਤੁਮ੍ਬੈਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਗਚ੍ਛਦਸਕ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨ ਸਿਰਯਾ ਵਾ ਹਰੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte a~ggaglAnyAdau raktastrAvaniShedhaH vAtarakte raktakShayAt gamBIrashothAdayaH (3-4) · Śloka 4

| ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨੌ ਤੁ ਨ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਰੂਕ੍ਸੇ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਚ ਯਤ੍||੩|| ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕਮ੍ਪਂ ਸ੍ਨਾਯੁਸਿਰਾਮਯਾਨ੍| ਗ੍ਲਾਨਿਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵਾਤੋਤ੍ਥਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯੁਰਸਕ੍ਸਯਾਤ੍||੪||

ਸ੦-ਅਙ੍ਗਗ੍ਲਾਨੌ ਤੁ ਸਤ੍ਯਾਂ ਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਰੂਕ੍ਸੇ ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਚ ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਤਦਪਿ ਨ ਸ੍ਰਾਵ੍ਯਮ੍| ਰੂਕ੍ਸੇ ਸਤਿ ਵਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਸੇਵੇਤ| ਨਨੁ, ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵੋ ਨ ਵਿਧੀਯਤੇ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਵਾਯੁਰਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਗਮ੍ਭੀਰਸ਼ੋਫਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte virecye snehavirecanam (5) · Śloka 5

ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਰੇਚਨੈਃ| |੫|

ਸ੦-ਵਿਰੇਚਨਯੋਗ੍ਯਃ ਪੁਰੁਸਃ ਸ੍ਨੇਹਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯੇਃ ਸ੍ਨੇਹਯੁਤੈਰ੍ਵਿਰੇਚਨੀਯਃ|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike purANaM ghRutam (5) · Śloka 5

ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਘਤਮ੍| ||੫||

ਵਾਤੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike shrAvaNyAdighRutam (6) · Śloka 6

ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਿਣੀਜੀਵਕੈਃ ਸਮੈਃ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਸਭਕੈਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਨੁਤ੍||੬||

ਸ੦-ਸ਼੍ਰਾਵਣ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਭਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਦੁਗ੍ਧਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਹਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike drAkShAdighRutam vAtarakte vAtAdhike guDUcIsiddhaN kShIram vAtarakte vAtAdhike tailapayaH sharkarAmishRuNam (7-8) · Śloka 8

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਕਵਰਿਭ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਸਿਤੋਪਲਮ੍| ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੁਡੂਚੀਸ੍ਵਰਸੇ ਸ਼ਤਮ੍||੭|| ਤੈਲਂ ਪਯਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਚ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਾ ਸੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍| |੮|

ਸ੦-ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੂਕਯੋਃ ਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਘਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਗੁਡੂਚੀਸ੍ਵਰਸੇ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤੈਲਾਦਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike balAdikShIram (8-9) · Śloka 9

| ਬਲਾਸ਼ਤਾਵਰੀਰਾਸ੍ਨਾਦਸ਼ਮੂਲੈਃ ਸਪੀਲੁਭਿਃ||੮|| ਸ਼੍ਯਾਮੈਰਣ੍ਡਸ੍ਥਿਰਾਭਿਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਰ੍ਤਿਘ੍ਨਂ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ| |੯|

ਸ੦-ਬਲਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਵਾਤਰੁਜਾਨਾਸ਼ਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike doShanulomanaM kShIram (9) · Śloka 9

| ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੯||

ਸ੦-ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte pittAdhike shatAvaryAdikvAthaHvAtarakte pittAsvadutiktasiddhaM dhRutaM kShIraM vA (10) · Śloka 10

ਪੈਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰੀਤਿਕ੍ਤਾਪਟੋਲਤ੍ਰਿਫਲਾਮਤਾਃ| ਪਿਬੇਦ੍ਧਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਕਸਾਧਿਤਮ੍||੧੦||

ਸ੦-ਪੈਤ੍ਤੇ-ਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੇ, ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte pittAbahudoShe virekArtha eraNDatailam (11) · Śloka 11

ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਚ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ| ਬਹੁਦੋਸੋ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਾਸ਼ਨਃ||੧੧||

ਸ੦-ਬਹੁਦੋਸੋ ਨਰੋ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੌਦਨਾਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte pittAdoShe harItakI kaShAyaH,vAtarakte pittAdoShe trivRutAcUrNam (12) · Śloka 12

ਕਸਾਯਮਭਯਾਨਾਂ ਵਾ ਪਾਯਯੇਦ੍ਧਤਭਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਚੂਰ੍ਣੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ||੧੨||

ਸ੦-ਅਥਵਾ, ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਘਤਭਰ੍ਜਿਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਵਤਾਮੂਲਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸੇਨ ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte pittadoShe kShIrabastayaH vAtarakte pittadoShebastiprashaMsA (13-14) · Śloka 14

ਨਿਰ੍ਹਰੇਦ੍ਵਾ ਮਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਘਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਃ| ਨ ਹਿ ਬਸ੍ਤਿਸਮਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧੩|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ਪ੍ਯੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਰੁਪਰ੍ਵਾਸ੍ਥਿਜਠਰਾਰ੍ਤਿਸੁ| |੧੪|

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਤਸ੍ਯ-ਵਾਤਰਕ੍ਤਵਤੋ, ਮਲਂ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤਿਭਿਰ੍ਘਤਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਤੁਲ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮਸ੍ਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਾਥ੍ਵਾਦਿਪੀਡਾਸੁ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਹਿਤਃ|

Adhikarana vAtarakte kaPAdhike mustAdikathaH (14-15) · Śloka 15

| ਮੁਸ੍ਤਾਧਾਤ੍ਰੀਹਰਿਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਵਾਥਂ ਕਫੋਲ੍ਬਣੇ||੧੪|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਵਾ ਗੁਡੂਚੀਂ ਵਾ ਯਥਾਤਥਾ| |੧੫|

ਸ੦-ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਂ ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਃ ਕ੍ਵਾਥਂ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਣ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਗੁਡੂਚੀਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakterakte kaPAdhike triPalAkvAthaH,vAtarakte kaPAdhike guDUcIkvAthAdi vAtarakte kaPAdhike raktesneho vamanaM rUkShaNaM ca vAtarakte tridoShaje shUlAnvite triPalAdikalkaH (15-18) · Śloka 18

| ਯਥਾਰ੍ਹਸ੍ਨੇਹਪੀਤਂ ਚ ਵਾਮਿਤਂ ਮਦੁ ਰੂਕ੍ਸਯੇਤ੍||੧੫|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਪਤ੍ਰੈਲਾਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀਚਿਤ੍ਰਕਂ ਵਚਾਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਮ੍ ਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਲੋਮਸ਼ਾਂ ਵਸਕਂ ਤ੍ਵਚਮ੍||੧੬|| ਦ੍ਧਿਂ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਂ ਚਵ੍ਯਂ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਕਲ੍ਯੇ ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾਯਸੀਂ ਪਾਤ੍ਰੀਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਭਕ੍ਸਯੇਦਿਦਮ੍||੧੭|| ਵਾਤਾਸ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਦੋਸੇਪਿ ਪਰਂ ਸ਼ੂਲਾਨ੍ਵਿਤੇ ਹਿਤਮ੍| |੧੮|

ਸ੦-ਯੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਹਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਂ ਪੀਤਵਨ੍ਤਂ ਕਤਵਮਨਂ ਚ ਮਦੁ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਸ੦-ਤ੍ਰਿਫਲਾਦੀਨਿ ਸਮਾਂਸ਼ਾਨਿ ਜਲੇਨ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਲੌਹੀਂ ਪਾਤ੍ਰੀਂ ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨ ਇਦਂ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਏਤਚ੍ਚ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦੋਸੇਪਿ ਪਰਂ ਸ਼ੂਲਾਨ੍ਵਿਤੇ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje kokilAkShakakvAthaH (18-19) · Śloka 19

| ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਨਿਰ੍ਯੂਹਃ ਪੀਤਸ੍ਤਚ੍ਛਾਕਭੋਜਿਨਾ||੧੮|| ਕਪਾਭ੍ਯਾਸ ਇਵ ਕ੍ਰੋਧਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| |੧੯|

ਸ੦-ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਭੋਜਿਨਾ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਕ੍ਵਾਥਃ ਪੀਤੋ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਤਿ| ਕਪਾਭ੍ਯਾਸਃ ਕ੍ਰੋਧਂ ਯਥਾ|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje lelItakIvasA (19-20) · Śloka 20

| ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਾ ਰਸੈਰ੍ਲੇਲੀਤਕੀਂ ਵਸਾਮ੍||੧੯|| ਖ਼ੁਡਂ ਸੁਰੂਢਮਪ੍ਯਙ੍ਗੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਿਬਨ੍ ਜਯੇਤ੍| |੨੦|

ਸ੦-ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਰਸੈਰਾਮਲਕਰਸੈਰ੍ਵਾ ਲੇਲੀਤਕੀਂ ਵਸਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਪਿਬਨ੍ ਸ਼ਰੀਰੇ ਖ਼ੁਡਂ ਸੁਸ੍ਥਿਰੀਭੂਤਮਪਿ ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte ityAByantaraM karmaM vAtarakte ataH paraM bAhyam (20) · Śloka 20

| ਇਤ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕਰ੍ਮਬਾਹ੍ਯਮਤਃ ਪਰਮ੍||੨੦||

ਸ੦-ਇਤਿ-ਏਵਂ, ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਕਰ੍ਮ-ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਸ੦-ਅਤਃ ਪਰਂ ਬਾਹ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮੋਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana vAtarakte jvaradAhArtau AranAlatailam (21) · Śloka 21

ਆਰਨਾਲਾਢਕੇ ਤੈਲਂ ਪਾਦਸਰ੍ਜਰਸਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਪ੍ਰਭੂਤੇ ਖ਼ਜਿਤਂ ਤੋਯੇ ਜ੍ਵਰਦਾਹਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍ਪਰਮ੍||੨੧||

ਸ੦-ਕਾਞ੍ਜਿਕਸ੍ਯਾਢਕੇ ਤੈਲਂ ਚਤੁਰ੍ਥਭਾਗਸਰ੍ਜਰਸਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭੂਤੇ ਜਲੇ ਮਥਿਤਂ ਪਰਂ ਜ੍ਵਰਦਾਹਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍|

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM piNDatailam (22) · Śloka 22

ਸਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਸਸਰ੍ਜਰਸਸਾਰਿਵਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਤੈਲਂ ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਰੁਜਾਪਹਮ੍||੨੨||

ਸ੦-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸਹ ਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸਰ੍ਜਰਸਸਾਰਿਵਾਭਿਰਾਵਾਪਰੂਪਾਭਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਤ੍ਤਦੇਵਭੂਤਂ ਸਤ੍ਪਿਣ੍ਡਤੈਲਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਚ੍ਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤਰੁਜਾਹਰਮ੍|

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM dashamUlashRutakShIreNa pariShekaH,vAtarakte rUjAyAM koShNasarpiShA (23) · Śloka 23

ਦਸ਼ਮੂਲਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼ੂਲਨਿਵਾਰਣਮ੍| ਪਰਿਸੇਕੋਨਿਲਪ੍ਰਾਯੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੨੩||

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲੇਨ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਸ਼ੂਲਹਤ੍, ਪਰਿਸੇਕੇਣੇਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦਵਗਮ੍ਯਤੇ| ਅਤ ਏਵਾਹ-ਪਰਿਸੇਕੋਨਿਲਪ੍ਰਾਯੇ| ਤਥੇਵ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ-ਘਤੇਨ, ਹਿਤਃ|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte madhurasiddhasnehaiH pariShekaH (24) · Śloka 24

ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਮਧੁਰਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਕ੍ਸੇਪਕਸ਼ੂਕਾਰ੍ਤਂ ਕੋਸ੍ਣੈਰ੍ਦਾਹੇ ਤੁ ਸ਼ੀਤਲੈਃ||੨੪||

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿਭਿਰਾਰ੍ਤਂ ਨਰਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਮਧੁਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਿਤੈਃ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਕੋਸ੍ਣੈਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਦਾਹੇ ਪੁਨਸ੍ਤੈਰੇਵ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtegavyAdikShIraiH (25) · Śloka 25

ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵ੍ਯਾਵਿਕਚ੍ਛਾਗੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ੍ਤੈਲਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| |੨੫|

ਅਥਵਾ, ਗਵ੍ਯਾਵਿਕਚ੍ਛਾਗੈਃ ਕ੍ਸੀਰੈਸ੍ਤੈਲਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਃ ਕੋਸ੍ਣੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਕ੍ਸੇਪਕਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਤ੍, ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਦਾਹੇ ਪੁਨਰੇਤੈਰੇਵ ਕ੍ਸੀਤੈਃ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtejIvanIyakvAthaiHvAtarakte stamBAlaghupa~jcamUlakvAthaiH (25) · Śloka 25

| ਨਿਃਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਵਾ ਲਘੋਃ||੨੫||

ਸ੦-ਜੀਵਨੀਯਾਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥੈਰ੍ਲਘੋਰ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੈਃ ਕੋਸ੍ਣੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤਂ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍| ਦਾਹੇ ਤੁ ਸ਼ੀਤਲੈਃ|

Adhikarana vAtarakte stamBadyArtedrAkShekShurasAdyaiH (26) · Śloka 26

ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਰਸਮਦ੍ਯਾਨਿ ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍| ਸੇਕਾਰ੍ਥਂ ਤਣ੍ਡੁਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੨੬||

ਸ੦-ਦਾਹੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸ ਇਕ੍ਸੁਰਸ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਦਧਿਮਸ੍ਤ੍ਵਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਂ ਸੇਕਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ, ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਭਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਮ੍ਭਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਸੇਕਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana vAtarakte dAharUklkameShu priyanArIsparshaH (27) · Śloka 27

ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦਮਾਰ੍ਦ੍ਰਕਰਸ੍ਤਨਾਃ| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ੀਤਾਹ੍ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦਾਹਂ ਰੁਜਂ ਕ੍ਲਮਮ੍||੨੭||

ਸ੦-ਨਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਃ-ਵਲ੍ਲਭਾਃ, ਪ੍ਰਿਯਵਚਸਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਨਾਰ੍ਦ੍ਰਾਃ ਕਰਾਃ ਸ੍ਤਨਾਸ਼੍ਚ ਯਾਸਾਂ ਤਾਂ ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਸ਼ੀਤਾਃ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ੍ ਦਾਹਂ [ ਰੁਜਂ ] ਕ੍ਲਮਂ ਚ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ|

Adhikarana vAtarakte sarAgAdike prapauNDarIkAdilepaH (28-29) · Śloka 29

ਸਰਾਗੇ ਸਰੁਜੇ ਦਾਹੇ ਰਕ੍ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਾਰ੍ਵੀਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨੈਃ||੨੮|| ਸਿਤੋਪਲੈਰਕਾਸਕ੍ਤੁਮਸੂਰੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਲੇਪੋ ਰੁਗ੍ਦਾਹਵੀਸਰ੍ਪਰਾਗਸ਼ੋਫਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੨੯||

ਸ੦-ਦਾਹੇ ਸਰਾਗੇ ਸਤਿ ਰਕ੍ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਃ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਸ ਚ ਲੇਪੋ ਰੁਗ੍ਦਾਹਾਦਿਨਿਬਰ੍ਹਣਃ| ਦਾਰ੍ਵੀ-ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾ| ਮਧੁਕਂ-ਯਸ੍ਟੀਮਧੁ| ਸਿਤੋਪਲਾ-ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ| ਏਰਕਾਸਕ੍ਤੁਃ-ਏਰਕਾਬੀਜਸਕ੍ਤੁਃ|

Adhikarana vAtarakte shUle vArandhasiddhaH kRusharo upanAhanam (30) · Śloka 30

ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਸਾਧਿਤਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਕਸ਼ਰੋ ਮੁਦ੍ਗਪਾਯਸਃ| ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਪਿਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨਮੁਪਨਾਹਨਮ੍||੩੦||

ਸ੦-ਕਸ਼ਰਃ-ਤਿਲਮੁਦ੍ਗਾਦਿਕਤੋ, ਵਾਤਘ੍ਨੈਃ ਸਾਧਿਤੋ ਮੁਦ੍ਰਪਾਯਸੋ-ਮੁਦ੍ਰਕ੍ਸੀਰੇ ਯੋ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ, ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਪਿਣ੍ਡੈਸ਼੍ਚੈਤਦੁਪਨਾਹਨਂ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨਮ੍|

Adhikarana vAtarakte stamBAdike audakAdivesavArAH vAtarakte stamBAaudakAdivasA (31-32) · Śloka 32

ਔਦਕਪ੍ਰਸਹਾਨੂਪਵੇਸਵਾਰਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਾਃ| ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਨਾਹਨੇ||੩੧|| ਸ੍ਤਮ੍ਭਤੋਦਰੁਗਾਯਾਮਸ਼ੋਫਾਙ੍ਗਗ੍ਰਹਨਾਸ਼ਨਾਃ| ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਸਪਯਸ੍ਕਾ ਵਸਾਪਿ ਵਾ||੩੨||

ਸ੦-ਔਦਕਾਦ੍ਯਾ ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸਾਧਿਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕਤਾ ਉਪਨਾਹੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿਨਾਸ਼ਨਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਅਥਵਾ, ਔਦਕਾਦੀਨਾਂ ਵਸਾ ਜੀਵਨੀਯੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਸਪਯਸ੍ਕਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦਿਨਾਸ਼ਨਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte ghRutAdilepaH vAtarakte stamBA BRuShTatilalepaH (33) · Śloka 33

ਘਤਂ ਸਹਚਰਾਨ੍ਮੂਲਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਛਾਗਲਂ ਪਯਃ| ਲੇਪਃ ਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਸ੍ਟਾਃ ਪਯਸਿ ਨਿਵਤਾਃ||੩੩||

ਸ੦-ਸਹਚਰਜੀਵਨ੍ਤੀਮੂਲਕਲ੍ਕੋ ਘਤਚ੍ਛਾਗਪਯੋਮਿਸ਼੍ਰੋ ਲੇਪ ਉਪਯੋਗੀ ਭਵਤਿ| ਪਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਿਲਾ ਭਸ੍ਟਾਃ-ਭਜਿਤਾਃ, ਪਯਸਿ-ਕ੍ਸੀਰੇ, ਨਿਵਤਾਃ-ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਃ, ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਲੇਪੇ ਯੋਜ੍ਯਾਃ|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikedhike shUle umairaNDlepau (34) · Śloka 34

ਕ੍ਸਾਰਪ੍ਰਿਸ੍ਟਕ੍ਸੁਮਾਂ ਲੇਪਮੇਰਣ੍ਡਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਵਾ| ਕੁਘਾਰ੍ਚ੍ਛੂਲਨਿਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਂ ਵਾਨਿਲੇਧਿਕੇ||੩੪||

ਸ੦-ਕ੍ਸੁਮਾਂ-ਅਤਸੀਂ, ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਾਮਧਿਕੇਨਿਲੇ ਸ਼ੂਲਨਿਵਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲੇਪਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਦ੍ਵਾ, ਏਰਣ੍ਡਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਸ਼ੂਲਨਿਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲੇਪਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਦ੍ਵਾ, ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੂਲਨਿਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਲੇਪਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikemUtrAdipavkaM ghRutaM amya~jjanam (35) · Śloka 35

ਮੂਤ੍ਰਕ੍ਸਾਰਸੁਰਾਪਕ੍ਵਂ ਗ਼ਤਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍| |੩੫|

ਸ੦-ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਗ਼ਤਮਧਿਕੇਨਿਲੇਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike siddhaM shuktaM sekABya~gge (36) · Śloka 36

| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਧੁ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸੇਕਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇ|੩੫| |੩੬|

ਸ੦-ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ-ਚੁਕ੍ਰਂ, ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸੇਕੇ ਪਰਿਸੇਕੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਹਿਤਮ੍||੩੬||

Adhikarana vAtarakterakte kaPottare shUle gRuhadhUmAdilepaH (35-36) · Śloka 36

| ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੩੫|| ਗਹਧੂਮੋ ਵਚਾ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍| ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਸ਼ੂਲਨੁਦ੍ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ|੩੬|

ਸ੦-ਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਗਹਧੂਮਾਦਿਪ੍ਰਲੇਪੋ ਹਿਤੋ ਭਵਤਿ| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ-ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾ| ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਂ-ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ|

Adhikarana vAtarakte vAtaraktekaPottare madhushiprubIjalepaH (36-37) · Śloka 37

| ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੩੬|| ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੋਰ੍ਹਿਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਬੀਜਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸਂਯੁਤਮ੍| |੩੭|

ਸ੦-ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੋਰ੍ਬੀਜਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪ੍ਰਲੇਪੇ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtarakte amlaiH secanam (37) · Śloka 37

| ਮੁਹੂਰ੍ਤਲਿਪ੍ਤਮਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਸਿਞ੍ਚੇਦ੍ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰੇ||੩੭||

ਸ੦-ਵਾਤਕਫੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤਲਿਪ੍ਤਮਰ੍ਥਾਦੇਵ ਕਾਞ੍ਜਿਕਪਿਸ੍ਟਮਧੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬੀਜੇਨ ਲਿਪ੍ਤਮਮ੍ਲੈਃ-ਸ਼ੁਕ੍ਤਾਦਿਭਿਃ, ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte uttAne lepAdayaH (38) · Śloka 38

ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਲੇਪਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਪਰਿਸੇਕਾਵਗਾਹਨੈਃ| |੩੮|

ਸ੦-ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਲੇਪਾਦਿਭਿਰਾਚਰੇਤ੍-ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte gamBIre lepAdayaH (38) · Śloka 38

| ਵਿਰੇਕਾਸ੍ਥਾਪਨਸ੍ਨੇਹਪਾਨੈਰ੍ਗਮ੍ਭੀਰਮਾਚਰੇਤ੍||੩੮||

ਸ੦-ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਰੇਕਾਦਿਭਿਰਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte vAtarakteShleShmottare koShNA lepAdyAH shItalepanAdyaurvidAhAdivRuddhi (39) · Śloka 39

ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰੇ ਕੋਸ੍ਣਾ ਲੇਪਦ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਵਿਦਾਹਸ਼ੋਫਰੁਕ੍ਕਣ੍ਡੂਵਿਵਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍||੩੯||

ਸ੦-ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰ ਉਤ੍ਤਾਨੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੇ ਲੇਪਾਦ੍ਯਾਃ ਕੋਸ੍ਣਾ ਹਿਤਾਃ| ਤਤ੍ਰ-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਤਰੇ, ਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਲੇਪਨੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਾਤ੍ ਵਿਦਾਹਾਦੀਨਾਂ ਵਿਵਦ੍ਭਿਰ੍ਭਵਤਿ|

Adhikarana vAtarakte pittaraktottare himAle pAdyAH uShNaiH lpoShAdayaH (40) · Śloka 40

ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਲੇਪਾਦਯੋ ਹਿਮਾਃ| ਉਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਲੋਸੋਸਰੁਗ੍ਰਾਗਸ੍ਵੇਦਾਵਦਰਣੋਦ੍ਭਵਃ||੪੦||

ਸ੦-ਵਾਤਰਕ੍ਤੇ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਹਿਮਾਃ ਸ਼ੀਤਾ ਲੇਪਾਦਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਤਰੇ ਵਾਤਰਕ੍ਤ ਉਸ੍ਣੈਰ੍ਲੇਪੈਃ ਪ੍ਲੇਸਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ|

Adhikarana vAtarakte madhuyaShTItailam (41-44) · Śloka 44

ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਃ ਪਲਸ਼ਤਂ ਕਸਾਯੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ| ਤੈਲਾਢਕਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਂ ਪਚੇਤ੍ਕਲ੍ਕੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ||੪੧|| ਸ੍ਥਿਰਾਤਾਮਲਕੀਦੂਰ੍ਵਾਪਯਸ੍ਯਾਭੀਰੁਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਲੋਹਹਂਸਪਦੀਮਾਂਸੀਦ੍ਵਿਮੇਦਾਮਧੁਪਰ੍ਣਿਭਿਃ||੪੨|| ਕਾਕੋਲੀਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਰ੍ਦ੍ਧਿਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਜੀਵਨ੍ਤੀਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਨਖ਼ਵਾਲਕੈਃ||੪੩|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸਾਰਿਵੈਨ੍ਦ੍ਰੀਵਿਤੁਨ੍ਨਕੈਃ| ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਯੋਗਂ ਵਾਤਸਕ੍ਪਿਤ੍ਤਦਾਹਜ੍ਵਰਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍||੪੪||

ਸ੦-ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾਃ ਪਲਸ਼ਤਂ ਕ੍ਵਾਥਕਲ੍ਪਨਯਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਸਾਯੇ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤੇ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੇ ਤੈਲਸ੍ਯਾਢਕਂ ਸਮਕ੍ਸੀਰਮਾਢਕਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੁਲ੍ਯਂ ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਭਿਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਚਤੁਸ੍ਪ੍ਰਯੋਗਂ-ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇਨੁਵਾਸਨੇ ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯੋਜਿਤਂ, ਵਾਤਾਸਗਾਦੀਨਾਮਰ੍ਤਿਨੁਦ੍ਭਵੇਤ੍| ਸ੍ਥਿਰਾ-ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ| ਤਾਮਲਕੀ-ਭੂਧਾਤ੍ਰੀ| ਪਯਸ੍ਯਾ-ਅਰ੍ਕਪੁਸ੍ਪੀ| ਅਭੀਰੁਃ-ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਲੋਹਂ-ਅਗਰੁ| ਹਂਸਪਦੀ-ਕੀਟਮਾਰੀ| ਮਧੁਪਰ੍ਣੀ-ਗੁਡੂਚੀ| ਐਨ੍ਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਾਲਾ| ਵਿਤੁਨ੍ਨਕਂ-ਪਰਿਪੇਲਵਮ੍|

Adhikarana vAtarakte balAtailam (45-46) · Śloka 46

ਬਲਾਕਸਾਯਕਲ੍ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਪਚੇਤ੍| ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤਪਾਕਂ ਤਦ੍ਵਾਤਾਸਗ੍ਵਾਤਰੋਗਨੁਤ੍||੪੫|| ਰਸਾਯਨਂ ਮੁਖ਼੍ਯਤਮਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍| ਜੀਵਨਂ ਬਹਣਂ ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸਗ੍ਦੋਸਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੬||

ਸ੦-ਬਲਾਕਸਾਯੇਣ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਮਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍-ਤੈਲਂ, ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਂ ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਵਾ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਵਾਤਰੋਗਹਰਮ੍| ਤਥਾ, ਮੁਖ਼੍ਯਤਮਂ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮ੍, ਤਦ੍ਰਸਾਯਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ-ਚਕ੍ਸੁਰਾਦੀਨਾਂ, ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ-ਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਮ੍| ਜੀਵਨਂ-ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਮ੍| ਬਂਹਣਂ-ਉਪਚਯਕਰਮ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਯਂ-ਸ੍ਵਰਕਰਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸਗ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਨਾਸ਼ਨਮ੍|

Adhikarana vAtarakte mArgasaMrodhAtkupie vAte ADhcavAtoktaM karma, tataH snehanAdi (47-48) · Śloka 48

ਕੁਪਿਤੇ ਮਾਰ੍ਗਸਂਰੋਧਾਨ੍ਮੇਦਸੋ ਵਾ ਕਫਸ੍ਯ ਵਾ| ਅਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾਨਿਲੇ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨਾਦੌ ਸ੍ਨੇਹਨਬਂਹਣਮ੍||੪੭|| ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਢ੍ਯਵਾਤੋਕ੍ਤਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਕਂ ਤਤਃ| ਭੇਸਜਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੪੮||

ਸ੦-ਅਨਿਲੇ-ਵਾਤੇ, ਮੇਦਸੋਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਫਸ੍ਯ ਵਾਤਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾ ਮਾਰ੍ਗਸਂਰੋਧਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਕੁਪਿਤੇ ਸ੍ਨੇਹਨਬਂਹਣਮੌਸਧਮਾਦੌ ਨ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ-ਮੇਦਸਾਵਤੇ ਕਫਾਵਤੇ ਵਾ ਵਾਤੇ, ਆਢ੍ਯਵਾਤੋਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਕਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਭੇਸਜਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਤਦਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-

Adhikarana prANAdyAvRutavAtaraktecikitsA (49) · Śloka 49

ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਕੋਪੇ ਯੁਗਪਦ੍ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਯਥਾਮਯਮ੍| ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਚ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਬਲਮ੍||੪੯||

ਸ੦-ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਯੁਗਪਤ੍-ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਂ ਕੋਪੇ, ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ-ਯਥੋਕ੍ਤਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਯਥਾਮਯਂ-ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਕੋਪਜਨਿਤਰੋਗਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ, ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ-ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਮਾਸਨ੍ਨਮਨਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਰੋਗੇ ਯ ਏਵ ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮ ਆਸਨ੍ਨਸ੍ਤਮੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਯਥਾਬਲਂ-ਬਲਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਬਲਿਨਃ ਪੂਰ੍ਵਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਇਤ੍ਯੇਵਮਤ੍ਰ ਭੈਸਜ੍ਯਂ-ਔਸਧਂ, ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਂ-ਵਿਕਲ੍ਪਨੀਯਂ, ਸ੍ਯਾਤ੍-ਭਵੇਤ੍|

Adhikarana vAte sAme svedAdayaH (50) · Śloka 50

ਨੀਤੇ ਨਿਰਾਮਤਾਂ ਸਾਮੇ ਸ੍ਵੇਦਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨੈਃ| ਰੂਕ੍ਸੈਸ਼੍ਚਾਲੇਪਸੇਕਾਦ੍ਯੈਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੇਵਲਵਾਤਨੁਤ੍||੫੦||

ਸ੦-ਸਾਮੇ ਵਾਤੇ ਸ੍ਵੇਦਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ ਰੂਕ੍ਸੈਃ ਸੇਕਲੇਪਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਰਾਮਤਾਂ ਨੀਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕੇਵਲਵਾਤਨੁਤ੍-ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਾਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ, ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana shoShAdayo vAtarakterogA navAH sAdhyAH (51-53) · Śloka 53

ਸ਼ੋਸਾਕ੍ਸੇਪਣਸਙ੍ਕੋਚਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਵਪਨਕਮ੍ਪਨਮ੍| ਹਨੁਸ੍ਰਂਸੋਰ੍ਦਿਤਂ ਖ਼ਾਞ੍ਜ੍ਯਂ ਪਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਂ ਖ਼ੁਡਵਾਤਤਾ||੫੧|| ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਯੁਤਿਃ ਪਕ੍ਸਵਧੋ ਮੇਦੋਮਜ੍ਜਾਸ੍ਥਿਗਾ ਗਦਾਃ| ਏਤੇ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਾਤ੍ਸਿਧ੍ਯੇਯੁਰ੍ਯਤ੍ਨਤੋ ਨਵਾਃ||੫੨|| ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਯੇਨ੍ਨਵਾਨੇਤਾਨ੍ ਬਲਿਨੋ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍| |੫੩|

ਸ੦-ਸ਼ੋਸਃ-ਅਙ੍ਗਸ਼ੋਸਃ| ਆਕ੍ਸੇਪਣਂ-ਆਯਾਮਃ| ਸਙ੍ਕੋਚਃ-ਅਙ੍ਗਾਵਯਵਾਨਾਮ੍| ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ-ਦਣ੍ਡਵਤ੍ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ| ਸ੍ਵਪਨਂ-ਅਚੈਤਨ੍ਯਮ੍| ਕਮ੍ਪਨਂ-ਵੇਪਥੁਃ| ਹਨੁਸ੍ਰਂਸੋ-ਹਨੁਭ੍ਰਂਸ਼ਃ| ਅਰ੍ਦਿਤ੍ਤਂ-ਵਾਯੁਨਾ ਵਕ੍ਰੀਕਤਂ ਵਕ੍ਰਾਰ੍ਧਮ੍| ਖਾਞ੍ਜ੍ਯਂ-ਖਞ੍ਜਤਾ| ਪਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਂ-ਪਙ੍ਗੁਤਾ| ਖੁਡਵਾਤੋ-ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਯੁਤਿਃ-ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਭ੍ਰਂਸ਼ਃ| ਪਕ੍ਸਵਧਃ-ਪਕ੍ਸਾਘਾਤਃ| ਤਥਾ, ਯੇ ਗਦਾਃ-ਰੋਗਾਃ, ਮੇਦਆਦਿਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤ ਏਤੇ ਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਭਾਵੇਨ ਜਾਤਾ ਨਵਾਃ-ਅਚਿਰਕਾਲੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ, ਯਤ੍ਨਤਃ ਸਿਧ੍ਯੇਯੁਃ, ਬਲਿਨਃ ਪੁਂਸਃ| ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਨ੍ ਸ਼ੋਸਾਦੀਨ੍ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ [ ਨਵਾਨ੍- ] ਸ਼ੀਘ੍ਰਜਨ੍ਮਨੋ, ਜਯੇਤ੍-ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana vAte pittAvRute paryAyeNa shItoShNA kriyA vAte pittAvRute jIvanIyaM sarpiH dhanvamAMsAdi ca (53-54) · Śloka 54

| ਵਾਯੌ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਸ਼ੀਤਾਮੁਸ੍ਣਾਂ ਚ ਬਹੁਸ਼ਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੫੩|| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਜੀਵਨੀਯਂ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਂ ਯਵਾਃ ਸ਼ਾਲਿਰ੍ਵਿਰੇਕਃ ਕ੍ਸੀਰਵਾਨ੍ ਮਦੁਃ||੫੪||

ਸ੦-ਵਾਯੌ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਤ੍-ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ, ਸ਼ੀਤਾਮੁਸ੍ਣਾਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਬਃਉਸ਼ਃ-ਸ਼ਤਸ਼ੋ, ਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਜੀਵਨੀਯਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਮਾਤੁਰਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਵਾਯੌ ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਂ-ਜਾਙ੍ਗਲਂ ਪਿਸ਼ਿਤਂ, ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਵਾਃ ਸ਼ਾਲਯਸ਼੍ਚ, ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਰਵਾਨ੍-ਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤੋ, ਮਦੁਰ੍ਵਿਰੇਕੋ ਯੋਜ੍ਯਃ|

Adhikarana vAtarakte pittA sakShIrA bastayo~anu vAsanaM ca (55) · Śloka 55

ਸਕ੍ਸੀਰਾ ਬਸ੍ਤਯਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਬਲਾਸ਼ਤਮ੍| ਕਾਲੇਨੁਵਾਸਨਂ ਤੈਲੈਰ੍ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤੈਃ||੫੫||

ਸ੦-ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਵਾਯੌ ਬਸ੍ਤਯਃ ਸਕ੍ਸੀਰਾ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ-ਮਹਤ੍, ਤੇਨ ਬਲਾਸਹਿਤੇਨ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਕਾਲੇ-ਯਥਾਵਸਰਮਨੁਵਾਸਨਯੋਗ੍ਯੇ, ਮਧੁਰੌਸਧਸਾਧਿਤੈਸ੍ਤੈਲੈਰਨੁਵਾਸਨਂ ਦੇਯਮ੍|

Adhikarana vAtarakte pittA madhuyaShTItailAdinA secanam (56) · Śloka 56

ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਬਲਾਤੈਲਘਤਕ੍ਸੀਰੈਸ਼੍ਚ ਸੇਚਨਮ੍| ਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯੇਣ ਵਾਰਿਣਾ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਵਾ||੫੬||

ਸ੦-ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਤੈਲੇਨ ਬਲਾਤੈਲੇਨ ਘਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਸੇਚਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ-ਕ੍ਵਾਥੇਨ, ਵਾ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਵਾਤੇ ਸੇਚਨਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|

Adhikarana vAtaraktekaPAvRute yavAnnAdi svedanirUhAdayaH purANa ghRutAdi ca (57-58) · Śloka 58

ਕਫਾਵਤੇ ਯਵਾਨ੍ਨਾਨਿ ਜਾਙ੍ਗਲਾ ਮਗਪਕ੍ਸਿਣਃ| ਸ੍ਵੇਦਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਨਿਰੂਹਾਸ਼੍ਚ ਵਮਨਂ ਸਵਿਰੇਚਨਮ੍||੫੭|| ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਚ ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਜਂ ਹਿਤਮ੍| |੫੮|

ਸ੦-ਕਫਾਵਤੇ ਯਵਾਨ੍ਨਾਨਿ ਹਿਤਾਨਿ| ਜਾਙ੍ਗਲਾ ਮਗਾਃ ਪਕ੍ਸਿਣਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਵੇਦਾ ਹਿਤਾਃ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਨਿਰੂਹਾਃ-ਆਸ੍ਥਾਪਨਵਿਸ਼ੇਸਾਸ਼੍ਚ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਵਮਨਂ ਸਵਿਰੇਚਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਸਰ੍ਪਿਃ, ਤਿਲਸਰ੍ਸਪਜਂ ਚ ਤੈਲਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAte kaphAvRute Adau pittajayaH (58) · Śloka 58

| ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਿਤ੍ਤਮਾਦੌ ਵਿਨਿਰ੍ਜਯੇਤ੍||੫੮||

ਸ੦-ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵਾਤ ਆਦਾਵੇਵ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕਫਂ ਵਾਤਯੁਕ੍ਤਂ ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana vAte raktAvRute vAtarakteshoNitikIkriyA (59) · Śloka 59

ਕਾਰਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| |੫੯|

ਸ੦-ਰਕ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟੇ ਵਾਤੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte mAMsAvRute svedAdayaH (59) · Śloka 59

| ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਰਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਨੇਹੋ ਮਾਂਸਾਵਤੇ ਹਿਤਮ੍||੫੯||

ਸ੦-ਮਾਂਸਾਵਤੇ ਸ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਙ੍ਗਮਾਂਸਰਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਯਥਾਯੋਗਮੇਤਦ੍ਧਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte asthimjjasthe svedAdayaH,vAtarakte retasAvRute shukrasthavAtoktam (60) · Śloka 60

ਪ੍ਰਮੇਹਮੇਦੋਵਾਤਘ੍ਨਮਾਢ੍ਯਵਾਤੇ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍| ਮਹਾਸ੍ਨੇਹੋਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਸ੍ਥੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਰੇਤਸਾਵਤੇ||੬੦||

ਸ੦-ਆਢ੍ਯਵਾਤੇ-ਮੇਦਸਾਵਤੇ ਵਾਯੌ, ਪ੍ਰਮੇਹਨਂ ਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਚ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਂ-ਔਸਧਂ, ਹਿਤਮ੍| ਸ੦-ਅਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਸ੍ਥੇ ਵਾਤੇ ਮਹਸ੍ਨੇਹੋ-ਘਤਮਜ੍ਜਾਵਸਾਤੈਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਯਦ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਾਦਿਰ੍ਹਿਤਃ| ਰੇਤਸਾਵਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ-ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੌ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਵਾਤੋਕ੍ਤਂ (ਹ. ਚਿ. ਅ. ੨੧|੨੦) , ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte annAvRute pAcanIyAdi (61) · Śloka 61

ਅਨ੍ਨਾਵਤੇ ਪਾਚਨੀਯਂ ਵਮਨਂ ਦੀਪਨਂ ਲਘੁ| |੬੧|

ਸ੦-ਅਨ੍ਨੇਨਾਵਤੇ ਪਾਚਨੀਯਮੌਸਧਂ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਦੀਪਨੀਯਂ-ਆਗ੍ਨੇਯਂ, ਯਦੌਸਧਂ ਲਘੁ ਚ-ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ, ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte mUtrAvRute mUtralAdi (61) · Śloka 61

| ਮੂਤ੍ਰਾਵਤੇ ਮੂਤ੍ਰਲਾਨਿ ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯਃ|੬੧|

ਸ੦-ਮੂਤ੍ਰੇਣਾਵਤੇ ਵਾਤੇ ਮੂਤ੍ਰਲਾਨਿ-ਤ੍ਰਪੁਸਾਦੀਨਿ, ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯੋਃ ਹਿਤਾਃ|

Adhikarana vAtarakte purIShAvRute eraNDatailAdi (61) · Śloka 61

ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਰ੍ਚਃਸ੍ਥੇ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚ ਮੇਦਿਨਃ| ||੬੧||

ਸ੦-ਵਰ੍ਚਸਾਵਤੇ ਵਾਤ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼੍ਚ ਮੇਦਿਨੋ ਹਿਤਾਃ|

Adhikarana vAtarakte vAte sarvakuShTheShu sthAnAvRute kaPApittAvirUddhaM vAtAdhikenulomanaM strotaH shuddhikaraM bastivirecanaM rasAyanAni shilAjatu ityAdi (62-66) · Śloka 66

| ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਯਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੬੨|| ਸਰ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਵਤੇਪ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਿ| ਅਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਰਣਮ੍||੬੩|| ਯਾਪਨਾ ਬਸ੍ਤਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਮਧੁਰਾਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਃ| ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਂ ਮਦੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੬੪|| ਰਸਾਯਨਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੁਪਯੋਗਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਯਸਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਗੁਗ੍ਗੁਲੋਃ||੬੫|| ਲੇਹੋ ਵਾ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਕਾਦਸ਼ਸਿਤਾਸ਼ਿਤਃ| |੬੬|

ਸ੦-ਸਰ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਵਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਿ-ਵਾਯੌ, ਆਸ਼ੁ-ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ, ਯਦੌਸਧਂ ਕਫਪਿਤ੍ਤਯੋਰਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਵਾਤਸ੍ਯ ਚਾਨੁਲੋਮਨਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮ੍|ਸ੦-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਾਤ੍ਵਾਵਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਿ ਯਦਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਯਚ੍ਛੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਨਪਾਨੌਸਧਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਯਾਪਨਸਂਜ੍ਞਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਮਧੁਰਾਃ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਃ-ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਯਸ਼੍ਚ, ਹਿਤਾਃ| ਬਲਸ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ-ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ, ਮਦੁ ਵਿਰੇਚਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਰਸਾਯਨਪ੍ਰਯੋਗਾਣਾਮੁਪਯੋਗਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ, ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਲੇਹੋ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ੋ ਵਾ, ਤਦ੍ਵਦੇਕਾਦਸ਼ਸਿਤਾਸ਼ਿਤੋ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਰਸਾਯਨੋਕ੍ਤਃ (?), ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana vAtarakte apAne AvRute dIpanAdi (66-67) · Śloka 67

| ਅਪਾਨੇ ਤ੍ਵਾਵਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦੀਪਨਂ ਗ੍ਰਾਹਿ ਭੇਸਜਮ੍||੬੬|| ਵਾਤਾਨੁਲੋਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍| |੬੭|

ਸ੦-ਅਪਾਨੇ ਵਾਯੌ ਯੇਨਕੇਨਚਿਦਾਵਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਭੇਸਜਂ ਦੀਪਨਂ-ਅਗ੍ਨੇਃ, ਗ੍ਰਾਹਿ-ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਂ, ਵਾਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਨਂ ਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਯ-ਬਸ੍ਤੇਃ, ਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|

Adhikarana vAtarakte prANAdAvAvRutte sarvakuShTheShu M vicArya (67-68) · Śloka 68

| ਇਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤਃ ਪ੍ਰਓਕ੍ਤਮਾਵਤਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੬੭|| ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਂ ਭਿਸਕ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤਤ੍| |੬੮|

ਸ੦-ਇਤਿ-ਅਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਆਵਤਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ-ਔਸਧਂ, ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍| ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਾਵਤਾਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਤਤ੍-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ, ਭਿਸਕ੍ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ-ਵਿਚਾਰ੍ਯ, ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtarakte udAne AvRute UrdhvaM yojayetvAtarakte apAne AvRute anulomanam vAtarakte samAne avRute shamanam vAtarakte vyAne AvRute ridhAyojayet vAtarakte prANavAyoScaturBo rakShaNIyatvam vAtarakte evamAvRutavAtAdhikenAM svasthAnanayanama (68-70) · Śloka 70

| ਉਦਾਨਂ ਯੋਜਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਪਾਨਂ ਚਾਨੁਲੋਮਯੇਤ੍||੬੮|| ਸਮਾਨਂ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਵ੍ਯਾਨਂ ਤੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਣੋ ਰਕ੍ਸ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋਪਿ ਤਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ ਦੇਹਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ||੬੯|| ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਯੇਦੇਵਂ ਵਤਾਨ੍ ਵਾਤਾਨ੍ ਵਿਮਾਰ੍ਗਗਾਨ੍| |੭੦|

ਸ੦-ਉਦਾਨਾਖ੍ਯਂ ਵਾਯੁਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮੇਵ ਯੋਜਯੇਤ੍-ਯਤੋਸੌ ਸਦੈਵੋਰ੍ਧ੍ਵਗਾਮੀ, ਤਥਾ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਯਥੋਰ੍ਧ੍ਵਗਾਮੀ ਭਵਤਿ| ਅਪਾਨਾਖ੍ਯਂ ਚਾਨਿਲਮਨੁਲੋਮਯੇਤ੍-ਅਧੋਗਤਿਰ੍ਹ੍ਯਯਂ ਸਦੈਵ ਸਮੀਰਣਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਧੋਗਮਨਂ ਯਥਾਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯੇਤ ਤਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਮਾਨਾਖ੍ਯਂ ਵਾਯੁਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯੋ ਵਾਤਘ੍ਨੈਰੌਸਧੈਃ ਸ਼ਮਯੇਤ੍| ਅਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਤਃ-ਕਿਲ ਨਾਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਗਾਮਿਤਾ ਨੈਵਾਧੋਗਾਮਿਤਾ ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਹਿਤਮ੍, ਕਿਂ ਤਰ੍ਹਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰੇਵੇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤਿ| ਵ੍ਯਾਨਾਖ੍ਯਂ ਤੁ ਵਾਯੁਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਯੋਜਯੇਤ੍-ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋਮਧ੍ਯਗਮਨਂ ਯਥਾਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤਿ| ਤਥਾ, ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯੋਪਿ-ਉਦਾਨਾਪਾਨਸਮਾਨਵ੍ਯਾਨੇਭ੍ਯੋਪਿ, ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਸ੍ਯਃ-ਯ੍ਥੋਦਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਨਾਸ੍ਯ ਬਾਧਾ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ-ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ, ਸ੍ਥਿਤੌ ਸਤ੍ਯਾਂ ਦੇਹਸ੍ਯ-ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ, ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ-ਜੀਵਨਂ ਭਵਤਿ, ਪ੍ਰਾਣਂ ਵਿਨਾ ਨ ਜੀਵਤੀਤ੍ਯਥਃ| ਏਵਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਵਾਤਾਨ੍ ਵਿਮਾਰ੍ਗਗਾਨਾਵਤਾਨ੍ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtarakte sarvAvareNe pittaraktavarjite lashunarasAyanam (70-71) · Śloka 71

| ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਵਰਣਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਸਂਸਰ੍ਗਵਰ੍ਜਿਤਮ੍||੭੦|| ਰਸਾਯਨਵਿਧਾਨੇਨ ਲਸ਼ੁਨੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਲਿਤਃ| |੭੧|

ਸ੦-ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਵਰਣਂ ਵਾਤਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਸਂਸਰ੍ਗਵਰ੍ਜਿਤਂ ਰਸਾਯਨਵਿਧਿਨਾ ਸ਼ੀਲਿਤੋ ਲਸ਼ੁਨੋ ਹਨ੍ਤਿ| ਏਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਸਂਸਸ੍ਟਮਾਵਰਣਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਵਰਣਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਲਸ਼ੁਨਃ ਕੇਵਲ ਏਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana vAtarakte pittAvRute pittaharAde (71) · Śloka 71

| ਪਿਤ੍ਤਾਵਤੇ ਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੭੧||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਵਤ ਉਦਾਨਾਦੌ ਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਪਵਨਸ੍ਯ ਚਾਨੁਲੋਮਨਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtarakte raktAvRute tadvat khuDoktaM ca (72) · Śloka 72

ਰਕ੍ਤਾਵਤੇਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਖ਼ੁਡੋਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਹਰਂ ਵਿਵਿਧਂ ਚ ਰਸਾਯਨਮ੍||੭੨||

ਸ੦-ਰਕ੍ਤਾਵਤੇ ਤਦ੍ਵਤ੍-ਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਤਥੈਵ ਮਾਰੁਤਾਨੁਲੋਮਨਂ, ਹਿਤਮ੍| ਯਚ੍ਚ ਖ਼ੁਡੋਕ੍ਤਂ-ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍ਤਂ, ਭੇਸਜਂ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਨਿਲਹਰਂ ਚ ਹਿਤਮ੍, ਵਿਵਿਧਂ ਰਸਾਯਨਂ ਚ| ਵਿਵਿਧਂ-ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਂ, ਸਰ੍ਵਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਾਲੋਕ੍ਯ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਿਧੇਯਮ੍|

Adhikarana evam ccikitsitasthAnaM AyurvedaPalaBUtam (73) · Śloka 73

ਯਥਾਨਿਦਾਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਿਤਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍| ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਫਲਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਤ੍ਸਦ੍ਯੋਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨਾਤ੍||੭੩||

ਸ੦-ਇਤਿ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਯਥਾਨਿਦਾਨਂ-ਨਿਦਾਨਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ, ਯਥੋਦ੍ਦੇਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਅਨਯਾ ਰੀਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍| ਏਤਚ੍ਚਾਯੁਰ੍ਵੇਦਫਲਭੂਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮ੍, ਏਤਦੁਪਦੇਸ਼ੇਨ ਸਦ੍ਯੋਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਨਾਦ੍ਧੇਤੋਃ|

Adhikarana auShadhasya paryAyAH iti cikitsitasthAnam (22) · Śloka 22

ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਹਿਤਂ ਪਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍| ਭੇਸਜਂ ਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਾਯੈਃ ਸ੍ਮਤਮੌਸਧਮ੍||੭੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੨||

ਸ੦-ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਦਯ ਔਸਧਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਾਯਾਃ ਸ੍ਮਤਾ ਇਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੨||