4. bastikalpādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਅਥ ਦੋਸਹਰਣਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-

Adhikarana bastikalpAdhyAyaH (2) · Śloka 2

ਅਥਾਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨|

ਸਂ-ਕਲ੍ਪਨਂ-ਕਲ੍ਪਃ| ਬਸ੍ਤੇਃ ਕਲ੍ਪੋ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਃ, ਤਮ੍| ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍|

Adhikarana vAtaharA nirUhAHbalAdiH (1-3) · Śloka 3

ਬਲਾਂ ਗੁਡੂਚੀਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸਰਾਸ੍ਨਾਂ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ| ਅਸ੍ਟੌ ਫਲਾਨ੍ਯਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਚ ਮਾਂਸਾ- ਚ੍ਛਾਗਾਤ੍ਪਚੇਦਪ੍ਸੁ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼ੇਸਮ੍||੧|| ਪੂਤੋ ਯਵਾਨੀਫਲਬਿਲ੍ਵਕੁਸ੍ਠ- ਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਗ਼ਨਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮ੍| ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗ਼ਤੈਃ ਸਤੈਲੈ- ਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੋ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਸ਼੍ਚ||੨|| ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਗਦਪ੍ਰਮਾਥੀ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਹਿਤੋ ਜੀਵਨਬਂਹਣਸ਼੍ਚ| ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਠਿਤੋ ਨ ਕਲ੍ਕਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦਦ੍ਯਾਦਮੁਮੇਵ ਤਤ੍ਰ||੩||

ਸਂ-ਬਲਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾਨਿ, ਤਥਾਸ੍ਟੌ [ ਫਲਾਨਿ-] ਮਦਨਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪਲਂ ਸ੍ਯੁਃ, ਛਾਗਮਾਂਸਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਪਲਾਨਿ, ਅਪ੍ਸੁ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਪਚੇਤ੍| ਪੂਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੋ ਯਵਨ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਸ੍ਤਥਾ ਗੁਡਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖ਼ੋਸ੍ਣੋ ਲਵਣਯੁਤਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਤ੍ਵਾਦ੍ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਗਦਾਨਾਮਪਹਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਚ ਹਿਤਃ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਾਨੁਵਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਜੀਵਨੋ ਬਂਹਣਸ਼੍ਚ| ਅਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼ੇਸਗ੍ਰਹਣਮਨਰ੍ਥਕਮ੍| ਯਤੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਕ. ਅ. ੬/੧੪)- "ਕ੍ਵਾਥਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪਲੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਧਂ ਪਾਦਸ਼ੇਸਿਤਮ੍|" ਇਤਿ| ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ| ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਪਰਿਭਾਸਾਪ੍ਰਮਾਣਮਤ੍ਰ ਨਾਸ਼੍ਰੀਯਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਾਯ ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼ੇਸੋਪਾਦਾਨਮ੍| ਤੇਨ ਨਿਰੂਹਯੋਗ੍ਯਕ੍ਵਾਥਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਜਲਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਿਤੀਹਾਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਨਿਰੂਹ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਯੇ ਤੁ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਾਰਾਭਿਪ੍ਰਾਯਮਵਿਦਨ੍ਤਃ ਸਰਲਾਸ਼ਮੁਖ਼ੀਕਾਸ੍ਤੇ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸੋਕ੍ਤਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜਲਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਂਸ਼ਸ਼ੇਸਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾਮਿਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਯਵਾਨ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਪਲਦ੍ਵਯਮਾਤ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍, "ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਕਲ੍ਕਪਲਦ੍ਵਯਮ੍|" (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੯/੪੪) ਇਤਿ ਵਚਨਾਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਥੇ ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਃ ਸਸ੍ਠਾਂਸ਼ੋਸ੍ਟਮਾਂਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੇਸੁ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੧੯/੩੯)- "ਤਤਃ ਕ੍ਵਾਥਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਸ਼ਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਵਾਤੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇ ਚ ਸਸ੍ਠਾਂਸ਼ਮਸ੍ਟਮਾਂਸ਼ਂ ਕਫੇਧਿਕੇ|| ਇਤਿ| ਮਧੁਲਵਣੇ ਚ ਯਥਾ ਨਾਤ੍ਯਚ੍ਛਤਾ ਨਾਤਿਲਵਣਤਾ ਚ ਬਸ੍ਤੌ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਯੋਜਯਿਤਵ੍ਯੇ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ (ਹ੍ਰ.ਸੂ ਅ . ੧੯/੪੧)- ਮਧੁਪਟ੍ਵਾਦਿਸ਼ੇਸਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਏਵ (ਇਤਿ)| ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਯਤ੍ਰ ਕਲ੍ਕੋ ਨ ਪਠਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਮੁਮੇਵ ਕਲ੍ਕਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ ਚ|

Adhikarana dashamUlAdiH (4) · Śloka 4

ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਰਸੋਮ੍ਲਯੁਕ੍ਤਃ ਸਚ੍ਛਾਗਮਾਂਸਸ੍ਯ ਸਪੂਰ੍ਵਪੇਸ੍ਯਃ| ਤ੍ਰਿਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਵਰੋ ਨਿਰੂਹਃ ਸਰ੍ਵਾਨਿਲਵ੍ਯਾਧਿਹਰਃ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟਃ||੪||

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਛਾਗਮਾਂਸਸਹਿਤਸ੍ਯ ਰਸਃ-ਕ੍ਵਾਥਃ, ਅਮ੍ਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਃ, ਪੂਰ੍ਵੈਃ-ਯਵਨ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪੇਸ੍ਯੈਃ ਸਹਿਤਃ, ਤਥਾ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ੍ਨੇਹੈਃ-ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਜ੍ਜਾਵਸਾਖ੍ਯੈਰਨ੍ਵਿਤਃ, ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਨਿਰੂਹਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਹਰੋ ਗਦਿਤਃ|

Adhikarana balApaTolyAdiH (5-6) · Śloka 6

ਬਲਾਪਟੋਲੀਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲ- ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤਿਕੈਰਣ੍ਡਯਵਾਤ੍ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਰਸਾਚ੍ਛਾਗਰਸਾਰ੍ਧਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਸਮਃ ਸ ਯਾਵਤ੍||੫|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਸ੍ਣਾਘਨਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਃ ਸਤੈਲਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੀਪਨੋ ਮਾਂਸਬਲਪ੍ਰਦਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਬਲਂ ਚੋਪਦਧਾਤਿ ਸਦ੍ਯਃ||੬||

ਸ੦-ਬਲਾਪਟੋਲ੍ਯਾਦੇ ਰਸਾਤ੍ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧਃ, ਤਥਾ ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਦਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਸਾਧ੍ਯਃ ਯਾਵਦਸੌ ਪ੍ਰਸ੍ਥਪ੍ਰਮਾਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੈਲਾਦਿਭਿਃ ਸਹਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੀਪਨੋ ਮਾਂਸਬਲਪ੍ਰਦਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਚਕ੍ਸੁਰ੍ਬਲਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵੋਪਦਧਾਤਿ|

Adhikarana eraNDamUlAdiH (7-10) · Śloka 10

ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਾਤ੍ਤ੍ਰਿਪਲਂ ਪਲਾਸ਼ਾ ਤ੍ਤਥਾ ਪਲਾਂਸ਼ਂ ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਬਲਾਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ- ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਰਗ੍ਵਧਦੇਵਦਾਰੁ||੭|| ਫਲਾਨਿ ਚਾਸ੍ਟੌ ਸਲਿਲਾਢਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਪਾਚਯੇਦਸ੍ਟਮਸ਼ੇਸਿਤੇਸ੍ਮਿਨ੍| ਵਚਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਪੁਸਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁ- ਯਸ੍ਟੀਕਣਾਵਤ੍ਸਕਬੀਜਮੁਸ੍ਤਮ੍||੮|| ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸੁਪਿਸ੍ਟਂ ਸਹਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ਼ੈਲ- ਮਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਲਵਣਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਤੈਲਯੁਤਃ ਸਮੂਤ੍ਰੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਜਯੇਲ੍ਲੇਖਨਦੀਪਨੋਸੌ||੯|| ਜਙ੍ਘੋਰੁਪਾਦਤ੍ਰਿਕਪਸ੍ਠਕੋਸ੍ਠ- ਹਦ੍ਗੁਹ੍ਯਸ਼ੂਲਂ ਗੁਰੁਤਾਂ ਵਿਬਨ੍ਧਮ੍| ਗੁਲ੍ਮਾਸ਼੍ਮਵਰ੍ਧ੍ਮਗ੍ਰਹਣੀਗੁਦੋਤ੍ਥਾਂ- ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਰੋਗਾਨ੍ ਕਫਵਾਤਜਾਤਾਨ੍||੧੦||

ਸ੦-ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਸ੍ਯ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪਲਾਨਿ, ਪਲਾਸ਼ਾਤ੍-ਕਿਂਸ਼ੁਕਾਚ੍ਚ ਪਲਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ, ਹ੍ਰਸ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਪਾਲਿਕਂ, ਰਾਸ੍ਨਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਾਲਿਕਾਨਿ, ਅਸ੍ਟੌ ਮਦਨਫਲਾਨਿ ਚ ਜਲਾਢਕਦ੍ਵਯੇ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਅਸ੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇਸਿਤੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਚਾਦਿਕਮਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸੁਪਿਸ੍ਟਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਲਵਣਕਰ੍ਸਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਤੈਲਮੂਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤੋਯਂ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਲੇਖਨੋ ਦੀਪਨੋ ਜਙ੍ਘਾਦਿਸ਼ੂਲਾਦੀਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍-ਬਹੁਵਿਧਾਨਪਿ, ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਤ੍ਥਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਜਯਤਿ| ਸਡੁਪਜਾਤਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ ਚ|

Adhikarana pittaharA nirUhAH yaShTyAhvAdiH (11) · Śloka 11

ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰੋਧ੍ਰਾਭਯਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋਗ੍ਰ੍ਯਂ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੈਸ਼੍ਚ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਸਜੀਵਨੀਯਮ੍||੧੧||

ਸ੦-ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋਗ੍ਰ੍ਯਂ-ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ, ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਸ਼ੀਤਲਂ ਜੀਵਨੀਯਸਹਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਮਯਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਅਭਯਂ-ਉਸ਼ੀਰਮ੍|

Adhikarana rAsnAdiH (12-16) · Śloka 16

ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਵਸਂ ਲੋਹਿਤਿਕਾਮਨਨ੍ਤਾਂ ਬਲਾਂ ਕਨੀਯਸ੍ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲ੍ਯੌ| ਗੋਪਾਙ੍ਗਨਾਚਨ੍ਦਨਪਦ੍ਮਕਰ੍ਦ੍ਧਿ- ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਰੋਧ੍ਰਾਣਿ ਪਲਾਰ੍ਧਕਾਨਿ||੧੨|| ਨਿਃਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਤੋਯੇਨ ਰਸੇਨ ਤੇਨ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋਰ੍ਧਾਢਕਮਮ੍ਬੁਹੀਨਮ੍| ਜੀਵਨ੍ਤਿਮੇਦਰ੍ਧ੍ਦਿਵਰੀਵਿਦਾਰੀ- ਵੀਰਾਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲਿਕਸੇਰੁਕਾਭਿਃ||੧੩|| ਸਿਤੋਪਲਾਜੀਵਕਪਦ੍ਮਰੇਣੁ- ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕੋਤ੍ਪਲਪੁਣ੍ਡਰੀਕੈਃ| ਰੋਧ੍ਰਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਭਿ- ਰ੍ਨਾਗਾਹ੍ਵਮੁਞ੍ਜਾਤਕਚਨ੍ਦਨੈਸ਼੍ਚ||੧੪|| ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਰ੍ਨਿਰੂਹਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੀਤਲਮੇਵ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਧਨ੍ਵਰਸੇਨ ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾਦ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਸਿਕ੍ਤਗਾਤ੍ਰਃ||੧੫|| ਦਾਹਾਤਿਸਾਰਪ੍ਰਦਰਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤ- ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਨ੍ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਂ ਚ| ਸਗੁਲ੍ਮਮੂਤ੍ਰਗ੍ਰਹਕਾਮਲਾਦੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਮਯਾਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਕਤਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ||੧੬||

ਸ੦-ਰਾਸ੍ਨਾਦੀਨ੍ਯਰ੍ਧਪਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਤੋਯੇਨ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਤੇਨ ਰਸੇਨ ਪਯਃ ਸ਼ਤਮਰ੍ਧਾਢਕਮਾਤ੍ਰਂ ਜਲਹੀਨਂ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸੁਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਰ੍ਨਿਰੂਹਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸ਼ੀਤਲਮੇਵ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰੂਹੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ-ਨਿਰ੍ਗਤੇ, ਪਰਿਸਿਕ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਧਨ੍ਵਮਾਂਸਰਸੇਨ ਸ਼ਾਲੀਨਦ੍ਯਾਤ੍| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦਿਵਸ਼ਾਦ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਦ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਚ ਦਾਹਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਪਞ੍ਚੋਪਜਾਤਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ ਚ|

Adhikarana kaphaharA nirUhAH koshAtakAdiH (17-19) · Śloka 19

ਕੋਸ਼ਾਤਕਾਰਗ੍ਵਧਦੇਵਦਾਰੁ- ਮੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕੁਟਜਾਰ੍ਕਪਾਠਾਃ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਬਹਤੀਂ ਚ ਤੋਯੇ ਰਸਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਤਾ ਦਸ਼ ਸ੍ਯੁਃ||੧੭|| ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਸਪੈਲਾਮਦਨੈਃ ਸਕੁਸ੍ਠੈ- ਰਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਪ੍ਰਸਤੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਫਲਾਹ੍ਵਯਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਯ||੧੮|| ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੂਹਂ ਕਫਰੋਗਿਤਾਯ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਯੇ ਚਾਸ਼ਨਵਿਦ੍ਵਿਸੇ ਚ| - |੧੯|

ਸ੦-ਕੋਸ਼ਾਤਕਾਦੀਨ੍ ਜਲੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਰਸਸ੍ਯ-ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਯ, ਦਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਸਪਾਦਿਭਿਰਕ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍, ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਸਤੇਨ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍, ਫਲਾਹ੍ਵਯਂ ਤੈਲਂ-ਯਨ੍ਮਦਨਫਲਕਲ੍ਕੇਨਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਂ ਤੈਲਮ੍, ਤਦੇਤਤ੍ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕਫਰੋਗਾਰ੍ਤਾਦਿਭ੍ਯੋ ਨਿਰੂਹਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਤ੍ਰ ਕੋਸ਼ਾਤਕਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਪਰਿਮਾਣਮਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਯਾ ਤਤ੍ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਲ੍ਪਨੀਯਮ੍| ਯਤ੍ਪਰਿਮਾਣੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਸੋਡਸ਼ਗੁਣਂ ਜਲਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇਸਂ ਯਥਾ ਦਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਪਰਿਮਾਣਾਨਿ ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰਿਕਲ੍ਪਨੀਯਾਨੀਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮ੍|

Adhikarana sukumAranirUhAH (19) · Śloka 19

- | ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ ਮਦੂਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਕਤੋ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸੁਖ਼ੋਚਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਪਥਕ੍ ਤੁ||੧੯||

ਸ੦-ਤੁਸ਼ਬ੍ਦੋ ਭਿਨ੍ਨਕ੍ਰਮਃ| ਸੁਖੋਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਤੁ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸਤੈਰ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ-ਭਣਿਸ੍ਯਾਮਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨ੍ ? ਮਦੂਨ੍-ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍, ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਕਤਃ-ਕਤਸ੍ਨੇਹਾਨ੍| ਕੇਚਿਤ੍ਤ੍ਵਸਮਗ੍ਰਂ ਵਤ੍ਤਂ ਚੋਕ੍ਤਮ(ਕ੍ਤ੍ਵਾ)ਨੁਸ੍ਟੁਭਾ ਸਂਗਹ੍ਣਤੇ, ਤਚ੍ਚਾਸਮ੍ਯਕ੍, ਏਵਂ ਹਿ ਵਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਖਣ੍ਡਨਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਸ੍ਮਾਦਯਮੇਵ ਪਾਠਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍| ਪ੍ਰਸਤੈਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਪਾਦਿਤਤ੍ਵਾਦੇਤੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾ ਬਸ੍ਤਯਃ ਪ੍ਰਸਤਸਂਜ੍ਞਾਃ [ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ]| ਉਪਜਾਤੀਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰੋਪਜਾਤਯਃ|

Adhikarana kShIrAdisAdhitaH,tailAdisAdhitaH pa~jcatiktAkhyaH tailagomUtrAdisAdhitaH payasyAdisAdhitaH (20-26) · Śloka 26

ਅਥੇਮਾਨ੍ ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਨਾਨ੍ ਮਦੂਨ੍| ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਪਥਕ੍||੨੦|| ਕ੍ਸੀਰਾਦ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ ਕਾਰ੍ਯੌ ਮਧੁਤੈਲਘਤਾਤ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਖਜੇਨ ਮਥਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਘ੍ਨੋ ਬਲਵਰ੍ਣਕਤ੍||੨੧|| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤਸ੍ਤੈਲਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਕੌਲਤ੍ਥਾਦ੍ਦ੍ਵੌ ਸ ਵਾਤਜਿਤ੍||੨੨|| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਭੂਤੀਕਰਾਸ੍ਨਾਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਮ੍ਭਸਃ| ਪ੍ਰਸਤਃ ਪਥਗਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਵਾਨ੍||੨੩|| ਸ ਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤੋਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਕਮਿਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਮੇਹਹਾ| ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੈਲਗੋਮੂਤ੍ਰਦਧਿਮਣ੍ਡਾਮ੍ਲਕਾਞ੍ਜਿਕਾਤ੍||੨੪|| ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗਾਨਾਹਭੇਦਨਃ| ਪਯਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਰਾਸ੍ਨਾਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍||੨੫|| ਏਕੈਕਃ ਪ੍ਰਸਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਣਾਕਲ੍ਕੋ ਵਸਤ੍ਵਕਤ੍| |੨੬|

ਸ੦-ਅਥ-ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍, ਇਮਾਨ੍ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਨਸਮਰ੍ਥਾਨ੍ ਮਦੂਨ੍-ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍, ਸੁਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ-ਵਮਨਾਦਿਨਾ, ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ-ਭ੍ਰਸ੍ਟਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਸਤੈਃ ਪਥਗੁਪਲਕ੍ਸਿਤਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ| ਕ੍ਸੀਰਾਦ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ-ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਲਾਨਿ, ਮਧੁਤੈਲਘਤਾਤ੍ ਤ੍ਰਯਃ ਪ੍ਰਸਤਾਃ-ਸਟ੍ ਪਲਾਨਿ, ਖਜੇਨ-ਦਰ੍ਵ੍ਯਾਕਾਰੇਣ, ਮਥਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਬਲਂ ਵਰ੍ਣਂ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਕਲ੍ਕਾਭਾਵਾਤ੍ ਬਲਾਦ੍ਯੇ ਬਸ੍ਤੌ ਯਃ ਕਲ੍ਕਃ (ਸ਼੍ਲੋ. ੨) , ਸ ਏਵ ਕਲ੍ਪ੍ਯਃ| ਤੈਲਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪ੍ਰਸਤ ਏਕਃ| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਾਥਾਤ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ| ਕੌਲਤ੍ਥਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਾਤ੍ ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ| ਸ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਤਜਿਤ੍| ਪਟੋਲਾਦਿਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਾਤ੍ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਸਤੋ, ਘਤਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਤੋ, ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ ਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਃ ਸ ਪਞ੍ਚਤਿਕ੍ਤ ਆਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਾਦਿਹਾ| ਤੈਲਾਦਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਸਤਾਃ-ਆਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ, ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਰ੍ਸਪੈਃ ਸਹ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਿਟ੍ਸਙ੍ਗਾਦਿਜਿਤ੍| ਪਯਸ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਃ ਪਞ੍ਚ, ਮਾਕ੍ਸਿਕਘਤਯੋਰ੍ਦ੍ਵੌ ਪ੍ਰਸਤੌ, ਇਤਿ ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਸਤਾਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਕਲ੍ਕਵਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਸਤ੍ਵਕਤ੍-ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਰਃ|

Adhikarana siddhabastayaH (26-27) · Śloka 27

| ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤੀਨਤੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੬|| ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਬਹੁਫਲਾਨ੍ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਰਾਨ੍ ਸੁਖਾਨ੍| |੨੭|

ਸ੦-ਅਤਃ-ਪ੍ਰਸਤੇਭ੍ਯੋ ਨਿਰੂਹੇਭ੍ਯੋਨਨ੍ਤਰਂ, ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਗੁਣਤਃ ਸਂਜ੍ਞਯਾ ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤੀਨਤਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ-ਭਣਿਸ੍ਯਾਮਿ| ਯਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਬਹੁਫਲਾਨ੍ ਬਲਾਦਿਪ੍ਰਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਖਾਂਸ਼੍ਚ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਚੋਕ੍ਤਮ੍ (ਚਿ. ਅ. ੩੮/੧੧੬)- "ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਸ੍ਤੌ ਯਥਾ ਯੁਕ੍ਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ| ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤਿਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ||" ਇਤਿ|

Adhikarana mAdhutailikaH (27-29) · Śloka 29

| ਮਧੁਤੈਲੇ ਸਮੇ ਕਰ੍ਸਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਦ੍ਦ੍ਵਿਪਿਚੁਰ੍ਮਿਸਿਃ||੨੭|| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਨਿਰੂਹੋ ਮਾਧੁਤੈਲਿਕਃ| ਰਸਾਯਨਂ ਪ੍ਰਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ਃਕਮਿਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਨੁਤ੍||੨੮|| ਸਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਸ਼੍ਚੈਸ ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍| |੨੯|

ਸ੦-ਮਧੁਤੈਲੇ ਸਮੇ-ਤੁਲ੍ਯੇ, ਸੈਨ੍ਧਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਸੋ, ਮਿਸਿਃ ਦ੍ਵਿਪਿਚੁਃ-ਦ੍ਵਿਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਃ, ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਹ ਮਾਧੁਤੈਲਿਕੋਯਂ ਨਿਰੁਹੋ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਮੇਹਾਦਿਜਿਤ੍| "ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਧੁ ਚ ਤੈਲਂ ਚ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨਾਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇ| ਮਾਧੁਤੈਲਿਕ ਇਤ੍ਯੇਸਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਬਸ੍ਤਿਚਿਨ੍ਤਕੈਃ||" ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਃ (ਚਿ. ਅ. ੩੮/੧੧੪)| ਸਂ-ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੈਸ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍|

Adhikarana yApano bastiH (29-30) · Śloka 30

| ਯਾਪਨੋ ਘਨਕਲ੍ਕੇਨ ਮਧੁਤੈਲਰਸਾਜ੍ਯਵਾਨ੍||੨੯|| ਪਾਯੁਜਾਨੂਰੁਵਸਣਬਸ੍ਤਿਮੇਹਨਸ਼ੂਲਜਿਤ੍| |੩੦|

ਸ੦-ਯਾਪਨਾਖ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਮੁਸ੍ਤਾਕਲ੍ਕੇਨ ਸਹ ਮਧੁਤੈਲਮਾਂਸਰਸਾਜ੍ਯਯੁਤਃ ਪਾਯ੍ਵਾਦਿਸ਼ੂਲਜਿਤ੍| ਯਾਪਨਃ-ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਾਤ੍|

Adhikarana dvitIyo yApanabastiH (30-31) · Śloka 31

| ਪ੍ਰਸਤਾਂਸ਼ੈਰ੍ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵਸਾਤੈਲੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੦|| ਯਾਪਨਂ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਾਕ੍ਸਹਪੁਸਾਰ੍ਧਪਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| |੩੧|

ਸ੦-ਯਾਪਨਂ ਨਿਰੂਹਂ ਘਤਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਸਤਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਸੈਨ੍ਧਵਾਰ੍ਧਕਰ੍ਸੇਣ ਹਪੁਸਾਰ੍ਧਪਲਯੁਤਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|

Adhikarana yuktaratho bastiH (31-32) · Śloka 32

| ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਨਿਃਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਤੈਲਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੩੧|| ਏਸ ਯੁਕ੍ਤਰਥੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਵਚਾਪਿਪ੍ਪਲੀਫਲਃ| |੩੨|

ਸ੦-ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਨਿਃਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਤੈਲਸੈਨ੍ਧਵਾਨ੍ਵਿਤ ਇਤ੍ਯੇਸ ਵਚਾਪਿਪ੍ਪਲੀਮਦਨਫਲਾਨ੍ਵਿਤੋ ਯੁਕ੍ਤਰਥੋਨ੍ਵਰ੍ਥਨਾਮਾ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੇ ਚੋਕ੍ਤਮ੍ (ਚਿ. ਅ. ੩੮/੧੧੫)- "ਰਥੇਸ੍ਵਪਿ ਹਿ ਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵੇਸ੍ਵਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਤਿਸਿਦ੍ਧੋਯਮਤੋ ਯੁਕ੍ਤਰਥਃ ਸ੍ਮਤਃ||" ਇਤਿ|

Adhikarana doShaharo bastiH (32-33) · Śloka 33

| ਸ ਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧੁਸਡ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਹਿਙ੍ਗੁਸੈਨ੍ਧਵਮ੍||੩੨|| ਸੁਰਦਾਰੁ ਚ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੋਸਹਰਃ ਸ਼ਿਵਃ| |੩੩|

ਸ੦-ਸ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤ ਏਰਣ੍ਡਮੂਲਕ੍ਵਾਥੋ ਮਧ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ਏਸ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਦੋਸਹਚ੍ਛਿਵਸ਼੍ਚ|

Adhikarana siddhabastiH (33-34) · Śloka 34

| ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਨਿਃਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤੈਲਂ ਮਾਗਧਿਕਾ ਮਧੁ||੩੩|| ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ ਸਮਧੁਕਃ ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮਤਃ| |੩੪|

ਸ੦-ਪਞ੍ਚਮੂਲਕ੍ਵਾਥਸ੍ਤਿਲਤੈਲਾਦਿਕਃ ਸੈਨ੍ਧਵਮਧੁਕਸਹਿਤਃ ਸਿਦ੍ਧਵਸ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞੋ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਮਤਃ|

Adhikarana gomUtrabastiH (34-36) · Śloka 36

| ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਤ੍ਰਿਫਲਾਫਲਬਿਲ੍ਵਾਨਿ ਪਾਚਯੇਤ੍||੩੪|| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ, ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਪਾਠਾਵਤ੍ਸਕਤੋਯਦੈਃ| ਸਫਲੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਲਵਣੇਨ ਚ||੩੫|| ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਕਫਵ੍ਯਾਧਿਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਵਿਸੂਚਿਸੁ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਨਿਲਵਿਬਨ੍ਧੇਸੁ ਬਸ੍ਤ੍ਯਾਟੋਪੇ ਚ ਪੂਜਿਤਃ||੩੬||

ਸ੦-ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਮੂਲਾਦੀਨਿ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤੇਨ-ਕ੍ਵਥਿਤੇਨ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ, ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਪਾਠਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਕਫਾਮਯਾਦਿਹਤ੍|

Adhikarana yApanarAT bastiH (37-43) · Śloka 43

ਮੁਸ੍ਤਾਪਾਠਾਮਤੈਰਣ੍ਡਬਲਾਰਾਸ੍ਨਾਪੁਨਰ੍ਨਵਾਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਰਗ੍ਵਧੋਸ਼ੀਰਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਕ੍ਸਰੋਹਿਣੀਃ||੩੭|| ਕਨੀਯਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਪਾਲਿਕਂ, ਮਦਨਾਸ੍ਟਕਮ੍| ਜਲਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍ਤਚ੍ਚ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਮ੍||੩੮|| ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਥਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਤ੍| ਸਪਾਦਜਾਙ੍ਗਲਰਸਃ ਸਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਃ||੩੯|| ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਯਸ੍ਟਿਮਿਸਿਸ਼੍ਯਾਮਾਕਲਿਙ੍ਗਕਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਬਸ੍ਤਿਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਮਾਂਸਾਗ੍ਨਿਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ||੪੦|| ਵਾਤਾਸਙ੍ਮੋਹਮੇਹਾਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗ੍ਰਹਾਨ੍| ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਵੀਸਰ੍ਪਵਰ੍ਧ੍ਮਾਧ੍ਮਾਨਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਃ||੪੧|| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੋਰੁਕਟੀਕੁਕ੍ਸਿਮਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ| ਹਨ੍ਯਾਦਸਗ੍ਦਰੋਨ੍ਮਾਦਸ਼ੋਫਕਾਸਾਸ਼੍ਮਕੁਣ੍ਡਲਾਨ੍||੪੨|| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਦੋ ਰਾਜਾ ਯਾਪਨਾਨਾਂ ਰਸਾਯਨਮ੍| |੪੩|

ਸ੦-ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਿ ਕਨੀਯਃਪਞ੍ਚਮੂਲਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨਿ ਪਥਕ੍ ਪਾਲਿਕਾਨਿ, ਮਦਨਫਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ, ਜਲਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਪਾਦਸ਼ੇਸਂ ਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਪੁਨਃ ਪਚੇਦਿਤਿ| ਤਾਵਤ੍ਕਸਾਯੇਣ ਸਹ ਪਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਾਵਤ੍ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਬਸ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਯੁਤਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਹਿਤਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣੋ ਮਾਂਸਾਦਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋ ਵਾਤਰਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਚਕ੍ਸੁਸ੍ਯਾਦਿਗੁਣਸ਼੍ਚ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ? ਸਪਾਦਜਾਙ੍ਗਲਰਸਃ,- ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਪਲਿਕੋ ਨਿਰੁਹਃ, ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੇਨ ਸਟ੍ਪਲਾਨਿ ਜਾਙ੍ਗਲਰਸਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana ativRuShyo bastiH (43-44) · Śloka 44

| ਮਗਾਣਾਂ ਲਘੁਵਦ੍ਰਾ(ਡ੍ਰਾ)ਣਾਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਚਾਮ੍ਭਸਾ||੪੩|| ਹਪੁਸਾਮਿਸਿਗਾਙ੍ਗੇਯੀਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਾਤਹਰਃ ਪਰਮ੍| ਨਿਰੁਹੋਤ੍ਯਰ੍ਥਵਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ||੪੪||

ਸ੦-ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਨਾਂ ਬਹਤਾਮੁਭਯਰੂਪਾਣਾਂ ਮਗਾਣਾਂ ਮਾਂਸਾਨਾਂ ਤਥਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਹ ਹਪੁਸਦਿਕਲ੍ਕੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਵਾਤਹਰੋ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਯੁਤੋ ਵਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana mAyUro bastiH (45-47) · Śloka 47

ਮਯੂਰਂ ਪਕ੍ਸਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਤ੍ਰਪਾਦਵਿਟ੍ਤੁਣ੍ਡਵਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਲਗ਼ੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਪਾਲਿਕੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੪੫|| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਜਲੇ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਂ ਸਗ਼ਤਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਦਾਰੀਕਣਾਯਸ੍ਟਿਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਫਲਕਲ੍ਕਵਤ੍||੪੬|| ਬਸ੍ਤਿਰੀਸਤ੍ਪਟੁਯੁਤਃ ਪਰਮਂ ਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍| |੪੭|

ਸ੦-ਮਯੂਰਂ ਪਕ੍ਸਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਂ ਦਸ਼ਪਲਮਾਤ੍ਰਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵੇਨ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਪਲਮਿਤੇਨ ਯੁਤਂ ਕ੍ਸੀਰਜਲੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯਾਰ੍ਧਾਢਕੋ ਜਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਢਕ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ ਯਾਵਤ੍ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਤਚ੍ਛੇਸਂ ਚ ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਮ੍| ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਸਹਿਤਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਾਨ੍ਵਿਤਮੀਸਲ੍ਲਵਣਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਪਰਮਂ [ਬਲ]ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍|

Adhikarana mayUravidhirviShkirAdiShu (47-48) · Śloka 48

| ਕਲ੍ਪਨੇਯਂ ਪਥਕ੍ ਕਾਰ੍ਯਾ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਪ੍ਰਭਤਿਸ੍ਵਪਿ||੪੭|| ਵਿਸ੍ਕਿਰੇਸੁ ਸਮਸ੍ਤੇਸੁ ਪ੍ਰਤੁਦਪ੍ਰਸਹੇਸੁ ਚ| ਜਲਚਾਰਿਸੁ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਸੁ ਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਜਿਤਾ||੪੮||

ਸ੦-ਇਯਂ ਚ ਕਲ੍ਪਨਾ ਤਿਤ੍ਤਿਰ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਵਿਸ੍ਕਿਰੇਸ੍ਵਸ਼ੇਸੇਸੁ ਪ੍ਰਤੁਦੇਸੁ ਪ੍ਰਸਹੇਸੁ ਚ ਪਥਕ੍ਕਾਰ੍ਯਾ| ਤਥੈਵ ਜਲਚਾਰਿਸ੍ਵਪੀਯਂ ਕਲ੍ਪਨਾ ਕਾਰ੍ਯਾ| ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਸੁ ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਵਰ੍ਜਿਤਾ ਕਲ੍ਪਨੇਯਂ ਕਾਰ੍ਯਾ, ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹ ਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana godhAdibastiH (49-52) · Śloka 52

ਗੋਧਾਨਕੁਲਮਾਰ੍ਜਾਰਸ਼ਲ੍ਯਕੋਨ੍ਦੁਰਜਂ ਪਲਮ੍| ਪਥਕ੍ ਦਸ਼ਪਲਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍||੪੯|| ਤਤ੍ਪਯਃ ਫਲਵੈਦੇਹੀਕਲ੍ਕਦ੍ਵਿਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸਸਿਤਾਤੈਲਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਯੋਜ੍ਯੋ ਰਸਾਯਨਮ੍||੫੦|| ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਥਿਤੋਰਸ੍ਕਕ੍ਸੀਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲੌਜਸਾਮ੍| ਵਿਬਦ੍ਧਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਖੁਡਵਾਤਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍||੫੧|| ਗਜਵਾਜਿਰਥਕ੍ਸੋਭਭਗ੍ਨਜਰ੍ਜਰਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍| ਪੁਨਰ੍ਨਵਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਜੀਕਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੫੨||

ਸ੦-ਗੋਧਾਦੀਨਾਂ ਮਾਂਸਂ ਪਥਕ੍-ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ, ਦਸ਼ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਏਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਦਨਫਲਕਣਾਕਲ੍ਕਸੈਨ੍ਧਵਸੌਵਰ੍ਚਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤੈਲਮਧੁਘਤਸਹਿਤੋ ਯੋਜ੍ਯੋ ਰਸਾਯਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਥਿਤੋਰਸ੍ਕਾਦੀਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਜੀਕਰਣੇਸੁ ਮੁਖ੍ਯਸ਼੍ਚ|

Adhikarana vRuShyabastInAM Bojane visheShaH (53) · Śloka 53

ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਭੋਜ੍ਯਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤੋਚ੍ਚਟੇਕ੍ਸੁਰੈਃ| |੫੩|

ਸ੦-ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਸਹ ਭੋਜ੍ਯਮ੍| ਉਚ੍ਚਟਾ-ਗੁਞ੍ਜਾ|

Adhikarana siddhAH snehAH (53) · Śloka 53

ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚਾਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ||੫੩||

ਸ੦-ਸ੍ਨੇਹਾਂਸ਼੍ਚ-ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤੀਨ੍, ਅਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਨ੍-ਨਿਸ੍ਪਰਿਹਾਰਾਨ੍, ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍-ਬਹੁਸ਼ੋ ਦਸ੍ਟਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨ੍, ਸਿਦ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ-ਨਿਰਪਾਯੈਃ, ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|

Adhikarana saparIhArAH snehabastayaH (54) · Śloka 54

ਦੋਸਘ੍ਨਾਃ ਸਪਰੀਹਾਰਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਯਃ| |੫੪|

ਸ੦-ਅਧੁਨਾ ਦੋਸਘ੍ਨਾਃ ਸਪਰੀਹਾਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਯੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਾਨੇਵਾਹ-

Adhikarana dashamUlAditailam (54-57) · Śloka 57

| ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਬਲਾਂ ਰਾਸ੍ਨਾਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍||੫੪|| ਗੁਡੁਚ੍ਯੈਰਣ੍ਡਬੂਤੀਕਭਾਰ੍ਗੀਵਸਕਰੋਹਿਸਮ੍| ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸਹਚਰਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਪਲਾਂਸ਼ਕਮ੍||੫੫|| ਯਵਮਾਸਾਤਸੀਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਾਨ੍| ਵਹੇ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਤੋਯਸ੍ਯ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਚ||੫੬|| ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਾਢਕਂ ਪੇਸ੍ਯੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ| ਅਨੁਵਾਸਨਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਨੁਤ੍||੫੭||

ਸ੦-ਦਸ਼ਮੂਲਾਦਿਕਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਕਾਕਨਾਸਾ-ਕਾਕਜਙ੍ਘਾ| ਯਵਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਸਤਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ, ਜਲਸ੍ਯ ਵਹੇ-ਦ੍ਰੋਣਚਤੁਸ੍ਟਯੇ, ਵਿਪਾਚ੍ਯ, ਤੇਨ ਚ ਦ੍ਰੋਣਸ਼ੇਸੇਣ ਤੈਲਾਢਕਂ ਪਲਾਂਸ਼ਕੈਃ ਜੀਵਨੀਯੈਃ ਪੇਸ੍ਯੈਃ ਸਹ ਪਚੇਤ੍| ਏਤਦਨੁਵਾਸਨਮਖਿਲਪਵਨਾਮਯਜਿਤ੍|

Adhikarana AnUpavasA (58) · Śloka 58

ਆਨੂਪਾਨਾਂ ਵਸਾ ਤਦ੍ਵਜ੍ਜੀਵਨੀਯੋਪਸਾਧਿਤਾ| |੫੮|

ਸ੦-ਆਨੂਪਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵਸਾ ਜੀਵਨੀਯਦ੍ਰਵ੍ਯਸਾਧਿਤਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਾ|

Adhikarana shatAhvAditailam (58) · Śloka 58

| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਚਿਰਿਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਲੈਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮੀਰਣੇ||੫੮||

ਸ੦-ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਸ੍ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਵਨੇ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|

Adhikarana saindhavadhRutam (59) · Śloka 59

ਸੈਨ੍ਧਵੇਨਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਚਾਨਿਲਜਿਦ੍ ਘਤਮ੍| |੫੯|

ਸ੦-ਅਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣੇਨ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਤਪ੍ਤਂ ਚ ਘਤਂ ਸਮੀਰਣਜਿਦ੍ਭਵਤਿ|

Adhikarana jIvantyAdiyamakaH (59-62) · Śloka 62

| ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਮਦਨਂ ਮੇਦਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਂ ਮਧੁਕਂ ਬਲਾਮ੍||੫੯|| ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਰ੍ਸਭਕੌ ਕਸ੍ਣਾਂ ਕਾਕਨਾਸਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍| ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਂ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾਂ ਸ਼ਠੀਂ ਵਚਾਮ੍||੬੦|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਲਘਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇ ਸਾਧਯੇਤ੍ਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਬਂਹਣਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਨਮ੍||੬੧|| ਰਜਃਸ਼ੁਕ੍ਰਾਮਯਹਰਂ ਪੁਤ੍ਰੀਯਂ ਚਾਨੁਵਾਸਨਮ੍| |੬੨|

ਸ੦-ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਕਲ੍ਕੀਕਤ੍ਯ ਤੈਲਘਤਂ-ਯਮਕਂ, ਕ੍ਸੀਰੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਏਤਦਨੁਵਾਸਨਂ ਬਂਹਣਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਬਲਾਦਿਵਰ੍ਧਨਂ ਰਜਃਸ਼ੁਕ੍ਰਰੋਗਹਰਂ ਪੁਤ੍ਰੀਯਂ ਚ| ਪੁਤ੍ਰੀਯਮਿਤਿ ਹਿਤਾਰ੍ਥੇ "ਪੁਤ੍ਰਾਚ੍ਛ ਚ " ਇਤਿ ਛਃ|

Adhikarana saindhavAditailam (62-66) · Śloka 66

| ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਮਦਨਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾ ਨਿਚੁਲੋ ਵਚਾ||੬੨|| ਹ੍ਰੀਬੇਰਂ ਮਧੁਕਂ ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀ ਦੇਵਦਾਰੁ ਸਕਟ੍ਫਲਮ੍| ਨਾਗਰਂ ਪੁਸ੍ਕਰਂ ਮੇਦਾ ਚਵਿਕਾ ਚਿਤ੍ਰਕਃ ਸ਼ਠੀ||੬੩|| ਵਿਡਙ੍ਗਾਤਿਵਿਸੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਹਰੇਣੁਰ੍ਨੀਲਿਨੀ ਸ੍ਥਿਰਾ| ਬਿਲ੍ਵਾਜਮੋਦਚਪਲਾ ਦਨ੍ਤੀ ਰਾਸ੍ਨਾ ਚ ਤੈਃ ਸਮੈਃ||੬੪|| ਸਾਧ੍ਯਮੇਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਵਾ ਤੈਲਂ ਵਾ ਕਫਰੋਗਨੁਤ੍| ਵਰ੍ਧ੍ਮੋਦਾਵਰ੍ਤਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਲੀਹਮੇਹਾਢ੍ਯਮਾਰੁਤਾਨ੍||੬੫|| ਆਨਾਹਮਸ਼੍ਮਰੀਂ ਚਾਸ਼ੁ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਦਨੁਵਾਸਨਮ੍| |੬੬|

ਸ੦-ਸੈਨ੍ਧਵਾਦਿਭਿਃ ਸਮਾਂਸ਼ੈਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯਪਰਿਭਾਸਯਾ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਮ੍| ਦ੍ਵਿਰ੍ਵਾਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਏਰਣ੍ਡਤੈਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਤਿਲਤੈਲਸ੍ਯਾਰ੍ਧਮਿਤ੍ਯਪਿ ਕਲ੍ਪਨੀਯਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ| ਏਤਦਨੁਵਾਸਨਂ ਕਫਰੋਗਜਿਤ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਰ੍ਧ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana bilvAditailam (66-67) · Śloka 67

| ਸਾਧਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਤੈਲਂ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਨਾਥਵਾ||੬੬|| ਕਫਘ੍ਨਂ| |੬੭|

ਸ੦-ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਨਾ ਵਾ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਕਫਘ੍ਨਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|

Adhikarana kaphaghnadravyasAdhitaM tailam, phalatailam (67) · Śloka 67

ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਤੈਲਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਕਫਘਾਤਿਭਿਃ| ਫਲੈਰਸ੍ਟਗੁਣੈਸ਼੍ਚਾਮ੍ਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਵਾਸਨਂ ਕਫੇ||੬੭||

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਕਫਘ੍ਨੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਫਲੈਰਸ੍ਟਗੁਣੈਸ਼੍ਚਾਮ੍ਲੈਃ ਸਿਦ੍ਧਮਨੁਵਾਸਨਂ ਕਫੇ ਸ਼ਸ੍ਤਮ੍|

Adhikarana kalpanAprakAraH (68) · Śloka 68

ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਜਡੀਭੂਤੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਨ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਕਰ੍ਸਿਤੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਮਧੁਰਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋ ਮਦੁਃ||੬੮||

ਸ੦-ਮਦੁਸ਼੍ਚਾਸੌ ਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਃ, ਮਧੁਰਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼ੀਤਲਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਨ੍ਮਦੁਃ, ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਸੌ ਜਡੀਭੂਤਸ਼੍ਚ ਮਦੁਬਸ੍ਤਿਜਡੀਭੂਤਃ,-ਕੋਸ੍ਠਾਦ੍ਬਹਿਰਨਿਃਸਰਣਾਤ੍ ਕੋਸ੍ਠ ਏਵਾਵਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਃ, ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾਭੂਤੇਨ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਃ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ-ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਦਿਨਿਸ੍ਪਾਦਿਤੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਃ, ਵਿਕਰ੍ਸਿਤੇ ਕੋਸ੍ਠੇ ਸਤਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਗੁਣੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ|

Adhikarana tIkShNatvamRudutvahetUni dravyANi (69) · Śloka 69

ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਮੂਤ੍ਰਪੀਲ੍ਵਗ੍ਨਿਲਵਣਕ੍ਸਾਰਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਮਾਰ੍ਦਵਮ੍||੬੯||

ਸ੦-ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਮੂਤ੍ਰਪੀਲ੍ਵਗ੍ਨਿਲਵਣਕ੍ਸਾਰਸਰ੍ਸਪੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ- ਯੋਗ੍ਯੇਵਸਰੇ, ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਘਤਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਸ੍ਤੇਰ੍ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|

Adhikarana balAdyanurodhena bastiH kalpyaH (70) · Śloka 70

ਬਲਕਾਲਰੋਗਦੋਸਪ੍ਰਕਤੀਃ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਯੋਜਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਃ| ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੌਸਧਵਰ੍ਗੈਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ||੭੦||

ਸ੦-ਬਲਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਸ੍ਵੈਃ ਸ੍ਵੈਰੌਸਧਵਰ੍ਗੈਃ-ਯਥਾਯਥਂ ਯੋਗ੍ਯੈਃ, ਸਿਦ੍ਧੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਯੋਜਿਤਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਨਾਮਯਾਨੁਪਸ਼ਮਯਤਿ|

Adhikarana hetuvyAdhiviparIto bastiH kalpyaH (71) · Śloka 71

ਉਸ੍ਣਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੀਤਾਞ੍ਛੀਤਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤਥਾ ਸੁਖੋਸ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ| ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯੌਸਧਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਸਂਤਰ੍ਕ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜੀਤ||੭੧||

ਸ੦-ਉਸ੍ਣਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਨਣਾਂ ਸ਼ੀਤਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਾਨਾਂ- ਸੁਖੋਸ੍ਣਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana shodhanIyeShu bRuMhaNIyaniShedhaH (72) · Śloka 72

ਬਸ੍ਤੀਨ੍ਨ ਬਂਹਣੀਯਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯੇਸੁ|੭੨|

ਆ ਰਂ- ਸ਼ੋਧਨੀਯੇਸੁ ਬਂਹਣੀਯਨਿਸੇਧਮਾਹ-ਬਸ੍ਤੀਨਿਤਿ|

Adhikarana shodhanIyAH (72) · Śloka 72

ਮੇਦਸ੍ਵਿਨੋ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਨਰਾਃ ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਾਰ੍ਤਾਃ||੭੨||

ਵ੍

Adhikarana kShINAdiShu shodhanIyaniShedhaH (4) · Śloka 4

ਨ ਕ੍ਸੀਣਕ੍ਸਤਦੁਰ੍ਬਲਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਕਸ਼ਸ਼ੁਸ੍ਕਸ਼ੁਦ੍ਧਦੇਹਾਨਾਮ੍| ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੀਯਾਨ੍ ਦੋਸਨਿਬਦ੍ਧਾਯੁਸੋ ਯੇ ਚ||੭੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮੇ ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਨ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||

ਸਂ-ਯਸ੍ਮਾਦੇਤੇ ਦੋਸੈਰ੍ਨਿਬਦ੍ਧਜੀਵਿਤਾਃ, ਤਸ੍ਮਾਦੇਤੇਸਾਂ ਦੋਸਨਿਰ੍ਹਰਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਸਂਸ਼ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਹ, ਜੀਵਿਤਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਮੇਤੇ ਨ ਵਿਸ਼ੋਧ੍ਯਾ ਇਤਿ| ਆਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਮੇ ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਸ੍ਥਾਨੇ ਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੪||