13. vidradhivr̥ddhicikitśitādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH SArIrasthAnam · Śloka

அஸ்மாதநந்தரஂ வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதமாரப்யதே, ப்ரமேஹோபத்ரவபூதத்வாத்வித்ரதேஃ| இத்யாஹ-

Adhikarana vidradhivRuddhicikitsitAdhyAyaH Ame vidradhau shoPavat upakramaHvAtike vidradhau dhAvanalepanashodhanaropaNAni (2-1) · Śloka 1

அதாதோ வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) வித்ரதிஂ ஸர்வமேவாமஂ ஶோபவத்ஸமுபாசரேத்| ப்ரததஂ ச ஹரேத்ரக்தஂ பக்வே து வ்ரணவத்க்ரியா||௧||

ஸ௦-ஆமஂ ஸர்வமேவ வித்ரதிஂ ஶோபவதுபக்ரமேத்| அநவரதஂ ச ரக்தமாஹரேத்| அநந்தரஂ பக்வே ஸதி வ்ரணவத்க்ரியா| விஶேஷேண விகித்ஸிதமாஹ-

Adhikarana vAtike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (2-3) · Śloka 3

பஞ்சமூலஜலைர்தௌதஂ வாதிகஂ லவணோத்தரைஃ| பத்ராதிவர்கயஷ்ட்யாஹ்வதிலைராலேபயேத்வ்ரணம்||௨|| வைரேசநிகயுக்தேந த்ரைவதேந விஶோத்ய ச| விதாரீவர்கஸித்தேந த்ரைவதேநைவ ரோபயேத்||௩||

ஸ௦-வாதிகஂ வ்ரணஂ-வாதவித்ரதாவர்தாஜ்ஜாதஂ, பஞ்சமூலஜலைஃ ப்ரக்ஷாலிதஂ "பத்ரதாரு நதஂ" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௫) இத்யாதிநா மதுயஷ்டிகயா திலைஶ்ச லவணாத்யை(திகை)ர்லேபயேத்| வைரேசநிகயுக்தேந-"நிகும்பகும்ப" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௨) இத்யாதிவர்கோக்தேந யுக்தேந, த்ரைவதேந-த்ரைவதாக்யேந ஸ்நேஹேந, விஶோத்ய-ஶோதயித்வா, ததோ "விதாரிபஞ்சாங்குல" (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௯) இத்யாதித்ரவ்யஸித்தேந த்ரைவதேநைவ ஸ்நேஹேந வ்ரணஂ ரோபயேத்|

Adhikarana paittike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (4-5) · Śloka 5

க்ஷாலிதஂ க்ஷீரிதோயேந லிம்பேத்யஷ்ட்யமதாதிலைஃ| பைத்தஂ கதேந ஸித்தேந மஞ்ஜிஷ்டோஶீரபத்மகைஃ||௪|| பயஸ்யாத்விநிஶாஶ்ரேஷ்டாயஷ்டீதுக்தைஶ்ச ரோபயேத்| ந்யக்ரோதாதிப்ரவாலத்வக்பலைர்வா|௫|

ஸ௦-பைத்தஂ வ்ரணஂ க்ஷீரிதோயேந தௌதம்| க்ஷீரிணோ-ந்யக்ரோதாதயஃ| மதுயஷ்டிகாகுடூசீதிலைர்லிம்பேத்பஹிஃ| கதேநேத்யாதி| மஞ்ஜிஷ்டாதிபிர்கதேந ஸித்தேந ரோபயேத்| ஸாமாந்யபரிபாஷோக்தப்ரமாணேந (ஹ. க. அ. ௬|௧௫) த்ரவ்யஂ கதஂ ஜலஂ ஸமக்ஷீரஂ [ சதுர்குணவிவர்திதஂ ] இத்யத்ர பாகக்ரமஃ| ந்யக்ரோதேத்யாதி| ப்ரவாலஶ்ச த்வக் ச பலஂ ச ப்ரவாலத்வக்பலாநி| ந்யக்ரோதாதீநாஂ (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௪௧) ப்ரவாலத்வக்பலைஃ ஸித்தேந வா கதேந ரோபயேத்|

Adhikarana kaPaje vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (5-7) · Śloka 7

| கபஜஂ புநஃ||௫|| ஆரக்வதாதிநா தௌதஂ ஸக்துகும்பநிஶாதிலைஃ| லிம்பேத்குலத்திகாதந்தீத்ரிவச்ச்யாமாக்நிதில்வகைஃ||௬|| ஸஸைந்தவைஃ ஸகோமூத்ரைஸ்தைலஂ குர்வீத ரோபணம்| |௭|

ஸ௦-கபஜஂ து வ்ரணமாரக்வதாதிநா (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௧௭) தௌதஂ ஸக்த்வாதிபிர்லிம்பேத்| குலத்திகாதிபிர்த்ரவ்யைஸ்தைலஂ ரோபணஂ குர்வீத|

Adhikarana raktAgantuje vidradhau pittajavat (7) · Śloka 7

| ரக்தாகந்தூத்பவே கார்யா பித்தவித்ரதிவத்க்ரியா||௭||

ஸ௦-ரக்தோத்பவே ததாऽऽகந்துஜே க்ஷதோத்பவே ச வித்ரதௌ பித்தவித்ரதிதுல்யா க்ரியா கார்யா|

Adhikarana shleShmAtisAregantuje vidradhau pittajavat antarvidradhau kvAthaH (8) · Śloka 8

வருணாதிகணக்வாதமபக்வேऽப்யந்தரோத்திதே| ஊஶகாதிப்ரதீவாபஂ பூர்வாஹ்ணே வித்ரதௌ பிபேத்||௮||

ஸ௦-ஆந்தரே வித்ரதௌ வருணாதி (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௨௯) கணக்வாதமூஷகாதி (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௨௩) ப்ரதீவாபஂ பூர்வாஹ்ணே பிபேத்|

Adhikarana antarvidradhau ghRutam antarvidradhau nirUhasnehabastI (9) · Śloka 9

கதஂ விரேசநத்ரவ்யைஃ ஸித்தஂ தாப்யாஂ ச பாயயேத்| நிரூஹஂ ஸ்நேஹபஸ்திஂ ச தாப்யாமேவ ப்ரகல்பயேத்||௯||

ஸ௦-விரேசநத்ரவ்யைர்யதாதோஷஂ ச கதஂ ஸித்தஂ ததா தாப்யாஂ-வருணாதிகணோஷகாதிகணாப்யாஂ, ஸித்தஂ கதமபக்வாப்யந்தரோத்திதே வித்ரதௌ பாயயேத்| தாப்யாமேவ கணாப்யாஂ நிரூஹாந்வாஸநே நிரூபயிதவ்யே|

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyanAdi kvAthaH (10) · Śloka 10

பாநபோஜநலேபேஷு மதுஶிக்ரு ப்ரயோஜிதஃ| தத்தாவாபோ யதாதோஷமபக்வஂ ஹந்தி வித்ரதிம்||௧௦||

ஸ௦-பாநாதிஷு மதுஶிக்ருஃ ப்ரயோஜிதோ தத்தாவாபோ-விதீர்ணகல்கஃ, ஸாமர்த்யாத்தத்க்வாதஃ பக்வஂ வித்ரதிஂ ஹந்தி|

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyamANA ghRutam (11-15) · Śloka 15

த்ராயந்தீத்ரிபலாநிம்பகடுகாமதுகஂ ஸமம்| த்ரிவத்படோலமூலாப்யாஂ சத்வாரிஂऽஶாஃ பதக் பதக்||௧௧|| மஸூராந்நிஸ்துஷாதஷ்டௌ தத்க்வாதஃ ஸகதோ ஜயேத்| வித்ரதீகுல்மவீஸர்பதாஹமோஹமதஜ்வராந்||௧௨|| தண்மூர்ச்சாச்சர்திஹத்ரோகபித்தாஸக்குஷ்டகாமலாஃ| குடவஂ த்ராயமாணாயாஃ ஸாத்யமஷ்டகுணேऽம்பஸி||௧௩|| குடவஂ தத்ரஸாத்தாத்ரீஸ்வரஸாத்க்ஷீரதோ கதாத்| கர்ஷாஂஶஂ கல்கிதஂ திக்தாத்ராயந்தீதந்வயாஸகம்||௧௪|| முஸ்தாதாமலகீவீராஜீவந்தீசந்தநோத்பலம்| பசேதேகத்ர ஸஂயோஜ்ய தத்கதஂ பூர்வவத்குணைஃ||௧௫||

ஸ௦-த்ராயந்த்யாதிகஂ ஸமஂ-ஸமாஂஶஂ, த்ரிவதாயாஶ்சத்வாரோஂऽஶாஃ படோலமூலாச்ச, நிஸ்துஷமஸூராதஷ்டாவித்யேதைஃ க்வாதோ கதஸஹிதோ வித்ரத்யாதீந் பராகுர்யாத்| ஸ௦-த்ராயமாணாயாஃ குடவமஷ்டகுணே ஜலே ஸாத்யம்| தத்ரஸாத்-த்ரயாமாணாயாஃ க்வாதாத் குடவஂ, தாத்ரீஸ்வரஸாத் க்ஷீராகதாச்ச ப்ரத்யேகஂ குடவஂ, கர்ஷாஂஶஂ ப்ரத்யேகஂ கல்கீகதஂ திக்தாதி, ஏகத்ர மிஶ்ரயித்வா பசேத்| ததேதத் கதஂ பூர்வகுணம்|

Adhikarana vidradhigulmAdau drAkShAdighRutam (16-17) · Śloka 17

த்ராக்ஷா மதூகஂ கர்ஜூரஂ விதாரீ ஸஶதாவரீ| பரூஷகாணி த்ரிபலா தத்க்வாதே பாசயேத்கதம்||௧௬|| க்ஷீரேக்ஷுதாத்ரீநிர்யாஸப்ராணதாகல்கஸஂயுதம்| தச்சீதஂ ஶர்கராக்ஷௌத்ரபாதிகஂ பூர்வவத்குணைஃ||௧௭||

ஸ௦-த்ராக்ஷாதிபிஃ க்வாதே க்ஷீரஂ இக்ஷுரஸே தாத்ரீரஸே ஹரீதகீகல்கயுதஂ கதஂ ஸாமாந்யபரிபாஷயா பசேத்| தத்கதஂ ஶீதஂ ஸச்சர்கராக்ஷௌத்ரபாதயுதஂ பூர்வகுணம்| ஶர்கராக்ஷௌத்ரபாதிகமிதி "அத இநிடநௌ" இதி டந்

Adhikarana vidradhisamIpe raktaharaNam (18) · Śloka 18

ஹரேச்சங்காதிபிர்ஸக் ஸிரயா வா யதாந்திகம்| |௧௮|

ஸ௦-ஶங்காதிபீ ரக்தஂ ஹரேத்| ஸிரயா வா யதாஸமீபமஸ்ரஂ ஹரேத்|

Adhikarana pacyamAne vidradhau upanAhaH (18-19) · Śloka 19

| வித்ரதிஂ பச்யமாநஂ ச கோஷ்டஸ்தஂ பஹிருந்நதம்||௧௮|| ஜ்ஞாத்வோபநாஹயேத்- | |௧௯|

ஸ௦-வித்ரதிஂ கோஷ்டஸ்தஂ கோஷ்டகதஂ பஹிருந்நதஂ பச்யமாநஂ புத்த்வோபநாஹயேத்-உபநத்தஂ குர்யாத்|

Adhikarana bahiH pakvasya vidradherlakShaNam bahiH pavkasya BedanaM vraNavadupacAraSca (19-20) · Śloka 20

ஶூலே ஸ்திதே தத்ரைவ பிண்டிதே| தத்பார்ஶ்வபீடநாத்ஸுப்தௌ தாஹாதிஷ்வல்பகேஷு ச||௧௯|| பக்வஃ ஸ்யாத்வித்ரதிஂ பித்த்வா வ்ரணவத்தமுபாசரேத்| |௨௦|

ஸ௦-தத்ரைவ ஶூலே பிண்டிதே ஸ்திதே யஂ தோஷமாஶ்ரித்யோந்நத்தஸ்திஷ்டதி ததா தத்பார்ஶ்வே பீடநேந ஸுப்தௌ-ஸ்வபநே, ததா தாஹாதிஷ்வல்பகேஷு, ஆதிஶப்தேநோஷாதயோ கஹ்யந்தே, ஏதேஷு ஸத்ஸு பக்வோ வித்ரதிஃ ஸ்யாத்| தஂ பித்வா-ஸஞ்சேத்ய, வ்ரணவதுபக்ரமேத்|

Adhikarana antaH pakvasya vidradherlakShaNam (20) · Śloka 20

| அந்தர்பாகஸ்ய சாப்யேதச்சிஹ்நஂ பக்வஸ்ய வித்ரதேஃ||௨௦||

ஸ௦-அந்தர்பாகஸ்ய ச வித்ரதேரேததேவ சிஹ்நம்|

Adhikarana antaH pakvasya svayaMpravRuttasya pUyasyopekShaNam antaH asamyagvahati srAve varuNAdicUrNam antaH asamadhushigrucUrNam (21-23) · Śloka 23

பக்வஃ ஸ்ரோதாஂஸி ஸம்பூர்ய ஸ யாத்யூர்த்வமதோऽதவா| ஸ்வயஂ ப்ரவத்தஂ தஂ தோஷமுபேக்ஷேத ஹிதாஶிநஃ||௨௧|| தஶாஹஂ த்வாதஶாஹஂ வா ரக்ஷந் பிஷகுபத்ரவாந்| அஸம்யக்வஹதி க்லேதே வருணாதிஂ ஸுகாம்பஸா||௨௨|| பாயயேந்மதுஶிக்ருஂ வா யவாகூஂ தேந வா கதாம்| |௨௩|

ஸ௦-ததாऽஸௌ பக்வஃ ஸந் ஸ்ரோதாஂஸி க்லேதயித்வோர்த்வஂ ப்ரயாத்யதோ வா, தஂ தோஷஂ ஸ்வயஂ ப்ரவத்தஂ-பதந்தஂ, ஹிதாஶிந உபேக்ஷேத-ந கிஞ்சிதுபக்ரமாந்தரஂ குர்வீத| தஶாஹஂ த்வாதஶாஹஂ வா வைத்ய உபத்ரவாந்ரக்ஷேத்| க்லேதே ச யதாவதவஹதி ஸதி வருணாதிமுஷ்ணாம்புநா பாயயேத், வைத்ய இதி ஶேஷஃ| தஶாஹமிதி தஶாநாமஹ்நாஂ ஸமாஹார இதி ஸமாஸே "ராஜாஹஃஸகிப்யஷ்டச்" இதி டச்| "ந ஸங்க்யாதேஃ ஸமாஹாரே" இத்யஹ்நாதேஶநிஷேதஃ| " நஸ்தத்திதே" இதி டிலோபஃ| "ஸ நபுஂஸகம்" இதி நபுஂஸகத்வம்| "கலாத்வநோஃ" இதி த்விதீயா| அதவா மதுஶிக்ருஂ பாயயேத்| தேந வா-மதுஶிக்ருணா, கதாஂ பேயாஂ பாயயேத்|

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve saMskRutA yavAgUH,antaHasayavAdiyUShairannam (23) · Śloka 23

| யவகோலகுலத்தோத்தயூஷைரந்நஂ ச ஶஸ்யதே||௨௩||

ஸ௦-யவாதிஜைர்யூஷைஃ ஸஹாந்நஂ ச ஶஸ்யதே|

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve dashAhAdUrdhvaM trAyantyAdidhRutena shodhanam shuddhe tiktakaM ghRutam (24) · Śloka 24

ஊர்த்வஂ தஶாஹாத்த்ராயந்தீஸர்பிஷா தைல்வகேந வா| ஶோதயேத்பலதஃ, ஶுத்தஃ ஸக்ஷௌத்ரஂ திக்தகஂ பிபேத்||௨௪||

ஸ௦-தஶாஹாதநந்தரஂ த்ராயந்தீகதேந-"குடவஂ த்ராயமாணாயாஃ" (ஶ்லோ. ௧௩) இத்யாதிநா, அதவா தைல்வகேந-"ஶம்யாகேந த்ரிவதயா" (ஹ. சி. அ. ௩|௧௫௨) இத்யாதிநா, ஶோதயேத்யதாபலம்| ஶுத்தஃ ஸந் க்ஷௌத்ரேண ஸஹ திக்தகஂ பிபேத்|

Adhikarana vidradhIShu gulmacikitsA~api (25) · Śloka 25

ஸர்வஶோ குல்மவச்சைநஂ யதாதோஷமுபாசரேத்| |௨௫|

ஸ௦-ஸர்வேண ப்ரகாரேணகுல்மவதேநஂ-வித்ரதிஂ, யதாதோஷமுபக்ரமேத்|

Adhikarana vidradhIShu sarvAsthAsu guggulushilAjatu ca (25-26) · Śloka 26

| ஸர்வாவஸ்தாஸு ஸர்வாஸு குக்குலுஂ வித்ரதீஷு ச||௨௫|| கஷாயைர்யௌகிகைர்யுஞ்ஜ்யாத்ஸ்வைஃஸ்வைஸ்தத்வச்சிலாஜது| |௨௬|

ஸ௦-வித்ரதீஷு ஸர்வாஸு ஸர்வாவஸ்தாஸ்வேவஂ குக்குலுஂ யௌகிகைஃ ஸ்வைஃஸ்வைர்யோக்யைஃ கஷாயைர்யுஞ்ஜ்யாத்| தத்வத்-ததைவ கஷாயைஃ ஸஹ, ஶிலாஜது யுஞ்ஜ்யாத்|

Adhikarana vidradhIShu yatnena pAkavAraNam vidradhIShu tasya hetuH (26-27) · Śloka 27

| பாகஂ ச வாரயேத்யத்நாத்ஸித்திஃ பக்வே ஹி தைவிகீ||௨௬|| அபி சாஶு விதாஹித்வாத்வித்ரதிஃ ஸோऽபிதீயதே| |௨௭|

ஸ௦-பாகஂ ச யத்நேந வாரயேத்| ஹி-யஸ்மாத், பக்வே ஸதி தைவிகீ ஸித்திஃ-ந து பிஷக்வஶாநுகேத்யர்தஃ| ஆஶு ச விதாஹித்வாத் ஸஃ-அயஂ ரோகோ, வித்ரதிரித்யுச்யதே| தஸ்மாத்தஸ்ய பாகரக்ஷாயாஂ யதிதவ்யமித்யர்தஃ|

Adhikarana vidradhIShu mehe sati mehacikitsA (27) · Śloka 27

| ஸதி சாலோசயேந்மேஹே ப்ரமேஹாணாஂ சிகித்ஸிதம்||௨௭||

ஸ௦-மேஹே ச ஸதி ப்ரமேஹாணாஂ சிகித்ஸிதமாலோசயேத்| சஶப்தாத்வித்ரதிசிகித்ஸிதோக்தமபி குர்யாத்|

Adhikarana stanavidradhau sarvaM vraNavat stanashastrakarmaNi stanyavAhinyAipAlanam (28-1) · Śloka 1

ஸ்தநஜே வ்ரணவத்ஸர்வஂ ந த்வேநமுபநாஹயேத்| பாடயேத்பாலயந் ஸ்தந்யவாஹிநீஃ கஷ்ணசூசுகௌ||௨௮|| ஸர்வாஸ்வாமாத்யவஸ்தாஸு நிர்துஹீத ச தத்ஸ்தநம்| |௨௯| இதி வித்ரதிசிகித்ஸிதம்||௧||

ஸ௦-ஸ்தநஜே வித்ரதாவுபநாஹஂ வர்ஜயித்வா ஸர்வமேவ வ்ரணக்ரியாக்ரமஂ குர்யாத்| வித்ரதிஶப்தஃ புஂஸ்த்ரீலிங்கஃ| ஸ்தநவித்ரதிஂ ச பாடயேத்வைத்யஃ| ஸ்தந்யவாஹிநீஃ ஸிராஃ கஷ்ணசூசுகௌ ச பாலயந்| ஸர்வாஸு சாமாத்யவஸ்தாஸு தஸ்ய-வித்ரதேஃ ஸம்பந்திநஂ, ஸ்தநஂ நிர்துஹீத| ஆதிஶப்தஃ பச்யமாநபாகாவஸ்தயோர்க்ரஹணார்தஃ| இதி வித்ரதிசிகித்ஸிதமுக்த்வா வத்திசிகித்ஸிதமாஹ-

Adhikarana vAtaje vRuddhau trivRutA snehanam vAtaje vRuddhau kaushAmrAdiBirvirecanam (90)) · Śloka 30

அத வத்திசிகித்ஸிதம்| ஶோதயேத்த்ரிவதா ஸ்நிக்தஂ வத்தௌ ஸ்நேஹைஶ்சலாத்மகே||௨௯|| கௌஶாம்ரதில்வகைரண்டஸுகுமாரகமிஶ்ரகைஃ| |௩௦|

ஸ௦-சலாத்மகே வத்தௌ ஸதி வத்த்யாமயிநஂ த்ரிவதாக்யேந ஸ்நேஹேநாஸமந்தாத் ஸ்நிக்தஂ ஸந்தஂ ஶோதயேத்| அத்ர ச ஸாமாந்யோக்தாவப்யபக்வஸ்ய த்ரைவதஸ்ய ந ததா ப்ரயோகஃ ப்ரஶஸ்யத இதி பூர்வோக்தயா ரீத்யா (ஶ்லோ. ௩) விதாரிவர்கஸித்தஸ்யோபயோகஃ கார்ய இதி கேசிந்மந்யந்தே| கைஃ ஸ்நேஹைஃ ? கௌஶாம்ராதிபிஃ ஸித்தைஃ| ஸுகுமாரகஂ-அத்ரைவ வக்ஷ்யமாணம் (ஶ்லோ. ௪௧) , மிஶ்ரகஂ ச-குல்மசிகித்ஸிதே (ஶ்லோ. ௮௯|௯௦)|

Adhikarana vAtaje vRuddhau tato nirUho~anuvAsanaM ca vAtaje vRuddhau vAtaghnAH svedalepAH vAtaje vRuddhau pakve BitvA vraNakriyA (30-31) · Śloka 31

| ததோऽநிலக்நநிர்யூஹகல்கஸ்நேஹைர்நிரூஹயேத்||௩௦|| ரஸேந போஜிதஂ யஷ்டிதைலேநாந்வாஸயேதநு| ஸ்வேதப்ரலோபா வாதக்நாஃ பக்வே பித்த்வா வ்ரணக்ரியாம்||௩௧||

ஸ௦-ததஃ-ஶோதநாதநந்தரஂ, வாதக்நகஷாயகல்கஸ்நேஹைர்நிரூஹயேத்| அநு-நிரூஹஸ்ய பஶ்சாத், மாஂஸரஸேந போஜிதஂ ஸந்தஂ மதுயஷ்டிகாதைலேநாநுவாஸயேத்| ஸ்வேதாஃ ப்ரலேபாஶ்ச வாதக்நா ஹிதாஃ| பக்வே வத்தௌ பித்த்வா-பாடயித்வா, வ்ரணக்ரியாஂ குர்யாத்|

Adhikarana pittaraktaje kriyA Amapavke shoPavraNakriyA pittarktaje raktaharaNam (32) · Śloka 32

பித்தரக்தோத்பவே வத்தாவாமபக்வே யதாயதம்| ஶோபவ்ரணக்ரியாஂ குர்யாத் ப்ரததஂ ச ஹரேதஸக்||௩௨||

ஸ௦-பித்தரக்தோத்திதே வத்தாவாமே பக்வே ச [யதாயதஂ-] யதாஸ்வஂ, ஆமே ஶோபக்ரியாஂ குர்யாத், பக்வே வ்ரணக்ரியாஂ குர்யாத்| ஸததஂ ச ரக்தமாகர்ஷேத்|

Adhikarana kaPaje rakta pitadArUkalkaH kaPaje shleShmagranthikramaH kaPaje pavke pATite tailam (33-35) · Śloka 35

கோமூத்ரேண பிபேத்கல்கஂ ஶ்லைஷ்மிகே பீததாருஜம்| விம்லாபநாததே சாஸ்ய ஶ்லேஷ்மக்ரந்திக்ரமோ ஹிதஃ||௩௩|| பக்வே ச பாடிதே தைலமிஷ்யதே வ்ரணஶோதநம்| ஸுமநோருஷ்கராங்கோல்லஸப்தபர்ணேஷு ஸாதிதம்||௩௪|| படோலநிம்பரஜநீவிடங்ககுடஜேஷு ச| |௩௫|

ஸ௦-ஶ்லைஷ்மிகே வத்தௌ தார்வீகல்கஂ கோமூத்ரேண பிபேத்| அஸ்ய ச-ஶ்லைஷ்மிகவத்தேஃ, விம்லாபநமந்தரேண ஶ்லேஷ்மக்ரந்திசிகித்ஸிதஂ ஹிதம்| விம்லாபநஂ-தஸ்தைர்மர்தநோபாயைர்விமர்தநம்| பக்வே பாடிதே ஸதி ஸுமநோருஷ்கராதிபிஃ குடஜாந்தைஃ ஸாதிதஂ தைலஂ வ்ரணஶோதநமிஷ்யதே|

Adhikarana medoje vRuddhau svedanam medoje vRuddhau tato dAraNam medoje vRuddhau pratisAritavraNasya sIvanam medoje vRuddhau aBya~jjanaM tailaM manaHshilAdikRutam medoje vRuddhau snehasvedashIlanam (35-38) · Śloka 38

| மேதோஜஂ மூத்ரபிஷ்டேந ஸுஸ்விந்நஂ ஸுரஸாதிநா||௩௫|| ஶிரோவிரேகத்ரவ்யைர்வா வர்ஜயந் பலஸேவநீம்| தாரயேத்வத்திபத்ரேண ஸம்யங்மேதஸி ஸூத்ததே||௩௬|| வ்ரணஂ மாக்ஷிககாஸீஸஸைந்தவப்ரதிஸாரிதம்| ஸீவ்யேதப்யஞ்ஜநஂ சாஸ்ய யோஜ்யஂ மேதோவிஶுத்தயே||௩௭|| மநஃஶிலைலாஸுமநோக்ரந்திபல்லாதகைஃ கதம்| தைலமாவ்ரணஸந்தாநாத்ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ச ஶீலயேத்||௩௮||

ஸ௦-மேதோஜஂ வத்திரோகஂ கோமூத்ரபிஷ்டேந ஸுரஸாதிநா கணேந (ஹ. ஸூ. அ. ௧௫|௩௦) ஸுஸ்விந்நஂ ஶிரோவிரேகத்ரவ்யைர்வா ஸுஸ்விந்நஂ வத்திபத்ரேண ஸம்யக் கத்வா தாரயேத்| கிஂ குர்வந் ? பலஸேவநீஂ வர்ஜயந்-பரிஹரந்| அநந்தரஂ மேதஸி ஸூத்ததே ஸதி மாக்ஷிகாதிபிஃ ப்ரதிஸாரிதஂ வ்ரணஂ ஸீவ்யேத்| அநந்தரமஸ்யாப்யஞ்ஜநஂ தைலஂ மநஃஶிலாதிபிஃ கதஂ-ஸித்தஂ, மேதோவிஶுத்தயே யோஜ்யம்| வ்ரணஸந்தாநஂ யாவத் ஸ்நேஹஂ ஸ்வேதஂ ச ஶீலயேத்|

Adhikarana mUtraje vRuddhau svedanaM veShTanaM vedhanaM sravaNaM vraNabaddhanaM ropaNaM ca (39-40) · Śloka 40

மூத்ரஜஂ ஸ்வேதிதஂ ஸ்நிக்தைர்வஸ்த்ரபட்டேந வேஷ்டிதம்| வித்யேததஸ்தாத்ஸேவந்யாஃ ஸ்ராவயேச்ச யதோதரம்||௩௯|| வ்ரணஂ ச ஸ்தகிகாபத்தஂ ரோபயேத்| |௪௦|

ஸ௦-மூத்ரஜஂ வத்திஂ ஸேவந்யா அதஸ்தாத் ஸ்நிக்தைஃ ஸ்வேதிதஂ ததா வஸ்த்ரபட்டேந வேஷ்டிதஂ வித்யேத்| ஜலோதரவச்ச ஸ்ராவயேத்| த்வித்வாரநலிகயா பிச்சநலிகயா வா க்ரமேண வ்ரணஂ ச ஸ்தகிகாக்யேந பந்தவிஶேஷேண பத்தஂ ரோபயேத்|

Adhikarana antraje vRuddhau vAtavRuddhivat (40) · Śloka 40

அந்த்ரஹேதுகே| பலகோஶமஸம்ப்ராப்தே சிகித்ஸா வாதவத்திவத்||௪௦||

ஸ௦-அந்த்ரஜே வத்தௌ பலகோஶமஸம்ப்ராப்தே ஸதி வாதவத்திஸதஶீஂ சிகித்ஸாஂ குர்யாத்|

Adhikarana sukumAraM ghRutam (41-47) · Śloka 47

பசேத்புநர்நவதுலாஂ ததா தஶபலாஃ பதக்| தஶமூலபயஸ்யாஶ்வகந்தைரண்டஶதாவரீஃ||௪௧|| த்விதர்பஶரகாஶேக்ஷுமூலபோடகலாந்விதாஃ| வஹேऽபாமஷ்டபாகஸ்தே தத்ர த்ரிஂஶத்பலஂ குடாத்||௪௨|| ப்ரஸ்தமேரண்டதைலஸ்ய த்வௌ கதாத்பயஸஸ்ததா| ஆவபேத் த்விபலாஂஶஂ ச கஷ்ணாதந்மூலஸைந்தவம்||௪௩|| யஷ்டீமது(சித்ர)கமத்வீகாயவாநீநாகராணி ச (க்ஷாரநாகரம்)| தத்ஸித்தஂ ஸுகுமாராக்யஂ ஸுகுமாரஂ ரஸாயநம்||௪௪|| வாதாதபாத்வயாநாதிபரிஹார்யேஷ்வயந்த்ரணம்| ப்ரயோஜ்யஂ ஸுகுமாராணாமீஶ்வராணஂ ஸுகாத்மநாம்||௪௫|| நணாஂ ஸ்த்ரீவந்தபர்தணாமலக்ஷ்மீகலிநாஶநம்| ஸர்வகாலோபயோகேந காந்திலாவண்யபுஷ்டிதம்||௪௬|| வர்த்மவித்ரதிகுல்மார்ஶோயோநிமேட்ராநிலார்திஷு| ஶோபோதரகுடப்லீஹவிட்விபந்தேஷு சோத்தமம்||௪௭||

ஸ௦-புநர்நவஸ்ய துலாஂ ஜலஸ்ய வஹே பசேத்| ததா தஶமூலாதீநி பதக்தஶபலப்ரமாணாநி| போடகலோ-நலஃ| அஷ்டபாகஶேஷே ச தஸ்மிந் குடாத்த்ரிஂஶத்பலாந்யேரண்டதைலாத் ப்ரஸ்தஂ கதஸ்ய ப்ரஸ்தௌ த்வௌ க்ஷீரப்ரஸ்தௌ த்வௌ க்ஷிபேத்| த்விபலப்ரமாணஂ பிப்பல்யாதிகம்| ததேதத்பக்வஂ ஸுகுமாரஸஂஜ்ஞஂ கதஂ ரஸாயநஂ ஸுகுமாரம்| அத ஏவ வாதாதபாதிஶ்க்நஂ ஸர்வகாலோபயோகாத் காந்த்யாதிதஂ வர்த்மாத்யார்திஷு ஶ்ரேஷ்டம்|

Adhikarana vardhmashAntyaBAve dAhaH dAhavidhiH (48-49) · Śloka 49

யாயாத்வர்த்ம ந சேச்சாந்திஂ ஸ்நேஹரேகாநுவாஸநைஃ| பஸ்திகர்ம புரஃ கத்வா வங்க்ஷணஸ்தஂ ததோ தஹேத்||௪௮|| அக்நிநா மார்கரோதார்தஂ மருதஃ| |௪௯|

ஸ௦-யதி ஸ்நேஹாதிபிர்வர்த்ம ஶாந்திஂ ந கச்சேத் ததோ பஸ்திகர்ம கத்வா வங்க்ஷணஸ்திதஂ வர்த்ம மருதோ மார்கரோதார்தமக்நிநா தஹேத்|

Adhikarana dAhe~anyamatam gulmAdAvayameva vidhiH (13) · Śloka 13

அர்தேந்துவக்ரியா| அங்குஷ்டஸ்யோபரி ஸ்நாவ பீதஂ தந்துஸமஂ ச யத்||௪௯|| உத்க்ஷிப்ய ஸூச்யா தத்திர்யக்தஹேச்சித்த்வா யதோ கதஃ| ததோऽந்யபார்ஶ்வேऽந்யே த்வாஹுர்தஹேத்வாऽநாமிகாங்குலேஃ||௫௦|| குல்மேऽந்யைர்வாதகபஜே ப்லீஹ்நி சாயஂ விதிஃ ஸ்மதஃ| கநிஷ்டிகாநாமிகயோர்விஶ்வாச்யாஂ ச யதோ கதஃ||௫௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ||௧௩||

ஸ௦-யதோ-யஸ்மிந்பார்ஶ்வே, கதோ வித்யதே தத்பார்ஶ்வஸ்தஸ்யாங்குஷ்டஸ்யோபரி பஷ்டே ஸ்நாவ பீதஂ யத்தந்துதுல்யம்| தத் ஸ்நாவோத்க்ஷிப்யார்தேந்துவக்ரியா ஸூச்யா திர்யக் சித்த்வாऽநந்தரஂ தத்தஹேதித்யேகே வதந்தி| அந்ய ஆசார்யா ஏவமாஹுஃ| ததஃ பார்ஶ்வாத் யதோऽஸௌ கதஸ்திஷ்டதி ததோ யதந்யத்பார்ஶ்வஂ தஸ்மிந் பார்ஶ்வேऽங்குஷ்டஸ்யோபரி யத்ஸ்நாவ ததாவிதஂ யத்தத்பூர்வவத் தஹேதிதி| அந்யே த்வேவஂ வதந்தி,-அநாமிகாயா அங்குலேருபரி யத்ஸ்நாவ ததாரூபஂ தத்பூர்வவத்தஹேதிதி| அந்யைராசார்யைர்வாதகபஜே குல்மே ப்லீஹ்நி ச ஏஷஃ (அயஂ) ஏவ-அநந்தரோக்தோ, விதிஃ ஸ்மதஃ| ததா விஶ்வாச்யாஂ-வாதவ்யாதிவிஶேஷே, யதோ யஸ்மிந் பார்ஶ்வேऽஸௌ கதஸ்தஸ்மிந் பார்ஶ்வே கநிஷ்டிகாநாமிகயோருபரி யத்ஸ்நாவ பீதஂ தந்துஸமஂ ததுத்க்ஷிப்ய திர்யக் சித்த்வா தஹேதிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௧௩||