13. vidradhivr̥ddhicikitśitādhyāyaḥ

Adhikarana vidradhivRuddhicikitsitAdhyAyaH Ame vidradhau shoPavat upakramaHvAtike vidradhau dhAvanalepanashodhanaropaNAni (2-1) · Śloka 1

அதாதோ வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) வித்ரதிஂ ஸர்வமேவாமஂ ஶோபவத்ஸமுபாசரேத்| ப்ரததஂ ச ஹரேத்ரக்தஂ பக்வே து வ்ரணவத்க்ரியா||௧||

Adhikarana vAtike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (2-3) · Śloka 3

பஞ்சமூலஜலைர்தௌதஂ வாதிகஂ லவணோத்தரைஃ| பத்ராதிவர்கயஷ்ட்யாஹ்வதிலைராலேபயேத்வ்ரணம்||௨|| வைரேசநிகயுக்தேந த்ரைவதேந விஶோத்ய ச| விதாரீவர்கஸித்தேந த்ரைவதேநைவ ரோபயேத்||௩||

Adhikarana paittike vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (4-5) · Śloka 5

க்ஷாலிதஂ க்ஷீரிதோயேந லிம்பேத்யஷ்ட்யமதாதிலைஃ| பைத்தஂ கதேந ஸித்தேந மஞ்ஜிஷ்டோஶீரபத்மகைஃ||௪|| பயஸ்யாத்விநிஶாஶ்ரேஷ்டாயஷ்டீதுக்தைஶ்ச ரோபயேத்| ந்யக்ரோதாதிப்ரவாலத்வக்பலைர்வா|௫|

Adhikarana kaPaje vidradhau dhAvanalepanaSodhanaropaNAni (5-7) · Śloka 7

| கபஜஂ புநஃ||௫|| ஆரக்வதாதிநா தௌதஂ ஸக்துகும்பநிஶாதிலைஃ| லிம்பேத்குலத்திகாதந்தீத்ரிவச்ச்யாமாக்நிதில்வகைஃ||௬|| ஸஸைந்தவைஃ ஸகோமூத்ரைஸ்தைலஂ குர்வீத ரோபணம்| |௭|

Adhikarana raktAgantuje vidradhau pittajavat (7) · Śloka 7

| ரக்தாகந்தூத்பவே கார்யா பித்தவித்ரதிவத்க்ரியா||௭||

Adhikarana shleShmAtisAregantuje vidradhau pittajavat antarvidradhau kvAthaH (8) · Śloka 8

வருணாதிகணக்வாதமபக்வேऽப்யந்தரோத்திதே| ஊஶகாதிப்ரதீவாபஂ பூர்வாஹ்ணே வித்ரதௌ பிபேத்||௮||

Adhikarana antarvidradhau ghRutam antarvidradhau nirUhasnehabastI (9) · Śloka 9

கதஂ விரேசநத்ரவ்யைஃ ஸித்தஂ தாப்யாஂ ச பாயயேத்| நிரூஹஂ ஸ்நேஹபஸ்திஂ ச தாப்யாமேவ ப்ரகல்பயேத்||௯||

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyanAdi kvAthaH (10) · Śloka 10

பாநபோஜநலேபேஷு மதுஶிக்ரு ப்ரயோஜிதஃ| தத்தாவாபோ யதாதோஷமபக்வஂ ஹந்தி வித்ரதிம்||௧௦||

Adhikarana vidradhigulmAdau trAyamANA ghRutam (11-15) · Śloka 15

த்ராயந்தீத்ரிபலாநிம்பகடுகாமதுகஂ ஸமம்| த்ரிவத்படோலமூலாப்யாஂ சத்வாரிஂऽஶாஃ பதக் பதக்||௧௧|| மஸூராந்நிஸ்துஷாதஷ்டௌ தத்க்வாதஃ ஸகதோ ஜயேத்| வித்ரதீகுல்மவீஸர்பதாஹமோஹமதஜ்வராந்||௧௨|| தண்மூர்ச்சாச்சர்திஹத்ரோகபித்தாஸக்குஷ்டகாமலாஃ| குடவஂ த்ராயமாணாயாஃ ஸாத்யமஷ்டகுணேऽம்பஸி||௧௩|| குடவஂ தத்ரஸாத்தாத்ரீஸ்வரஸாத்க்ஷீரதோ கதாத்| கர்ஷாஂஶஂ கல்கிதஂ திக்தாத்ராயந்தீதந்வயாஸகம்||௧௪|| முஸ்தாதாமலகீவீராஜீவந்தீசந்தநோத்பலம்| பசேதேகத்ர ஸஂயோஜ்ய தத்கதஂ பூர்வவத்குணைஃ||௧௫||

Adhikarana vidradhigulmAdau drAkShAdighRutam (16-17) · Śloka 17

த்ராக்ஷா மதூகஂ கர்ஜூரஂ விதாரீ ஸஶதாவரீ| பரூஷகாணி த்ரிபலா தத்க்வாதே பாசயேத்கதம்||௧௬|| க்ஷீரேக்ஷுதாத்ரீநிர்யாஸப்ராணதாகல்கஸஂயுதம்| தச்சீதஂ ஶர்கராக்ஷௌத்ரபாதிகஂ பூர்வவத்குணைஃ||௧௭||

Adhikarana vidradhisamIpe raktaharaNam (18) · Śloka 18

ஹரேச்சங்காதிபிர்ஸக் ஸிரயா வா யதாந்திகம்| |௧௮|

Adhikarana pacyamAne vidradhau upanAhaH (18-19) · Śloka 19

| வித்ரதிஂ பச்யமாநஂ ச கோஷ்டஸ்தஂ பஹிருந்நதம்||௧௮|| ஜ்ஞாத்வோபநாஹயேத்- | |௧௯|

Adhikarana bahiH pakvasya vidradherlakShaNam bahiH pavkasya BedanaM vraNavadupacAraSca (19-20) · Śloka 20

ஶூலே ஸ்திதே தத்ரைவ பிண்டிதே| தத்பார்ஶ்வபீடநாத்ஸுப்தௌ தாஹாதிஷ்வல்பகேஷு ச||௧௯|| பக்வஃ ஸ்யாத்வித்ரதிஂ பித்த்வா வ்ரணவத்தமுபாசரேத்| |௨௦|

Adhikarana antaH pakvasya vidradherlakShaNam (20) · Śloka 20

| அந்தர்பாகஸ்ய சாப்யேதச்சிஹ்நஂ பக்வஸ்ய வித்ரதேஃ||௨௦||

Adhikarana antaH pakvasya svayaMpravRuttasya pUyasyopekShaNam antaH asamyagvahati srAve varuNAdicUrNam antaH asamadhushigrucUrNam (21-23) · Śloka 23

பக்வஃ ஸ்ரோதாஂஸி ஸம்பூர்ய ஸ யாத்யூர்த்வமதோऽதவா| ஸ்வயஂ ப்ரவத்தஂ தஂ தோஷமுபேக்ஷேத ஹிதாஶிநஃ||௨௧|| தஶாஹஂ த்வாதஶாஹஂ வா ரக்ஷந் பிஷகுபத்ரவாந்| அஸம்யக்வஹதி க்லேதே வருணாதிஂ ஸுகாம்பஸா||௨௨|| பாயயேந்மதுஶிக்ருஂ வா யவாகூஂ தேந வா கதாம்| |௨௩|

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve saMskRutA yavAgUH,antaHasayavAdiyUShairannam (23) · Śloka 23

| யவகோலகுலத்தோத்தயூஷைரந்நஂ ச ஶஸ்யதே||௨௩||

Adhikarana antaH asamyagvahati srAve dashAhAdUrdhvaM trAyantyAdidhRutena shodhanam shuddhe tiktakaM ghRutam (24) · Śloka 24

ஊர்த்வஂ தஶாஹாத்த்ராயந்தீஸர்பிஷா தைல்வகேந வா| ஶோதயேத்பலதஃ, ஶுத்தஃ ஸக்ஷௌத்ரஂ திக்தகஂ பிபேத்||௨௪||

Adhikarana vidradhIShu gulmacikitsA~api (25) · Śloka 25

ஸர்வஶோ குல்மவச்சைநஂ யதாதோஷமுபாசரேத்| |௨௫|

Adhikarana vidradhIShu sarvAsthAsu guggulushilAjatu ca (25-26) · Śloka 26

| ஸர்வாவஸ்தாஸு ஸர்வாஸு குக்குலுஂ வித்ரதீஷு ச||௨௫|| கஷாயைர்யௌகிகைர்யுஞ்ஜ்யாத்ஸ்வைஃஸ்வைஸ்தத்வச்சிலாஜது| |௨௬|

Adhikarana vidradhIShu yatnena pAkavAraNam vidradhIShu tasya hetuH (26-27) · Śloka 27

| பாகஂ ச வாரயேத்யத்நாத்ஸித்திஃ பக்வே ஹி தைவிகீ||௨௬|| அபி சாஶு விதாஹித்வாத்வித்ரதிஃ ஸோऽபிதீயதே| |௨௭|

Adhikarana vidradhIShu mehe sati mehacikitsA (27) · Śloka 27

| ஸதி சாலோசயேந்மேஹே ப்ரமேஹாணாஂ சிகித்ஸிதம்||௨௭||

Adhikarana stanavidradhau sarvaM vraNavat stanashastrakarmaNi stanyavAhinyAipAlanam (28-1) · Śloka 1

ஸ்தநஜே வ்ரணவத்ஸர்வஂ ந த்வேநமுபநாஹயேத்| பாடயேத்பாலயந் ஸ்தந்யவாஹிநீஃ கஷ்ணசூசுகௌ||௨௮|| ஸர்வாஸ்வாமாத்யவஸ்தாஸு நிர்துஹீத ச தத்ஸ்தநம்| |௨௯| இதி வித்ரதிசிகித்ஸிதம்||௧||

Adhikarana vAtaje vRuddhau trivRutA snehanam vAtaje vRuddhau kaushAmrAdiBirvirecanam (90)) · Śloka 30

அத வத்திசிகித்ஸிதம்| ஶோதயேத்த்ரிவதா ஸ்நிக்தஂ வத்தௌ ஸ்நேஹைஶ்சலாத்மகே||௨௯|| கௌஶாம்ரதில்வகைரண்டஸுகுமாரகமிஶ்ரகைஃ| |௩௦|

Adhikarana vAtaje vRuddhau tato nirUho~anuvAsanaM ca vAtaje vRuddhau vAtaghnAH svedalepAH vAtaje vRuddhau pakve BitvA vraNakriyA (30-31) · Śloka 31

| ததோऽநிலக்நநிர்யூஹகல்கஸ்நேஹைர்நிரூஹயேத்||௩௦|| ரஸேந போஜிதஂ யஷ்டிதைலேநாந்வாஸயேதநு| ஸ்வேதப்ரலோபா வாதக்நாஃ பக்வே பித்த்வா வ்ரணக்ரியாம்||௩௧||

Adhikarana pittaraktaje kriyA Amapavke shoPavraNakriyA pittarktaje raktaharaNam (32) · Śloka 32

பித்தரக்தோத்பவே வத்தாவாமபக்வே யதாயதம்| ஶோபவ்ரணக்ரியாஂ குர்யாத் ப்ரததஂ ச ஹரேதஸக்||௩௨||

Adhikarana kaPaje rakta pitadArUkalkaH kaPaje shleShmagranthikramaH kaPaje pavke pATite tailam (33-35) · Śloka 35

கோமூத்ரேண பிபேத்கல்கஂ ஶ்லைஷ்மிகே பீததாருஜம்| விம்லாபநாததே சாஸ்ய ஶ்லேஷ்மக்ரந்திக்ரமோ ஹிதஃ||௩௩|| பக்வே ச பாடிதே தைலமிஷ்யதே வ்ரணஶோதநம்| ஸுமநோருஷ்கராங்கோல்லஸப்தபர்ணேஷு ஸாதிதம்||௩௪|| படோலநிம்பரஜநீவிடங்ககுடஜேஷு ச| |௩௫|

Adhikarana medoje vRuddhau svedanam medoje vRuddhau tato dAraNam medoje vRuddhau pratisAritavraNasya sIvanam medoje vRuddhau aBya~jjanaM tailaM manaHshilAdikRutam medoje vRuddhau snehasvedashIlanam (35-38) · Śloka 38

| மேதோஜஂ மூத்ரபிஷ்டேந ஸுஸ்விந்நஂ ஸுரஸாதிநா||௩௫|| ஶிரோவிரேகத்ரவ்யைர்வா வர்ஜயந் பலஸேவநீம்| தாரயேத்வத்திபத்ரேண ஸம்யங்மேதஸி ஸூத்ததே||௩௬|| வ்ரணஂ மாக்ஷிககாஸீஸஸைந்தவப்ரதிஸாரிதம்| ஸீவ்யேதப்யஞ்ஜநஂ சாஸ்ய யோஜ்யஂ மேதோவிஶுத்தயே||௩௭|| மநஃஶிலைலாஸுமநோக்ரந்திபல்லாதகைஃ கதம்| தைலமாவ்ரணஸந்தாநாத்ஸ்நேஹஸ்வேதௌ ச ஶீலயேத்||௩௮||

Adhikarana mUtraje vRuddhau svedanaM veShTanaM vedhanaM sravaNaM vraNabaddhanaM ropaNaM ca (39-40) · Śloka 40

மூத்ரஜஂ ஸ்வேதிதஂ ஸ்நிக்தைர்வஸ்த்ரபட்டேந வேஷ்டிதம்| வித்யேததஸ்தாத்ஸேவந்யாஃ ஸ்ராவயேச்ச யதோதரம்||௩௯|| வ்ரணஂ ச ஸ்தகிகாபத்தஂ ரோபயேத்| |௪௦|

Adhikarana antraje vRuddhau vAtavRuddhivat (40) · Śloka 40

அந்த்ரஹேதுகே| பலகோஶமஸம்ப்ராப்தே சிகித்ஸா வாதவத்திவத்||௪௦||

Adhikarana sukumAraM ghRutam (41-47) · Śloka 47

பசேத்புநர்நவதுலாஂ ததா தஶபலாஃ பதக்| தஶமூலபயஸ்யாஶ்வகந்தைரண்டஶதாவரீஃ||௪௧|| த்விதர்பஶரகாஶேக்ஷுமூலபோடகலாந்விதாஃ| வஹேऽபாமஷ்டபாகஸ்தே தத்ர த்ரிஂஶத்பலஂ குடாத்||௪௨|| ப்ரஸ்தமேரண்டதைலஸ்ய த்வௌ கதாத்பயஸஸ்ததா| ஆவபேத் த்விபலாஂஶஂ ச கஷ்ணாதந்மூலஸைந்தவம்||௪௩|| யஷ்டீமது(சித்ர)கமத்வீகாயவாநீநாகராணி ச (க்ஷாரநாகரம்)| தத்ஸித்தஂ ஸுகுமாராக்யஂ ஸுகுமாரஂ ரஸாயநம்||௪௪|| வாதாதபாத்வயாநாதிபரிஹார்யேஷ்வயந்த்ரணம்| ப்ரயோஜ்யஂ ஸுகுமாராணாமீஶ்வராணஂ ஸுகாத்மநாம்||௪௫|| நணாஂ ஸ்த்ரீவந்தபர்தணாமலக்ஷ்மீகலிநாஶநம்| ஸர்வகாலோபயோகேந காந்திலாவண்யபுஷ்டிதம்||௪௬|| வர்த்மவித்ரதிகுல்மார்ஶோயோநிமேட்ராநிலார்திஷு| ஶோபோதரகுடப்லீஹவிட்விபந்தேஷு சோத்தமம்||௪௭||

Adhikarana vardhmashAntyaBAve dAhaH dAhavidhiH (48-49) · Śloka 49

யாயாத்வர்த்ம ந சேச்சாந்திஂ ஸ்நேஹரேகாநுவாஸநைஃ| பஸ்திகர்ம புரஃ கத்வா வங்க்ஷணஸ்தஂ ததோ தஹேத்||௪௮|| அக்நிநா மார்கரோதார்தஂ மருதஃ| |௪௯|

Adhikarana dAhe~anyamatam gulmAdAvayameva vidhiH (13) · Śloka 13

அர்தேந்துவக்ரியா| அங்குஷ்டஸ்யோபரி ஸ்நாவ பீதஂ தந்துஸமஂ ச யத்||௪௯|| உத்க்ஷிப்ய ஸூச்யா தத்திர்யக்தஹேச்சித்த்வா யதோ கதஃ| ததோऽந்யபார்ஶ்வேऽந்யே த்வாஹுர்தஹேத்வாऽநாமிகாங்குலேஃ||௫௦|| குல்மேऽந்யைர்வாதகபஜே ப்லீஹ்நி சாயஂ விதிஃ ஸ்மதஃ| கநிஷ்டிகாநாமிகயோர்விஶ்வாச்யாஂ ச யதோ கதஃ||௫௧|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே வித்ரதிவத்திசிகித்ஸிதஂ நாம த்ரயோதஶோऽத்யாயஃ||௧௩||