9. mūtrāghātanidānādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

அதீஸாரக்ரஹணீரோகநிதாநாதநந்தரஂ மூத்ராகாதநிதாநமேகஸம்பந்தநத்வாதுச்யத இத்யாஹ - - - -

Adhikarana mUtrAghAtanidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2

அதீஸாரக்ரஹணீரோகநிதநாநந்தரஂ மூத்ராகாதநிதாநமேகஸம்பந்தநத்வாதுச்யத இத்யாஹ - - - - அதாதோ மூத்ராகாதநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே)||௨||

௦௦௦௦௦

Adhikarana bastyAdaya ekasambandhanAH (1) · Śloka 1

பஸ்திபஸ்திஶிரோமேட்ரகடீவஷணபாயவஃ| ஏகஸம்பந்தநாஃ ப்ரோக்தா குதாஸ்திவிவராஶ்ரயாஃ||௧||

ஸ௦-பஸ்த்யாதீநாஂ த்வந்த்வஃ| பஸ்த்யாதய ஏகஸம்பந்தநாஃ ப்ரோக்தாஃ| ஏகஂ ஸம்பந்தநஂ-க்ரந்தநஂ, யேஷாஂ த ஏவம்| ததேவைகஸம்பந்தநத்வமேஷாஂ ப்ரகடயதி-குதேத்யாதி| குதாஸ்திவிவரமாஶ்ரயோ யேஷாஂ த ஏவம், தத்ராஶ்ரிதா இத்யர்தஃ|

Adhikarana mUtrAghAtasaMprAptiH (2-3) · Śloka 3

நநு, அத்ர மூத்ராஶ்ரிதா தோஷா அவஶ்யஂ பஸ்திஂ ப்ராப்ய விகுர்வதே| பஸ்தேஶ்சாதோமுகத்வாந்மூத்ராந்தஃப்ரவேஶோ பஸ்திமுகேந ந ஸம்பாவ்யதே, தஸ்மாந்மூத்ராகாதாநுத்பத்திரேவ, இத்யாஶங்க்யாஹ - - - - அதோமுகோऽபி பஸ்திர்ஹி மூத்ரவாஹிஸிராமுகைஃ| பார்ஶ்வேப்யஃ பூர்யதே ஸூக்ஷ்மைஃ ஸ்யந்தமாநைரநாரதம்||௨|| யைஸ்தைரேவ ப்ரவிஶ்யைநஂ தோஷாஃ குர்வந்தி விஂஶதிம்| மூத்ராகாதாந் ப்ரமேஹாஂஶ்ச கச்ச்ராந்மர்மஸமாஶ்ரயாந்||௩||

ஸ௦-ஹிர்யஸ்மாதர்தே| அபிஶ்ச ஹேத்வப்யுபகமே| யத்யப்யதோமுகோ பஸ்திஸ்ததாऽபி ஜலமத்யஸ்திதாதோமுகநவமத்கும்பவத்| ஹி-யஸ்மாத், பார்ஶ்வேப்யோ மூத்ரவாஹிஸிராமுகைஃ-ஸ்ரோதோத்காரைஃ, ஸூக்ஷ்மைஃ ப்ரகதத்வாந்மூத்ரஂ ஸ்யந்தமாநைஃ-ஸ்ரவத்பிஃ, அநாரதஂ-அநவரதஂ, யைரேவ மூத்ரஸ்ரோதோத்வாரைர்பஸ்திஃ பூர்யதே தைரேவ மூத்ரஸ்ரோதோத்வாரைர்தோஷா ஏநஂ-பஸ்திஂ, ப்ரவிஶ்ய விஂஶதிஂ மூத்ராகாதாந் குர்வந்தி தாவதஶ்ச ப்ரமேஹாந்| கிம்பூதாந் ? பஸ்த்யாக்யமர்மஸமாஶ்ரயாந்| ஹேதௌ த்விதீயா| மர்மஸமாஶ்ரிதத்வாத் கச்ச்ராந்-கச்ச்ரஸாத்யாந்|

Adhikarana vAtajasya lakShaNam (4) · Śloka 4

பஸ்திவங்க்ஷணமேட்ரார்தியுக்தோऽல்பால்பஂ முஹுர்முஹுஃ| மூத்ரயேத்வாதஜே கச்ச்ரே|௪|

ஸ௦-அத்ர சத்வாரோ மூத்ராகாதா வாதபித்தகபஸந்நிபாதாத்மகாஃ| தத்ர வாதஜே கச்ச்ரே-மூத்ராகாதே, பஸ்த்யாத்யர்தியுக்தஃ புமாநல்பால்பஂ கத்வா முஹுர்முஹுர்மூத்ரயேத்|

Adhikarana pittajasya lakShaNam (4-5) · Śloka 5

| பைத்தே பீதஂ ஸதாஹருக்||௪|| ரக்தஂ வா| |௫|

ஸ௦-பைத்தே கச்ச்ரே புமாந் மூத்ரஂ பீதஂ ஸதாஹருங்மூத்ரயேத், அதவா ரக்தம்|

Adhikarana kaphajasya lakShaNam (5) · Śloka 5

கபஜே பஸ்திமேட்ரகௌரவஶோபவாந்| ஸபிச்சஂ ஸவிபந்தஂ ச|௫|

ஸ௦-கபஜே கச்ச்ரே பஸ்திமேட்ரகௌரவஶோபயுக்தஃ ஸந் ஸபிச்சஂ ஸவிபந்தஃ ச-ருத்த்வா ருத்த்வா, மூத்ரஂ மூத்ரயேத்|

Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (5) · Śloka 5

| ஸர்வைஃ ஸர்வாத்மகஂ மலைஃ||௫||

ஸ௦-ஸர்வைஃ-த்ரிபிர்தோஷைஃ ஸந்நிபதிதைர்ஜாதே கச்ச்ரே, ஸர்வாத்மகஂ-தோஷத்ரயலக்ஷணலிங்கிதஂ, மூத்ரஂ மூத்ரயேத்|

Adhikarana ashmarIsaMprAptiH (6-7) · Śloka 7

இதாநீமஶ்மரீஂ லக்ஷயதி - - - - யதா வாயுர்முகஂ பஸ்தேராவத்ய பரிஶோஷயேத்| மூத்ரஂ ஸபித்தஂ ஸகபஂ ஸஶுக்ரஂ வா ததா க்ரமாத்||௬|| ஸஞ்ஜாயதேऽஶ்மரீ கோரா பித்தாத்கோரிவ ரோசநா| ஶ்லேஷ்மாஶ்ரயா ச ஸர்வா ஸ்யாத்|௭|

ஸ௦-யதா-யஸ்மிந் காலே, வாயுஃ குபிதோ பஸ்தேர்முகமாவத்ய-ருத்த்வா, பரிஶோஷயேந்மூத்ரஂ கேவலஂ கதாசித்ஸபித்தஂ கதாசித்ஸகபமதவா ஸஶுக்ரஂ மூத்ரஂ ததா ஸஞ்ஜாயதேऽஶ்மரீ| க்ரமாத்-யதோத்தரம், கோரா மூத்ராஶ்மரீ, கோரதரா பித்தாஶ்மரீ, கோரதமா ஶ்லேஷ்மாஶ்மரீ, ததோऽபி கோரா ஶுக்ராஶ்மரீ, இதி க்ரமஶப்தஸ்யார்தஃ| வாயுநா பித்தஂ ஸஂஶோஷ்ய கோர்யதா ரோசநா ஸஞ்ஜாயதே ததாऽஶ்மரீதி| ஸர்வா சாஶ்மரீ ஶ்லேஷ்மாஶ்ரயா| ஶ்லேஷ்மா ஆஶ்ரயஃ-ஆதாரோ, யஸ்யாஃ ஸைவம்| கபமாஶ்ரித்ய ஸர்வாऽஶ்மரீ ஸ்யாதித்யர்தஃ|

Adhikarana ashmaryAH pUrvarUpam (7-8) · Śloka 8

| அதாஸ்யாஃ பூர்வலக்ஷணம்||௭|| பஸ்த்யாத்மாநஂ ததாஸந்நதேஶேஷு பரிதோऽதிருக்| மூத்ரே ச பஸ்தகந்தத்வஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ஜ்வரோऽருசிஃ||௮||

ஸ௦-அத-அநந்தரஂ, அஸ்யாஃ பூர்வலக்ஷணஂ-ப்ராக்ரூபஂ, பஸ்த்யாத்மாநாதி|

Adhikarana ashmaryAH sAmAnyalakShaNam (9-10) · Śloka 10

ஸாமாந்யலிங்கஂ ருட்நாபிஸேவநீபஸ்திமூர்தஸு| விஶீர்ணதாரஂ மூத்ரஂ ஸ்யாத்தயா மார்கநிரோதநே||௯|| தஹ்யபாயாத்ஸுகஂ மேஹேதச்சஂ கோமேதகோபமம்| தத்ஸங்க்ஷோபாத்க்ஷதே ஸாஸ்ரமாயாஸாச்சாதிருக்பவேத்||௧௦||

ஸ௦-ஸாமாந்யஂ லக்ஷணஂ நாப்யாதிஷு ருக்பவதி| தயா-அஶ்மர்யா, மார்கநிரோதே ஸதி மூத்ரஂ விஶீர்ணதாரஂ-விச்சிந்நதாரஂ, பவேத்| தஹ்யபாயாத்-அஶ்மர்யபகமாத், நரஃ ஸுகஂ-அகச்ச்ரேண, மேஹேத்-மூத்ரஂ முஞ்சேத்| கீதஶம் ? அச்சஂ-அகலுஷம், கோமேதகோபமம், கோமேதகோ-ரத்நவிஶேஷஃ, உபமா யஸ்ய ததேவம்| தஸ்யாஃ ஸங்க்ஷோபஸ்தத்ஸங்க்ஷோபாத்யத்க்ஷதஂ பவதி தஸ்மிந்க்ஷதே ஸதி ஸாஸ்ரஂ-ஸலோஹிதஂ, மேஹேத்| ஆயாஸாத்-அத்வாதிகதாத் ஶ்ரமாத், அதிருக்பவேத்|

Adhikarana vAtajAyA lakShaNam (11-12) · Śloka 12

தத்ர வாதாத்பஶார்த்யார்தோ தந்தாந் காததி வேபதே| மத்காதி மேஹநஂ நாபிஂ பீடயத்யநிஶஂ க்வணந்||௧௧|| ஸாநிலஂ முஞ்சதி ஶகந்முஹுர்மேஹதி பிந்துஶஃ| ஶ்யாவா ரூக்ஷாऽஶ்மரீ சாஸ்ய ஸ்யாச்சிதா கண்டகைரிவ||௧௨||

ஸ௦-தத்ர-தாஸ்வஶ்மரீஷு மத்யே, வாதாத்யாऽஶ்மரோ தஸ்யாமுத்பந்நாயாஂ ஸத்யாஂ புமாந் பஶார்த்யார்தஃ-அத்யந்தஂ பீடயா பீடிதோ, தந்தாந் காததி| ததா, வேபதே-கம்பதே| மேஹநஂ-மேட்ரஂ, மத்காதி-மலயதி| நாபிஂ ச ஹஸ்தாப்யாஂ பீடயதி| கிஂ குர்வந் ? அநிஶஂ-அநவரதஂ, க்வணந்-நாநாவிததுஃகோத்பாவகஂ ஶப்தஂ விததத்| ததா, ஸஹாநிலேந-வாதஸஹிதஂ, ஶகந்முஞ்சதி| ததா, முஹுர்மேஹதி-மூத்ரஂ புநஃபுநஃ ஸஜதி| பிந்துஶோ-பிந்துஂ பிந்துஂ கத்வா| அஸ்ய ச-நரஸ்ய, அஶ்மரீ ஶ்யாவா வர்ணதஃ, ததா ரூக்ஷா கண்டகைஶ்சிதேவ-வ்யாப்தா, பவேத்|

Adhikarana pittajAyA lakShaNam (13) · Śloka 13

பித்தேந தஹ்யதே பஸ்திஃ பச்யமாந இவோஷ்மவாந்| பல்லாதகாஸ்திஸஂஸ்தாநா ரக்தா பீதாऽஸிதாऽஶ்மரீ||௧௩||

ஸ௦-பித்தேந யாऽஶ்மரீ தயா பஸ்திர்தஹ்யதே| பச்யமாந இவ ஊஷ்மவாந்-ஸந்தாபயுக்தோ பவதி| ஸா சாஶ்மரீ பல்லாதகாஸ்திஸஂஸ்தாநா-ததாகாரா ஸ்யாத்| ததா, வர்ணதோ ரக்தா பீதா ததாऽஸிதா-கஷ்ணச்சாயா|

Adhikarana kaphajAyA lakShaNam (14) · Śloka 14

பஸ்திர்நிஸ்துத்யத இவ ஶ்லேஷ்மணா ஶீதலோ குருஃ| அஶ்மரீ மஹதீ ஶ்லக்ஷ்ணா மதுவர்ணாऽதவா ஸிதா||௧௪||

ஸ௦-ஶ்லேஷ்மணா ஜாதாயாமஶ்மர்யாஂ பஸ்திர்நிஸ்துத்யத இவ ஶீதலோ குருஶ்ச ஸ்யாத்| அஶ்மரீ ச மஹதீ-ஸ்தூலா வாதபித்தோத்தாப்யாஂ ஸகாஶாத்| ததா, ஶ்லக்ஷ்ணா-கோமலா| மதுவர்ணா-மாக்ஷிகாபா| அதவா, ஸிதா-ஶுக்லா|

Adhikarana etAstisro bAlAnAM bhavanti (15) · Śloka 15

ஏதா பவந்தி பாலாநாஂ தேஷாமேவ ச பூயஸா| ஆஶ்ரயோபசயால்பத்வாத்க்ரஹணாஹரணே ஸுகாஃ||௧௫||

ஸ௦-ஏதாஃ-திஸ்ரோऽஶ்மர்யோ, பாலாநாமேவ பவந்தி| ததா ச தந்த்ராந்தரே (ஸுஶ்ருதே நி. அ. ௩|௧௧)- "திஸ்ரோऽஶ்மர்யோ திவாஸ்வப்நஶீலநாத்யஶநஶீதஸ்நிக்தமதுராஹாரப்ரியத்வாத்பாலாநாமேவ பவந்தி|" இதி| தேஷாஂ ச பாலாநாஂ ஜாதாஸ்தா பூயஸா க்ரஹணாஹரணே ஸுகாஃ| க்ரஹணஂ-படிஶாதிநா, ஆஹரணஂ-ஶஸ்த்ராதிநா, தஸ்மிந் ஸுகாஃ-ஸுகோபாயாஃ| அத்ரைவ ஹேதுமாஹ-ஆஶ்ரயேத்யாதி| ஆஶ்ரயஃ-ஆதாரஃ, உபசயோ-வத்திஃ, தயோரல்பத்வஂ, தஸ்மாத்தேதோர்பலாநாமஶ்மர்யா ஆஶ்ரயோऽல்போ பவதி, யத்ராஸாவஶ்மரீ ஜாயதே| அத ஏவ சாஶ்ரயாநுஸாரேணோபசயோऽப்யஶ்மர்யா பாலாநாமல்போ பவதி| அதஸ்தா க்ரஹணாஹரணே ஸுகாஃ| மஹதாஂ து யதோக்தஹேத்வபாவாத்க்ரஹணாஹரணே தா துஃகாவஹாஃ|

Adhikarana shukrAshmarI mahatAmeva, shukrAshmaryAH saMprAptiH, shukrAshmaryAH lakShaNam (16-18) · Śloka 18

ஶுக்ராஶ்மரீ து மஹதாஂ ஜாயதே ஶுக்ரதாரணாத்| ஸ்தாநாச்ச்யுதமமுக்தஂ ஹி முஷ்கயோரந்தரேऽநிலஃ||௧௬|| ஶோஷயத்யுபஸங்கஹ்ய ஶுக்ரஂ தச்சுஷ்கமஶ்மரீ| பஸ்திருக்கச்ச்ரமூத்ரத்வமுஷ்கஶ்வயதுகாரிணீ||௧௭|| தஸ்யாமுத்பந்நமாத்ராயாஂ ஶுக்ரமேதி விலீயதே| பீடிதே த்வவகாஶேऽஸ்மிந்|௧௮|

ஸ௦-துரவதாரணே| மஹதாமேவ ஶுக்ராஶ்மரீ ஜாயதே, ந பாலாநாம், ததாவிதஸ்ய தேஷாஂ ஶுக்ரஸ்யாபாவாத்| குதோ ஜாயதே ? ஶுக்ரதாரணாத்-ஹர்ஷாத்யுதீரணாத்ஸ்தாநச்யுதஸ்ய ஶுக்ரஸ்ய தாரணாத்| அத ஏவாஹ-ஸ்தாநாதித்யாதி| யஸ்மாத்ஸ்தாநாச்ச்யுதஂ-பரிப்ரஷ்டஂ, பஹிரமுக்தஂ-அத்யக்தஂ, ததாநீஂ வாயுர்முஷ்கயோஃ-வஷணயோஃ, அந்தரே-மத்யே, ஶோஷயதி| கிஂ கத்வா ? உபஸங்கஹ்ய,-ஶுக்ரஂ ஸர்வதோ கஹீத்வா| தச்ச ஶுஷ்கஂ ஸதஶ்மரீதி பண்யதே| ஸா ச பஸ்திருகாதிகாரிணீ| தஸ்யாமுத்பந்நமாத்ராயாஂ-ந சிரகாலோத்பந்நாயாஂ, பீடிதே-ஹஸ்தாதிநாऽபிபூதே, அஸ்மிந்நவகாஶே-ஶுக்ராஶ்மரீஸ்தாநே, ஶுக்ரமேதி-ஆகச்சதி, ததா விலீயதே ச, இதி சஶப்தோ லுப்தநிர்திஷ்டோ போத்யஃ| விஶேஷேண லீயதே-தத்ரைவ ஸுஷ்டு ஶ்லிஷ்யதே, கடிநத்வாத்|

Adhikarana sharkarAyAH lakShaNam (18-19) · Śloka 19

| அஶ்மர்யேவ ச ஶர்கரா||௧௮|| அணுஶோ வாயுநா பிந்நா ஸா த்வஸ்மிந்நநுலோமகே| நிரேதி ஸஹ மூத்ரேண ப்ரதிலோமே விபத்யதே||௧௯||

ஸ௦-அஶ்மர்யேவ ச பவநேநாணுஶோ பிந்நா ஸதீ ஶர்கரா ஸ்யாத், ந து தஸ்யா அந்யதுபாதாநகாரணமித்யர்தஃ| ஸா-ஶர்கரா, அஸ்மிந்-பவநே, அநுலோமகே-அநுலோமஂ கத்வா ஸ்திதே ஸதி, மூத்ரேண ஸஹ நிரேதி-பஹிர்நிஷ்க்ராமதி| ப்ரதிலோமே வாயௌ ஸா ஸர்கரா விபத்யதே- ந து பஹிர்நிஷ்க்ராமதி| அஶ்மரீ த்வநுலோமகேऽபி மருதி ந நிரேதி-மூத்ரேண ஸஹ ந நிஷ்க்ராமதி, இத்யநயோர்பேதஃ| அஶ்மரீணாஂ பல்லாதகாதிஸஂஸ்தாநநிர்தேஶஸ்ததநுஸாரேணாஹரணார்தஂ பஸ்த்யவயவவிபாடநமுபயுஜ்யதே| ஶ்யாவாதிவர்ணநிர்தேஶஶ்ச பஹிர்நிஷ்க்ராந்தாநாஂ ஶ்யாவாதிவர்ணநிதர்ஶநேந வாதாதீநநுமாய தத்கதாநாஂ வ்ரணாநாஂ சிகித்ஸார்தமுபயுஜ்யதே| நநு ச, ஸஂஸ்தாநேநைவ வாதாத்யநுமாநமஶ்மரீவ்ரணஸ்ய பவிஷ்யதீதி வர்ணநிர்தேஶோऽநர்தகஃ| மைவம்| ஸஂஸ்தாநஂ ப்ராயிகமிதி கேசிந்மந்யந்தே, தஸ்மாத்வர்ணநிர்தேஶோऽபி வாச்யஃ| ப்ராயிகத்வே ச தத்த்வயோருபாதாநஂ லிங்கம்|

Adhikarana vAtabasteH lakShaNam (20-23) · Śloka 23

அத வாதபஸ்த்யாதீநாஹ - - - - மூத்ரஸந்தாரிணஃ குர்யாத்புத்த்வா பஸ்தேர்முகஂ மருத்| மூத்ரஸங்கஂ ருஜஂ கண்டூஂ கதாசிச்ச ஸ்வதாமதஃ||௨௦|| ப்ரச்யாவ்ய பஸ்திமுத்வத்தஂ கர்பாபஂ ஸ்தூலவிப்லுதம்| கரோதி தத்ர ருக்தாஹஸ்பந்தநோத்வேஷ்டநாநி ச||௨௧|| பிந்துஶஶ்ச ப்ரவர்தேத மூத்ரஂ பஸ்தௌ து பீடதே| தாரயா த்விவிதோऽப்யேஷ வாதபஸ்திரிதி ஸ்மதஃ||௨௨|| துஸ்தரோ துஸ்தரதரோ த்விதீயஃ ப்ரபலாநிலஃ| |௨௩|

ஸ௦-மூத்ரஸந்தாரிணஃ புருஷஸ்ய பஸ்தேஃ-மூத்ரதாரஸ்ய, முகஂ-த்வாரஂ, ருத்த்வா மாருதோ மூத்ரஸங்கஂ குர்யாத்ருஜஂ கண்டூஂ ச| ஸ வாதபஸ்திர்மூத்ராகாதவிஶேஷஃ| கதாசித்-அதஷ்டவஶாத், வாயுஸ்தஂ பஸ்திஂ ஸ்வதாமதஃ-ஸ்வஸ்தாநாத், ப்ரச்யாவ்ய-ச்யாவயித்வா, உத்வத்தஂ-ஊர்த்வமுகஂ, கர்பாபஂ-கர்பஸதஶஂ, ஸ்தூலஂ-ஸ்வப்ரமாணாத் ப்ரவத்தஂ, ததா விப்லுதஂ-சஞ்சலஂ, கரோதி| சஶப்தாந்ந கேவலஂ பஸ்திப்ரஂஶமேவஂவிதஂ கரோதி, யாவத்தத்ர ருகாதீநபி| மூத்ரஂ ச பிந்துஶஃ-பிந்துபிந்துஃ ப்ரவர்ததே| பஸ்தௌ ச பீடிதே-ஹஸ்தாதிநா, மூத்ரஂ தாரயா-அவிச்சிந்நஂ, ப்ரவர்ததே| ஏஷ த்விவிதோ வாதபஸ்திரிதி நாம்நா ஸ்மதஃ| ஸ ச ப்ரதமோ துஸ்தரோ-துஃகேந கச்ச்ரேண தரிதுஂ ஶக்யதே| த்விதீயோ வாதபஸ்திர்துஸ்தரதரோ யதஃ ப்ரபலாநிலஃ| அத ஏவ சாத்ர ப்ரபலாநிலத்வாந்மூத்ரஸ்ய பிந்துஶஃ ப்ரவர்தநம்|

Adhikarana vAtAShThIlAyAH lakShaNam (23-24) · Śloka 24

| ஶகந்மார்கஸ்ய பஸ்தேஶ்ச வாயுரந்தரமாஶ்ரிதஃ||௨௩|| அஷ்டீலாபஂ கநஂ க்ரந்திஂ கரோத்யசலமுந்நதம்| வாதாஷ்டீலேதி ஸாऽऽத்மாநவிண்மூத்ராநிலஸங்ககத்||௨௪||

ஸ௦-ஶகந்மார்கஸ்ய-குதஸ்ய, பஸ்தேஶ்சாந்தரஂ-மத்யஂ, வாயுராஶ்ரிதஃ ஸந் க்ரந்திமஷ்டீலாபஂ கநமசலமுந்நதஂ கரோதி| ஸா வாதாஷ்டீலேத்யுச்யதே| ஸா சாத்மாநாதிகத்|

Adhikarana vAtakuNDalikAyAH lakShaNam (25-26) · Śloka 26

விகுணஃ கண்டலீபூதோ பஸ்தௌ தீவ்ரவ்யதோऽநிலஃ| ஆவித்ய மூத்ரஂ ப்ரமதி ஸஸ்தம்போத்வேஷ்டகௌரவஃ||௨௫|| மூத்ரமல்பால்பமதவா விமுஞ்சதி ஶகத்ஸஜந்| வாதகுண்டலிகேத்யேஷா|௨௬|

ஸ௦-விகுணஃ-குபிதோ ந த்வநுலோமகஃ, ததா தோஷதேஶாதிஸஹகாரிகாரணவஶாத் குண்டலாகாரகதிஃ, ததா தீவ்ரவ்யதஃ, கார்யே காரணோபசாராதேவமுக்தஃ, ததா ஸஹ ஸ்தம்பேந-ஸ்தப்ததயா, ததோத்வேஷ்டேந கௌரவேண ச வர்ததே| ஸ ஏவஂபூதோ வாயுர்மூத்ரமாவித்ய-க்ஷோபயித்வா பஸ்தௌ ப்ரமதி| அதவா ந மூத்ரமாவித்ய ப்ரமதி| கிம்பூதஸ்தர்ஹி ? ஶகத்-புரீஷஂ, ஸஜந்-விஸர்கஂ குர்வந், மூத்ரமல்பால்பஂ-ஸ்தோகஂ ஸ்தோகஂ கத்வா, விமுஞ்சதி| ஏவஂரூபா வாதகுண்டலிகோச்யதே|

Adhikarana mUtrAtItasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27

| மூத்ரஂ து விததஂ சிரம்||௨௬|| ந நிரேதி விபத்தஂ வா மூத்ராதீதஂ ததல்பருக்| |௨௭|

ஸ௦-மூத்ரஂ து சிரஂ விததஂ ந நிரேதி-ந ப்ரவர்ததே| அதவா பவநவஶாத்விபத்தஂ நிர்கச்சத்யல்பருக் தந்மூத்ராதீதஂ கத்யதே|

Adhikarana mUtrajaTharasya lakShaNam (27-29) · Śloka 29

| விதாரணாத்ப்ரதிஹிதஂ வாதோதாவர்திதஂ யதா||௨௭|| நாபேரதஸ்தாதுதரஂ மூத்ரமாபூரயேத்ததா| குர்யாத்தீவ்ரருகாத்மாநமபக்திஂ மலஸங்க்ரஹம்||௨௮|| தந்மூத்ரஜடரம்| |௨௯|

ஸ௦-விதாரணாத்-மூத்ரவேகஸ்ய ரோதாத், ப்ரதிஹிதஂ மூத்ரஂ கர்தபூதஂ வாதேநோதாவர்திதஂ யதா நாபேரதஸ்தாதுதரஂ கர்மபூதமாபூரயேத் ததா தீவ்ரருஜாதிகஂ குர்யாத், தந்மூத்ரஜடரமித்யுச்யதே|

Adhikarana mUtrotsa~ggasya lakShaNam (29-30) · Śloka 30

சித்ரவைகுண்யேநாநிலேந வா| ஆக்ஷிப்தமல்பஂ மூத்ரஂ தத்பஸ்தௌ நாலேऽதவா மணௌ||௨௯|| ஸ்தித்வா ஸ்ரவேச்சநைஃ பஶ்சாத்ஸருஜஂ வாऽத நீருஜம்| மூத்ரோத்ஸங்கஃ ஸ விச்சிந்நதச்சேஷகுருஶேபஸஃ||௩௦||

ஸ௦-சித்ரவைகுண்யேந-மூத்ரத்வாரதோஷேண, அநிலேந வா ததாபூதேந, யதாக்ஷிப்தஂ மூத்ரமல்பஂ-கிஞ்சிச்சேஷஂ மூத்ரஂ, தத்பஸ்தௌ ஸ்திதமதவா நாலே மணிகந்தே வா ஸ்திதம்| தத்ர ஸ்தித்வா பஶ்சாத்-அநந்தரஂ, ஶநைஃ-மந்தஂ மந்தஂ கத்வா, ஸருஜமதவா நீருஜஂ ஸ்ரவேத்| புஂஸஃ கிம்பூதஸ்ய ? விச்சிந்நதச்சேஷகுருஶேபஸஃ| தததி ப்ரகதஂ மூத்ரஂ பராமஶ்யதே, தஸ்ய-முக்தமூத்ரஸ்ய, ஶேஷஸ்தச்சேஷஃ, விச்சிந்நஶ்சாஸௌ தச்சேஷஶ்ச விச்சிந்நதச்சேஷஃ, தேந குருஶேபோ-குரு மேட்ரஂ, யஸ்ய ஸ விச்சிந்நதச்சேஷகுருஶேபாஃ, தஸ்ய விச்சிந்நதச்சேஷகுருஶேபஸஃ| ஸ ஏவஂவிதஃ ஸந் மூத்ரோத்ஸங்க உச்யதே|

Adhikarana mUtragrantheH lakShaNam (31) · Śloka 31

அந்தர்பஸ்திமுகே வத்தஃ ஸ்திரோऽல்பஃ ஸஹஸா பவேத்| அஶ்மரீதுல்யருக் க்ரந்திர்மூத்ரக்ரந்திஃ ஸ உச்யதே||௩௧||

ஸ௦-பஸ்தேர்முகஸ்ய மத்யே க்ரந்திர்வத்தோ-வர்துலஃ, ததா ஸ்திரோऽல்பஶ்ச ஸஹஸா-ஜடித்யேவ, பவேத்| அஶ்மரீதுல்யருக் க்ரந்திஃ ஸ மூத்ரக்ரந்திருச்யதே|

Adhikarana mUtrashukrasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33

மூத்ரிதஸ்ய ஸ்த்ரியஂ யாதோ வாயுநா ஶுக்ரமுத்ததம்| ஸ்தாநாச்ச்யுதஂ மூத்ரயதஃ ப்ராக் பஶ்சாத்வா ப்ரவர்ததே||௩௨|| பஸ்மோதகப்ரதீகாஶஂ மூத்ரஶுக்ரஂ ததுச்யதே| |௩௩|

ஸ௦-ஸஞ்ஜாதமூத்ரஸ்ய புஂஸஃ ஸ்த்ரியஂ கச்சதோ மூத்ரயதோ-மூத்ரஂ குர்வதஃ, ஸ்தாநாச்ச்யுதஂ ஶுக்ரஂ வாயுநோத்ததஂ-த்மாதஂ, பஸ்மோதகேந ப்ரதீகாஶஂ-துல்யஂ, ப்ராக் மூத்ரிதாத் பஶ்சாத்வா யத் ப்ரவர்ததே ஶுக்ரஂ தந்மூத்ரஶுக்ரமுச்யதே|

Adhikarana viDvighAtasya lakShaNam (33-34) · Śloka 34

| ரூக்ஷதுர்பலயோர்வாதாதுதாவர்தஂ ஶகத்யதா||௩௩|| மூத்ரஸ்ரோதோऽநுபர்யேதி ஸஂஸஷ்டஂ ஶகதா ததா| மூத்ரஂ விட்துல்யகந்தஂ ஸ்யாத்விட்விகாதஂ தமாதிஶேத்||௩௪||

ஸ௦-ரூக்ஷதுர்பலயோஃ புஂஸோர்வாதாதுதாவர்தஂ-பீடிதஂ, ஶகத்யதா மூத்ரஸ்ரோதோऽநுபர்யேதி-மூத்ரஸ்ரோதோऽபித ஆகச்சதி, ததா ஶகதா ஸஂஸஷ்டஂ மூத்ரஂ புரீஷஸதஶகந்தஂ ஸ்யாத், தஂ விட்விகாதமித்யாதிஶேத்|

Adhikarana uShNavAtasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36

பித்தஂ வ்யாயாமதீக்ஷ்ணோஷ்ணபோஜநாத்வாதபாதிபிஃ| ப்ரவத்தஂ வாயுநா க்ஷிப்தஂ பஸ்த்யுபஸ்தார்திதாஹவத்||௩௫|| மூத்ரஂ ப்ரவர்தயேத்பீதஂ ஸரக்தஂ ரக்தமேவ வா| உஷ்ணஂ புநஃபுநஃ கச்ச்ராதுஷ்ணவாதஂ வதந்தி தம்||௩௬||

ஸ௦-பித்தஂ கர்த வ்யாயாமாதிபிஃ ப்ரவத்தஂ ததா வாதேந க்ஷிப்தஂ பஸ்த்யுபஸ்தார்திதாஹயுக்தஂ மூத்ரஂ கர்மபூதஂ ப்ரவர்தயேத்| கிம்பூதம் ? பீதஂ ததா ஸஹ ரக்தேந ஸரக்தஂ ரக்தமேவ வா கேவலஂ ததோஷ்ணஂ முஹுர்முஹுஃ கச்ச்ரேண மூத்ரயேத், தஂ உஷ்ணவாதஂ வதந்தி|

Adhikarana mUtrakShayasya lakShaNam (37) · Śloka 37

ரூக்ஷஸ்ய க்லாந்ததேஹஸ்ய பஸ்திஸ்தௌ பித்தமாருதௌ| மூத்ரக்ஷயஂ ஸருக்தாஹஂ ஜநயேதாஂ ததாஹ்வயம்||௩௭||

ஸ௦-ரூக்ஷஸ்ய புஂஸஸ்ததா க்லாந்ததேஹஸ்ய-க்லாநஶரீரஸ்ய, பஸ்திஸ்தௌ பித்தமாருதை ஸருக்தாஹஂ மூத்ரஸ்ய க்ஷயஂ ஜநயேதாஂ-உத்பாதயேதாம்| ததாஹ்வயஂ-மூத்ரக்ஷயஸஂஜ்ஞம், மூத்ரக்ஷயமித்யர்தஃ|

Adhikarana mUtrasAdasya lakShaNam (38-39) · Śloka 39

பித்தஂ கபோ த்வாவபி வா ஸஂஹந்யேதேऽநிலேந சேத்| கச்ச்ராந்மூத்ரஂ ததா பீதஂ ரக்தஂ ஶ்வேதஂ கநஂ ஸஜேத்||௩௮|| ஸதாஹஂ ரோசநாஶங்கசூர்ணவர்ணஂ பவேச்ச தத்| ஶுஷ்கஂ ஸமஸ்தவர்ணஂ வா மூத்ரஸாதஂ வதந்தி தம்||௩௯||

ஸ௦-பித்தமதவா கபோ வ்யஸ்தோऽநிலேந ஸஂஹந்யதே-ஸமந்தாத்பீட்யத ஆக்ரம்யதே| அதவா த்வாவபி-ஸஂஸர்கரூபௌ, தேந ஹந்யேதே யதி, ததா கச்ச்ரேண மூத்ரஂ பீதாதிநைகைகேந வர்ணேந ஶ்வேதாந்தேந யுக்தஂ கநஂ ஸதாஹஂ ஸஜேத்-முஞ்சேத்| தச்ச ஶுஷ்கஂ காலாந்தரேண ரோசநாஶங்கசூர்ணவர்ணஂ பவேத், கதாசித்ரோசநாசூர்ணவர்ணஂ கதாசிச்சங்கசூர்ணவர்ணஂ கதாசித்பீதாதிஸமஸ்தவர்ணஂ வா ஸ்யாத், தஂ மூத்ரஸாதஂ வதந்தி|

Adhikarana mUtrapravRuttijAnAmupasaMhAraH (9) · Śloka 9

இதி விஸ்தரதஃ ப்ரோக்தா ரோகா மூத்ராப்ரவத்திஜாஃ| நிதாநலக்ஷணைரூர்த்வஂ வக்ஷ்யந்தேऽதிப்ரவத்திஜாஃ||௪௦|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே மூத்ராகாதநிதாநஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ||௯||

ஸ௦-இதி-ஏவஂ, விஸ்தரேண மூத்ராப்ரவத்திஃ-அப்ரவர்தநஂ, ததோ ஜாதா ரோகாஃ, நிதாநாநி ச லக்ஷணாநி ச, தைஃ ப்ரகர்ஷேணோக்தாஃ| ஊர்த்வமித்யதோऽத்யாயாதநந்தரஂ துல்யஸ்தாநஸங்க்யாதித்வாத் மூத்ராதிப்ரவத்திஜாஃ-ப்ரமேஹாக்யாஃ, ரோகா வக்ஷ்யந்தே-வதிஷ்யந்தே| அநேநாஸ்ய க்ரந்தகதா யுக்த்யா ஸம்பந்தோऽபிஹித இதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயடீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே மூத்ராகாதநிதாநஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௯||