22. vātaśōṇitacikitsitadhyāyaḥ

Adhikarana vAtashoNitacikitsitAdhyAyaH vAtarakte alpAlpaM raktaharaNam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ವಾತಶೋಣಿತಿನೋ ರಕ್ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಬಹುಶೋ ಹರೇತ್| ಅಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಪಾಲಯನ್ ವಾಯುಂ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್||೧||

Adhikarana vAtarakte rUgrAgAdiyute jalaukoBiH vAtarakte cimacimAdiyute shRu~ggatumbaiH vAtarakte deshAntaragate pracCAnasirABiH (2-3) · Śloka 3

ರುಗ್ರಾಗತೋದದಾಹೇಷು ಜಲೌಕೋಭಿರ್ವಿನಿರ್ಹರೇತ್| ಶೃಙ್ಗತುಮ್ಬೈಶ್ಚಿಮಿಚಿಮಾಕಣ್ಡೂರುಗ್ದೂಯನಾನ್ವಿತಮ್||೨|| ಪ್ರಚ್ಛಾನೇನ ಸಿರಾಭಿರ್ವಾ ದೇಶಾದ್ದೇಶಾನ್ತರಂ ವ್ರಜತ್| |೩|

Adhikarana vAtarakte a~ggaglAnyAdau raktastrAvaniShedhaH vAtarakte raktakShayAt gamBIrashothAdayaH (3-4) · Śloka 4

| ಅಙ್ಗಗ್ಲಾನೌ ತು ನ ಸ್ರಾವ್ಯಂ ರೂಕ್ಷೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಚ ಯತ್||೩|| ಗಮ್ಭೀರಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಸ್ತಮ್ಭಂ ಕಮ್ಪಂ ಸ್ನಾಯುಸಿರಾಮಯಾನ್| ಗ್ಲಾನಿಮನ್ಯಾಂಶ್ಚ ವಾತೋತ್ಥಾನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಾಯುರಸೃಕ್ಷಯಾತ್||೪||

Adhikarana vAtarakte virecye snehavirecanam (5) · Śloka 5

ವಿರೇಚ್ಯಃ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ತು ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತೈರ್ವಿರೇಚನೈಃ| |೫|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike purANaM ghRutam (5) · Śloka 5

ವಾತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಪುರಾಣಂ ಪಾಯಯೇದ್ಘೃತಮ್| ||೫||

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike shrAvaNyAdighRutam (6) · Śloka 6

ಶ್ರಾವಣೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಿಣೀಜೀವಕೈಃ ಸಮೈಃ| ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಷಭಕೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಾತರಕ್ತನುತ್||೬||

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike drAkShAdighRutam vAtarakte vAtAdhike guDUcIsiddhaN kShIram vAtarakte vAtAdhike tailapayaH sharkarAmishRuNam (7-8) · Śloka 8

ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕವರಿಭ್ಯಾಂ ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಸಿತೋಪಲಮ್| ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ತಥಾ ಕ್ಷೀರಂ ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸೇ ಶೃತಮ್||೭|| ತೈಲಂ ಪಯಃ ಶರ್ಕರಾಂ ಚ ಪಾಯಯೇದ್ವಾ ಸುಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| |೮|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike balAdikShIram (8-9) · Śloka 9

| ಬಲಾಶತಾವರೀರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲೈಃ ಸಪೀಲುಭಿಃ||೮|| ಶ್ಯಾಮೈರಣ್ಡಸ್ಥಿರಾಭಿಶ್ಚ ವಾತಾರ್ತಿಘ್ನಂ ಶೃತಂ ಪಯಃ| |೯|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike doShanulomanaM kShIram (9) · Śloka 9

| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್||೯||

Adhikarana vAtarakte pittAdhike shatAvaryAdikvAthaHvAtarakte pittAsvadutiktasiddhaM dhRutaM kShIraM vA (10) · Śloka 10

ಪೈತ್ತೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ವರೀತಿಕ್ತಾಪಟೋಲತ್ರಿಫಲಾಮೃತಾಃ| ಪಿಬೇದ್ಧೃತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಸ್ವಾದುತಿಕ್ತಕಸಾಧಿತಮ್||೧೦||

Adhikarana vAtarakte pittAbahudoShe virekArtha eraNDatailam (11) · Śloka 11

ಕ್ಷೀರೇಣೈರಣ್ಡತೈಲಂ ಚ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ಬಹುದೋಷೋ ವಿರೇಕಾರ್ಥೇ ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೌದನಾಶನಃ||೧೧||

Adhikarana vAtarakte pittAdoShe harItakI kaShAyaH,vAtarakte pittAdoShe trivRutAcUrNam (12) · Śloka 12

ಕಷಾಯಮಭಯಾನಾಂ ವಾ ಪಾಯಯೇದ್ಧೃತಭರ್ಜಿತಮ್| ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಿವೃತಾಚೂರ್ಣೇ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ||೧೨||

Adhikarana vAtarakte pittadoShe kShIrabastayaH vAtarakte pittadoShebastiprashaMsA (13-14) · Śloka 14

ನಿರ್ಹರೇದ್ವಾ ಮಲಂ ತಸ್ಯ ಸಘೃತೈಃ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಭಿಃ| ನ ಹಿ ಬಸ್ತಿಸಮಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾತರಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧೩|| ವಿಶೇಷಾತ್ಪ್ಯುಪಾರ್ಶ್ವೋರುಪರ್ವಾಸ್ಥಿಜಠರಾರ್ತಿಷು| |೧೪|

Adhikarana vAtarakte kaPAdhike mustAdikathaH (14-15) · Śloka 15

| ಮುಸ್ತಾಧಾತ್ರೀಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ಪಿಬೇತ್ಕ್ವಾಥಂ ಕಫೋಲ್ಬಣೇ||೧೪|| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ವಾ ಗುಡೂಚೀಂ ವಾ ಯಥಾತಥಾ| |೧೫|

Adhikarana vAtarakterakte kaPAdhike triPalAkvAthaH,vAtarakte kaPAdhike guDUcIkvAthAdi vAtarakte kaPAdhike raktesneho vamanaM rUkShaNaM ca vAtarakte tridoShaje shUlAnvite triPalAdikalkaH (15-18) · Śloka 18

| ಯಥಾರ್ಹಸ್ನೇಹಪೀತಂ ಚ ವಾಮಿತಂ ಮೃದು ರೂಕ್ಷಯೇತ್||೧೫|| ತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಪತ್ರೈಲಾತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀಚಿತ್ರಕಂ ವಚಾಮ್| ವಿಡಙ್ಗಮ್ ಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಲೋಮಶಾಂ ವೃಷಕಂ ತ್ವಚಮ್||೧೬|| ಋದ್ಧಿಂ ಲಾಙ್ಗಲಿಕೀಂ ಚವ್ಯಂ ಸಮಭಾಗಾನಿ ಪೇಷಯೇತ್| ಕಲ್ಯೇ ಲಿಪ್ತ್ವಾಽಽಯಸೀಂ ಪಾತ್ರೀಂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಭಕ್ಷಯೇದಿದಮ್||೧೭|| ವಾತಾಸ್ರೇ ಸರ್ವದೋಷೇಽಪಿ ಪರಂ ಶೂಲಾನ್ವಿತೇ ಹಿತಮ್| |೧೮|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje kokilAkShakakvAthaH (18-19) · Śloka 19

| ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷಕನಿರ್ಯೂಹಃ ಪೀತಸ್ತಚ್ಛಾಕಭೋಜಿನಾ||೧೮|| ಕೃಪಾಭ್ಯಾಸ ಇವ ಕ್ರೋಧಂ ವಾತರಕ್ತಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| |೧೯|

Adhikarana vAtarakte tridoShaje lelItakIvasA (19-20) · Śloka 20

| ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ವಾ ರಸೈರ್ಲೇಲೀತಕೀಂ ವಸಾಮ್||೧೯|| ಖುಡಂ ಸುರೂಢಮಪ್ಯಙ್ಗೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಿಬನ್ ಜಯೇತ್| |೨೦|

Adhikarana vAtarakte ityAByantaraM karmaM vAtarakte ataH paraM bAhyam (20) · Śloka 20

| ಇತ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕರ್ಮಬಾಹ್ಯಮತಃ ಪರಮ್||೨೦||

Adhikarana vAtarakte jvaradAhArtau AranAlatailam (21) · Śloka 21

ಆರನಾಲಾಢಕೇ ತೈಲಂ ಪಾದಸರ್ಜರಸಂ ಶೃತಮ್| ಪ್ರಭೂತೇ ಖಜಿತಂ ತೋಯೇ ಜ್ವರದಾಹಾರ್ತಿನುತ್ಪರಮ್||೨೧||

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM piNDatailam (22) · Śloka 22

ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮಞ್ಜಿಷ್ಠಂ ಸಸರ್ಜರಸಸಾರಿವಮ್| ಪಿಣ್ಡತೈಲಂ ತದಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ವಾತರಕ್ತರುಜಾಪಹಮ್||೨೨||

Adhikarana vAtarakte rUjAyAM dashamUlashRutakShIreNa pariShekaH,vAtarakte rUjAyAM koShNasarpiShA (23) · Śloka 23

ದಶಮೂಲಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸದ್ಯಃ ಶೂಲನಿವಾರಣಮ್| ಪರಿಷೇಕೋಽನಿಲಪ್ರಾಯೇ ತದ್ವತ್ಕೋಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ||೨೩||

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte madhurasiddhasnehaiH pariShekaH (24) · Śloka 24

ಸ್ನೇಹೈರ್ಮಧುರಸಿದ್ಧೈರ್ವಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಶೂಕಾರ್ತಂ ಕೋಷ್ಣೈರ್ದಾಹೇ ತು ಶೀತಲೈಃ||೨೪||

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtegavyAdikShIraiH (25) · Śloka 25

ತದ್ವದ್ಗವ್ಯಾವಿಕಚ್ಛಾಗೈಃ ಕ್ಷೀರೈಸ್ತೈಲವಿಮಿಶ್ರಿತೈಃ| |೨೫|

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArtejIvanIyakvAthaiHvAtarakte stamBAlaghupa~jcamUlakvAthaiH (25) · Śloka 25

| ನಿಃಕ್ವಾಥೈರ್ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ಲಘೋಃ||೨೫||

Adhikarana vAtarakte stamBadyArtedrAkShekShurasAdyaiH (26) · Śloka 26

ದ್ರಾಕ್ಷೇಕ್ಷುರಸಮದ್ಯಾನಿ ದಧಿಮಸ್ತ್ವಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಮ್| ಸೇಕಾರ್ಥಂ ತಣ್ಡುಲಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಮ್ಭಶ್ಚ ಶಸ್ಯತೇ||೨೬||

Adhikarana vAtarakte dAharUklkameShu priyanArIsparshaH (27) · Śloka 27

ಪ್ರಿಯಾಃ ಪ್ರಿಯಂವದಾ ನಾರ್ಯಶ್ಚನ್ದಮಾರ್ದ್ರಕರಸ್ತನಾಃ| ಸ್ಪರ್ಶಶೀತಾಹ್ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಾ ಘ್ನನ್ತಿ ದಾಹಂ ರುಜಂ ಕ್ಲಮಮ್||೨೭||

Adhikarana vAtarakte sarAgAdike prapauNDarIkAdilepaH (28-29) · Śloka 29

ಸರಾಗೇ ಸರುಜೇ ದಾಹೇ ರಕ್ತಂ ಹೃತ್ವಾ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಾರ್ವೀಮಧುಕಚನ್ದನೈಃ||೨೮|| ಸಿತೋಪಲೈರಕಾಸಕ್ತುಮಸೂರೋಶೀರಪದ್ಮಕೈಃ| ಲೇಪೋ ರುಗ್ದಾಹವೀಸರ್ಪರಾಗಶೋಫನಿಬರ್ಹಣಃ||೨೯||

Adhikarana vAtarakte shUle vArandhasiddhaH kRusharo upanAhanam (30) · Śloka 30

ವಾತಘ್ನೈಃ ಸಾಧಿತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಕೃಶರೋ ಮುದ್ಗಪಾಯಸಃ| ತಿಲಸರ್ಷಪಪಿಣ್ಡೈಶ್ಚ ಶೂಲಘ್ನಮುಪನಾಹನಮ್||೩೦||

Adhikarana vAtarakte stamBAdike audakAdivesavArAH vAtarakte stamBAaudakAdivasA (31-32) · Śloka 32

ಔದಕಪ್ರಸಹಾನೂಪವೇಸವಾರಾಃ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹಯುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುರುಪನಾಹನೇ||೩೧|| ಸ್ತಮ್ಭತೋದರುಗಾಯಾಮಶೋಫಾಙ್ಗಗ್ರಹನಾಶನಾಃ| ಜೀವನೀಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾ ಸಪಯಸ್ಕಾ ವಸಾಽಪಿ ವಾ||೩೨||

Adhikarana vAtarakte stamBAdyArte ghRutAdilepaH vAtarakte stamBA BRuShTatilalepaH (33) · Śloka 33

ಘೃತಂ ಸಹಚರಾನ್ಮೂಲಂ ಜೀವನ್ತೀ ಛಾಗಲಂ ಪಯಃ| ಲೇಪಃ ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಿಲಾಸ್ತದ್ವದ್ಭೃಷ್ಟಾಃ ಪಯಸಿ ನಿವೃತಾಃ||೩೩||

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikedhike shUle umairaNDlepau (34) · Śloka 34

ಕ್ಷಾರಪ್ರಿಷ್ಟಕ್ಷುಮಾಂ ಲೇಪಮೇರಣ್ಡಸ್ಯ ಫಲಾನಿ ವಾ| ಕುಘಾರ್ಚ್ಛೂಲನಿವೃತ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಶತಾಹ್ವಾಂ ವಾಽನಿಲೇಽಧಿಕೇ||೩೪||

Adhikarana vAtarakte vAtAdhikemUtrAdipavkaM ghRutaM amya~jjanam (35) · Śloka 35

ಮೂತ್ರಕ್ಷಾರಸುರಾಪಕ್ವಂ ಘೃತಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್| |೩೫|

Adhikarana vAtarakte vAtAdhike siddhaM shuktaM sekABya~gge (36) · Śloka 36

| ಸಿದ್ಧಂ ಸಮಧು ಶುಕ್ತಂ ವಾ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗೇ|೩೫| |೩೬|

Adhikarana vAtarakterakte kaPottare shUle gRuhadhUmAdilepaH (35-36) · Śloka 36

| ಕಫೋತ್ತರೇ||೩೫|| ಗೃಹಧೂಮೋ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಶತಾಹ್ವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಪ್ರಲೇಪಃ ಶೂಲನುದ್ವಾತರಕ್ತೇ|೩೬|

Adhikarana vAtarakte vAtaraktekaPottare madhushiprubIjalepaH (36-37) · Śloka 37

| ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ||೩೬|| ಮಧುಶಿಗ್ರೋರ್ಹಿತಂ ತದ್ವದ್ಬೀಜಂ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಸಂಯುತಮ್| |೩೭|

Adhikarana vAtarakte vAtarakte amlaiH secanam (37) · Śloka 37

| ಮುಹೂರ್ತಲಿಪ್ತಮಮ್ಲೈಶ್ಚ ಸಿಞ್ಚೇದ್ವಾತಕಫೋತ್ತರೇ||೩೭||

Adhikarana vAtarakte uttAne lepAdayaH (38) · Śloka 38

ಉತ್ತಾನಂ ಲೇಪನಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಿಷೇಕಾವಗಾಹನೈಃ| |೩೮|

Adhikarana vAtarakte gamBIre lepAdayaH (38) · Śloka 38

| ವಿರೇಕಾಸ್ಥಾಪನಸ್ನೇಹಪಾನೈರ್ಗಮ್ಭೀರಮಾಚರೇತ್||೩೮||

Adhikarana vAtarakte vAtarakteShleShmottare koShNA lepAdyAH shItalepanAdyaurvidAhAdivRuddhi (39) · Śloka 39

ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ತರೇ ಕೋಷ್ಣಾ ಲೇಪದ್ಯಾಸ್ತತ್ರ ಶೀತಲೈಃ| ವಿದಾಹಶೋಫರುಕ್ಕಣ್ಡೂವಿವೃದ್ಧಿಃ ಸ್ತಮ್ಭನಾದ್ಭವೇತ್||೩೯||

Adhikarana vAtarakte pittaraktottare himAle pAdyAH uShNaiH lpoShAdayaH (40) · Śloka 40

ಪಿತ್ತರಕ್ತೋತ್ತರೇ ವಾತರಕ್ತೇ ಲೇಪಾದಯೋ ಹಿಮಾಃ| ಉಷ್ಣೈಃ ಪ್ಲೋಷೋಷರುಗ್ರಾಗಸ್ವೇದಾವದರಣೋದ್ಭವಃ||೪೦||

Adhikarana vAtarakte madhuyaShTItailam (41-44) · Śloka 44

ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಃ ಪಲಶತಂ ಕಷಾಯೇ ಪಾದಶೇಷಿತೇ| ತೈಲಾಢಕಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಚೇತ್ಕಲ್ಕೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ||೪೧|| ಸ್ಥಿರಾತಾಮಲಕೀದೂರ್ವಾಪಯಸ್ಯಾಭೀರುಚನ್ದನೈಃ| ಲೋಹಹಂಸಪದೀಮಾಂಸೀದ್ವಿಮೇದಾಮಧುಪರ್ಣಿಭಿಃ||೪೨|| ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀಶತಪುಷ್ಪರ್ದ್ಧಿಪದ್ಮಕೈಃ| ಜೀವಕರ್ಷಭಜೀವನ್ತೀತ್ವಕ್ಽಽಪತ್ರನಖವಾಲಕೈಃ||೪೩|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಸಾರಿವೈನ್ದ್ರೀವಿತುನ್ನಕೈಃ| ಚತುಷ್ಪ್ರಯೋಗಂ ವಾತಸೃಕ್ಽಽಪಿತ್ತದಾಹಜ್ವರಾರ್ತಿನುತ್||೪೪||

Adhikarana vAtarakte balAtailam (45-46) · Śloka 46

ಬಲಾಕಷಾಯಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ಕ್ಷೀರಸಮಂ ಪಚೇತ್| ಸಹಸ್ರಶತಪಾಕಂ ತದ್ವಾತಾಸೃಗ್ವಾತರೋಗನುತ್||೪೫|| ರಸಾಯನಂ ಮುಖ್ಯತಮಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪ್ರಸಾದನಮ್| ಜೀವನಂ ಬೃಹಣಂ ಸ್ವರ್ಯಂ ಶುಕ್ರಾಸೃಗ್ದೋಷನಾಶನಮ್||೪೬||

Adhikarana vAtarakte mArgasaMrodhAtkupie vAte ADhcavAtoktaM karma, tataH snehanAdi (47-48) · Śloka 48

ಕುಪಿತೇ ಮಾರ್ಗಸಂರೋಧಾನ್ಮೇದಸೋ ವಾ ಕಫಸ್ಯ ವಾ| ಅತಿವೃದ್ಧ್ಯಾಽನಿಲೇ ಶಸ್ತಂ ನಾದೌ ಸ್ನೇಹನಬೃಂಹಣಮ್||೪೭|| ಕೃತ್ವಾ ತತ್ರಾಢ್ಯವಾತೋಕ್ತಂ ವಾತಶೋಣಿತಿಕಂ ತತಃ| ಭೇಷಜಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಚ್ಚ ರಕ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್||೪೮||

Adhikarana prANAdyAvRutavAtaraktecikitsA (49) · Śloka 49

ಪ್ರಾಣಾದಿಕೋಪೇ ಯುಗಪದ್ಯಥೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯಥಾಮಯಮ್| ಯಥಾಸನ್ನಂ ಚ ಭೈಷಜ್ಯಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಯಥಾಬಲಮ್||೪೯||

Adhikarana vAte sAme svedAdayaH (50) · Śloka 50

ನೀತೇ ನಿರಾಮತಾಂ ಸಾಮೇ ಸ್ವೇದಲಙ್ಘನಪಾಚನೈಃ| ರೂಕ್ಷೈಶ್ಚಾಲೇಪಸೇಕಾದ್ಯೈಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಕೇವಲವಾತನುತ್||೫೦||

Adhikarana shoShAdayo vAtarakterogA navAH sAdhyAH (51-53) · Śloka 53

ಶೋಷಾಕ್ಷೇಪಣಸಙ್ಕೋಚಸ್ತಮ್ಭಸ್ವಪನಕಮ್ಪನಮ್| ಹನುಸ್ರಂಸೋಽರ್ದಿತಂ ಖಾಞ್ಜ್ಯಂ ಪಾಙ್ಗುಲ್ಯಂ ಖುಡವಾತತಾ||೫೧|| ಸನ್ಧಿಚ್ಯುತಿಃ ಪಕ್ಷವಧೋ ಮೇದೋಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಗಾ ಗದಾಃ| ಏತೇ ಸ್ಥಾನಸ್ಯ ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾತ್ಸಿಧ್ಯೇಯುರ್ಯತ್ನತೋ ನವಾಃ||೫೨|| ತಸ್ಮಾಜ್ಜಯೇನ್ನವಾನೇತಾನ್ ಬಲಿನೋ ನಿರುಪದ್ರವಾನ್| |೫೩|

Adhikarana vAte pittAvRute paryAyeNa shItoShNA kriyA vAte pittAvRute jIvanIyaM sarpiH dhanvamAMsAdi ca (53-54) · Śloka 54

| ವಾಯೌ ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಶೀತಾಮುಷ್ಣಾಂ ಚ ಬಹುಶಃ ಕ್ರಿಯಾಮ್||೫೩|| ವ್ಯತ್ಯಾಸಾದ್ಯೋಜಯೇತ್ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ಧನ್ವಮಾಂಸಂ ಯವಾಃ ಶಾಲಿರ್ವಿರೇಕಃ ಕ್ಷೀರವಾನ್ ಮೃದುಃ||೫೪||

Adhikarana vAtarakte pittA sakShIrA bastayo~anu vAsanaM ca (55) · Śloka 55

ಸಕ್ಷೀರಾ ಬಸ್ತಯಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಬಲಾಶೃತಮ್| ಕಾಲೇಽನುವಾಸನಂ ತೈಲೈರ್ಮಧುರೌಷಧಸಾಧಿತೈಃ||೫೫||

Adhikarana vAtarakte pittA madhuyaShTItailAdinA secanam (56) · Śloka 56

ಯಷ್ಟೀಮಧುಬಲಾತೈಲಘೃತಕ್ಷೀರೈಶ್ಚ ಸೇಚನಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಕಷಾಯೇಣ ವಾರಿಣಾ ಶೀತಲೇನ ವಾ||೫೬||

Adhikarana vAtaraktekaPAvRute yavAnnAdi svedanirUhAdayaH purANa ghRutAdi ca (57-58) · Śloka 58

ಕಫಾವೃತೇ ಯವಾನ್ನಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ| ಸ್ವೇದಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾ ನಿರೂಹಾಶ್ಚ ವಮನಂ ಸವಿರೇಚನಮ್||೫೭|| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚ ತಿಲಸರ್ಷಪಜಂ ಹಿತಮ್| |೫೮|

Adhikarana vAte kaphAvRute Adau pittajayaH (58) · Śloka 58

| ಸಂಸೃಷ್ಟೇ ಕಫಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪಿತ್ತಮಾದೌ ವಿನಿರ್ಜಯೇತ್||೫೮||

Adhikarana vAte raktAvRute vAtarakteshoNitikIkriyA (59) · Śloka 59

ಕಾರಯೇದ್ರಕ್ತಸಂಸೃಷ್ಟೇ ವಾತಶೋಣಿತಿಕೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್| |೫೯|

Adhikarana vAtarakte mAMsAvRute svedAdayaH (59) · Śloka 59

| ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗರಸಾಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ನೇಹೋ ಮಾಂಸಾವೃತೇ ಹಿತಮ್||೫೯||

Adhikarana vAtarakte asthimjjasthe svedAdayaH,vAtarakte retasAvRute shukrasthavAtoktam (60) · Śloka 60

ಪ್ರಮೇಹಮೇದೋವಾತಘ್ನಮಾಢ್ಯವಾತೇ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಮಹಾಸ್ನೇಹೋಽಸ್ಥಿಮಜ್ಜಸ್ಥೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ರೇತಸಾಽಽವೃತೇ||೬೦||

Adhikarana vAtarakte annAvRute pAcanIyAdi (61) · Śloka 61

ಅನ್ನಾವೃತೇ ಪಾಚನೀಯಂ ವಮನಂ ದೀಪನಂ ಲಘು| |೬೧|

Adhikarana vAtarakte mUtrAvRute mUtralAdi (61) · Śloka 61

| ಮೂತ್ರಾವೃತೇ ಮೂತ್ರಲಾನಿ ಸ್ವೇದಾಶ್ಚೋತ್ತರಬಸ್ತಯಃ|೬೧|

Adhikarana vAtarakte purIShAvRute eraNDatailAdi (61) · Śloka 61

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ವರ್ಚಃಸ್ಥೇ ಬಸ್ತಿಸ್ನೇಹಾಶ್ಚ ಮೇದಿನಃ| ||೬೧||

Adhikarana vAtarakte vAte sarvakuShTheShu sthAnAvRute kaPApittAvirUddhaM vAtAdhikenulomanaM strotaH shuddhikaraM bastivirecanaM rasAyanAni shilAjatu ityAdi (62-66) · Śloka 66

| ಕಫಪಿತ್ತಾವಿರುದ್ಧಂ ಯದ್ಯಶ್ಚ ವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೬೨|| ಸರ್ವಸ್ಥಾನಾವೃತೇಽಪ್ಯಾಶು ತತ್ಕಾರ್ಯಂ ಮಾತರಿಶ್ವನಿ| ಅನಭಿಷ್ಯನ್ದಿ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಶುದ್ಧಿಕಾರಣಮ್||೬೩|| ಯಾಪನಾ ಬಸ್ತಯಃ ಪ್ರಾಯೋ ಮಧುರಾಃ ಸಾನುವಾಸನಾಃ| ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಬಲಾಧಿಕ್ಯಂ ಮೃದು ಕಾರ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್||೬೪|| ರಸಾಯನಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮುಪಯೋಗಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ| ಶಿಲಾಹ್ವಸ್ಯ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಯಸಾ ಶುದ್ಧಗುಗ್ಗುಲೋಃ||೬೫|| ಲೇಹೋ ವಾ ಭಾರ್ಗವಸ್ತದ್ವದೇಕಾದಶಸಿತಾಶಿತಃ| |೬೬|

Adhikarana vAtarakte apAne AvRute dIpanAdi (66-67) · Śloka 67

| ಅಪಾನೇ ತ್ವಾವೃತೇ ಸರ್ವಂ ದೀಪನಂ ಗ್ರಾಹಿ ಭೇಷಜಮ್||೬೬|| ವಾತಾನುಲೋಮನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮೂತ್ರಾಶಯವಿಶೋಧನಮ್| |೬೭|

Adhikarana vAtarakte prANAdAvAvRutte sarvakuShTheShu M vicArya (67-68) · Śloka 68

| ಇತಿ ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಪ್ರಓಕ್ತಮಾವೃತಾನಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೬೭|| ಪ್ರಾಣಾದೀನಾಂ ಭಿಷಕ್ಕುರ್ಯಾದ್ವಿತರ್ಕ್ಯ ಸ್ವಯಮೇವ ತತ್| |೬೮|

Adhikarana vAtarakte udAne AvRute UrdhvaM yojayetvAtarakte apAne AvRute anulomanam vAtarakte samAne avRute shamanam vAtarakte vyAne AvRute ridhAyojayet vAtarakte prANavAyoScaturBo rakShaNIyatvam vAtarakte evamAvRutavAtAdhikenAM svasthAnanayanama (68-70) · Śloka 70

| ಉದಾನಂ ಯೋಜಯೇದೂರ್ಧ್ವಮಪಾನಂ ಚಾನುಲೋಮಯೇತ್||೬೮|| ಸಮಾನಂ ಶಮಯೇದ್ವಿದ್ವಾಂಸ್ತ್ರಿಧಾ ವ್ಯಾನಂ ತು ಯೋಜಯೇತ್| ಪ್ರಾಣೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋಽಪಿ ತತ್ಸ್ಥಿತೌ ದೇಹಸಂಸ್ಥಿತಿಃ||೬೯|| ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಾನಂ ನಯೇದೇವಂ ವೃತಾನ್ ವಾತಾನ್ ವಿಮಾರ್ಗಗಾನ್| |೭೦|

Adhikarana vAtarakte sarvAvareNe pittaraktavarjite lashunarasAyanam (70-71) · Śloka 71

| ಸರ್ವಂ ಚಾವರಣಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಸಂಸರ್ಗವರ್ಜಿತಮ್||೭೦|| ರಸಾಯನವಿಧಾನೇನ ಲಶುನೋ ಹನ್ತಿ ಶೀಲಿತಃ| |೭೧|

Adhikarana vAtarakte pittAvRute pittaharAde (71) · Śloka 71

| ಪಿತ್ತಾವೃತೇ ಪಿತ್ತಹರಂ ಮರುತಶ್ಚಾನುಲೋಮನಮ್||೭೧||

Adhikarana vAtarakte raktAvRute tadvat khuDoktaM ca (72) · Śloka 72

ರಕ್ತಾವೃತೇಽಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಖುಡೋಕ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಭೇಷಜಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾನಿಲಹರಂ ವಿವಿಧಂ ಚ ರಸಾಯನಮ್||೭೨||

Adhikarana evam ccikitsitasthAnaM AyurvedaPalaBUtam (73) · Śloka 73

ಯಥಾನಿದಾನಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಮಿತಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಆಯುರ್ವೇದಫಲಂ ಸ್ಥಾನಮೇತತ್ಸದ್ಯೋಽರ್ತಿನಾಶನಾತ್||೭೩||

Adhikarana auShadhasya paryAyAH iti cikitsitasthAnam (22) · Śloka 22

ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಹಿತಂ ಪಥ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್| ಭೇಷಜಂ ಶಮನಂ ಶಸ್ತಂ ಪರ್ಯಾಯೈಃ ಸ್ಮೃತಮೌಷಧಮ್||೭೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ವಾತಶೋಣಿತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ದ್ವಾವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೨||