22. vātaśōṇitacikitsitadhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಂ ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಾರಭ್ಯತೇ| ಯತೋ ವಾತಶೋಣಿತಾಖ್ಯೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಪ್ರಾಯೋ ವಾತವ್ಯಾಧಿರೇವ| ಶೋಣಿತಯುಕ್ತೇನ ವಾಯುನಾ ಕೃತತ್ವಾದ್ಬಹುವಕ್ತವ್ಯಾಚ್ಚ ಪೃಥಗಸ್ಯೋಪದೇಶಃ, ಇತ್ಯತ ಆಹ-

Adhikarana vAtashoNitacikitsitAdhyAyaH vAtarakte alpAlpaM raktaharaNam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ವಾತಶೋಣಿತಿನೋ ರಕ್ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಬಹುಶೋ ಹರೇತ್| ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಪಾಲಯನ್ ವಾಯುಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೧||

ಸ೦-ವಾತಶೋಣಿತಿನೋ ನರಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸತೋ ಬಹೂನ್ ವಾರಾನ್ ಲೋಹಿತಮಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಹರೇದ್ವಾತಕೋಪಭಯಾತ್| ಅತ ಏವಾಹ,-ಪಾಲಯನ್ ವಾಯುಮ್, ತಥಾ ಯಥಾದೋಷಂ-ದೋಷಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ತಥಾ ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಯಥಾದೋಷಮಿತ್ಯುಪಲಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್, ದೂಷ್ಯಾದ್ಯನತಿಕ್ರಮೇಣಾಪಿ ರಕ್ತಂ ಹರೇತ್|

Adhikarana vAtarakte rUgrAgAdiyute jalaukoBiH vAtarakte cimacimAdiyute shRu~ggatumbaiH vAtarakte deshAntaragate pracCAnasirABiH (2-3) · Śloka 3

ರುಗ್ರಾಗತೋದದಾಹೇಷು ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಿನಿರ್ಹರೇತ್| ಶೃಙ್ಗತುಮ್ಬೈಶ್ಚಿಮಿಚಿಮಾಕಣ್ಡೂರುಗ್ದೂಯನಾನ್ವಿತಮ್||೨|| ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನ ಸಿರಾಭಿರ್ವಾ ದೇಶಾದ್ದೇಶಾನ್ತರಂ ವ್ರಜತ್| |೩|

ಸ೦-ರುಗ್ರಾಗಾದಿಷು ಸತ್ಸು ಜಲೌಕೋಭೀ ರುಧಿರಂ ಹರೇತ್| ಚಿಮಿಚಿಮಾದ್ಯನ್ವಿತಂ ರಕ್ತಂ ಶೃಙ್ಗತುಮ್ಬೈರ್ಹರೇತ್| ದೇಶಾದ್ದೇಶಾನ್ತರಂ ಗಚ್ಛದಸೃಕ್ ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನ ಸಿರಯಾ ವಾ ಹರೇತ್|

Adhikarana vAtarakte a~ggaglAnyAdau raktastrAvaniShedhaH vAtarakte raktakShayAt gamBIrashothAdayaH (3-4) · Śloka 4

| ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನೌ ತು ನ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ರೂಕ್ಷೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಚ ಯತ್||೩|| ಗಮ್ಭೀರಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕಮ್ಪಂ ಸ್ನಾಯುಸಿರಾಮಯಾನ್| ಗ್ಲಾನಿಮನ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಾತೋತ್ಥಾನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾಯುರಸೃಕ್ಷಯಾತ್||೪||

ಸ೦-ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನೌ ತು ಸತ್ಯಾಂ ನ ಸಾಧ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ರೂಕ್ಷೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಚ ಯದ್ರಕ್ತಂ ತದಪಿ ನ ಸ್ರಾವ್ಯಮ್| ರೂಕ್ಷೇ ಸತಿ ವಾತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಸೇವೇತ| ನನು, ಕಸ್ಮಾದ್ರಕ್ತಸ್ರಾವೋ ನ ವಿಧೀಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ-ವಾಯುರಸೃಕ್ಕ್ಷಯಾದ್ಗಮ್ಭೀರಶೋಫಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte virecye snehavirecanam (5) · Śloka 5

ವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ತು ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| |೫|

ಸ೦-ವಿರೇಚನಯೋಗ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ವಿರೇಚನದ್ರವ್ಯೇಃ ಸ್ನೇಹಯುತೈರ್ವಿರೇಚನೀಯಃ|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike purANaM ghRutam (5) · Śloka 5

ವಾತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಪುರಾಣಂ ಪಾಯಯೇದ್ಘೃತಮ್| ||೫||

ವಾತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike shrAvaNyAdighRutam (6) · Śloka 6

ಶ್ರಾವಣೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಿಣೀಜೀವಕೈಃ ಸಮೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಷಭಕೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾತರಕ್ತನುತ್||೬||

ಸ೦-ಶ್ರಾವಣ್ಯಾದಿಭಿಃ ಋಷಭಯುಕ್ತೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ದುಗ್ಧಯುಕ್ತಂ ವಾ ವಾತಶೋಣಿತಹೃತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike drAkShAdighRutam vAtarakte vAtAdhike guDUcIsiddhaN kShIram vAtarakte vAtAdhike tailapayaH sharkarAmishRuNam (7-8) · Śloka 8

ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕವರಿಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ತಥಾ ಕ್ಷೀರಂ ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸೇ ಶೃತಮ್||೭|| ತೈಲಂ ಪಯಃ ಶರ್ಕರಾಂ ಚ ಪಾಯಯೇದ್ವಾ ಸುಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| |೮|

ಸ೦-ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕಯೋಃ ಕ್ವಾಥೇ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಘೃತಂ ಸಶರ್ಕರಂ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರಂ ಚ ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸೇ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ತೈಲಾದಿ ವಾ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಿತಂ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike balAdikShIram (8-9) · Śloka 9

| ಬಲಾಶತಾವರೀರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲೈಃ ಸಪೀಲುಭಿಃ||೮|| ಶ್ಯಾಮೈರಣ್ಡಸ್ಥಿರಾಭಿಶ್ಚ ವಾತಾರ್ತಿಘ್ನಂ ಶೃತಂ ಪಯಃ| |೯|

ಸ೦-ಬಲಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ಪಯೋ ವಾತರುಜಾನಾಶನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike doShanulomanaM kShIram (9) · Śloka 9

| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್||೯||

ಸ೦-ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಗೋಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ದೋಷಾನುಲೋಮನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte pittAdhike shatAvaryAdikvAthaHvAtarakte pittAsvadutiktasiddhaM dhRutaM kShIraM vA (10) · Śloka 10

ಪೈತ್ತೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ವರೀತಿಕ್ತಾಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಮೃತಾಃ| ಪಿಬೇದ್ಧೃತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಸಾಧಿತಮ್||೧೦||

ಸ೦-ಪೈತ್ತೇ-ಪಿತ್ತಾಧಿಕೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ, ಶತಾವರ್ಯಾದೀನ್ ಪಕ್ತ್ವಾ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana vAtarakte pittAbahudoShe virekArtha eraNDatailam (11) · Śloka 11

ಕ್ಷೀರೇಣೈರಣ್ಡತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ಬಹುದೋಷೋ ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೌದನಾಶನಃ||೧೧||

ಸ೦-ಬಹುದೋಷೋ ನರೋ ವಿರೇಕಾರ್ಥಮೇರಣ್ಡತೈಲಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷೀರೌದನಾಶೀ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte pittAdoShe harItakI kaShAyaH,vAtarakte pittAdoShe trivRutAcUrNam (12) · Śloka 12

ಕಷಾಯಮಭಯಾನಾಂ ವಾ ಪಾಯಯೇದ್ಧೃತಭರ್ಜಿತಮ್| ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಿವೃತಾಚೂರ್ಣೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ||೧೨||

ಸ೦-ಅಥವಾ, ಹರೀತಕೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಘೃತಭರ್ಜಿತಂ ಪಾಯಯೇತ್| ತ್ರಿವೃತಾಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte pittadoShe kShIrabastayaH vAtarakte pittadoShebastiprashaMsA (13-14) · Śloka 14

ನಿರ್ಹರೇದ್ವಾ ಮಲಂ ತಸ್ಯ ಸಘೃತೈಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ| ನ ಹಿ ಬಸ್ತಿಸಮಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧೩|| ವಿಶೇಷಾತ್ಪ್ಯುಪಾರ್ಶ್ವೋರುಪರ್ವಾಸ್ಥಿಜಠರಾರ್ತಿಷು| |೧೪|

ಸ೦-ಅಥವಾ ತಸ್ಯ-ವಾತರಕ್ತವತೋ, ಮಲಂ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿರ್ಘೃತಾನ್ವಿತೈರ್ನಿರ್ಹರೇತ್| ಯಸ್ಮಾದ್ಬಸ್ತಿತುಲ್ಯಂ ನಾನ್ಯದ್ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಸ್ತಿ| ವಿಶೇಷೇಣ ಪಾಥ್ವಾದಿಪೀಡಾಸು ಬಸ್ತಿರ್ಹಿತಃ|

Adhikarana vAtarakte kaPAdhike mustAdikathaH (14-15) · Śloka 15

| ಮುಸ್ತಾಧಾತ್ರೀಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ಪಿಬೇತ್ಕ್ವಾಥಂ ಕಫೋಲ್ಬಣೇ||೧೪|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ವಾ ಗುಡೂಚೀಂ ವಾ ಯಥಾತಥಾ| |೧೫|

ಸ೦-ಮುಸ್ತಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಂ ಕಫೋತ್ತರೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ ಪಿಬೇತ್| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕ್ವಾಥಂ ವಾ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಸರ್ವೇಣ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಗುಡೂಚೀಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana vAtarakterakte kaPAdhike triPalAkvAthaH,vAtarakte kaPAdhike guDUcIkvAthAdi vAtarakte kaPAdhike raktesneho vamanaM rUkShaNaM ca vAtarakte tridoShaje shUlAnvite triPalAdikalkaH (15-18) · Śloka 18

| ಯಥಾರ್ಹಸ್ನೇಹಪೀತಂ ಚ ವಾಮಿತಂ ಮೃದು ರೂಕ್ಷಯೇತ್||೧೫|| ತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಪತ್ರೈಲಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಚಿತ್ರಕಂ ವಚಾಮ್| ವಿಡಙ್ಗಮ್ ಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಲೋಮಶಾಂ ವೃಷಕಂ ತ್ವಚಮ್||೧೬|| ಋದ್ಧಿಂ ಲಾಙ್ಗಲಿಕೀಂ ಚವ್ಯಂ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಪೇಷಯೇತ್| ಕಲ್ಯೇ ಲಿಪ್ತ್ವಾಽಽಯಸೀಂ ಪಾತ್ರೀಂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಭಕ್ಷಯೇದಿದಮ್||೧೭|| ವಾತಾಸ್ರೇ ಸರ್ವದೋಷೇಽಪಿ ಪರಂ ಶೂಲಾನ್ವಿತೇ ಹಿತಮ್| |೧೮|

ಸ೦-ಯೋ ಯಸ್ಯಾರ್ಹಃ ಸ್ನೇಹಸ್ತಂ ಪೀತವನ್ತಂ ಕೃತವಮನಂ ಚ ಮೃದು ಕೃತ್ವಾ ರೂಕ್ಷಯೇತ್| ಸ೦-ತ್ರಿಫಲಾದೀನಿ ಸಮಾಂಶಾನಿ ಜಲೇನ ಪೇಷಯೇತ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪ್ರಭಾತೇ ಲೌಹೀಂ ಪಾತ್ರೀಂ ಲಿಪ್ತ್ವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಇದಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಏತಚ್ಚ ವಾತರಕ್ತೇ ಸರ್ವದೋಷೇಽಪಿ ಪರಂ ಶೂಲಾನ್ವಿತೇ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje kokilAkShakakvAthaH (18-19) · Śloka 19

| ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಕನಿರ್ಯೂಹಃ ಪೀತಸ್ತಚ್ಛಾಕಭೋಜಿನಾ||೧೮|| ಕೃಪಾಭ್ಯಾಸ ಇವ ಕ್ರೋಧಂ ವಾತರಕ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| |೧೯|

ಸ೦-ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಭೋಜಿನಾ ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಕಕ್ವಾಥಃ ಪೀತೋ ವಾತರಕ್ತಂ ಶಮಯತಿ| ಕೃಪಾಭ್ಯಾಸಃ ಕ್ರೋಧಂ ಯಥಾ|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje lelItakIvasA (19-20) · Śloka 20

| ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ವಾ ರಸೈರ್ಲೇಲೀತಕೀಂ ವಸಾಮ್||೧೯|| ಖುಡಂ ಸುರೂಢಮಪ್ಯಙ್ಗೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಿಬನ್ ಜಯೇತ್| |೨೦|

ಸ೦-ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ರಸೈರಾಮಲಕರಸೈರ್ವಾ ಲೇಲೀತಕೀಂ ವಸಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಿಬನ್ ಶರೀರೇ ಖುಡಂ ಸುಸ್ಥಿರೀಭೂತಮಪಿ ಜಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte ityAByantaraM karmaM vAtarakte ataH paraM bAhyam (20) · Śloka 20

| ಇತ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕರ್ಮಬಾಹ್ಯಮತಃ ಪರಮ್||೨೦||

ಸ೦-ಇತಿ-ಏವಂ, ಅಭ್ಯನ್ತರಂ ಕರ್ಮ-ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತಮ್| ಸ೦-ಅತಃ ಪರಂ ಬಾಹ್ಯಂ ಕರ್ಮೋಚ್ಯತೇ|

Adhikarana vAtarakte jvaradAhArtau AranAlatailam (21) · Śloka 21

ಆರನಾಲಾಢಕೇ ತೈಲಂ ಪಾದಸರ್ಜರಸಂ ಶೃತಮ್| ಪ್ರಭೂತೇ ಖಜಿತಂ ತೋಯೇ ಜ್ವರದಾಹಾರ್ತಿನುತ್ಪರಮ್||೨೧||

ಸ೦-ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯಾಢಕೇ ತೈಲಂ ಚತುರ್ಥಭಾಗಸರ್ಜರಸಂ ಪಕ್ವಂ ಪ್ರಭೂತೇ ಜಲೇ ಮಥಿತಂ ಪರಂ ಜ್ವರದಾಹಾರ್ತಿನುತ್|

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM piNDatailam (22) · Śloka 22

ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮಞ್ಜಿಷ್ಠಂ ಸಸರ್ಜರಸಸಾರಿವಮ್| ಪಿಣ್ಡತೈಲಂ ತದಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ವಾತರಕ್ತರುಜಾಪಹಮ್||೨೨||

ಸ೦-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಸಹ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸರ್ಜರಸಸಾರಿವಾಭಿರಾವಾಪರೂಪಾಭಿರ್ವರ್ತತೇ ಯತ್ತದೇವಭೂತಂ ಸತ್ಪಿಣ್ಡತೈಲಮುಚ್ಯತೇ| ತಚ್ಚಾಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ವಾತರಕ್ತರುಜಾಹರಮ್|

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM dashamUlashRutakShIreNa pariShekaH,vAtarakte rUjAyAM koShNasarpiShA (23) · Śloka 23

ದಶಮೂಲಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸದ್ಯಃ ಶೂಲನಿವಾರಣಮ್| ಪರಿಷೇಕೋಽನಿಲಪ್ರಾಯೇ ತದ್ವತ್ಕೋಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ||೨೩||

ಸ೦-ದಶಮೂಲೇನ ಕ್ಷೀರಂ ಸಿದ್ಧಂ ಶೀಘ್ರಮೇವ ಶೂಲಹೃತ್, ಪರಿಷೇಕೇಣೇತ್ಯರ್ಥಾದವಗಮ್ಯತೇ| ಅತ ಏವಾಹ-ಪರಿಷೇಕೋಽನಿಲಪ್ರಾಯೇ| ತಥೇವ ಕೋಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ-ಘೃತೇನ, ಹಿತಃ|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte madhurasiddhasnehaiH pariShekaH (24) · Śloka 24

ಸ್ನೇಹೈರ್ಮಧುರಸಿದ್ಧೈರ್ವಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಶೂಕಾರ್ತಂ ಕೋಷ್ಣೈರ್ದಾಹೇ ತು ಶೀತಲೈಃ||೨೪||

ಸ೦-ಅಥವಾ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿಭಿರಾರ್ತಂ ನರಂ ಚತುರ್ಭಿರ್ಮಧುರದ್ರವ್ಯಸಾಧಿತೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಕೋಷ್ಣೈಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ದಾಹೇ ಪುನಸ್ತೈರೇವ ಶೀತೈಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtegavyAdikShIraiH (25) · Śloka 25

ತದ್ವದ್ಗವ್ಯಾವಿಕಚ್ಛಾಗೈಃ ಕ್ಷೀರೈಸ್ತೈಲವಿಮಿಶ್ರಿತೈಃ| |೨೫|

ಅಥವಾ, ಗವ್ಯಾವಿಕಚ್ಛಾಗೈಃ ಕ್ಷೀರೈಸ್ತೈಲವಿಮಿಶ್ರಿತೈಃ ಕೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಶೂಲಾರ್ತಂ ತದ್ವತ್-ಪ್ರಾಗ್ವತ್, ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ದಾಹೇ ಪುನರೇತೈರೇವ ಕ್ಷೀತೈಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtejIvanIyakvAthaiHvAtarakte stamBAlaghupa~jcamUlakvAthaiH (25) · Śloka 25

| ನಿಃಕ್ವಾಥೈರ್ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ಲಘೋಃ||೨೫||

ಸ೦-ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ನಿಃಕ್ವಾಥೈರ್ಲಘೋರ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೈಃ ಕೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಾದ್ಯಾರ್ತಂ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ದಾಹೇ ತು ಶೀತಲೈಃ|

Adhikarana vAtarakte stamBadyArtedrAkShekShurasAdyaiH (26) · Śloka 26

ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುರಸಮದ್ಯಾನಿ ದಧಿಮಸ್ತ್ವಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಮ್| ಸೇಕಾರ್ಥಂ ತಣ್ಡುಲಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಮ್ಭಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೨೬||

ಸ೦-ದಾಹೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ ಇಕ್ಷುರಸ ಮದ್ಯಾನಿ ದಧಿಮಸ್ತ್ವಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಸೇಕಾರ್ಥಂ ಶಸ್ಯತೇ| ತಥಾ, ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಭಃ ಕ್ಷೌದ್ರಾಮ್ಭಃ ಶರ್ಕರಾಮ್ಭಶ್ಚ ಸೇಕಾರ್ಥಂ ಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana vAtarakte dAharUklkameShu priyanArIsparshaH (27) · Śloka 27

ಪ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಿಯಂವದಾ ನಾರ್ಯಶ್ಚನ್ದಮಾರ್ದ್ರಕರಸ್ತನಾಃ| ಸ್ಪರ್ಶಶೀತಾಹ್ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಾ ಘ್ನನ್ತಿ ದಾಹಂ ರುಜಂ ಕ್ಲಮಮ್||೨೭||

ಸ೦-ನಾರ್ಯಃ ಪ್ರಿಯಾಃ-ವಲ್ಲಭಾಃ, ಪ್ರಿಯವಚಸಶ್ಚನ್ದನೋನಾರ್ದ್ರಾಃ ಕರಾಃ ಸ್ತನಾಶ್ಚ ಯಾಸಾಂ ತಾಂ ಏವಂವಿಧಾಃ ಸ್ಪರ್ಶೇನ ಶೀತಾಃ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಾಶ್ಚ್ ದಾಹಂ [ ರುಜಂ ] ಕ್ಲಮಂ ಚ ಘ್ನನ್ತಿ|

Adhikarana vAtarakte sarAgAdike prapauNDarIkAdilepaH (28-29) · Śloka 29

ಸರಾಗೇ ಸರುಜೇ ದಾಹೇ ರಕ್ತಂ ಹೃತ್ವಾ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಾರ್ವೀಮಧುಕಚನ್ದನೈಃ||೨೮|| ಸಿತೋಪಲೈರಕಾಸಕ್ತುಮಸೂರೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ| ಲೇಪೋ ರುಗ್ದಾಹವೀಸರ್ಪರಾಗಶೋಫನಿಬರ್ಹಣಃ||೨೯||

ಸ೦-ದಾಹೇ ಸರಾಗೇ ಸತಿ ರಕ್ತಂ ಹೃತ್ವಾ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಸ ಚ ಲೇಪೋ ರುಗ್ದಾಹಾದಿನಿಬರ್ಹಣಃ| ದಾರ್ವೀ-ದಾರುಹರಿದ್ರಾ| ಮಧುಕಂ-ಯಷ್ಟೀಮಧು| ಸಿತೋಪಲಾ-ಶರ್ಕರಾ| ಏರಕಾಸಕ್ತುಃ-ಏರಕಾಬೀಜಸಕ್ತುಃ|

Adhikarana vAtarakte shUle vArandhasiddhaH kRusharo upanAhanam (30) · Śloka 30

ವಾತಘ್ನೈಃ ಸಾಧಿತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕೃಶರೋ ಮುದ್ಗಪಾಯಸಃ| ತಿಲಸರ್ಷಪಪಿಣ್ಡೈಶ್ಚ ಶೂಲಘ್ನಮುಪನಾಹನಮ್||೩೦||

ಸ೦-ಕೃಶರಃ-ತಿಲಮುದ್ಗಾದಿಕೃತೋ, ವಾತಘ್ನೈಃ ಸಾಧಿತೋ ಮುದ್ರಪಾಯಸೋ-ಮುದ್ರಕ್ಷೀರೇ ಯೋ ಮಿಶ್ರಿತಃ, ತಿಲಸರ್ಷಪಪಿಣ್ಡೈಶ್ಚೈತದುಪನಾಹನಂ ಶೂಲಘ್ನಮ್|

Adhikarana vAtarakte stamBAdike audakAdivesavArAH vAtarakte stamBAaudakAdivasA (31-32) · Śloka 32

ಔದಕಪ್ರಸಹಾನೂಪವೇಸವಾರಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುರುಪನಾಹನೇ||೩೧|| ಸ್ತಮ್ಭತೋದರುಗಾಯಾಮಶೋಫಾಙ್ಗಗ್ರಹನಾಶನಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾ ಸಪಯಸ್ಕಾ ವಸಾಽಪಿ ವಾ||೩೨||

ಸ೦-ಔದಕಾದ್ಯಾ ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸಾಧಿತಾಃ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾ ಉಪನಾಹೇನ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿನಾಶನಾಃ ಸ್ಯುಃ| ಅಥವಾ, ಔದಕಾದೀನಾಂ ವಸಾ ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾ ಸಪಯಸ್ಕಾ ಸ್ತಮ್ಭಾದಿನಾಶನಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte ghRutAdilepaH vAtarakte stamBA BRuShTatilalepaH (33) · Śloka 33

ಘೃತಂ ಸಹಚರಾನ್ಮೂಲಂ ಜೀವನ್ತೀ ಛಾಗಲಂ ಪಯಃ| ಲೇಪಃ ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಿಲಾಸ್ತದ್ವದ್ಭೃಷ್ಟಾಃ ಪಯಸಿ ನಿವೃತಾಃ||೩೩||

ಸ೦-ಸಹಚರಜೀವನ್ತೀಮೂಲಕಲ್ಕೋ ಘೃತಚ್ಛಾಗಪಯೋಮಿಶ್ರೋ ಲೇಪ ಉಪಯೋಗೀ ಭವತಿ| ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಿಲಾ ಭೃಷ್ಟಾಃ-ಭಜಿತಾಃ, ಪಯಸಿ-ಕ್ಷೀರೇ, ನಿವೃತಾಃ-ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಾಃ, ತದ್ವತ್-ಪ್ರಾಗ್ವತ್ ಪ್ರಲೇಪೇ ಯೋಜ್ಯಾಃ|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikedhike shUle umairaNDlepau (34) · Śloka 34

ಕ್ಷಾರಪ್ರಿಷ್ಟಕ್ಷುಮಾಂ ಲೇಪಮೇರಣ್ಡಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ವಾ| ಕುಘಾರ್ಚ್ಛೂಲನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ವಾಽನಿಲೇಽಧಿಕೇ||೩೪||

ಸ೦-ಕ್ಷುಮಾಂ-ಅತಸೀಂ, ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಾಮಧಿಕೇಽನಿಲೇ ಶೂಲನಿವೃತ್ಯರ್ಥಂ ಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯದ್ವಾ, ಏರಣ್ಡಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟಾನಿ ಶೂಲನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯದ್ವಾ, ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಕ್ಷೀರೇ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಶೂಲನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಲೇಪಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikemUtrAdipavkaM ghRutaM amya~jjanam (35) · Śloka 35

ಮೂತ್ರಕ್ಷಾರಸುರಾಪಕ್ವಂ ಘೃತಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್| |೩೫|

ಸ೦-ಮೂತ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಮಧಿಕೇಽನಿಲೇಽಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike siddhaM shuktaM sekABya~gge (36) · Śloka 36

| ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಧು ಶುಕ್ತಂ ವಾ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗೇ|೩೫| |೩೬|

ಸ೦-ಶುಕ್ತಂ-ಚುಕ್ರಂ, ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಸೇಕೇ ಪರಿಷೇಕೇಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ಹಿತಮ್||೩೬||

Adhikarana vAtarakterakte kaPottare shUle gRuhadhUmAdilepaH (35-36) · Śloka 36

| ಕಫೋತ್ತರೇ||೩೫|| ಗೃಹಧೂಮೋ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಪ್ರಲೇಪಃ ಶೂಲನುದ್ವಾತರಕ್ತೇ|೩೬|

ಸ೦-ಕಫೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಗೃಹಧೂಮಾದಿಪ್ರಲೇಪೋ ಹಿತೋ ಭವತಿ| ಶತಾಹ್ವಾ-ಶತಪುಷ್ಪಾ| ರಜನೀದ್ವಯಂ-ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ|

Adhikarana vAtarakte vAtaraktekaPottare madhushiprubIjalepaH (36-37) · Śloka 37

| ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ||೩೬|| ಮಧುಶಿಗ್ರೋರ್ಹಿತಂ ತದ್ವದ್ಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಸಂಯುತಮ್| |೩೭|

ಸ೦-ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಮಧುಶಿಗ್ರೋರ್ಬೀಜಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಸಂಯುಕ್ತಂ ತದ್ವತ್-ಪ್ರಲೇಪೇ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte vAtarakte amlaiH secanam (37) · Śloka 37

| ಮುಹೂರ್ತಲಿಪ್ತಮಮ್ಲೈಶ್ಚ ಸಿಞ್ಚೇದ್ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ||೩೭||

ಸ೦-ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತಲಿಪ್ತಮರ್ಥಾದೇವ ಕಾಞ್ಜಿಕಪಿಷ್ಟಮಧುಶಿಗ್ರುಬೀಜೇನ ಲಿಪ್ತಮಮ್ಲೈಃ-ಶುಕ್ತಾದಿಭಿಃ, ಸಿಞ್ಚೇತ್|

Adhikarana vAtarakte uttAne lepAdayaH (38) · Śloka 38

ಉತ್ತಾನಂ ಲೇಪನಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹನೈಃ| |೩೮|

ಸ೦-ಉತ್ತಾನಂ ವಾತರಕ್ತಂ ಲೇಪಾದಿಭಿರಾಚರೇತ್-ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್|

Adhikarana vAtarakte gamBIre lepAdayaH (38) · Śloka 38

| ವಿರೇಕಾಸ್ಥಾಪನಸ್ನೇಹಪಾನೈರ್ಗಮ್ಭೀರಮಾಚರೇತ್||೩೮||

ಸ೦-ಗಮ್ಭೀರಂ ವಾತಶೋಣಿತಂ ವಿರೇಕಾದಿಭಿರಾಚರೇತ್|

Adhikarana vAtarakte vAtarakteShleShmottare koShNA lepAdyAH shItalepanAdyaurvidAhAdivRuddhi (39) · Śloka 39

ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರೇ ಕೋಷ್ಣಾ ಲೇಪದ್ಯಾಸ್ತತ್ರ ಶೀತಲೈಃ| ವಿದಾಹಶೋಫರುಕ್ಕಣ್ಡೂವಿವೃದ್ಧಿಃ ಸ್ತಮ್ಭನಾದ್ಭವೇತ್||೩೯||

ಸ೦-ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರ ಉತ್ತಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತೇ ಲೇಪಾದ್ಯಾಃ ಕೋಷ್ಣಾ ಹಿತಾಃ| ತತ್ರ-ತಸ್ಮಿನ್ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರೇ, ಶೀತಲೈರ್ಲೇಪನೈಃ ಸ್ತಮ್ಭನಾತ್ ವಿದಾಹಾದೀನಾಂ ವಿವೃದ್ಭಿರ್ಭವತಿ|

Adhikarana vAtarakte pittaraktottare himAle pAdyAH uShNaiH lpoShAdayaH (40) · Śloka 40

ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಲೇಪಾದಯೋ ಹಿಮಾಃ| ಉಷ್ಣೈಃ ಪ್ಲೋಷೋಷರುಗ್ರಾಗಸ್ವೇದಾವದರಣೋದ್ಭವಃ||೪೦||

ಸ೦-ವಾತರಕ್ತೇ ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ತರೇ ಹಿಮಾಃ ಶೀತಾ ಲೇಪಾದಯೋ ಹಿತಾಃ| ತತ್ರ ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತ ಉಷ್ಣೈರ್ಲೇಪೈಃ ಪ್ಲೇಷಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ|

Adhikarana vAtarakte madhuyaShTItailam (41-44) · Śloka 44

ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಃ ಪಲಶತಂ ಕಷಾಯೇ ಪಾದಶೇಷಿತೇ| ತೈಲಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಚೇತ್ಕಲ್ಕೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೪೧|| ಸ್ಥಿರಾತಾಮಲಕೀದೂರ್ವಾಪಯಸ್ಯಾಭೀರುಚನ್ದನೈಃ| ಲೋಹಹಂಸಪದೀಮಾಂಸೀದ್ವಿಮೇದಾಮಧುಪರ್ಣಿಭಿಃ||೪೨|| ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಶತಪುಷ್ಪರ್ದ್ಧಿಪದ್ಮಕೈಃ| ಜೀವಕರ್ಷಭಜೀವನ್ತೀತ್ವಕ್ಽಽಪತ್ರನಖವಾಲಕೈಃ||೪೩|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಾರಿವೈನ್ದ್ರೀವಿತುನ್ನಕೈಃ| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಂ ವಾತಸೃಕ್ಽಽಪಿತ್ತದಾಹಜ್ವರಾರ್ತಿನುತ್||೪೪||

ಸ೦-ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಃ ಪಲಶತಂ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪನಯಾ ಕ್ವಥಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ಕಷಾಯೇ ಪಾದಶೇಷಿತೇ ಚತುರ್ಭಾಗಾವಶಿಷ್ಟೇ ತೈಲಸ್ಯಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಮಾಢಕಪ್ರಮಾಣೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ತುಲ್ಯಂ ಸ್ಥಿರಾದಿಭಿಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ ಕಲ್ಕೀಕೃತೈರ್ಯುಕ್ತಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ತೈಲಂ ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಂ-ಪಾನೇ ನಸ್ಯೇಽನುವಾಸನೇ ಬಸ್ತೌ ಚ ಯೋಜಿತಂ, ವಾತಾಸೃಗಾದೀನಾಮರ್ತಿನುದ್ಭವೇತ್| ಸ್ಥಿರಾ-ಶಾಲಿಪರ್ಣೀ| ತಾಮಲಕೀ-ಭೂಧಾತ್ರೀ| ಪಯಸ್ಯಾ-ಅರ್ಕಪುಷ್ಪೀ| ಅಭೀರುಃ-ಶತಾವರೀ| ಲೋಹಂ-ಅಗರು| ಹಂಸಪದೀ-ಕೀಟಮಾರೀ| ಮಧುಪರ್ಣೀ-ಗುಡೂಚೀ| ಐನ್ದ್ರೀ-ವಿಶಾಲಾ| ವಿತುನ್ನಕಂ-ಪರಿಪೇಲವಮ್|

Adhikarana vAtarakte balAtailam (45-46) · Śloka 46

ಬಲಾಕಷಾಯಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್| ಸಹಸ್ರಶತಪಾಕಂ ತದ್ವಾತಾಸೃಗ್ವಾತರೋಗನುತ್||೪೫|| ರಸಾಯನಂ ಮುಖ್ಯತಮಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪ್ರಸಾದನಮ್| ಜೀವನಂ ಬೃಹಣಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಶುಕ್ರಾಸೃಗ್ದೋಷನಾಶನಮ್||೪೬||

ಸ೦-ಬಲಾಕಷಾಯೇಣ ಕಲ್ಕೇನ ಚ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಮಂ ತುಲ್ಯಂ ಪಚೇತ್| ತತ್-ತೈಲಂ, ಸಹಸ್ರಪಾಕಂ ಶತಪಾಕಂ ವಾ ವಾತಶೋಣಿತವಾತರೋಗಹರಮ್| ತಥಾ, ಮುಖ್ಯತಮಂ-ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್, ತದ್ರಸಾಯನಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ-ಚಕ್ಷುರಾದೀನಾಂ, ಪ್ರಸಾದನಂ-ಪ್ರಸಾದಜನಕಮ್| ಜೀವನಂ-ಪ್ರಾಣಧಾರಣಮ್| ಬೃಂಹಣಂ-ಉಪಚಯಕರಮ್| ಸ್ವರ್ಯಂ-ಸ್ವರಕರಮ್| ಶುಕ್ರಾಸೃಗ್ದೋಷಾಣಾಂ ನಾಶನಮ್|

Adhikarana vAtarakte mArgasaMrodhAtkupie vAte ADhcavAtoktaM karma, tataH snehanAdi (47-48) · Śloka 48

ಕುಪಿತೇ ಮಾರ್ಗಸಂರೋಧಾನ್ಮೇದಸೋ ವಾ ಕಫಸ್ಯ ವಾ| ಅತಿವೃದ್ಧ್ಯಾಽನಿಲೇ ಶಸ್ತಂ ನಾದೌ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣಮ್||೪೭|| ಕೃತ್ವಾ ತತ್ರಾಢ್ಯವಾತೋಕ್ತಂ ವಾತಶೋಣಿತಿಕಂ ತತಃ| ಭೇಷಜಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಚ್ಚ ರಕ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್||೪೮||

ಸ೦-ಅನಿಲೇ-ವಾತೇ, ಮೇದಸೋಽತಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ಕಫಸ್ಯ ವಾಽತಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಸಂರೋಧಾತ್ ಕಾರಣಾತ್ ಕುಪಿತೇ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣಮೌಷಧಮಾದೌ ನ ಶಸ್ತಮ್| ತತ್ರ-ಮೇದಸಾವೃತೇ ಕಫಾವೃತೇ ವಾ ವಾತೇ, ಆಢ್ಯವಾತೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತಂ ತತ್ಕಾರ್ಯಮ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ವಾತಶೋಣಿತಿಕಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಭೇಷಜಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯಚ್ಚಾಪಿ ರಕ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದನಂ ತದಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾದಿಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-

Adhikarana prANAdyAvRutavAtaraktecikitsA (49) · Śloka 49

ಪ್ರಾಣಾದಿಕೋಪೇ ಯುಗಪದ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯಥಾಮಯಮ್| ಯಥಾಸನ್ನಂ ಚ ಭೈಷಜ್ಯಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಯಥಾಬಲಮ್||೪೯||

ಸ೦-ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಯುಗಪತ್-ತುಲ್ಯಕಾಲಂ ಕೋಪೇ, ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ-ಯಥೋಕ್ತವಾತವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಯಥಾಮಯಂ-ಪ್ರಾಣಾದಿಕೋಪಜನಿತರೋಗಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ, ಯಥಾಸನ್ನಂ-ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮಾಸನ್ನಮನತಿಕ್ರಮ್ಯ, ಯಸ್ಮಿನ್ನೇವ ರೋಗೇ ಯ ಏವ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯತಮ ಆಸನ್ನಸ್ತಮೇವ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಯಥಾಬಲಂ-ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಬಲಿನಃ ಪೂರ್ವಪ್ರತೀಕಾರಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಇತ್ಯೇವಮತ್ರ ಭೈಷಜ್ಯಂ-ಔಷಧಂ, ವಿಕಲ್ಪ್ಯಂ-ವಿಕಲ್ಪನೀಯಂ, ಸ್ಯಾತ್-ಭವೇತ್|

Adhikarana vAte sAme svedAdayaH (50) · Śloka 50

ನೀತೇ ನಿರಾಮತಾಂ ಸಾಮೇ ಸ್ವೇದಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಃ| ರೂಕ್ಷೈಶ್ಚಾಲೇಪಸೇಕಾದ್ಯೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಕೇವಲವಾತನುತ್||೫೦||

ಸ೦-ಸಾಮೇ ವಾತೇ ಸ್ವೇದಾದಿಭಿಸ್ತಥಾ ರೂಕ್ಷೈಃ ಸೇಕಲೇಪಾದಿಭಿರ್ನಿರಾಮತಾಂ ನೀತೇ ಪಶ್ಚಾತ್ ಕೇವಲವಾತನುತ್-ಶುದ್ಧವಾತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ, ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana shoShAdayo vAtarakterogA navAH sAdhyAH (51-53) · Śloka 53

ಶೋಷಾಕ್ಷೇಪಣಸಙ್ಕೋಚಸ್ತಮ್ಭಸ್ವಪನಕಮ್ಪನಮ್| ಹನುಸ್ರಂಸೋಽರ್ದಿತಂ ಖಾಞ್ಜ್ಯಂ ಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಂ ಖುಡವಾತತಾ||೫೧|| ಸನ್ಧಿಚ್ಯುತಿಃ ಪಕ್ಷವಧೋ ಮೇದೋಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಗಾ ಗದಾಃ| ಏತೇ ಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾತ್ಸಿಧ್ಯೇಯುರ್ಯತ್ನತೋ ನವಾಃ||೫೨|| ತಸ್ಮಾಜ್ಜಯೇನ್ನವಾನೇತಾನ್ ಬಲಿನೋ ನಿರುಪದ್ರವಾನ್| |೫೩|

ಸ೦-ಶೋಷಃ-ಅಙ್ಗಶೋಷಃ| ಆಕ್ಷೇಪಣಂ-ಆಯಾಮಃ| ಸಙ್ಕೋಚಃ-ಅಙ್ಗಾವಯವಾನಾಮ್| ಸ್ತಮ್ಭೋ-ದಣ್ಡವತ್ ಸ್ತಬ್ಧತಾ| ಸ್ವಪನಂ-ಅಚೈತನ್ಯಮ್| ಕಮ್ಪನಂ-ವೇಪಥುಃ| ಹನುಸ್ರಂಸೋ-ಹನುಭ್ರಂಶಃ| ಅರ್ದಿತ್ತಂ-ವಾಯುನಾ ವಕ್ರೀಕೃತಂ ವಕ್ರಾರ್ಧಮ್| ಖಾಞ್ಜ್ಯಂ-ಖಞ್ಜತಾ| ಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಂ-ಪಙ್ಗುತಾ| ಖುಡವಾತೋ-ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಸನ್ಧಿಚ್ಯುತಿಃ-ಸ್ಥಾನಾದ್ಭ್ರಂಶಃ| ಪಕ್ಷವಧಃ-ಪಕ್ಷಾಘಾತಃ| ತಥಾ, ಯೇ ಗದಾಃ-ರೋಗಾಃ, ಮೇದಆದಿಸ್ಥಾನಸ್ಥಾ ಭವನ್ತಿ ತ ಏತೇ ಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಭಾವೇನ ಜಾತಾ ನವಾಃ-ಅಚಿರಕಾಲೋತ್ಪನ್ನಾಃ, ಯತ್ನತಃ ಸಿಧ್ಯೇಯುಃ, ಬಲಿನಃ ಪುಂಸಃ| ತಸ್ಮಾದೇತಾನ್ ಶೋಷಾದೀನ್ ನಿರುಪದ್ರವಾನ್ [ ನವಾನ್- ] ಶೀಘ್ರಜನ್ಮನೋ, ಜಯೇತ್-ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್|

Adhikarana vAte pittAvRute paryAyeNa shItoShNA kriyA vAte pittAvRute jIvanIyaM sarpiH dhanvamAMsAdi ca (53-54) · Śloka 54

| ವಾಯೌ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಶೀತಾಮುಷ್ಣಾಂ ಚ ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೫೩|| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾದ್ಯೋಜಯೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ಧನ್ವಮಾಂಸಂ ಯವಾಃ ಶಾಲಿರ್ವಿರೇಕಃ ಕ್ಷೀರವಾನ್ ಮೃದುಃ||೫೪||

ಸ೦-ವಾಯೌ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್-ಪರ್ಯಾಯೇಣ, ಶೀತಾಮುಷ್ಣಾಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಂ ಬಃಉಶಃ-ಶತಶೋ, ಯೋಜಯೇತ್| ತಥಾ, ಜೀವನೀಯಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಮಾತುರಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಧನ್ವಮಾಂಸಂ-ಜಾಙ್ಗಲಂ ಪಿಶಿತಂ, ಯೋಜ್ಯಮ್| ಯವಾಃ ಶಾಲಯಶ್ಚ, ತಥಾ ಕ್ಷೀರವಾನ್-ಕ್ಷೀರಯುಕ್ತೋ, ಮೃದುರ್ವಿರೇಕೋ ಯೋಜ್ಯಃ|

Adhikarana vAtarakte pittA sakShIrA bastayo~anu vAsanaM ca (55) · Śloka 55

ಸಕ್ಷೀರಾ ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಬಲಾಶೃತಮ್| ಕಾಲೇಽನುವಾಸನಂ ತೈಲೈರ್ಮಧುರೌಷಧಸಾಧಿತೈಃ||೫೫||

ಸ೦-ಅತ್ರಾಪಿ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ವಾಯೌ ಬಸ್ತಯಃ ಸಕ್ಷೀರಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ಪಞ್ಚಮೂಲಂ-ಮಹತ್, ತೇನ ಬಲಾಸಹಿತೇನ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್| ಕಾಲೇ-ಯಥಾವಸರಮನುವಾಸನಯೋಗ್ಯೇ, ಮಧುರೌಷಧಸಾಧಿತೈಸ್ತೈಲೈರನುವಾಸನಂ ದೇಯಮ್|

Adhikarana vAtarakte pittA madhuyaShTItailAdinA secanam (56) · Śloka 56

ಯಷ್ಟೀಮಧುಬಲಾತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಸೇಚನಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ವಾರಿಣಾ ಶೀತಲೇನ ವಾ||೫೬||

ಸ೦-ಮಧುಯಷ್ಟಿತೈಲೇನ ಬಲಾತೈಲೇನ ಘೃತೇನ ಕ್ಷೀರೇಣ ಚ ಸೇಚನಂ ಹಿತಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಕಷಾಯೇಣ-ಕ್ವಾಥೇನ, ವಾ ಶೀತಲೇನ ವಾರಿಣಾ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ವಾತೇ ಸೇಚನಂ ಯೋಜ್ಯಮ್|

Adhikarana vAtaraktekaPAvRute yavAnnAdi svedanirUhAdayaH purANa ghRutAdi ca (57-58) · Śloka 58

ಕಫಾವೃತೇ ಯವಾನ್ನಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ| ಸ್ವೇದಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ನಿರೂಹಾಶ್ಚ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್||೫೭|| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚ ತಿಲಸರ್ಷಪಜಂ ಹಿತಮ್| |೫೮|

ಸ೦-ಕಫಾವೃತೇ ಯವಾನ್ನಾನಿ ಹಿತಾನಿ| ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಶ್ಚ ತಥಾ ಸ್ವೇದಾ ಹಿತಾಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ನಿರೂಹಾಃ-ಆಸ್ಥಾಪನವಿಶೇಷಾಶ್ಚ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಂ ಹಿತಮ್| ಪುರಾಣಂ ಚ ಸರ್ಪಿಃ, ತಿಲಸರ್ಷಪಜಂ ಚ ತೈಲಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAte kaphAvRute Adau pittajayaH (58) · Śloka 58

| ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಕಫಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತಮಾದೌ ವಿನಿರ್ಜಯೇತ್||೫೮||

ಸ೦-ಕಫಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾತ ಆದಾವೇವ ಪಿತ್ತಂ ವಿನಿರ್ಹರೇತ್| ಪಶ್ಚಾತ್ ಕಫಂ ವಾತಯುಕ್ತಂ ಜಯೇತ್|

Adhikarana vAte raktAvRute vAtarakteshoNitikIkriyA (59) · Śloka 59

ಕಾರಯೇದ್ರಕ್ತಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾತಶೋಣಿತಿಕೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| |೫೯|

ಸ೦-ರಕ್ತಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾತೇ ವಾತಶೋಣಿತಿಕೀಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕಾರಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte mAMsAvRute svedAdayaH (59) · Śloka 59

| ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗರಸಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ನೇಹೋ ಮಾಂಸಾವೃತೇ ಹಿತಮ್||೫೯||

ಸ೦-ಮಾಂಸಾವೃತೇ ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗಮಾಂಸರಸಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಯಥಾಯೋಗಮೇತದ್ಧಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte asthimjjasthe svedAdayaH,vAtarakte retasAvRute shukrasthavAtoktam (60) · Śloka 60

ಪ್ರಮೇಹಮೇದೋವಾತಘ್ನಮಾಢ್ಯವಾತೇ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಮಹಾಸ್ನೇಹೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ರೇತಸಾಽಽವೃತೇ||೬೦||

ಸ೦-ಆಢ್ಯವಾತೇ-ಮೇದಸಾಽಽವೃತೇ ವಾಯೌ, ಪ್ರಮೇಹನಂ ಮೇದೋಘ್ನಂ ವಾತಘ್ನಂ ಚ ಭಿಷಗ್ಜಿತಂ-ಔಷಧಂ, ಹಿತಮ್| ಸ೦-ಅಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ವಾತೇ ಮಹಸ್ನೇಹೋ-ಘೃತಮಜ್ಜಾವಸಾತೈಲೈಃ ಸಿದ್ಧೋ, ಯದ್ವಾ ನಾರಾಯಣಾದಿರ್ಹಿತಃ| ರೇತಸಾಽಽವೃತೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ-ವಾತವ್ಯಾಧೌ ಶುಕ್ರಸ್ತವಾತೋಕ್ತಂ (ಹೃ. ಚಿ. ಅ. ೨೧|೨೦) , ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte annAvRute pAcanIyAdi (61) · Śloka 61

ಅನ್ನಾವೃತೇ ಪಾಚನೀಯಂ ವಮನಂ ದೀಪನಂ ಲಘು| |೬೧|

ಸ೦-ಅನ್ನೇನಾವೃತೇ ಪಾಚನೀಯಮೌಷಧಂ ವಮನಂ ಹಿತಮ್| ದೀಪನೀಯಂ-ಆಗ್ನೇಯಂ, ಯದೌಷಧಂ ಲಘು ಚ-ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ, ತತ್ಸರ್ವಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte mUtrAvRute mUtralAdi (61) · Śloka 61

| ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ಮೂತ್ರಲಾನಿ ಸ್ವೇದಾಶ್ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಯಃ|೬೧|

ಸ೦-ಮೂತ್ರೇಣಾವೃತೇ ವಾತೇ ಮೂತ್ರಲಾನಿ-ತ್ರಪುಸಾದೀನಿ, ಸ್ವೇದಾಶ್ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಯೋಃ ಹಿತಾಃ|

Adhikarana vAtarakte purIShAvRute eraNDatailAdi (61) · Śloka 61

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ವರ್ಚಃಸ್ಥೇ ಬಸ್ತಿಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಮೇದಿನಃ| ||೬೧||

ಸ೦-ವರ್ಚಸಾಽಽವೃತೇ ವಾತ ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ಬಸ್ತಯಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಮೇದಿನೋ ಹಿತಾಃ|

Adhikarana vAtarakte vAte sarvakuShTheShu sthAnAvRute kaPApittAvirUddhaM vAtAdhikenulomanaM strotaH shuddhikaraM bastivirecanaM rasAyanAni shilAjatu ityAdi (62-66) · Śloka 66

| ಕಫಪಿತ್ತಾವಿರುದ್ಧಂ ಯದ್ಯಶ್ಚ ವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೬೨|| ಸರ್ವಸ್ಥಾನಾವೃತೇಽಪ್ಯಾಶು ತತ್ಕಾರ್ಯಂ ಮಾತರಿಶ್ವನಿ| ಅನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶುದ್ಧಿಕಾರಣಮ್||೬೩|| ಯಾಪನಾ ಬಸ್ತಯಃ ಪ್ರಾಯೋ ಮಧುರಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ| ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಬಲಾಧಿಕ್ಯಂ ಮೃದು ಕಾರ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್||೬೪|| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮುಪಯೋಗಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಶಿಲಾಹ್ವಸ್ಯ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಯಸಾ ಶುದ್ಧಗುಗ್ಗುಲೋಃ||೬೫|| ಲೇಹೋ ವಾ ಭಾರ್ಗವಸ್ತದ್ವದೇಕಾದಶಸಿತಾಶಿತಃ| |೬೬|

ಸ೦-ಸರ್ವಸ್ಥಾನಾವೃತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಿ-ವಾಯೌ, ಆಶು-ಶೀಘ್ರಮೇವ, ಯದೌಷಧಂ ಕಫಪಿತ್ತಯೋರವಿರುದ್ಧಂ ವಾತಸ್ಯ ಚಾನುಲೋಮನಂ ತತ್ಕಾರ್ಯಮ್|ಸ೦-ತಸ್ಮಿನ್ ಸರ್ವಧಾತ್ವಾವೃತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಿ ಯದನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಯಚ್ಛುದ್ಧಿಕರಂ ತತ್ಸರ್ವಮನ್ನಪಾನೌಷಧಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಯಾಪನಸಂಜ್ಞಾ ಬಸ್ತಯೋ ಬಾಹುಲ್ಯೇನ ಮಧುರಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ-ಸ್ನೇಹಬಸ್ತಯಶ್ಚ, ಹಿತಾಃ| ಬಲಸ್ಯಾಧಿಕ್ಯಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ-ಬುದ್ಧ್ವಾ, ಮೃದು ವಿರೇಚನಂ ಹಿತಮ್| ಸರ್ವೇಷಾಂ ರಸಾಯನಪ್ರಯೋಗಾಣಾಮುಪಯೋಗಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ತಥಾ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಪ್ರಯೋಗಃ, ಭಾರ್ಗವೋ ಲೇಹೋ-ಬ್ರಾಹ್ಮರಸಾಯನೋಕ್ತಶ್ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶೋ ವಾ, ತದ್ವದೇಕಾದಶಸಿತಾಶಿತೋ-ಬ್ರಾಹ್ಮರಸಾಯನೋಕ್ತಃ (?), ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana vAtarakte apAne AvRute dIpanAdi (66-67) · Śloka 67

| ಅಪಾನೇ ತ್ವಾವೃತೇ ಸರ್ವಂ ದೀಪನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಭೇಷಜಮ್||೬೬|| ವಾತಾನುಲೋಮನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮೂತ್ರಾಶಯವಿಶೋಧನಮ್| |೬೭|

ಸ೦-ಅಪಾನೇ ವಾಯೌ ಯೇನಕೇನಚಿದಾವೃತೇ ಸರ್ವಂ ಭೇಷಜಂ ದೀಪನಂ-ಅಗ್ನೇಃ, ಗ್ರಾಹಿ-ಸಙ್ಗ್ರಹಣಂ, ವಾತಸ್ಯಾನುಲೋಮನಂ ಮೂತ್ರಾಶಯಸ್ಯ-ಬಸ್ತೇಃ, ವಿಶೋಧನಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಾರ್ಯಮ್|

Adhikarana vAtarakte prANAdAvAvRutte sarvakuShTheShu M vicArya (67-68) · Śloka 68

| ಇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರಓಕ್ತಮಾವೃತಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೬೭|| ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಭಿಷಕ್ಕುರ್ಯಾದ್ವಿತರ್ಕ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ತತ್| |೬೮|

ಸ೦-ಇತಿ-ಅನನ್ತರೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಆವೃತಾನಾಂ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ-ಔಷಧಂ, ಪ್ರೋಕ್ತಮ್| ಯತ್ ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮಾವೃತಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ತತ್-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ, ಭಿಷಕ್ ಸ್ವಯಮೇವ ವಿತರ್ಕ್ಯ-ವಿಚಾರ್ಯ, ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana vAtarakte udAne AvRute UrdhvaM yojayetvAtarakte apAne AvRute anulomanam vAtarakte samAne avRute shamanam vAtarakte vyAne AvRute ridhAyojayet vAtarakte prANavAyoScaturBo rakShaNIyatvam vAtarakte evamAvRutavAtAdhikenAM svasthAnanayanama (68-70) · Śloka 70

| ಉದಾನಂ ಯೋಜಯೇದೂರ್ಧ್ವಮಪಾನಂ ಚಾನುಲೋಮಯೇತ್||೬೮|| ಸಮಾನಂ ಶಮಯೇದ್ವಿದ್ವಾಂಸ್ತ್ರಿಧಾ ವ್ಯಾನಂ ತು ಯೋಜಯೇತ್| ಪ್ರಾಣೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋಽಪಿ ತತ್ಸ್ಥಿತೌ ದೇಹಸಂಸ್ಥಿತಿಃ||೬೯|| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ನಯೇದೇವಂ ವೃತಾನ್ ವಾತಾನ್ ವಿಮಾರ್ಗಗಾನ್| |೭೦|

ಸ೦-ಉದಾನಾಖ್ಯಂ ವಾಯುಮೂರ್ಧ್ವಮೇವ ಯೋಜಯೇತ್-ಯತೋಽಸೌ ಸದೈವೋರ್ಧ್ವಗಾಮೀ, ತಥಾ ಪ್ರಯತೇತ ಯಥೋರ್ಧ್ವಗಾಮೀ ಭವತಿ| ಅಪಾನಾಖ್ಯಂ ಚಾನಿಲಮನುಲೋಮಯೇತ್-ಅಧೋಗತಿರ್ಹ್ಯಯಂ ಸದೈವ ಸಮೀರಣಸ್ತಸ್ಮಾದಧೋಗಮನಂ ಯಥಾಽಸ್ಯ ಸಮ್ಪದ್ಯೇತ ತಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕಾರ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಮಾನಾಖ್ಯಂ ವಾಯುಂ ವಿದ್ವಾನ್ ವೈದ್ಯೋ ವಾತಘ್ನೈರೌಷಧೈಃ ಶಮಯೇತ್| ಅಯಮಭಿಪ್ರಾಯೋ ಗ್ರನ್ಥಕೃತಃ-ಕಿಲ ನಾಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಗಾಮಿತಾ ನೈವಾಧೋಗಾಮಿತಾ ಯಥಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಹಿತಮ್, ಕಿಂ ತರ್ಹಿ ಸ್ವಸ್ಥಾನಪ್ರತಿಪತ್ತಿರೇವೇತ್ಯೇವಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯೇತಿ| ವ್ಯಾನಾಖ್ಯಂ ತು ವಾಯುಂ ತ್ರಿಧಾ ಯೋಜಯೇತ್-ಊರ್ಧ್ವಾಧೋಮಧ್ಯಗಮನಂ ಯಥಾಽಸ್ಯ ಶರೀರೇ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯೇತಿ| ತಥಾ, ಪ್ರಾಣೋ ವಾಯುಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋಽಪಿ-ಉದಾನಾಪಾನಸಮಾನವ್ಯಾನೇಭ್ಯೋಽಪಿ, ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ರಕ್ಷ್ಯಃ-ಯ್ಥೋದಾನಾದಿಭಿರ್ನಾಸ್ಯ ಬಾಧಾ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತಥಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಯತಸ್ತಸ್ಯ-ಪ್ರಾಣಸ್ಯ, ಸ್ಥಿತೌ ಸತ್ಯಾಂ ದೇಹಸ್ಯ-ಶರೀರಸ್ಯ, ಸಂಸ್ಥಿತಿಃ-ಜೀವನಂ ಭವತಿ, ಪ್ರಾಣಂ ವಿನಾ ನ ಜೀವತೀತ್ಯಥಃ| ಏವಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ವಾತಾನ್ ವಿಮಾರ್ಗಗಾನಾವೃತಾನ್ ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ನಯೇತ್|

Adhikarana vAtarakte sarvAvareNe pittaraktavarjite lashunarasAyanam (70-71) · Śloka 71

| ಸರ್ವಂ ಚಾವರಣಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಸಂಸರ್ಗವರ್ಜಿತಮ್||೭೦|| ರಸಾಯನವಿಧಾನೇನ ಲಶುನೋ ಹನ್ತಿ ಶೀಲಿತಃ| |೭೧|

ಸ೦-ಸರ್ವಮೇವಾವರಣಂ ವಾತಾನಾಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಸಂಸರ್ಗವರ್ಜಿತಂ ರಸಾಯನವಿಧಿನಾ ಶೀಲಿತೋ ಲಶುನೋ ಹನ್ತಿ| ಏತೇನ ಪಿತ್ತರಕ್ತಸಂಸೃಷ್ಟಮಾವರಣಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಸರ್ವಾವರಣಾನ್ಯನ್ಯಾನಿ ಲಶುನಃ ಕೇವಲ ಏವ ನಿಹನ್ತಿ|

Adhikarana vAtarakte pittAvRute pittaharAde (71) · Śloka 71

| ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಪಿತ್ತಹರಂ ಮರುತಶ್ಚಾನುಲೋಮನಮ್||೭೧||

ಸ೦-ಪಿತ್ತಾವೃತ ಉದಾನಾದೌ ಪಿತ್ತಹರಂ ಪವನಸ್ಯ ಚಾನುಲೋಮನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana vAtarakte raktAvRute tadvat khuDoktaM ca (72) · Śloka 72

ರಕ್ತಾವೃತೇಽಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಖುಡೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಭೇಷಜಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾನಿಲಹರಂ ವಿವಿಧಂ ಚ ರಸಾಯನಮ್||೭೨||

ಸ೦-ರಕ್ತಾವೃತೇ ತದ್ವತ್-ಪಿತ್ತಹರಂ ತಥೈವ ಮಾರುತಾನುಲೋಮನಂ, ಹಿತಮ್| ಯಚ್ಚ ಖುಡೋಕ್ತಂ-ವಾತಶೋಣಿತೋಕ್ತಂ, ಭೇಷಜಂ ತಥಾ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾನಿಲಹರಂ ಚ ಹಿತಮ್, ವಿವಿಧಂ ರಸಾಯನಂ ಚ| ವಿವಿಧಂ-ನಾನಾಪ್ರಕಾರಂ, ಸರ್ವದೋಷದೂಷ್ಯಾದಿಕಂ ಚಾಲೋಕ್ಯ ಯಥಾಯೋಗಂ ವಿಧೇಯಮ್|

Adhikarana evam ccikitsitasthAnaM AyurvedaPalaBUtam (73) · Śloka 73

ಯಥಾನಿದಾನಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಿತಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಆಯುರ್ವೇದಫಲಂ ಸ್ಥಾನಮೇತತ್ಸದ್ಯೋಽರ್ತಿನಾಶನಾತ್||೭೩||

ಸ೦-ಇತಿ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಯಥಾನಿದಾನಂ-ನಿದಾನಾನತಿಕ್ರಮೇಣ, ಯಥೋದ್ದೇಶಸ್ತಥಾ ನಿರ್ದೇಶಃ| ಅನಯಾ ರೀತ್ಯಾ ಸರ್ವಮೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್| ಏತಚ್ಚಾಯುರ್ವೇದಫಲಭೂತಂ ಸ್ಥಾನಮ್, ಏತದುಪದೇಶೇನ ಸದ್ಯೋಽರ್ತಿನಾಶನಾದ್ಧೇತೋಃ|

Adhikarana auShadhasya paryAyAH iti cikitsitasthAnam (22) · Śloka 22

ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಹಿತಂ ಪಥ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಭೇಷಜಂ ಶಮನಂ ಶಸ್ತಂ ಪರ್ಯಾಯೈಃ ಸ್ಮೃತಮೌಷಧಮ್||೭೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೨||

ಸ೦-ಚಿಕಿತ್ಸಿತಾದಯ ಔಷಧಸ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಇತಿ| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೨೨||