3. vamanavirēcanavyāpatsiddhiradhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

അഥ വമനവിരേചനകല്പാഭ്യാമനന്തരം തദ്വ്യാപത്സിദ്ധിം ബ്രൂതേ-

Adhikarana vamanavirecanavyApatsiddhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

അഥാതോ വമനവിരേചനവ്യാപത്സിദ്ധിം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)|൨|

സ൦-വമനവിരേചനയോര്വ്യാപത്-അയഥാശാസ്ത്രമനുഷ്ഠീയമാനയോര്ഗദോത്പത്തിഃ, തസ്യാ വമനവിരേചനവ്യാപദഃ സിദ്ധിഃ-സാധനം ചികിത്സിതം, താം വര്ണയിഷ്യാമഃ|

Adhikarana vamanasya pratikUlA gatiH (1-2) · Śloka 2

വമനം മൃദുകോഷ്ഠേന ക്ഷുദ്വതാऽല്പകഫേന വാ| അതിതീക്ഷ്ണഹിമസ്തോകമജീര്ണേ ദുര്ബലേന വാ||൧|| പീതം പ്രയാത്യധസ്തസ്മിന്നിഷ്ടഹാനിര്മലോദയഃ| വാമയേത്തം പുനഃ സ്നിഗ്ധം സ്മരന് പൂര്വമതിക്രമമ്||൨||

സ൦-ഏവംവിധേന പുരുഷേണൈവംവിധം വമനം പീതമധഃ പ്രയാതി| തസ്മിന്-വമനേऽധസ്താത്പ്രയാതേ സതി, ഇഷ്ടഹാനിഃ-അഭിപ്രേതസ്യ വമനകാര്യസ്യാനിഷ്പത്തിഃ| തഥാ മലസ്യ-വമനസാധ്യസ്യ ശ്ലേഷ്മണഃ കേവലസ്യാന്യദോഷയുക്തസ്യ വാ, ഉദയഃ-സ്വസ്ഥാനസ്ഥസ്യൈവാമയകരണം പ്രതിചലപ്രവലകേ ച| തം-പുരുഷം പീതവമനമപ്യവാന്തം, പുനഃ സ്നിഗ്ധം വാമയേത്| പൂര്വം സ്നിഗ്ധമപീതി പുനഃ ശബ്ദസ്യാര്ഥഃ| കഥം വാമയേത് ? സ്മരന് പൂര്വമതിക്രമമ്, യതോऽതിക്രമാത് പീതവമനോऽപ്യസൌ പുരുഷോ വമനകര്മണഃ ഫലം നാപ്തവാന്| തമതിക്രമം-അപരാധം, സ്മരന് ചേതസി കുര്വാണോ, ന ത്വേവമേവ, വാമയേത്|

Adhikarana virecanasya pratikUlA gatiH (3-5) · Śloka 5

അജീര്ണിനഃ ശ്ലേഷ്മവതോ വ്രജത്യൂര്ധ്വം വിരേചനമ്| അതിതീക്ഷ്ണോഷ്ണലവണമഹൃദ്യമതിഭൂരി വാ||൩|| തത്ര പൂര്വോദിതാ വ്യാപത്സിദ്ധിശ്ച, ന തഥാऽപി ചേത്| ആശയേ തിഷ്ഠതി തതസ്തൃതീയം നാവചാരയേത്||൪|| അന്യത്ര സാത്മ്യാദ്ധൃദ്യാദ്വാ ഭേഷജാന്നിരപായതഃ| |൫|

സ൦-അജീര്ണിനസ്തഥാ ബഹുശ്ലേഷ്മിണോ വിരേചനമതിതീക്ഷ്ണോഷ്ണലവണഹൃദ്യമതിപ്രഭൂതം ച പീതമൂര്ധ്വം യാതി| തത്ര-തസ്മിന്നൂര്ധ്വം വ്രജതി, പൂര്വോക്താ(ദിതാ) വ്യാപത്-ഇഷ്ടഹാനിര്മലോദയ ഇതി| തത്ര തഥൈവ സിദ്ധിഃ-ചികിത്സിതമ്| തഥാ, അനന്തരം വിരേചനസ്യോര്ധ്വഗമനാദവിരിക്തം പുനഃ സ്നിഗ്ധം വിരേചയേത്| തഥൈവ പൂര്വം വിരേചനാതിക്രമം സ്മരന്നിതോऽപരാധാത്പൂര്വം വിരേചനേ ന വിരിക്തസ്തമതിക്രമം പരിഹരന് വിരേചയേദിത്യര്ഥഃ| തഥാऽപി-ഏവമനുഷ്ഠീയമാനേ തദ്വിരേചനൌഷധം പീതം, യദ്യാശയേ-കോഷ്ഠലക്ഷണേ, ന തിഷ്ഠതി-തത്ര സ്ഥിതിം ന ബധ്നാതി ഊര്ധ്വമേവ പുനരേതി, തതസ്തൃതീയം വിരേചനൌഷധം-ആരഗ്വധാദി, നാവചാരയേത്| യദി തു സാത്മ്യം ഹൃദ്യം നിരപായം വാ ഭേഷജം തദാ തൃതീയമപ്യവചാരയേത്|

Adhikarana grathitatvapAkagauravANi (5-8) · Śloka 8

| അസ്നിഗ്ധസ്വിന്നദേഹസ്യ പുരാണം രൂക്ഷമൌഷധമ്||൫|| ദോഷാനുത്ക്ലേശ്യ നിര്ഹര്തുമശക്തം ജനയേദ്ഗദാന്| വിഭ്രംശം ശ്വയഥും ഹിധ്മാം തമസോ ദര്ശനം തൃഷമ്||൬|| പിണ്ഡീകോദ്വേഷ്ടനം കണ്ഡൂമൂര്വോഃ സാദം വിവര്ണതാമ്| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ വാऽത്യല്പം ദീപ്താഗ്നേര്ജീര്ണമൌഷധമ്||൭|| ശീതൈര്വാ സ്തബ്ധമാമേ വാ സമുത്ക്ലേശ്യാഹരന്മലാന്| താനേവ ജനയേദ്രോഗാനയോഗഃ സര്വ ഏവ സഃ||൮||

സ൦-അസ്നിഗ്ധസ്വിന്നശരീരസ്യ പുരാണം രൂക്ഷം വിരേചനൌഷധമുപയുക്തം ദോഷാനുത്ക്ലേശ്യ-പ്രച്യാവ്യ, നിര്ഹര്തുമശക്തം വിഭ്രംശാദികാന് ഗദാന് ജനയേത്| അഥവാ, സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ ചൌഷധമത്യല്പം-മാത്രാഹീനം, ദീപ്താഗ്നേര്ജീര്ണം-പരിണതം, സ്യാത്| ശീതൈര്വാ സ്തബ്ധഭേഷജമാമേ വാ സ്തബ്ധം സത് [മലാന്-] ദോഷാന്, ഉത്ക്ലേശ്യാനിര്ഹരത് പൂര്വോക്താനേവ രോഗാന് ജനയേത്| സഃ-ഏവംഭൂതഃ, സര്വ ഏവായോഗഃ|

Adhikarana teShAM pratIkAraH (9-10) · Śloka 10

തം തൈലലവണാഭ്യക്തം സ്വിന്നം പ്രസ്തരസങ്കരൈഃ| നിരൂഢം ജാങ്ഗലരസൈര്ഭോജയിത്വാऽനുവാസയേത്||൯|| ഫലമാഗധികാദാരുസിദ്ധതൈലേന മാത്രയാ| സ്നിഗ്ധം വാതഹരൈഃ സ്നേഹൈഃ പുനസ്തീക്ഷ്ണേന ശോധയേത്||൧൦||

സ൦-തം-ഉത്ക്ലിഷ്ടദോഷം, തൈലലവണാഭ്യക്തം പ്രസ്തരസങ്കരാഖ്യൈഃ സ്വേദൈഃ സ്വിന്നം തഥാ നിരൂഢം ജാങ്ഗലരസൈര്ഭോജയിത്വാ ഫലാദിസിദ്ധതൈലേന മാത്രയാऽനുവാസയേത്| വാതഹരൈഃ സ്നേഹൈഃ സ്നിഗ്ധം പുനസ്തീക്ഷ്ണേന വിരേചനേന വിശോധയേത്|

Adhikarana doSholkeshabhRushAdhmAne, tayoH pratIkAraH (11-14) · Śloka 14

ബഹുദോഷസ്യ രൂക്ഷസ്യ മന്ദാഗ്നേരല്പമൌഷധമ്| സോദാവര്തസ്യ ചോത്ക്ലേശ്യ ദോഷാന് മാര്ഗാന് നിരുധ്യ തൈഃ||൧൧|| ഭൃശമാധ്മാപയേന്നാഭിം പൃഷ്ഠപാര്ശ്വശിരോരുജമ്| ശ്വാസം വിണ്മൂത്രവാതനാം സങ്ഗം കുര്യാച്ച ദാരുണമ്||൧൨|| അഭ്യങ്ഗസ്വേദവര്ത്യാദി സനിരൂഹാനുവാസനമ്| ഉദാവര്തഹരം സര്വം കര്മാധ്മാതസ്യ ശസ്യതേ||൧൩|| പഞ്ചമൂലയവക്ഷാരവചാഭൂതികസൈന്ധവൈഃ| യവാഗൂഃ സുകൃതാ ശൂലവിബന്ധാനാഹനാശനീ||൧൪||

സ൦-ബഹുദോഷസ്യ രൂക്ഷസ്യ തഥാ മന്ദാഗ്നേരല്പമൌഷധം യോജിതം തഥോദാവര്തവതോ ദോഷാനുത്ക്ലേശ്യ മാര്ഗാന് നിരുധ്യ തൈശ്ച ദോഷൈര്ഭൃശം നാഭിമാധ്മാപയേത്| തഥാ പൃഷ്ഠാദിരുജാദീന് കുര്യാത്| ആധ്മാതസ്യ നരസ്യാഭ്യങ്ഗാദികം കര്മ ഉദാവര്തഹരം സര്വം ശസ്യതേ| പഞ്ചമൂലാദിഭിഃ സുകൃതാ യവാഗൂഃ ശൂലാദിനാശനീ|

Adhikarana pravAhikAditraye BeShajam (15-16) · Śloka 16

പിപലീദാഡിമക്ഷാരഹിങ്ഗുശുണ്ഠ്യമ്ലവേതസാന്| സസൈന്ധവാന് പിബേന്മദ്യൈഃ സര്പിഷോഷ്ണോദകേന വാ||൧൫|| പ്രവാഹികാപരിസ്രാവവേദനാപരികര്തനേ| |൧൬|

സ൦-പിപ്പല്യാദീന് മദ്യേന സര്പിഷോഷ്ണാമ്ബുനാ വാ പിബേത് പ്രവാഹികാദിഷു|

Adhikarana hRudgrahaH (16-21) · Śloka 21

| പീതൌഷധസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹാന്മാരുതാദയഃ||൧൬|| കുപിതാ ഹൃദയം ഗത്വാ ഘോരം കുര്വന്തി ഹൃദ്ഗ്രഹമ്| ഹിധ്മാപാര്ശ്വരുജാകാസദൈന്യലാലാക്ഷിവിഭ്രമൈഃ||൧൭|| ജിഹ്വാം ഖാദതി നിഃസംജ്ഞോ ദന്താന് കടകടായയന്| ന ഗച്ഛേദ്വിഭ്രമം തത്ര വാമയേദാശു തം ഭിഷക്||൧൮|| മധുരൈഃ പിത്തമൂര്ച്ഛാര്തം കടുഭിഃ കഫമൂര്ച്ഛിതമ്| പാചനീയൈസ്തതശ്വാസ്യ ദോഷശേഷം വിപാചയേത്||൧൯|| കായാഗ്നിം ച ബലം ചാസ്യ ക്രമേണാഭിപ്രവര്ധയേത്| |൨൦| ഘ്|൨൧|

സ൦- പീതൌഷധസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹാദ്വാതാദയഃ കുപിതാ ഹൃദയം ഗത്വാ ഘോരം ഹൃദ്ഗ്രഹം കുര്വന്തി| ഹിധ്മാദിയുക്തഃ സ ച ഹൃദ്ഗ്രഹാദിമാന് ജിഹ്വാം ഖാദതി നിഃസംജ്ഞഃ സന്| തഥാ ദന്താന് കടകടായതേ| തത്ര തസ്മിന്നവസ്ഥാവിശേഷേ, ഭിഷഗാശ്വേവ തം-രോഗിണം, സംശയം ഹിത്വാ വാമയേത്| മധുരൈഃ പിത്തമൂര്ച്ഛാര്തം വാമയേത്| കഫമൂര്ച്ഛിതം കടുഭിര്വാമയേത്| വാമയിത്വാ ചാസ്യ ദോഷശേഷം പാചനീയൈര്ദ്രവ്യൈര്വിപാചയേത്| കായാഗ്നിം ബലം ച ക്രമേണാസ്യാഭിപ്രവര്ധയേത്|

Adhikarana hRudgrahe bheShajam, hRudgrahavisheShebheShajam (20-21) · Śloka 21

| പവനേനാതിവമതോ ഹൃദയം യസ്യ പീഡ്യതേ||൨൦|| തസ്മൈ സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാന് ദദ്യാത്പിത്തകഫേऽന്യഥാ| |൨൧|

സ൦-യസ്യാതിവമതഃ പവനേന ഹൃദയം പീഡ്യതേ, തസ്മൈ രോഗിണേ സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണം ദദ്യാത്| പിത്തകഫേ കുപിതേ, അന്യഥാ-മധുരശീതാദികം, ദദ്യാദിത്യര്ഥഃ|

Adhikarana sarvagAtraparigrahastadbheShajaM ca (21-23) · Śloka 23

| പീതൌഷധസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹേണ കഫേന വാ||൨൧|| രുദ്ധോऽതി വാ വിശുദ്ധസ്യ ഗൃഹ്ണാത്യങ്ഗാനി മാരുതഃ| സ്തമ്ഭവേപഥുനിസ്തോദസാദോദ്വേഷ്ടാര്തിഭേദനൈഃ||൨൨|| തത്ര വാതഹരം സര്വം സ്നേഹസ്വേദാദി ശസ്യതേ| |൨൩|

സ൦-പീതഭേഷജസ്യ വേഗാനാം നിഗ്രഹേണ കഫേന വാ രുദ്ധോऽതി വിശുദ്ധസ്യ വാ വായുരങ്ഗാനി ഗൃഹ്ണാതി സ്തമ്ഭാദിഭിഃ| തത്ര സര്വം വാതഹരം സ്നേഹസ്വേദാദി ശസ്യതേ|

Adhikarana dhAtusravastadbheShajaM ca (23-26) · Śloka 26

| ബഹുതീക്ഷ്ണം ക്ഷുധാര്തസ്യ മൃദുകോഷ്ഠസ്യ ഭേഷജമ്||൨൩|| ഹൃത്വാऽऽശു വിട്പിത്തകഫാന് ധാതൂനാസ്രാവയേദ്ദ്രവാന്| തത്രാതിയോഗേ മധുരൈഃ ശേഷമൌഷധമുല്ലിഖേത്||൨൪|| യോജ്യോऽതി വമനേ രേകോ വിരേകേ വമനം മൃദു| പരിഷേകാവഗാഹാദ്യൈഃ സുശീതൈഃ സ്തമ്ഭയേച്ച തമ്||൨൫|| അഞ്ജനം ചന്ദനോശീരമജാസൃക്ശര്കരോദകമ്| ലാജചൂര്ണൈഃ പിബേന്മന്ഥമതിയോഗഹരം പരമ്||൨൬||

സ൦-ക്ഷുധാര്തസ്യ മൃദുകോഷ്ഠസ്യ നരസ്യ ബഹുതീക്ഷ്ണം ച ഭേഷജം വിട്പിത്തകഫാന് ശീഘ്രമേവ ഹൃത്വാ ദ്രവാന് ധാതൂനാസ്രാവയേത്| തസ്മിന് വിരേചനാതിയോഗേ മധുരൈര്ദ്രവ്യൈഃ ശേഷം വിരേചനദ്രവ്യമുദ്ധരേത്| അതിവമനേ സതി വിരേകോ യോജ്യഃ| അതിവിരേകേ ച മൃദു വമനം യോജ്യമ്| പരിഷേകാദിഭിശ്ച ശീതൈസ്തം-വിരേകം, സ്തമ്ഭയേത്| ആദിശബ്ദോ ജലാര്ദ്രശീതമാരുതാദിഗ്രഹണായ| അഞ്ജനാദികം ലാജചൂര്ണൈഃ സഹ മന്ഥം പരം വിരേകാതിയോഗഹരം പിബേത്|

Adhikarana vamanAtiyoge visheShaH (27-28) · Śloka 28

വമനസ്യാതിയോഗേ തു ശീതാമ്ബുപരിഷേചിതഃ| പിബേത്ഫലരസൈര്മന്ഥം സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരമ്||൨൭|| സോദ്ഗാരായാം ഭൃശം ഛര്ദ്യാം മൂര്വായാ ധാന്യമുസ്തയോഃ| സമധൂകാഞ്ജനം ചൂര്ണം ലേഹയേന്മധുസംയുതമ്||൨൮||

സ൦-വമനസ്യ ത്വതിയോഗേ ശീതാമ്ബുപരിഷേചിതഃ സന് ഫലരസൈര്മന്ഥം ഘൃതാദിയുക്തം പിബേത്| അതിശയേന സോദ്ഗാരേ വമനേ സതി മൂര്വാദിചൂര്ണം ലേഹയേത്|

Adhikarana vamanaBaiShajyAtiyoge vyApat tadBeShajaM ca (29-38) · Śloka 38

വമതോऽന്തഃ പ്രവിഷ്ടായാം ജിഹ്വായാം കവലഗ്രഹാഃ| സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാ ഹൃദ്യാ യൂഷമാംസരസാ ഹിതാഃ||൨൯|| ഫലാന്യമ്ലാനി ഖാദേയുസ്തസ്യ ചാന്യേऽഗ്രതോ നരാഃ| നിഃസൃതാം തു തിലദ്രാക്ഷാകല്കലിപ്താം പ്രവേശയേത്||൩൦|| വാഗ്ഗ്രഹാനിലരോഗേഷു ഘൃതമാംസോപസാധിതാമ്| യവാഗൂം തനുകാം ദദ്യാത്സ്നേഹസ്വേദൌ ച കാലവിത്||൩൧|| അതിയോഗാച്ച ഭൈഷജ്യം ജീവം ഹരതി ശോണിതമ്| തജ്ജീവാദാനമിത്യുക്തമാദത്തേ ജീവിതം യതഃ||൩൨|| ശുനേ കാകായ വാ ദദ്യാത്തേനാന്നമസൃജാ സഹ| ഭുക്തേऽഭുക്തേ വദേജ്ജീവം പിത്തം വാ ഭേഷജേരിതമ്||൩൩|| ശുക്ലം വാ ഭാവിതം വസ്ത്രമാവാനം കോഷ്ണവാരിണാ| പ്രക്ഷാലിതം വിവര്ണം സ്യാത്പിത്തേ ശുദ്ധം തു ശോണിതേ||൩൪|| തൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛാമദാര്തസ്യ കുര്യാദാമരണാത്ക്രിയാമ്| രക്തപിത്താതിസാരഘ്നീം തസ്യാശു പ്രാണരക്ഷണീമ്||൩൫|| മൃഗഗോമഹിഷാജാനാം സദ്യസ്കം ജീവതാമസൃക്| പിബേജ്ജീവാഭിസന്ധാനം ജീവം തദ്ധ്യാശു ഗച്ഛതി||൩൬|| തദേവ ദര്ഭമൃദിതം രക്തം ബസ്തൌ നിഷേചയേത്| ശ്യാമാകാശ്മര്യമധുകദൂര്വോശീരൈഃ ശൃതം പയഃ||൩൭|| ഘൃതമണ്ഡാഞ്ജനയുതം ബസ്തിം വാ യോജയേദ്ധിമമ്| പിച്ഛാബസ്തിം സുശീതം വാ ഘൃതമണ്ഡാനുവാസനമ്||൩൮||

സ൦-ഛര്ദയതോऽഭ്യന്തരേ ജിഹ്വായാം പ്രവിഷ്ടായാം സത്യാം കവലഗ്രഹശ്ഛാഗമാംസരസാഃ സ്നിഗ്ധാദിയുക്താ മനഃപ്രിയാ ഹിതാഃ| തഥാ തസ്യ-അന്തഃപ്രവിഷ്ടജിഹ്വസ്യ, അഗ്രേऽപരേ നരാ അമ്ലാനി ഫലാനി ഖാദേയുഃ| നിഃസൃതാം ച രസനാം തിലദ്രാക്ഷാകല്കേന ലിപ്താമന്തഃ പ്രവേശയേത്| സ൦-വാഗ്ഗ്രഹാദിഷു വാതരോഗേഷു ഘൃതമാംസോപസാധിതാം സ്വച്ഛാം യവാഗൂം ദദ്യാത്| സ്നേഹസ്വേദൌ ച യോജയേത്| സ൦-അതിയോഗേന ച യദ്ഭേഷജം ജീവാഖ്യം ശോണിതം ഹരതി തദ്ഭൈഷജ്യം ജീവാദാനമിതി ഗദിതമ്, യതസ്തജ്ജീവിതമാദത്തേ| പിത്തരക്തയോര്ഗന്ധവര്ണാനുവൃത്തിത്വസാമാന്യാത് കിമിദം രക്തമുത പിത്തമ് ? ഇതി സംശയഃ| തത്പരീക്ഷാര്ഥമാഹ-ശുനേ കാകായ വേത്യാദി| തേന വിരേചനാതിയോഗോദ്ഭവേന രക്തേന, മിശ്രിതമന്നം ശുനേ വായസായ വാ ദദ്യാത്| തസ്മിന് രക്തമിശ്രിതേऽന്നേ ഭുക്തേ സതി ജീവം വദേത്| അഭുക്തേ ച സതി തസ്മിന് വിരേചനാതിയോഗേരിതം പിത്തം ബ്രൂയാത്| ശുക്ലം വസ്ത്രം തേന വിരേചനാതിയോഗോദ്ഭവേന രക്തേന സംശയരൂപേണ ഭാവിതം-ആര്ദ്രീകൃതം, അനന്തരമാവാനം-ശുഷ്കം, കോഷ്ണവാരിണാ പ്രക്ഷാലിതം-പ്രകര്ഷേണ ധൌതം, പിത്തേ സതി വിവര്ണം വസ്ത്രം സ്യാത്, ന ശുദ്ധമ്| ശോണിതേ തു സതി പ്രക്ഷാലിതം വസ്ത്രം ശുദ്ധം സ്യാത്| സ൦-തൃഷ്ണാദ്യാര്തസ്യ ശോണിതേ സ്രവത്യേവ തക്രപിത്താതിസാരഘ്നീം പ്രാണരക്ഷണീം ശീഘ്രം ക്രിയാം കുര്യാത്, ആമരണാത്| അനേന ച മരണതുലാധിരൂഢത്വം ദ്യോതയതി| സംശയേऽപി ചികിത്സാ കാര്യേതി പ്രാഗഭ്യധായി| തത്ര മൃഗാദീനാം ജീവതാം സദ്യസ്കം-തത്ക്ഷണോത്പന്നം, രക്തം പിബേത്| കിമ്ഭൂതമ് ? ജീവാഭിസന്ധാനമ്| ജീവമഭിസന്ധീയതേऽത്രേതി ജീവാഭിസന്ധാനമ്| ഹി-യസ്മാത്, തത്-രക്തം കര്തൃഭൂതം, ജീവം കര്മ ആശു ഗച്ഛതി-പ്രാപ്നോതി| തദേതദ്രക്തം ദര്ഭമൃദിതം-അഭിനവപ്രസൂതദര്ഭമൃദിതം, ബസ്തൌ നിഷേചയേത്-പ്രക്ഷിപേത്| ശ്യാമാദിഭിര്വാ ശൃതം പയോ ഘൃതമണ്ഡാഞ്ജനാഭ്യാം യുക്തം ബസ്തിം ഹിമം-ശീതലം, യോജയേത്| അഥവാ പിച്ഛാബസ്തിം-സ്വല്പമനുവാസനം, സുശീതം ഘൃതമണ്ഡേന-സ്വച്ഛേനോര്ധ്വഭവേന ഘൃതസ്യോപരിഭാഗസ്ഥിതേന, ദേയമ്|

Adhikarana gudaBraMshe stamBanam (39) · Śloka 39

അസ്യാമപ്യതിയോഗോദ്ഭവായാമവസ്ഥായാം ഗുദഭ്രംശഃ സമ്ഭാവ്യത ഇത്യാഹ- ഗുദം ഭ്രഷ്ടം കഷായൈശ്ച സ്തമ്ഭയിത്വാ പ്രവേശയേത്| |൩൯|

സ൦-ഗുദം ഭ്രഷ്ടം കഷായൈഃ-കഷായരസനിഷ്പാദിതൈഃ- ക്വാഥൈഃ, സ്തമ്ഭയിത്വാ പ്രവേശയേത്|

Adhikarana visaMj~jasya sAmavedAdishravaNam (3) · Śloka 3

| വിസംജ്ഞം ശ്രാവയേത്സാമവേണുഗീതാദിനിസ്വനമ്||൩൯|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ- യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം പഞ്ചമേ കല്പസിദ്ധി- സ്ഥാനേ വമനവിരേചനവ്യാപത്സിദ്ധിര്നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ||൩||

സ൦-വിസംജ്ഞം സമ്പന്നം സാമവേണുഗീതാദീനാം നിസ്വനം ശ്രാവയേദിതി| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗ- ഹൃദയടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം പഞ്ചമേ കല്പ സിദ്ധിസ്ഥാനേ വമനവിരേചനവ്യാപത്സിദ്ധിര്നാമ തൃതീയോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൩||