12. udaranidānādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਅਥੋਦਰਨਿਦਾਨਮਾਰਭ੍ਯਤੇ| ਯਤੋਨਨ੍ਤਰੇਧ੍ਯਾਯ ਆਨਾਹਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਉਦਰਂ ਚ ਕੁਕ੍ਸਿਮਾਨਹ੍ਯ ਦੋਸਾਃ ਕੁਰ੍ਵਤੇ|

Adhikarana udaranidAnAdhyAyaH, udarasya nidAnam (2-1) · Śloka 1

ਤਸ੍ਮਾਦਤੋਨਨ੍ਤਰਮੁਦਰਨਿਦਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯਾਹ - - - - ਅਥਾਤ ਉਦਰਨਿਦਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨| ਰੋਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇਪਿ ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਸੁਤਰਾਮੁਦਰਾਣਿ ਤੁ| ਅਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਮਲਿਨੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਲਸਞ੍ਚਯਾਤ੍||੧||

ਸ੦-ਸਰ੍ਵੇਪਿ-ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਾਦਯੋ, ਰੋਗਾ ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨੌ ਸਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ, ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪੁਨਰੁਦਰਾਣਿ| ਅਨ੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੋਦਰਹੇਤੁਭ੍ਯੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੁਦਰਾਣਾਂ ਕਾਰਣਮਿਤਿ ਮਨ੍ਦੇਗ੍ਨਾਵਿਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਾਗੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਨ ਦ੍ਯੋਤਯਤਿ| ਅਜੀਰ੍ਣਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਦਜੀਰ੍ਣਾਤ੍-ਆਮਵਿਸ੍ਟਬ੍ਧਵਿਦਗ੍ਧਰਸਸ਼ੇਸਾਖ੍ਯਾਤ੍, ਤਥਾ ਮਲਿਨੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨੈਃ-ਪੂਤਿਪਰ੍ਯੁਸਿਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਦਿਲਕ੍ਸਣੈਃ, ਤਥਾ ਮਲਸਞ੍ਚਯਾਤ੍-ਚਿਰਕਾਲਸਮ੍ਭਤਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਪ੍ਰਚਯਾਤ੍, ਉਦਰਾਣਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ|

Adhikarana udarasya samprAptiH (2-3) · Śloka 3

ਅਧੁਨਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ - - - - ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋ ਧਾਤਵੋ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਾਹਿਨੀਰਮ੍ਬੁਵਾਹਿਨੀਃ| ਪ੍ਰਾਣਾਗ੍ਨ੍ਯਪਾਨਾਨ੍ ਸਨ੍ਦੂਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸਨ੍ਧਿਗਾਃ||੨|| ਆਧ੍ਮਾਪ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸਿਮੁਦਰਮ੍| |੩|

ਸ੦-ਅਮ੍ਬੁਵਾਹਿਨੀਰ੍ਵਾਹਿਨੀਃ-ਜਲਵਾਹਿਨੀ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧੋ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਧਾਤਵੋ-ਵਾਤਾਦਯਃ, ਉਦਰਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ| ਕੀਦਸ਼ਾਃ ? ਤ੍ਵਕ੍ ਚ ਮਾਂਸਂ ਚ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸੇ, ਤਯੋਃ ਸਨ੍ਧਿਃ-ਅਨ੍ਤਰਂ, ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸਨ੍ਧਿਗਾਃ, ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ? ਕੁਕ੍ਸਿਮਾਧ੍ਮਾਪ੍ਯ-ਆਨਹ੍ਯ| ਤਥਾ, ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਾਪਾਨਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਗ੍ਨ੍ਯਪਾਨਾਨ੍ ਸਨ੍ਦੂਸ੍ਯਦੂਸਯਿਤ੍ਵਾ| ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਦੋਗ੍ਨਿਃ ਪੁਨਰ੍ਵਾਤਾਦਿਭਿਃ ਸਨ੍ਦੂਸਿਤੋ ਜਠਰਂ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana udaramaShTavidham (3) · Śloka 3

ਅਸ੍ਟਧਾ ਤਚ੍ਚ ਭਿਦ੍ਯਤੇ| ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਲੀਹਬਦ੍ਧਕ੍ਸਤੋਦਕੈਃ||੩||

ਸ੦-ਤਚ੍ਚ-ਉਦਰਂ, ਅਸ੍ਟਧਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਸ੍ਤ੍ਰਯਃ, ਸਮਸ੍ਤੈਃ-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਚੈਕਃ, ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਂ ਬਦ੍ਧੋਦਰਂ ਕ੍ਸਤੋਦਰਂ ਜਲੋਦਰਮਿਤਿ [ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ, ਏਵਮਸ੍ਟੌ ]| ਵਾਤਾਦਿਕਤਾਨ੍ਯਪਿ ਪ੍ਲੀਹਾਦ੍ਯੁਦਰਾਣਿ ਪ੍ਲੀਹਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸਂਜ੍ਞਯੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਯਥਾ, ਵਦ੍ਧ੍ਯਾਖ੍ਯੋ ਰੋਗਃ| ਸਂਜ੍ਞਾਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਵਿਸ਼ੇਸਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana udarArtAnAM lakShaNam (4-5) · Śloka 5

ਤੇਨਾਰ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਾਃ ਸ਼ੂਨਪਾਦਕਰੋਦਰਾਃ| ਨਸ੍ਟਚੇਸ੍ਟਾਬਲਾਹਾਰਾਃ ਕਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਧ੍ਮਾਤਕੁਕ੍ਸਯਃ||੪|| ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰੇਤਰੂਪਾਃ ਪੁਰੁਸਾਃ| |੫|

ਸ੦-ਤੇਨ-ਉਦਰੇਣ, ਆਰ੍ਤਾਃ-ਪੀਡਿਤਾਃ ਪੁਰੁਸਾਃ, ਸ਼ੁਸ੍ਕਤਾਲ੍ਵੋਸ੍ਠਾਃ ਸ਼ੂਨਪਾਦਾਦਯੋ ਨਸ੍ਟਚੇਸ੍ਟਾਦਿਕਾਃ ਕਸ਼ਾਦਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯੁਃ|

Adhikarana udarasya pUrvarUpam (5-8) · Śloka 8

ਭਾਵਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਕ੍ਸੁਨ੍ਨਾਸ਼ੋਨ੍ਨਂ ਚਿਰਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਵਿਦਾਹਂ ਚ ਪਚ੍ਯਤੇ||੫|| ਜੀਰ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸੌਹਿਤ੍ਯਂ ਸਹਤੇ ਨ ਚ| ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਬਲਤਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛ੍ਵਸਿਤ੍ਯਲ੍ਪੇਪਿ ਚੇਸ੍ਟਿਤੇ||੬|| ਵਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਸ਼ੋਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੋਫਸ਼੍ਚ ਪਾਦਯੋਃ| ਰੁਗ੍ਬਸ੍ਤਿਸਨ੍ਧੌ ਤਤਤਾ ਲਘ੍ਵਲ੍ਪਾਭੋਜਨੈਰਪਿ||੭|| ਰਾਜੀਜਨ੍ਮ ਵਲੀਨਾਸ਼ੋ ਜਠਰੇ| |੮|

ਸ੦-ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਿਨੋ-ਭਵਿਸ੍ਯਤੋ, ਲਕ੍ਸਣਂ ਕ੍ਸੁਨ੍ਨਾਸ਼ਾਦਿਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ, ਬਸ੍ਤਿਸਨ੍ਧੌ ਰੁਕ੍-ਸ਼ੂਲਮ੍| ਤਥਾ, ਲਗੁਭੋਜਨੈਰਲ੍ਪਭੋਜਨੈਰਭੋਜਨੈਰਪਿ ਚ ਬਸ੍ਤਿਸਨ੍ਧੌ ਤਤਤਾ-ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਤਾ, ਆਧ੍ਮਾਤਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਰਾਜੀਨਾਂ ਜਨ੍ਮ-ਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਲੀਨਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ੋ ਜਠਰੇ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana udarasya sAmAnyalakShaNam (8-9) · Śloka 9

ਜਠਰੇਸੁ ਤੁ| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸਦਨਂ ਮਲਸਙ੍ਗੋਲ੍ਪਵਹ੍ਨਿਤਾ||੮|| ਦਾਹਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰਾਧ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤੇ ਸਲਿਲਸਮ੍ਭਵਃ| |੯|

ਸ੦-ਜਠਰੇਸੁ-ਜਠਰਾਖ੍ਯੇਸੁ, ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤੁ ਰੋਗੇਸੁ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ-ਆਲਸ੍ਯਂ, ਤਥਾ ਸਦਨਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਭਵਤਿ| ਤਥਾ, ਮਲਸ੍ਯ ਸਙ੍ਗਃ-ਪੁਰੀਸਸ੍ਯਾਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਃ| ਤਥਾ, ਅਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਮ੍| ਤਥਾ, ਦਾਹਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰਾਧ੍ਮਾਨਂ ਚ| ਅਨ੍ਤੇ-ਅਵਸਾਨੇ, ਸਲਿਲਸਮ੍ਭਵਃ|

Adhikarana atoyasyodarasya lakShaNam (9-12) · Śloka 12

ਅਤੋਯਮਦੁਰਂ ਕਿਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ - - - - | ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਤੋਯਮਰੁਣਮਸ਼ੋਫਂ ਨਾਤਿਭਾਰਿਕਮ੍||੯|| ਗਵਾਕ੍ਸਿਤਂ ਸਿਰਾਜਾਲੈਃ ਸਦਾ ਗੁਡਗੁਡਾਯਤੇ| ਨਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਵੇਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ||੧੦|| ਮਾਰੁਤੋ ਹਤ੍ਕਟੀਨਾਭਿਪਾਯੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾਃ| ਸਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਿਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਡ੍ਬਦ੍ਧਾ ਮੂਤ੍ਰਮਲ੍ਪਕਮ੍||੧੧|| ਨਾਤਿਮਨ੍ਦੋਨਲੋ ਲੌਲ੍ਪਂ ਨ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਰਸਂ ਮੁਖਮ੍| |੧੨|

ਸ੦-ਸਰ੍ਵਮੁਦਰਮਤੋਯਂ-ਜਲੋਦਰਤਾਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ, ਵਰ੍ਣਤੋਰੁਣਂ, ਤਥਾਸ਼ੋਫਂ-ਸ਼ੋਫੇਨਾਨਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ, ਤਥਾ ਨਾਤਿਭਾਰਿਕਂ-ਨਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਗੁਰੁ, ਤਥਾ ਸਿਰਾਜਾਲੈਃ-ਸਿਰਾਸਮੂਹੈਰ੍ਜਾਲਾਕਤਿਭਿਃ, ਗਵਾਕ੍ਸਿਤਂ-ਨਿਰਨ੍ਤਰਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ, ਸਦਾ-ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ, ਗੁਡਗੁਡਾਯਤੇ-ਗੁਡਗੁਡ ਈਦਸ਼ਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਚਰਤਿ| ਤਥਾ, ਮਾਰੁਤੋ ਨਾਭਿਂ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ-ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ, ਤਥਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ, ਵੇਗਂ ਕਤ੍ਵਾ-ਹਤ੍ਕਟੀਨਾਭਿਪਾਯੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਵੇਦਨਾ ਇਤ੍ਯੇਵਂਰੂਪਮਾਤ੍ਮੀਯਂ ਸਂਰਮ੍ਭਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ, ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ| ਤਥਾ, ਸਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾਯੁਰਨ੍ਤਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਰੇਤ੍-ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ| ਤਥਾ ਵਿਡ੍ਬਦ੍ਧਾ, ਤਥਾ ਮੂਤ੍ਰਮਤਿਸ਼ਯੇਨਾਲ੍ਪਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਨ੍ਦੋਗ੍ਨਿਃ, ਤਥਾ ਲੌਲ੍ਯਂ-ਗਦ੍ਧਿਃ, ਨ ਚ ਵਿਰਸਂ ਮੁਖਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯਤ੍ਰ ਤਦਤੋਯਸਮ੍ਭਵਂ ਵੇਦ੍ਯਮ੍| ਅਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਵਿਪਰੀਤਲਕ੍ਸਣਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਸਤੋਯਮ੍|

Adhikarana vAtodarasya lakShaNam (12-15) · Śloka 15

| ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਦਰੇ ਸ਼ੋਫਃ ਪਾਣਿਪਾਨ੍ਮੁਸ੍ਕਕੁਕ੍ਸਿਸੁ||੧੨|| ਕੁਕ੍ਸਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੋਦਰਕਟੀਪਸ੍ਠਰੁਕ੍ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਮ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਧੋਗੁਰੁਤਾ ਮਲਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੧੩|| ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਤ੍ਵਗਾਦਿਤ੍ਵਮਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦ੍ਧਿਹ੍ਲਾਸਵਤ੍| ਸਤੋਦਭੇਦਮੁਦਰਂ ਤਨੁਕਸ੍ਣਸਿਰਾਤਤਮ੍||੧੪|| ਆਧ੍ਮਾਤਦਤਿਵਚ੍ਛਬ੍ਦਮਾਹਤਂ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਚ| ਵਾਯੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਰੁਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਚਰੇਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋਗਤਿਃ||੧੫||

ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਤੇਸੂਦਰੇਸੁ ਮਧ੍ਯੇ, ਵਾਤੋਦਰੇ ਸ਼ੋਫਃ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਸੁ, ਤਥਾ ਕੁਕ੍ਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਰੁਕ੍ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਂ ਤਥਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਕਾਸਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍-ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ, ਉਦਰਂ ਵਦ੍ਧਿਹ੍ਰਾਸਯੁਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਥਾ ਸਤੋਦਭੇਦਂ, ਤਥਾ ਤਨੁਕਸ੍ਣਸਿਰਾਭਿਸ੍ਤਤਂ-ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍, ਆਹਤਂ ਚ ਤਦੁਦਰਮਾਧ੍ਮਾਤਭਸ੍ਤ੍ਰੇਵ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ-ਵਾਤੋਦਰੇ, ਵਾਯੁਃ ਸਰੁਕ੍ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਰ੍ਵਤੋਗਤਿਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ ਵਿਚਰੇਤ੍-ਭ੍ਰਮਤਿ|

Adhikarana pittodarasya lakShaNam (16-17) · Śloka 17

ਪਿਤ੍ਤੋਦਰੇ ਜ੍ਵਰੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦਾਹਸ੍ਤਟ੍ ਕਟੁਕਾਸ੍ਯਤਾ| ਭ੍ਰਮੋਤਿਸਾਰਃ ਪੀਤਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਗਾਦਾਵੁਦਰਂ ਹਰਿਤ੍||੧੬|| ਪੀਤਤਾਮ੍ਰਸਿਰਾਨਦ੍ਧਂ ਸਸ੍ਵੇਦਂ ਸੋਸ਼੍ਮ ਦਹ੍ਯਤੇ| ਧੂਮਾਯਤਿ ਮਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਪਾਕਂ ਪ੍ਰਦੂਯਤੇ||੧੭||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤੋਦਰੇ ਜ੍ਵਰਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਥਾ, ਤ੍ਵਗਾਦੌ ਪੀਤਤ੍ਵਂ ਭਵਤਿ| ਜਠਰਂ ਹਰਿਤਵਰ੍ਣਂ ਤਥਾ ਪੀਤਤਾਮ੍ਰਾਭਿਃ ਸਿਰਾਭਿਰ੍ਨਦ੍ਧਂ-ਯੁਕ੍ਤਂ, ਸਸ੍ਵੇਦਂ ਸ਼ੋਸ੍ਮ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਦਹ੍ਯਤੇ-ਤਪ੍ਯਤੇ ਚ| ਤਥਾ, ਧੂਮਾਯਤਿ| ਤਥਾ, ਮਦੁਃ-ਅਕਠਿਨਃ, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍| ਤਥਾ, ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਪਾਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਪ੍ਰਦੂਯਤੇ-ਉਪਤਪ੍ਯਤੇ ਚ|

Adhikarana kaphodarasya lakShaNam (18-19) · Śloka 19

ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰੇਙ੍ਗਸਦਨਂ ਸ੍ਵਾਪਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਗੌਰਵਮ੍| ਨਿਦ੍ਰੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਗਾਦਿਤਾ||੧੮|| ਉਦਰਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਰਾਜੀਤਤਂ ਮਹਤ੍| ਚਿਰਾਭਿਵਦ੍ਧਿ ਕਠਿਨਂ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਗੁਰੁ ਸ੍ਥਿਰਮ੍||੧੯||

ਸ੦-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਦਰੇਙ੍ਗਸਾਦਾਦਯਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਥੋਦਰਂ ਸ੍ਤਿਮਿਤਂ-ਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍, ਤਥਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ-ਕੋਮਲਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮ੍, ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਰਾਜੀਭਿਸ੍ਤਤਂ-ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍, ਤਥਾ ਬਹਤ੍, ਤਥਾ ਚਿਰਾਭਿਵਦ੍ਧਿ ਕਠਿਨਂ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮ੍, ਤਥਾ ਗੁਰੁ, ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਰਂ-ਨ ਤੁ ਚਲਮ੍|

Adhikarana sannipAtodarasya lakShaNam (20-22) · Śloka 22

ਅਧੁਨਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਰਂ ਲਕ੍ਸਯਿਤੁਮਾਹ - - - - ਤ੍ਰਿਦੋਸਕੋਪਨੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਦਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਰਜੋਮਲੈਃ| ਗਰਦੂਸੀਵਿਸਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਰਕ੍ਤਾਃ ਸਞ੍ਚਿਤਾ ਮਲਾਃ||੨੦|| ਕੋਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਾਃ ਸ਼ੋਸਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਭ੍ਰਮਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਕੁਰ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਮੁਦਰਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਕਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍||੨੧|| ਬਾਧਤੇ ਤਚ੍ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਭ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ| |੨੨|

ਸ੦-ਮਲਾਃ-ਵਾਤਾਦਯਃ, ਸਰਕ੍ਤਾਃ ਸਞ੍ਚਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਂ-ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਕ੍ਸਣਂ, ਤਥਾ ਸ਼ੋਸਾਦਿਯੁਤਂ, ਤਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਕਂ, ਤਥਾ ਸੁਦਾਰੁਣਮੁਦਰਂ ਕੁਰ੍ਯੁਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਃ ਸਞ੍ਚਿਤਾਃ ? ਤ੍ਰਿਦੋਸਕੋਪਨੈਃ-ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਾਦਿਭੋਜਨੈਃ, ਤੈਸ੍ਤੈਃ-ਸਰ੍ਵਰੋਗਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤੈਃ, ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਦਤ੍ਤੈ ਰਜੋਮਲੈਃ-ਕਾਰ੍ਮਣਾਪਰਪਰ੍ਯਾਯੈਰ੍ਵਸ਼ੀਕਰਣੈਃ, ਤਥਾ ਗਰੇਣ ਦੂਸੀਵਿਸਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਭ੍ਯਵਹਾਰਾਦੇਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਅਨੇਨਾਸ੍ਯ ਹੇਤੁਵਿਸ਼ੇਸਕਥਨਮ੍| ਕੀਦਸ਼ਾ ਦੋਸਾਃ ? ਕੋਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ-ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ, ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਾਃ-ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਂ ਯਾਤਾਃ| ਤਚ੍ਚ-ਜਠਰਂ, ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਭ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਬਾਧਤੇ| ਇਤ੍ਯਨੇਨਾਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਲਕ੍ਸਣਂ ਕਥਿਤਮ੍|

Adhikarana plIhodarasya lakShaNam (22-26) · Śloka 26

ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਾਦੀਨ੍ਯਧੁਨਾ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - | ਅਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਾਦ੍ਯਾਨਯਾਨਾਦਿਚੇਸ੍ਟਿਤੈਃ||੨੨|| ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਕਰ੍ਮਾਧ੍ਵਵਮਨਵ੍ਯਾਧਿਕਰ੍ਸ਼ਨੈਃ| ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਪ੍ਲੀਹਾਚ੍ਯੁਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੨੩|| ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਾ ਰਸਾਦਿਭ੍ਯੋ ਵਿਵਦ੍ਧਂ ਤਂ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍| ਸੋਸ੍ਠੀਲੇਵਾਤਿਕਠਿਨਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਤਤਃ ਕੂਰ੍ਮਪਸ੍ਠਵਤ੍||੨੪|| ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕੁਕ੍ਸਾਵੁਦਰਮਾਵਹੇਤ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਪਿਪਾਸਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰੈਃ||੨੫|| ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਛਰ੍ਦੀਭਿਰ੍ਦਾਹਮੋਹੈਸ਼੍ਚ ਸਂਯੁਤਮ੍| ਅਰੁਣਾਭਂ ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਨੀਲਹਾਰਿਦ੍ਰਰਾਜਿਮਤ੍||੨੬||

ਸ੦-ਅਤਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਯਾਨਗਮਨਾਦਿਚੇਸ੍ਟਿਤੈਰ੍ਯਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸੋਭਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍, ਤਥਾਤਿਵ੍ਯਵਾਯਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਲੀਹਾ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍-ਸ੍ਵਾਸ਼ਯਾਤ੍, ਚ੍ਯੁਤੋ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ-ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ਪ੍ਲੀਹਾ ? ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਅਥਵਾ ਰਸਾਦਿਭ੍ਯੋ ਧਾਤੁਭ੍ਯਃ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਵਿਵਦ੍ਧਂ-ਵਦ੍ਧਿਹੇਤੁਭਿਰਧਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ, ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਂ-ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮਚ੍ਯੁਤਂ ਵਾ, ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍-ਸ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਾਦਾਧਿਕ੍ਯਂ ਜਨਯੇਤ੍| ਸਃ-ਪ੍ਲੀਹਾ, ਅਸ੍ਠੀਲੇਵਾਤਿਕਠਿਨਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਭੂਤ੍ਵਾ, ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਕਚ੍ਛਪਪਸ੍ਠਾਕਤਿਃ ਕ੍ਰਮੇਣ-ਨ ਸਹਸੈਵ, ਵਰ੍ਧਮਾਨਃ-ਆਧਿਕ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍, ਕੁਕ੍ਸੌ-ਸ੍ਵੀਯੇ ਸ੍ਥਾਨੇ, ਉਦਰਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਕੀਦਸ਼ਮ੍ ? ਸ਼੍ਵਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਦਾਹਮੋਹਪਰ੍ਯਨ੍ਤੈਃ ਸਂਯੁਤਮ੍| ਤਥਾ, ਅਰੁਣਾਭਂ-ਅਰੁਣਵਰ੍ਣਮ੍, ਅਥਵਾ ਵਿਵਰ੍ਣਂ-ਅਨਿਸ਼੍ਚਿਤਵਰ੍ਣਮ੍, ਤਥਾ ਨੀਲਹਾਰਿਦ੍ਰਰਾਜਿਮਤ੍ ਏਵਂਵਿਧਾ ਰਾਜਯੋ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦੇਵਮ੍|

Adhikarana plIhodare doShAnubandhaH (27) · Śloka 27

ਉਦਾਵਰ੍ਤਰੁਜਾਨਾਹੈਰ੍ਮੋਹਤਡ੍ਦਹਨਜ੍ਵਰੈਃ| ਗੌਰਵਾਰੁਚਿਕਾਠਿਨ੍ਯੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਲਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍||੨੭||

ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਪ੍ਲੀਹੋਦਰੇ, ਪਥਗ੍ਲਕ੍ਸਣਲਕ੍ਸਿਤਾਨ੍ਮਲਾਨ੍-ਵਾਤਾਦੀਨ੍, ਕ੍ਰਮੇਣੋਦਾਵਰ੍ਤਾਦਿਨਾ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍ਰੋਦਾਵਰ੍ਤਰੁਜਾਨਾਹੈਰ੍ਵਾਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਮੋਹਤਡ੍ਦਹਨਜ੍ਵਰੈਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਗੌਰਵਾਰੁਚਿਕਾਠਿਨ੍ਯੈਃ ਕਫਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana yakRududarasya lakShaNam (28) · Śloka 28

ਅਥ ਯਕਲ੍ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - ਪ੍ਲੀਹਵਦ੍ਦਕ੍ਸਿਣਾਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਕਦਪਿ ਚ੍ਯੁਤਮ੍| |੨੮|

ਸ੦-ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਃ ਪ੍ਲੀਹਾ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤੋ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ-ਵਿਵਦ੍ਧੋ ਭੂਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਮੁਦਰਮਾਵਹੇਤ੍, ਤਦ੍ਵਦ੍ਯਕਦਪਿ ਦਕ੍ਸਿਣਾਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਂ ਸਦ੍ਵਰ੍ਧਤੇ-ਵਦ੍ਧਂ ਸਦੁਦਰਂ ਕੁਰੁਤੇ| ਅਥਵਾ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ੍ਵਹੇਤੁਤੋ ਵਿਵਦ੍ਧਂ ਯਕਦ੍ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍, ਤਚ੍ਚ ਵਿਵਦ੍ਧਮੁਦਰਮਾਵਹੇਤ੍| ਇਤਿ ਪ੍ਲੀਹੋਦਰਯਕਦੁਦਰਯੋਃ ਸਾਦਸ਼੍ਯਮ੍|

Adhikarana baddhodarasya lakShaNam (28-32) · Śloka 32

ਅਥ ਬਦ੍ਧੋਦਰਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - | ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਾਲੈਃ ਸਹਾਨ੍ਨੇਨ ਭੁਕ੍ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਯਨੇ ਗੁਦੇ||੨੮|| ਦੁਰ੍ਨਾਮਭਿਰੁਦਾਵਤੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾਨ੍ਤ੍ਰੋਪਲੋਪਿਭਿਃ| ਵਰ੍ਚਃਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ||੨੯|| ਅਪਾਨੋ ਜਠਰਂ ਤੇਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦਾਹਜ੍ਵਰਤਟ੍ਕ੍ਸਵਾਃ| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸੋਰੁਸਦਨਂ ਸ਼ਿਰੋਹਨ੍ਨਾਭਿਪਾਯੁਰੁਕ੍||੩੦|| ਮਲਸਙ੍ਗੋਰੁਚਿਸ਼੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰੁਦਰਂ ਮੂਢਮਾਰੁਤਮ੍| ਸ੍ਥਿਰਂ ਨੀਲਾਰੁਣਸਿਰਾਰਾਜਿਨਦ੍ਧਮਰਾਜਿ ਵਾ||੩੧|| ਨਾਭੇਰੁਪਰਿ ਚ ਪ੍ਰਾਯੋ ਗੋਪੁਚ੍ਛਾਕਤਿ ਜਾਯਤੇ| |੩੨|

ਸ੦-ਪਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਚ ਵਾਲਾਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਾਲਾਃ, ਤੈਰਨ੍ਨੇਨ ਸਹ ਭੁਕ੍ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਯਨੇ ਗੁਦੇ ਸਤ੍ਯਪਾਨੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਗੁਣਃ-ਕੁਪਿਤੋ, ਜਠਰਂ ਕਰੋਤਿ| ਬਦ੍ਧਮਯਨਂ-ਦ੍ਵਾਰਂ ਪੁਰੀਸਾਨਿਲਵਾਹਿ, ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਂਵਿਧੇ ਗੁਦੇ| ਤਥਾ ਦੁਰ੍ਨਾਮਭਿਰ੍ਗੁਦੇ ਬਦ੍ਧਾਯਨੇ, ਤਥੋਦਾਵਰ੍ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਯਨੇ, ਤਥਾਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾਨ੍ਤ੍ਰੋਪਲੇਪਿਭਿਃ-ਉਪਦੇਹਿਭਿਰ੍ਦਧ੍ਯੋਦਨਮਾਸ਼ੋਮਾਦਿਭਿਃ, ਗੁਦੇ ਬਦ੍ਧਾਯਨੇ, ਅਪਾਨੋ ਜਠਰਂ ਕਰੋਤਿ| ਕਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ? ਵਰ੍ਚਃਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨ੍ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ-ਆਵਤ੍ਯ, ਤਦ੍ਬਦ੍ਧੋਦਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ-ਬਦ੍ਧੋਦਰੇਣ, ਦਾਹਜ੍ਵਰਤਟ੍ਕ੍ਸਵਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਥਾ, ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਵੂਰੁਸਦਨਂ ਸ਼ਿਰੋਹੁਨ੍ਨਾਭਿਪਾਯੁਰੁਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ, ਮਲਾਨਾਂ-ਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਾਦੀਨਾਂ, ਸਙ੍ਗਃ-ਅਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍| ਅਰੁਚਿਸ੍ਤਥਾ ਛਰ੍ਦਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਥੋਦਰਂ ਮੂਢਮਾਰੁਤਂ ਭਵੇਤ੍| ਮੂਢੋ-ਬਹਿਰਨਿਃਸਰਣਰੂਪੋ, ਮਾਰੁਤੋ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਦੇਵਮ੍| ਮੂਢਮਾਰੁਤਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਲਕ੍ਸਣੇਨੈਵ ਗਹੀਤਤ੍ਵਾਤ੍ਪੁਨਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮਤਿਸ਼ਯਾਰ੍ਥਮ੍| ਤਥਾ, ਸ੍ਥਿਰਂ-ਅਚਲਮ੍| ਤਥਾ, ਨੀਲਾਰੁਣਸਿਰਾਰਾਜਿਭਿਰ੍ਨਦ੍ਧਂ-ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍, ਅਥਵਾਰਾਜਿ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋ ਨਾਭੇਰੁਪਰਿਸ੍ਟਾਦ੍ਗੋਪੁਚ੍ਛਾਕਤਿ ਜਾਯਤੇ| ਯਥਾਯਥੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਥਾਤਥਾ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨੇਨਾਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਮੁਕ੍ਤਮ੍|

Adhikarana chidrodarasya lakShaNam (32-36) · Śloka 36

ਅਧੁਨਾ ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਂ ਲਕ੍ਸਯਤਿ - - - - | ਅਸ੍ਥ੍ਯਾਦਿਸ਼ਲ੍ਯੈਃ ਸਾਨ੍ਨੈਸ਼੍ਚਦ੍ਭੁਕ੍ਤੈਰਤ੍ਯਸ਼ਨੇਨ ਵਾ||੩੨|| ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਵਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਰਵਨ੍ਬਹਿਃ| ਆਮ ਏਵ ਗੁਦਾਦੇਤਿ ਤਤੋਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਸਵਿਡ੍ਰਸਃ||੩੩|| ਤੁਲ੍ਯਃ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੇਨ ਪਿਚ੍ਛਿਲਃ ਪੀਤਲੋਹਿਤਃ| ਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚਾਪੂਰ੍ਯ ਜਠਰਂ ਜਠਰਂ ਘੋਰਮਾਵਹੇਤ੍||੩੪|| ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤ੍ਤਦਧੋ ਨਾਭੇਰਾਸ਼ੁ ਚੈਤਿ ਜਲਾਤ੍ਮਤਾਮ੍| ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਦੋਸਰੂਪਂ ਚ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਚ ਸ਼੍ਵਾਸਤਡ੍ਭ੍ਰਮੈਃ||੩੫|| ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਮਿਦਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀਤਿ ਚਾਪਰੇ| |੩੬|

ਸ੦-ਅਸ੍ਥਿਤਣਕਣ੍ਟਕਪਾਸਾਣਧਾਤੁਸ਼ਙ੍ਗਦਾਰ੍ਵਾਦਿਸ਼ਲ੍ਯੈਃ ਸਾਨ੍ਨੈਃ-ਸਹਭੋਜਨੇਨ ਭੁਕ੍ਤੈਃ| ਅਥਵਾ, ਅਤ੍ਯਸ਼ਨੇਨ-ਅਤਿਮਾਤ੍ਰਭੋਜਨੇਨ, ਯਦਾਨ੍ਤ੍ਰਂ ਭਿਦ੍ਯਤੇ-ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ, ਅਥਵਾ ਪਚ੍ਯਤੇ-ਪਾਕਂ ਯਾਤਿ| ਤਚ੍ਛਿਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ-ਅਨ੍ਤ੍ਰਚ੍ਛਿਦ੍ਰੈਰ੍ਭੇਦੋਤ੍ਪਨ੍ਨੈਃ, ਪਾਕਤੋ ਵਾ, ਬਹਿਰਾਮ ਏਵ-ਅਪਰਿਪਕ੍ਵ ਏਵ, ਸਵਿਡ੍ਰਸਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਨਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮੇਵ ਗੁਦਾਦੇਤਿ-ਆਯਾਤਿ| ਤੁਲ੍ਯਃ-ਸਦਸ਼ਃ, ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੇਨ-ਸ਼ਵਗਨ੍ਧੇਨ| ਤਥਾ ਪਿਚ੍ਛਿਲਃ, ਪੀਤਲੋਹਿਤਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ| ਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚ ਰਸੋ-ਯੋ ਗੁਦਾਨ੍ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਸ ਜਠਰਮਾਪੂਰ੍ਯ-ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ, ਘੋਰਂ-ਕਸ੍ਟਤਰਂ, ਜਠਰਾਖ੍ਯਂ ਵ੍ਯਾਧਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤ੍-ਉਦਰਂ, ਅਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍-ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍| ਵਰ੍ਧਿਸ਼੍ਚੁਰਾਦਿਃ| ਤਥਾ, ਆਸ਼ੁ-ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ, ਜਲਾਤ੍ਮਤਾਂ-ਜਲੋਦਰਤ੍ਵਮੇਤਿ, ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਦੋਸਰੂਪਂ ਚ| ਉਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ-ਅਧਿਕਂ, ਦੋਸਾਣਾਂ-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਨਾਂ, ਰੂਪਂ-ਆਕਤਿਃ, ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍| ਤਥਾ, ਸ਼੍ਵਾਸਤਡ੍ਭ੍ਰਮੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਮੁਦਰਂ ਛਿਦ੍ਰੋਦਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰਾਚਾਰ੍ਯਾਃ| ਅਪਰੇ ਤ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯਾਃ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀਤ੍ਯਾਹੁਃ|

Adhikarana udakodarasya lakShaNam (36-40) · Śloka 40

ਅਥੋਦਕੋਦਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਾਹ - - - - | ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ੍ਨੇਹਪਾਨਾਦੇਃ ਸਹਸਾਮਾਮ੍ਬੁਪਾਯਿਨਃ||੩੬|| ਅਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਾਨ੍ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਃ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯਾਤਿਕਸ਼ਸ੍ਯ ਵਾ| ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾਮ੍ਬੁਮਾਰ੍ਗਾਨਨਿਲਃ ਕਫਸ਼੍ਚ ਜਲਮੂਰ੍ਛਿਤਃ||੩੭|| ਵਰ੍ਧਯੇਤਾਂ ਤਦੇਵਾਮ੍ਬੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਦੁਦਰਾਸ਼੍ਰਿਤੌ| ਤਤਃ ਸ੍ਯਾਦੁਦਰਂ ਤਸ੍ਣਾਗੁਦਸ੍ਰੁਤਿਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੩੮|| ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਯੁਤਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਸਿਰਾਤਤਮ੍| ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਦਤਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਵੇਪਥੁ||੩੯|| ਦਕੋਦਰਂ ਮਹਤ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਥਿਰਮਾਵਤ੍ਤਨਾਭਿ ਤਤ੍| |੪੦|

ਸ੦-ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ-ਆਰਬ੍ਧਂ, ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਾਦਿ ਯੇਨ ਸ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ੍ਨੇਹਪਾਨਾਦਿਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਵਮਨਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਯ ਸਹਸਾਮਾਮ੍ਬੁਪਾਯਿਨਃ-ਸਹਸੈਵਾਪਕ੍ਵਪਾਨੀਯਪਸ੍ਯ, ਤਥਾ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਃ-ਨਸ੍ਟਵਹ੍ਨੇਃ, ਤਥਾ ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ-ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਯਾ ਧਾਤ੍ਵਪਚਯਵਤਃ, ਤਥਾਤਿਕਸ਼ਸ੍ਯ-ਅਨਸ਼ਨਾਦਿਨਾ ਕ੍ਸੀਣਮੇਦੋਮਾਂਸਸ੍ਯ, ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁਪਾਨਾਦਮ੍ਬੁਮਾਰ੍ਗਾਨ੍-ਤੋਯਵਾਹਿਨਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ, ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾਨਿਲਃ ਕਫਸ਼੍ਚ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ? ਜਲਮੂਰ੍ਛਿਤਃ-ਤੋਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਤਾਵੁਭੌ ਵਾਤਕਫੌ ਜਲਮੂਰ੍ਛਿਤਾਵੁਦਰਾਸ਼੍ਰਿਤੌ ਤਦੇਵਾਮ੍ਬੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍-ਉਦਕਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਕ੍ਲੇਮਤੋ, ਵਰ੍ਦ੍ਧਯੇਤਾਮ੍| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਉਦਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਣਾਦਿਯੁਤਂ, ਤਥਾ ਕਾਸਾਦਿਯੁਤਂ, ਤਥਾ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾਭਿਃ-ਅਨੇਕਵਰ੍ਣਾਭਿਃ ਸਿਰਾਭਿਃ, ਤਤਂ-ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮ੍| ਤੋਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਃ-ਸਂਰਮ੍ਭਃ ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਃ, ਵੇਪਥੁਃ-ਕਮ੍ਪਃ, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਸ਼੍ਚ ਵੇਪਥੁਸ਼੍ਚ ਤ ਏਵਮ੍, ਤੋਯੇਨ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਾ, ਸਾ ਚਾਸੌ ਦਤਿਸ਼੍ਚ ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਦਤਿਃ, ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਦਤਿਵਤ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਵੇਪਥਵੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਦਰੇ ਤਤ੍ਤੋਯਪੂਰ੍ਣਦਤਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਕ੍ਸੋਭਵੇਪਥੁ, ਦਕੋਦਰਂ-ਜਲੋਦਰਂ, ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਮਹਤ੍-ਅਨ੍ਯੇਭ੍ਯ ਉਦਰੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮ੍, ਤਥਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ, ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਰਂ-ਅਚਲਮ੍, ਆਵਤ੍ਤਨਾਭਿ ਤਤ੍, ਆਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵਤ੍ਤਾ-ਵਰ੍ਤੁਲਾ, ਨਾਭਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍|

Adhikarana upekShayA sarveShUdareShu jalasaMbhave saMprAptirlakShaNaM ca (40-44) · Śloka 44

ਅਧੁਨਾ ਜਠਰੇਪ੍ਯਵਸਾਨੇ ਯਥਾ ਜਲਸਮ੍ਭਵਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾਹ - - - - | ਉਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਦੋਸਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਤਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾਃ||੪੦|| ਪਾਕਾਦ੍ਦ੍ਰਵਾ ਦ੍ਰਵੀਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਾਨ੍ਯਪਿ| ਸ੍ਵਦੇਸ਼੍ਚ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਵਿਹਤਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗਾਸ੍ਥਿਤਃ||੪੧|| ਤਦੇਵੋਦਕਮਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯ ਪਿਚ੍ਛਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾ ਭਵੇਤ੍| ਗੁਰੂਦਰਂ ਸ੍ਥਿਰਂ ਵਤ੍ਤਮਾਹਤਂ ਚ ਨ ਸ਼ਬ੍ਦਵਤ੍||੪੨|| ਮਦੁ ਵ੍ਯਪੇਤਰਾਜੀਕਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਪਸ੍ਟਂ ਚ ਸਰ੍ਪਤਿ| ਤਦਨੂਦਕਜਨ੍ਮਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਕ੍ਸਿਵਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤੋਧਿਕਮ੍||੪੩|| ਸਿਰਾਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮੁਦਕਜਠਰੋਕ੍ਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| |੪੪|

ਸ੦-ਉਪੇਕ੍ਸਯਾ-ਅਚਿਕਿਤ੍ਸਨਾਤ੍, ਸਰ੍ਵੇਸੂਦਰੇਸੁ, ਦੋਸਾਃ-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਾਃ, ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਤਃ-ਆਤ੍ਮੀਯਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍, ਚ੍ਯੁਤਾਃ-ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਗਤਾਃ, ਤਥਾ ਪਾਕਾਦ੍ਧੇਤੋਸ੍ਤੇ ਦੋਸਾ ਦ੍ਰਵਾ ਅਧਿਕਂ ਦ੍ਰਵੀਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਾਨ੍ਯਪਿ| ਅਨ੍ਧਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਾਨਿ ਚ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਾਨਿ-ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਯਂ ਦੋਸਾ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਗਤਾਃ, ਯਾਵਤ੍ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਰੋਤੋਮੁਖਾਨ੍ਯਪਿ ਦ੍ਰਵੀਕੁਰ੍ਯੁਃ, ਇਤ੍ਯਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਵੇਦਸ਼੍ਚ ਬਾਹ੍ਯਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਸਂਵਤੇਸੁ ਵਿਹਤੋ-ਨਿਰੁਦ੍ਧਃ, ਤਿਰ੍ਯਗਾਸ੍ਥਿਤਃ-ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਸ਼੍ਚ, ਤਦੇਵੋਦਕਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਕੁਕ੍ਸੌ ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਤਮਾਪ੍ਯਾਯ੍ਯ-ਵਦ੍ਧਿਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾ, ਪਿਚ੍ਛਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਦਾ ਭਵੇਦ੍ਗੁਰੂਦਰਂ ਸ੍ਥਿਰਂ-ਅਚਲਂ, ਵਤ੍ਤਂ-ਵਰ੍ਤੁਲਂ, ਚ| ਤਥਾਹਤਂ ਚ ਪਾਣ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨ ਸ਼ਬ੍ਦਵਤ੍-ਨਸ਼ਬ੍ਦਯੁਕ੍ਤਮ੍, ਤਥਾ ਮਦੁ-ਅਕਠਿਨਮ੍, ਤਥਾ ਵ੍ਯਪੇਤਾ ਰਾਜ੍ਯੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪੇਤਰਾਜੀਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸ੍ਪਸ੍ਟਂ ਸਤ੍ ਸਰ੍ਪਤਿ-ਪ੍ਰਸਾਰਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਦਨੁ-ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਮ੍, ਅਸ੍ਮਿਨ੍-ਉਦਰਾਖ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਧੌ, ਉਦਕਜਨ੍ਮ-ਜਲਸਮ੍ਭਵਃ| ਤਤਃ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਧਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਸਿਵਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਤਥਾ, ਸਿਰਾਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ-ਸਿਰਾਣਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਕਿਮੇਤਦੇਵ ਲਕ੍ਸਣਮ੍? ਨੇਤ੍ਯਾਹ-ਉਦਕਜਠਰੋਕ੍ਤਂ ਚ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਨ ਕੇਵਲਂ ਯਦਧੁਨੈਵੋਕ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸਣਮ੍, ਯਾਵਜ੍ਜਲੋਦਰੋਕ੍ਤਂ ਚੇਤਿ ਚਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ|

Adhikarana udarANAM kRucchrasAdhyAsAdhyatvam (44-45) · Śloka 45

ਇਦਾਨੀਮੁਦਰਾਣਾਂ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਭਾਵਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵੇ ਵੇਦਯਤਿ - - - - | ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫਪ੍ਲੀਹਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਦਕੋਦਰਮ੍||੪੪|| ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਪਕ੍ਸਾਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਯੋਪਰੇ ਹਤਃ| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਜਾਤਸਲਿਲਂ ਰਿਸ੍ਟੋਕ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੪੫||

ਸ੦-ਵਾਤਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵਮੁਦਰਂ ਯਥੋਤ੍ਤਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍| ਤੇਨ ਵਾਤੋਦਰਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤੋਦਰਂ ਯਾਵਦੁਦਕੋਦਰਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍, ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਸ੦-ਪਾਠਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਅਪਰੇ-ਬਦ੍ਧਕ੍ਸਤੋਦਰੇ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਕ੍ਸਾਤ੍ਪਰਂ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਹਤੋ-ਮਾਰਯਤਃ| ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਾਤ੍-ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਿਯਤਾਯੁਸ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨੈਵ ਮਾਰਯਤਃ| ਸ੦-ਕਿਲੋਪੇਕ੍ਸਯਾ ਸਰ੍ਵੇਸੂਦਰੇਸ੍ਵਨ੍ਤੇ ਸਲਿਲਸਮ੍ਭਵ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਜਠਰਂ ਜਾਤੋਦਕਂ ਯਦ੍ਵਾਤਾਦਿਸਮੁਤ੍ਥਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਤਦਪਿ ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਵ| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਮਨੁਵਰ੍ਤਨੀਯਮ੍| ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਾਤੋਦਕਮਪਿ ਨ ਮਾਰਯਤਿ, ਅਪਿ ਤੁ ਯਾਪਯਤ੍ਯੇਵ| ਤਥਾ, ਰਿਸ੍ਟੋਕ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ਵਿਤਂ-ਰਿਸ੍ਟਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ "ਜਠਰਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਮ੍| ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸਂ ਕੁਟਿਲੋਪਸ੍ਥਂ" (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੫|੯੦) ਇਤ੍ਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ, ਤਦਪਿ ਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana udarasya yatnasAdhyatvam (12) · Śloka 12

ਜਨ੍ਮਨੈਵੋਦਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਂ ਮਤਮ੍| ਬਲਿਨਸ੍ਤਦਜਾਤਾਮ੍ਬੁ ਯਤ੍ਨਸਾਧ੍ਯਂ ਨਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍||੪੬|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਤਤੀਯੇ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਉਦਰਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੨||

ਸ੦-ਜਨ੍ਮਨੈਵ-ਜਾਤ੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨੈਵ, ਉਦਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਂ ਮਤਮ੍, ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍| ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਦਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮੇਵ ਭਵਤਿ, ਨ ਕਚ੍ਛ੍ਰਤਮਮ੍| ਅਤ ਏਵਾਹ-ਬਲਿਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਲਿਨੋ-ਬਲਵਤਃ, ਤਦੁਦਰਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਨਵਂ ਸਤ੍ ਅਜਾਤੋਦਕਂ ਸਤ੍, ਯਤ੍ਨਸਾਧ੍ਯਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਤਤੀਯੇ ਨਿਦਾਨਸ੍ਥਾਨੇ ਉਦਰਨਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੧੨||