6. dūtādivijñānīyōdhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਵਿਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਾਦਨਨ੍ਤਰਂ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭੇਯਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਉਕ੍ਤਮਾਯੁਃਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਤੁਰਾਣਾਂ ਰੂਪੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਵਰਚ੍ਛਾਯਾਦਿਵਿਕਤਿਲਕ੍ਸਣੈਃ ਪ੍ਰਤਿਨਿਯਤਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਵ੍ਯਾਧਿਲਕ੍ਸਣੈਰਪਿ| ਅਯਂ ਪੁਨਰਧ੍ਯਾਯੋ ਦੂਤਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯੈਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੈਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਸੂਚਯਿਤੁਮਾਰਭ੍ਯਤੇ _

Adhikarana dUtAdivij~jAnIyo~adhyAyaH (2) · Śloka 2

ਅਥਾਤੋ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ||੨||

ਦੂਤਃ-ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਾਦਿਰ੍ਯ ਆਤੁਰੇਣ ਪ੍ਰੇਸ੍ਯਤੇ ਸ ਕਥ੍ਯਤੇ| ਦੂਤ ਆਦਿਰ੍ਯੇਸਾਂ ਤੇ ਦੂਤਾਦਯਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਗਹਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਚਤਃ ਪਥਿ ਗਚ੍ਚਤੋ ਯਾਵਦਾਤੁਰਗਹੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ, ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯਾਪਿ ਯਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾ ਸ਼ੁਭਸੂਚਕਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ ਚ, ਤੇਸਾਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਦੂਤਾਦੀਨਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨਮ੍| ਯਥੈਤੇ ਦੂਤਾਦਯਃ ਸ਼ੁਭਾ ਏਤੇਸ਼ੁਭਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ-ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ, ਜ੍ਞਾਨਂ-ਅਵਬੋਧਃ, ਪਰਿਚ੍ਚੇਦ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਸ੍ਮੈ ਹਿਤੋ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਮ੍|

Adhikarana pAKaNDAdidUtAnAM SuBASuBasUcakatvam (1) · Śloka 1

ਪਾਖਣ੍ਡਾਸ਼੍ਰਮਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਵਰ੍ਣਾਃ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਯੇ| ਤ ਏਵ ਵਿਪਰੀਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦੂਤਾਃ ਕਰ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਯੇ||੧||

ਪਾਖਣ੍ਡਃ-ਸਣ੍ਣਵਤਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨੋ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਆਸ਼੍ਰਮਾਃ-ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਗਹਸ੍ਥਭਿਕ੍ਸੁਵੈਖਾਨਸਭੇਦੇਨ ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਵਰ੍ਣਾਃ-ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਸਤ੍ਰਿਯਵਿਟ੍ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ| ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾਨੁਲੋਮਤੋ ਬਹਵਃ| ਤੇਸਾਂ ਪਾਖਣ੍ਡਾਦੀਨਾਂ ਯੇ ਸਵਰ੍ਣਾਃ-ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੁਲ੍ਯਜਾਤਯੋ, ਦੂਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਯੇ-ਕਰ੍ਮਸਿਧ੍ਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧਿਂ ਸੂਚਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਯਥਾ-ਪਾਖਣ੍ਡਸ੍ਯ ਪਾਖਾਣ੍ਡੋ ਦੂਤਃ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਗਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਗਹਸ੍ਥੋ, ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਸ੍ਯ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ, ਭਿਕ੍ਸੋਰ੍ਭਿਕ੍ਸੁਃ ਯਾਵਚ੍ਚੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ਼ੁਭ ਇਤਿ| ਤ ਏਵ-ਪਾਖਣ੍ਡਾਦਯੋ, ਵਿਪਰੀਤਾਃ-ਵਿਜਾਤੀਯਾਃ ਸਵਰ੍ਣਾ ਯੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ, ਕਰ੍ਮਵਿਪਤ੍ਤਯੇ-ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨੈਸ੍ਫਲ੍ਯਾਯਭਵਨ੍ਤਿ, ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨੈਸ੍ਫਲ੍ਯਂ ਸੂਚਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana dInAdidUtA niShiddhAH (2-5) · Śloka 5

ਦੀਨਂ ਭੀਤਂ ਦ੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਰੂਕ੍ਸਾਮਙ੍ਗਲਵਾਦਿਨਮ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਣਂ ਦਣ੍ਡਿਨਂ ਸਣ੍ਢਂ ਮੁਣ੍ਡਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਜਟਾਧਰਮ੍||੨|| ਅਮਙ੍ਗਲਾਹ੍ਵਯਂ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਣਂ ਮਲਿਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍| ਅਨੇਕਂ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਮ੍||੩|| ਤੈਲਪਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਂ ਜੀਰ੍ਣਵਿਵਰ੍ਣਾਰ੍ਦ੍ਰੈਕਵਾਸਸਮ੍| ਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਮਹਿਸਾਰੂਢਂ ਕਾਸ੍ਠਲੋਸ੍ਟਾਦਿਮਰ੍ਦਿਨਮ੍||੪|| ਨਾਨੁਗਚ੍ਚੇਦ੍ਭਿਸਗ੍ਦੂਤਮਾਹ੍ਵਯਨ੍ਤਂ ਚ ਦੂਰਤਃ| |੫|

ਸਵਰ੍ਣਮਪਿ ਦੂਤਂ ਦੀਨਭੀਤਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਣਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਯਾਵਤ੍ਕਾਸ੍ਠਲੋਸ੍ਟਾਦਿਮਰ੍ਦਿਨਂ ਭਿਸਗ੍ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਨੁਗਚ੍ਚੇਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨੈਸ੍ਫਲ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਰੂਕ੍ਸਵਾਦਿਨਂ-ਪਰੁਸਭਾਸਿਣਮ੍| ਅਮਙ੍ਗਲਵਾਦਿਨਂ-ਮਰਿਸ੍ਯਤ੍ਯਸੌ ਪਤਿਸ੍ਯਤਿ ਨ ਜੀਵਤੀਤ੍ਯਾਦ੍ਯਭਙ੍ਗਲਵਾਦੀ, ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਸਣ੍ਢਂ-ਨਪੁਂਸਕਮ੍| ਤਥਾ, ਮੁਣ੍ਡਂ-ਕਤਵਪਨਂ, ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁ-ਮੁਖਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਮੁਣ੍ਡਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਸ਼੍ਚਾਸੌ ਜਟਾਧਰਸ਼੍ਚ ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਅਮਙ੍ਗਲਃ-ਅਕਲ੍ਯਾਣਃ, ਆਹ੍ਵਯੋ-ਨਾਮ, ਯਸ੍ਯ ਤਮ੍| ਵ੍ਯਙ੍ਗਂ-ਹੀਨਾਙ੍ਗਮ੍| ਤੈਲਪਙ੍ਕਾਭ੍ਯਾਮਙ੍ਕਿਤਂ-ਦਿਗ੍ਧਮ੍| ਤਥਾ, ਜੀਰ੍ਣਾਦਿਕਂ ਵਾਸੋ ਯਸ੍ਯ ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਦੂਰਾਦਾਹ੍ਵਯਨ੍ਤਂ-ਆਕਾਰਯਨ੍ਤਂ, ਨਾਨੁਯਾਯਾਤ੍|

Adhikarana aSastacintAvacanAdau vaidye dUtAgamanaM mRutyusUcakam (5-7) · Śloka 7

| ਅਸ਼ਸ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਵਚਨੇ ਨਗ੍ਨੇ ਚਿਨ੍ਦਤਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ||੫|| ਜੁਹ੍ਵਾਨੇ ਪਾਵਕਂ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਪਿਤ੍ਤਭ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਪਤ੍ਯਪਿ| ਸੁਪ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਕਚੇਭ੍ਯਕ੍ਤੇ ਰੁਦਤ੍ਯਪ੍ਰਯਤੇ ਤਥਾ||੬|| ਵੈਦ੍ਯੇ ਦੂਤਾ ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਮਾਗਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮੁਮੂਰ੍ਸਤਾਮ੍| |੭|

ਚਿਨ੍ਤਾ ਚ ਵਚਨਂ ਚ ਚਿਨ੍ਤਾਵਚਨੇ, ਅਸ਼ਸ੍ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾਵਚਨੇ ਯਸ੍ਯੇਤਿ ਮਤ੍ਵਰ੍ਥੇ ਬਹੁਵ੍ਰੀਹਿਃ| ਵੈਦ੍ਯੇਸ਼ਸ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤਿ, ਅਸ਼ਸ੍ਤ ਵਚਨਂ ਚੋਚ੍ਚਾਰਯਤਿ| ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਂ ਮੁਮੂਰ੍ਸਤਾਂ-ਆਸਨ੍ਨਮਤ੍ਯੂਨਾਂ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਦੂਤਾ ਆਯਾਨ੍ਤਿ| ਮੁਮੂਰ੍ਸਤਾਮਿਤਿ "ਆਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਮੁਪਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਮ੍ (ਯਾਂ ਸਨ੍ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ) " ਇਤਿ ਸਨ੍| "ਮ੍ਰਿਯਤੇਰ੍ਲੁਙ੍ਹ੍ਲਿਙੋਸ਼੍ਚ" ਇਤਿ ਨਿਯਮਾਦਾਤ੍ਮਨੇਪਦਾਭਾਵਃ| ਤਥਾ ਚ ਕਿਮ੍ਭੂਤੇ ? ਨਗ੍ਨੇ-ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰੇ, ਚਿਨ੍ਦਤਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍| ਤਥਾ, ਪਾਵਕਂ-ਅਗ੍ਨਿਂ ਜੁਹ੍ਵਾਨੇ, ਪਿਤਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਵਪਤਿ-ਅਨੁਪ੍ਰਯਚ੍ਚਤਿ, ਯਾਵਦਪ੍ਰਯਤੇਅਸ਼ੁਚੌ| ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਮਿਤ੍ਯੁਪਲਕ੍ਸਣਮ੍, ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਦਯੋਪੀਹ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤ ਏਵ|

Adhikarana deSaviSeShAdAvagato dUto~aSuBaH (7-8) · Śloka 8

| ਵਿਕਾਰਸਾਮਾਨ੍ਯਗੁਣੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇਥਵਾ ਭਿਸਕ੍||੭|| ਦੂਤਮਭ੍ਯਾਗਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਤੁਰਂ ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| |੮|

ਵਿਕਾਰੇਣ-ਜ੍ਵਰਾਦਿਨਾ, ਸਾਮਾਨ੍ਯਃ-ਤੁਲ੍ਯੋ, ਗੁਣੋ ਯਸ੍ਯਾਸੌ ਵਿਕਾਰਸਾਮਾਨ੍ਯਗੁਣਃ, ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਥਾਵਿਧੇ, ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਵਾ ਦੂਤਮਭ੍ਯਾਗਤਂ-ਸਮ੍ਮੁਖਮਾਗਚ੍ਚਨ੍ਤਂ, ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਭਿਸਕ੍ਤਮਾਤੁਰਂ-ਦੂਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਸਕਂ, ਨੋਪਚਰੇਤ੍| ਯਥਾ,-ਕਫਜੇ ਜ੍ਵਰਾਦਾਵਾਮਯੇ ਘਤੋਦਕਾਦਿਦ੍ਰਵਸਮੀਪੇ ਦੇਸ਼ੇਨੂਪੇ ਵਾ ਕਾਲੇ ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਸਸ੍ਯਾਗਤੋ ਦੂਤੋਸ਼ੁਭਃ| ਪਿਤ੍ਤਾਮਯੇ ਵਹ੍ਨ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਦੂਤੋਸ਼ੁਭਃ| ਵਾਰਰੋਗੇ ਪਰੁਸਰੂਕ੍ਸਸਿਕਤਾਪਾਸਾਣਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਸਾਯਾਹ੍ਨੇ ਦੂਤੋਸ਼ੁਭਃ| ਵਿਪਰੀਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭਃ| ਚਰ੍ਦਿਮੇਹਾਤੀਸਾਰਾਦਿਸੁ ਸੇਤੁਭਙ੍ਗੋਸ਼ੁਭਃ| ਏਸ੍ਵੇਵ ਸੇਤੁਵਨ੍ਧਃ ਸ਼ੁਭਃ|

Adhikarana vaidyasya pUrvadarSane mariShyato dUtAnAM vyApArAH (8-11) · Śloka 11

| ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੋ ਨਾਭਿਨਾਸਾਸ੍ਯਕੇਸ਼ਰੋਮਨਖਦ੍ਵਿਜਾਨ੍||੮|| ਗੁਹ੍ਯਪਸ੍ਠਸ੍ਤਨਗ੍ਰੀਵਾਜਠਰਾਨਾਮਿਕਾਙ੍ਗੁਲੀਃ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਬੁਸਸੀਸਾਸ੍ਥਿਕਪਾਲਮੁਸ਼ਲੋਪਲਮ੍||੯|| ਮਾਰ੍ਜਨੀਸ਼ੂਰ੍ਪਚੈਲਾਨ੍ਤਭਸ੍ਮਾਙ੍ਗਾਰਦਸ਼ਾਤੁਸਾਨ੍| ਰਜ੍ਜੂਪਾਨਤ੍ਤੁਲਾਪਾਸ਼ਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਭਗ੍ਨਵਿਚ੍ਯੁਤਮ੍||੧੦|| ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਦੂਤਾ ਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿ ਮਰਿਸ੍ਯਤਾਮ੍| |੧੧|

ਤਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪਰਾਮਸ਼੍ਯਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਂ-ਪ੍ਰਥਮਦਰ੍ਸ਼ਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤਿ ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ, ਮਰਿਸ੍ਯਤਾਂ-ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਾਨਾਂ, ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਦੂਤਾ ਨਾਭ੍ਯਾਤਿ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿ| "ਲਕ੍ਸਣਹੇਤ੍ਵੋਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾਃ" ਇਤਿ ਹੇਤਾਵਤ੍ਰ ਸ਼ਤਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ| ਨਾਭ੍ਯਾਦਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਹਿ ਮੁਮੂਰ੍ਸੁਦੂਤਵ੍ਯਾਹਰਣਸ੍ਯ ਹੇਤੁਃ| ਮੁਮੂਰ੍ਸੋਰ੍ਵਯਂ ਦੂਤਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਨਾਮਿਕਾਙ੍ਗੁਲਿਃ-ਕਨੀਯਸੀਨਿਕਟਸ੍ਥਿਤਾ| ਦਸ਼ਾ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਤਿਃ| ਉਪਾਨਤ੍-ਚਰ੍ਮਪਾਦੁਕਾ| ਤੁਲਾ-ਮਾਨਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਨਾਭ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੋਪਰਮਪਿ ਚ ਭਗ੍ਨਵਿਚ੍ਯੁਤਂ ਚ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤ ਇਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍|

Adhikarana ardharAtrAdAgacCanto~aSuBAH (11-12) · Śloka 12

| ਤਥਾਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਃ ਪਰ੍ਵਵਾਸਰੇ||੧੧|| ਸਸ੍ਠੀਚਤੁਰ੍ਥੀਨਵਮੀਰਾਹੁਕੇਤੂਦਯਾਦਿਸੁ| ਭਰਣੀਕਤ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ਲੇਸਾਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਾਪੈਤ੍ਰ੍ਯਨੈਤੇ||੧੨||

ਨਾਭ੍ਯਾਦਿਕਮਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੋਪ੍ਯਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰਾਦਿਸ੍ਵਾਗਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਮਰਿਸ੍ਯਤਾਂ ਦੂਤਾ ਵ੍ਯਾਹਰਨ੍ਤਿ| ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰ ਇਤਿ "ਅਹਃਸਰ੍ਵੈਕਦੇਸ਼" ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਕਾਰਾਦਚ੍ ਸਮਾਸਾਨ੍ਤਃ| ਆਗਚ੍ਚਨ੍ਤ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪੈਤ੍ਰ੍ਯਨੈਤ ਇਤਿ ਮਘਾਮੂਲਾਖ੍ਯੇ ਨਕ੍ਸਤ੍ਰੇ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਤ੍ਪਾਤਦਰ੍ਸ਼ਨਕਸ੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ (ਸ਼. ਅ.੧੨)- "ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੋਭਯਸਨ੍ਧ੍ਯਾਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰਚਤੁਰ੍ਥੀਸਸ੍ਠੀਨਵਮੀਪਰ੍ਵਦਿਨੇਸੁ ਗ੍ਰਹੋਪਰਾਗੋਤ੍ਪਾਤਦਰ੍ਸ਼ਨਭਰਣੀਕਤ੍ਤਿਕਾਰ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਲੇਸਾਮਘਾਮੂਲਪੂਰ੍ਵਾਸੁ ਚਾਸ਼ੁਭਃ|" ਇਤਿ|

Adhikarana pratibaddhaM bruvati dUte nimitte cASuBe taM vaidyo nAnuvrajet (13) · Śloka 13

ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਦੂਤੇ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਵਾਕ੍ਯਮਾਤੁਰਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਸ਼ੁਭਂ ਤਂ ਚ ਨਾਨੁਵ੍ਰਜੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੧੩||

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੂਤੇ ਆਤੁਰਸਂਸ਼੍ਰਯਂ-ਆਤੁਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਂ, ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਸਤ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਿਸਕ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍| ਤਂ-ਦੂਤਮਾਤੁਰਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰ੍ਥਮਾਗਤਂ, ਨਾਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍|

Adhikarana aSuBAni nimittAni (14-16) · Śloka 16

ਕਿਮ੍ ਤਦਸ਼ੁਭਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ ਤਦ੍ਯਥਾ ਵਿਕਲਃ ਪ੍ਰੇਤਃ ਪ੍ਰੇਤਾਲਙ੍ਕਾਰ ਏਵ ਵਾ| ਚਿਨ੍ਨਂ ਦਗ੍ਧਂ ਵਿਨਸ੍ਟਂ ਵਾ ਤਦ੍ਵਾਦੀਨਿ ਵਚਾਂਸਿ ਵਾ||੧੪|| ਰਸੋ ਵਾ ਕਟੁਕਸ੍ਤੀਵ੍ਰੋ ਗਨ੍ਧੋ ਵਾ ਕੌਣਪੋ ਮਹਾਨ੍| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾ ਵਿਪੁਲਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਯਦ੍ਵਾਨ੍ਯਦਪਿ ਤਾਦਸ਼ਮ੍||੧੫|| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਭਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਕਾਲੇਥਵਾ ਪੁਨਃ| ਦੂਤਮਭ੍ਯਾਗਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਤੁਰਂ ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੬||

ਤਦ੍ਯਥਾਸ਼ਬ੍ਦੋਸ਼ੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਰ੍ਥਃ| ਵਿਕਲਃ-ਅਙ੍ਗਹੀਨਃ ਕਾਣਕੁਣ੍ਠਾਦਿਕਃ| ਪ੍ਰੇਤੋ-ਮਤ ਏਵ| ਪ੍ਰੇਤਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਯੋ ਮਤਸ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਨਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਵਿਧੀਯਤੇ| ਚਿਨ੍ਨਂ-ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਦਿਕਮ੍| ਦਗ੍ਧਂ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਮ੍| ਵਿਨਸ੍ਟਂ ਵਾ-ਘਟਭਾਜਨਾਦਿਕਮ੍| ਤਦ੍ਵਾਦੀਨਿ-ਚਿਨ੍ਨਦਗ੍ਧਵਿਨਸ੍ਟਵਾਚਕਾਨਿ, ਵਚਾਂਸਿ-ਵਚਨਾਨਿ, ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੂਯਨ੍ਤੇ| ਰਸੋ ਵਾ ਕਟੁਕਸ੍ਤੀਵ੍ਰ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਰਸਾਧਾਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨਾਹਾਰਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਮੁਪਲਕ੍ਸਯਤੇ| ਰਸੋ ਹਿ ਰਸਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਹ੍ਯ ਏਵ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਟੁਕਰਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਮਰਿਚਾਦਿ ਕਟੁਕਰਸਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਲੋਕੇਪਿ ਰਸੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼੍ਯਤ ਏਵ| ਯਥਾ-ਇਦਂ ਮਧੁਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਿਦਮਮ੍ਲਮਿਤਿ| ਤਦੇਵਮੁਤ੍ਕਟਕਟੁਕਰਸਾਧਿਸ੍ਠਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਦਾ ਚਕ੍ਸੁਸਾ ਗਹ੍ਯਤੇ ਵੈਦ੍ਯੇਨ, ਤਦਾ ਨ ਸ਼ੁਭਮ੍| ਤੀਵ੍ਰਗ੍ਰਹਣਾਦਤੀਵ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਠੇਰਕਾਦੇਰ੍ਨਿਰਾਸਃ| ਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਕੌਣਪੋ-ਮਹਾਨ੍ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧੋਤਿਸ਼ਯੇਨ, ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਘ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ ਗਹ੍ਯਤੇ, ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਵਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਕ੍ਰੂਰਃ-ਅਤਿਦੁਃਸਹਃ, ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ ਗਹ੍ਯਤੇ, ਸੋਸ਼ੁਭਃ| ਯਦ੍ਵੇਤਿ| ਅਥਵਾਪਰਮਪਿ ਯਤ੍ਤਾਦਸ਼ਂਵਿਕਲਾਦ੍ਯਸ਼ੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਸਦਸ਼ਮਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਪਿ ਰਕ੍ਤਕਰਵੀਰਕੁਸੁਮਾਦਿਕਂ, ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਕ੍ਯਮਭਿਤਃ-ਆਤੁਰਾਸ਼੍ਰਯਾਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਦਗ੍ਰੇ, ਅਥਵਾ ਵਾਕ੍ਯਕਾਲੇ-ਆਤੁਰਾਸ਼੍ਰਯਾਵਾਕ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਵਿਕਲਾਦ੍ਯਸ਼ੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਦਾਨੀਮਪ੍ਯਸ਼ੁਭਸੂਚਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ, ਦੂਤਮਭ੍ਯਾਗਤਂ-ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਕਾਲਮੇਵਾਗਤਂ, ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਯੇਨਾਸੌ ਪ੍ਰੇਸਿਤੋ ਦੂਤਸ੍ਤਮਾਤੁਰਂ ਨੋਪਾਚਰੇਤ੍|

Adhikarana anyAnyapyaSuBAni nimittAni (17-23) · Śloka 23

ਅਥਾਨ੍ਯਦਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਹ ਹਾਹਾਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਮੁਤ੍ਕ੍ਰੁਸ੍ਟਮਾਕ੍ਰੁਸ੍ਟਂ ਸ੍ਖਲਨਂ ਕ੍ਸੁਤਮ੍| ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਤਪਤ੍ਰਪਾਦਤ੍ਰਵ੍ਯਸਨਂ ਵ੍ਯਸਨੀਕ੍ਸਣਮ੍||੧੭|| ਚੈਤ੍ਯਧ੍ਵਜਾਨਾਂ ਪਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪੂਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਨਿਮਜ੍ਜਨਮ੍| ਹਤਾਨਿਸ੍ਟਪ੍ਰਵਾਦਾਸ਼੍ਚ ਦੂਸਣਂ ਭਸ੍ਮਪਾਂਸੁਭਿਃ||੧੮|| ਪਥਃਚ੍ਚੇਦੋਹਿਮਾਰ੍ਜਾਰਗੋਧਾਸਰਠਵਾਨਰੈਃ| ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦਿਸ਼ਂ ਵਾਚਃ ਕ੍ਰੂਰਾਣਾਂ ਮਗਪਕ੍ਸਿਣਾਮ੍||੧੯|| ਕਸ੍ਣਧਾਨ੍ਯਗੁਡੋਦਸ਼੍ਵਿਲ੍ਲਵਣਾਸਵਚਰ੍ਮਣਾਮ੍| ਸਰ੍ਸਪਾਣਾਂ ਵਸਾਤੈਲਤਣਪਙ੍ਕੇਨ੍ਧਨਸ੍ਯ ਚ||੨੦|| ਕ੍ਲੀਬਕ੍ਰੂਰਸ਼੍ਵਪਾਕਾਨਾਂ ਜਾਲਵਾਗੁਰਯੋਰਪਿ| ਚਰ੍ਦਿਤਸ੍ਯ ਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਪੂਤਿਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਯ ਚ||੨੧|| ਨਿਃਸਾਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਾਯਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਦੇਰਰੇਰਪਿ| ਸ਼ਯਨਾਸਨਯਾਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਾਨਾਨਾਂ ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍||੨੨|| ਨ੍ਯੁਬ੍ਜਾਨਾਮਿਤਰੇਸਾਂ ਚ ਪਾਤ੍ਰਾਦੀਨਾਮਸ਼ੋਭਨਮ੍| |੨੩|

ਹਾਹਾਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਮਸ਼ੋਭਨਮਿਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਹਾਹੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਂ-ਰੁਦਿਤਂ ਕ੍ਵਣਨਂ ਹਾਹਾਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਮ੍| ਤਥਾ, ਉਤ੍ਕ੍ਰੁਸ੍ਟਂ ਉਚ੍ਚੈਃ ਕਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਸ੍ਟਂ, ਆਕ੍ਰੁਸ੍ਟਂ-ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਃ| ਸ੍ਖਲਨਂ-ਪਤਨਂ, ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਾ| ਕ੍ਸੁਤਂ-ਚਿਕ੍ਕਾ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ-ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾਂ, ਵ੍ਯਸਨਂ-ਵਿਨਾਸ਼ਃ| ਵ੍ਯਸਨਿਨਾਂ-ਆਪਦ੍ਗਤਾਨਾਂ, ਈਕ੍ਸ੍ਣਂ-ਆਲੋਕਨਂ, ਨ ਸ਼ੋਭਨਮਿਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਚੈਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਨਿਮਜ੍ਜਨਂ-ਪਤਨਂ ਬ੍ਰੁਡਨਂ ਚ| ਤਥਾ, ਹਤ ਇਤ੍ਯੇਵਂਰੁਪਾਣਾਮਨਿਸ੍ਟਾਨਾਂ-ਅਮਙ੍ਗਲਾਨਾਂ, ਪ੍ਰਵਾਦਾਃ-ਉਚ੍ਚੈਰੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ| ਦੂਸਣਂ ਭਸ੍ਮਪਾਂਸੁਭਿਃ-ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਪਥਿ ਗਚ੍ਚਤੋ ਭਸ੍ਮਨਾ ਪਾਂਸੁਨਾ ਵ ਵਿਕਿਰਣਮਸ਼ੋਭਨਮ੍, ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧ੍ਯਭਾਵਾਦਾਤੁਰਸ੍ਯਾਪਿ ਮਰਣਸੂਚਕਤ੍ਵਾਤ੍| ਏਵਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਭਯੋਰਸ਼ੋਭਨਤ੍ਵਂ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਪਥਃਚ੍ਚੇਦ ਇਤਿ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਚੇਦਃ| ਕੈਃ ? ਸਰ੍ਪਮਾਰ੍ਜਾਰਾਦਿਭਿਃ| ਸਰਠਃ-ਸਰ੍ਪਸਦਸ਼ੀ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਾਦਿਮੁਖੀ ਪ੍ਰਾਣਿਜਾਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਲਣ੍ਡ ਇਤ੍ਯਪਰਪਰ੍undefinedਾਯਃ| ਯਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਾ ਦੀਪ੍ਤਾ ਭਣ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਮ੍ "ਅਙ੍ਗਾਰਿਣ੍ਯਰ੍ਕਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ, ਦੀਪ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਿਵਾਕਰਃ| ਪ੍ਰਧੂਮਿਤੈਸ੍ਯਰ੍ਸੂਰ੍ਯਾ ਵੈ, ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚੇਤਰਾ ਦਿਸ਼ਃ||" ਇਤਿ| ਦੀਪ੍ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਾ ਵਾਚੋ-ਵਾਣ੍ਯਃ, ਕ੍ਰੂਰਾਣਾਂ-ਕ੍ਰਵ੍ਯਭੁਜਾਂ, ਮਗਾਣਾਂ-ਦ੍ਵੀਪਿਸ਼ਗਾਲਾਦੀਨਾਂ, ਪਕ੍ਸਿਣਾਂ-ਗਧ੍ਰਸ਼੍ਯੇਨਾਦੀਨਾਂ, ਤਾ ਅਸ਼ੋਭਨਾ ਇਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਕਸ੍ਣਧਾਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਤ ਆਤੁਰਗਹੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੋ ਵਾ ਤਦਸ਼ੋਭਨਮ੍, ਅਸ਼ੁਭਸੂਚਕਤ੍ਵਾਤ੍| ਉਦਸ਼੍ਵਿਤ੍-ਤਕ੍ਰਮ੍| ਸਰ੍ਸਪੋ-ਰਕ੍ਤਾਭਾਸਃ| ਕ੍ਰੂਰੋ-ਨਿਸ੍ਠ੍ਰੁਰਵਾਦੀ| ਸ਼੍ਵਪਾਕਃ-ਚਾਣ੍ਦਾਲਃ| ਜਾਲਂ-ਆਨਾਯਃ| ਵਾਗੁਰਾ-ਮਗਬਨ੍ਧਨੀ| ਪੂਤਿਃ-ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਃ| ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਃ-ਕਰਾਲਾਕਤਿਃ| ਨਿਃਸਾਰਸ੍ਯ-ਵ੍ਯਪੇਤਸਾਰਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨਃ| ਵ੍ਯਵਾਯਸ੍ਯ-ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਦੇਰਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਾਰ੍ਪਾਸਬੁਸਸੀਸਾਦੇਰ੍ਦੂਤਚਿਨ੍ਤਾਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਸ੍ਯ (ਸ਼੍ਲੋ. ੯) ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਦੇਃ ਪਦਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਥਿ ਗਚ੍ਚਤ ਆਤੁਰਗਹਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੋ ਵਾਸ਼ੋਭਨਮ੍| ਅਰੇਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸ਼ੋਭਨਮ੍| ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ਵੈਸ੍ਦ੍ਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਤ੍ਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਤਥਾ, ਸ਼ਯਨਾਦੀਨਾਮੁਤ੍ਤਾਨਾਨਾਂ-ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੁਖਸ੍ਥਿਤਪਾਦਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍, ਤਥੇਤਰੇਸਾਂ-ਪਾਤ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਘਟਸ਼ਰਾਵੋਦਞ੍ਚਨਾਦੀਨਾਮਧੋਮੁਖਾਨਾਂ, ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸ਼ੋਭਨਮ੍|

Adhikarana pakShiNaH SuBASuBAH (23-24) · Śloka 24

| ਪੁਂਸਂਜ੍ਞਾਃ ਪਕ੍ਸਿਣੋ ਵਾਮਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਂਜ੍ਞਾ ਦਕ੍ਸਿਣਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ||੨੩|| ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਂ ਖਗਮਗਾ ਯਨ੍ਤੋ, ਨੈਵਂ ਸ਼੍ਵਜਮ੍ਬੁਕਾਃ| |੨੪|

ਪੁਂਸਂਜ੍ਞਾਃ-ਪੁਂਨਾਮਾਨਃ, ਪਕ੍ਸਿਣੋ-ਵਰ੍ਤਕਾਦਯੋ, ਵਾਮਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਨਾਮਾਨੋ-ਬਲਾਕਾਸਾਰਿਕਾਦਯੋ, ਦਕ੍ਸਿਣਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ| ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਮਿਤਿ ਵਾਮਾਦ੍ਦਕ੍ਸਿਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਃ ਖਗਮਗਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ| ਖਗਾਃ-ਕਾਕਾਪਾਰਾਵਤਾਦਯਃ| ਮਗਾਃ-ਹਰਿਣੈਣਾਦਯਃ| ਯਾਨ੍ਤੋ ਨੈਵਂ ਸ਼੍ਵਜਮ੍ਬੁਕਾਃ,-ਕਿਨ੍ਤਰ੍ਹਿ ? ਦਕ੍ਸਿਣਾਦ੍ਵਾਮਂ ਗਚ੍ਚਨ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|

Adhikarana KagamRugAdayaH SuBASuBAH (24-25) · Śloka 25

| ਅਯੁਗ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਮਗਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ||੨੪|| ਚਾਸਭਾਸਭਰਦ੍ਵਾਜਨਕੁਲਚ੍ਚਾਗਬਰ੍ਹਿਣਃ| |੨੫|

ਅਯੁਗ੍ਮਾਃ-ਪਞ੍ਚਸਪ੍ਤਾ ਪਿ(ਦਯੋ), ਮਗਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ| ਚਾਸਾਦਯੋ ਮਯੂਰਾਨ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ-ਵਾਮਤੋ ਦਕ੍ਸਿਣਤੋ ਵਾ, ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ|

Adhikarana ulUkAdayo darSane~aSuBAH (25) · Śloka 25

| ਅਸ਼ੁਭਂ ਸਰ੍ਵਥੋਲੂਕਬਿਡਾਲਸਰਠੇਕ੍ਸਣਮ੍||੨੫||

ਸਰ੍ਵਥਾ-ਸਰ੍ਵੇਣ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਵਾਮਤੋ ਦਕ੍ਸਿਣਤੋ ਵਾ ਯੁਗ੍ਮਾਨਾਮ ਯੁਗ੍ਮਾਨਾਂ ਵਾ, ਉਲੂਕਾਦੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਸ਼ੁਭਮ੍| ਕੀਰ੍ਤਨੇ ਤੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯੇਕੇ|

Adhikarana kolAdayaH kIrtane SuBAH darSane virute cASuBAH,vAnararkShAvato~anyathA (26) · Śloka 26

ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤਨੇ ਕੋਲਗੋਧਾਹਿਸ਼ਸ਼ਜਾਹਕਾਃ| ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਨ ਵਿਰੁਤੇ, ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍ਸਾਵਤੋਨ੍ਯਥਾ||੨੬||

Adhikarana aindraM dhanuraBimuKamaSuBamanyataH SuBam ,agnipUrNAdIni pAtrANyaSuBAni (27) · Śloka 27

ਧਨੁਰੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਲਾਲਾਟਮਸ਼ੁਭਂ, ਸ਼ੁਭਮਨ੍ਯਤਃ| ਅਗ੍ਨਿਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਸ਼ਿਖਾਨਿ ਚ||੨੭||

ਏਨ੍ਦ੍ਰਂ ਧਨੁਰ੍ਲਾਲਾਟਂ-ਅਭਿਮੁਖਂ, ਅਸ਼ੁਭਮ੍| ਅਨ੍ਯਤਃ-ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਪਸ੍ਠਤੋ ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਂ, ਸ਼ੁਭਮ੍| ਲਾਲਾਟਮਿਤਿ ਭਵਾਰ੍ਥੇ ਅਣ੍| ਲਾਲਾਟਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਹ ਲਲਾਟਸਮੀਪੋ ਦੇਸ਼ੋ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ, ਸਮ੍ਮੁਖਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਗ੍ਨਿਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ਯਸ਼ੋਭਨਾਨਿ| ਤਥਾ ਬਿਨ੍ਨਾਨਿ-ਭਗ੍ਨਾਨਿ| ਤਥਾ, ਵਿਸ਼ਿਖਾਨਿ-ਅਨ੍ਤਃਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨਿ| ਨ ਸ਼ੁਭਾਨੀਤਿ ਵਚਨਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|

Adhikarana AturagRuhAnnirgacCaddadhyakShatAdima~ggalamaSuBam (28) · Śloka 28

ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯਾਤੁਰਗਹਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸੂਚਕਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯਾਹ ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਦਿ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍| ਵੈਦ੍ਯੋ ਮਰਿਸ੍ਯਤਾਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ||੨੮||

ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨੇਕ੍ਸੁਨਿਸ੍ਪਾਵਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਵਾਦੀ (ਤਾ ਆਦਯੋ) ਯਸ੍ਯ ਮਙ੍ਗਲਸ੍ਯ ਤਦੇਵਮ੍| ਵੈਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨੇਵ-ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ, ਆਤੁਰਗਹਾਦ੍ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਦਿ-ਯਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ, ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਚਤ੍-ਨਿਃਸਰਤ੍, ਮਰਿਸ੍ਯਤਾਂ-ਆਸਨ੍ਨਮਰਣਾਨਾਂ, ਪਸ਼੍ਯਤਿ|

Adhikarana evaM dUtAdyaSuBaM dRuShTvA~a~aturaM na cikitsayet anyathA yatnataH karuNASuddha manasA ca cikitset (29) · Śloka 29

ਦੂਤਾਦ੍ਯਸਾਧੁ ਦਸ੍ਟ੍ਵੈਵਂ ਤ੍ਯਜੇਦਾਰ੍ਤਮਤੋਨ੍ਯਥਾ| ਕਰੁਣਾਸ਼ੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੋ ਯਤ੍ਨਤਸ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨੯||

ਏਵਂ-ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ, ਦੂਤਾਦ੍ਯਸਾਧੁ-ਅਸ਼ੁਭਂ ਪੂਰ੍ਵਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ, ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਆਰ੍ਤਂ-ਆਤੁਰਂ, ਤ੍ਯਜੇਤ੍-ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼ਕੁਨਾਦੇਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਅਤੋਨ੍ਯਥੇਤਿ ਦੂਤਾਦਿ ਸ਼ੁਭਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ, ਤਂ ਆਤੁਰਂ, ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ ? ਕਰੁਣਾਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ, ਸਨ੍ਤਾਨਂ-ਚੇਤੋ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਂਭੂਤਃ ਸਨ੍|

Adhikarana dadhyakShatAdi ma~ggalam etat pathi veSmapraveSe ca SuBam (30-39) · Śloka 39

ਅਥ ਤਦੇਵ ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਦ੍ਯਾਹ ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤੇਕ੍ਸੁਨਿਸ੍ਪਾਵਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾਮ੍| ਯਾਵਕਾਞ੍ਜਨਭਙ੍ਗਾਰਘਣ੍ਟਾਦੀਪਸਰੋਰੁਹਾਮ੍||੩੦|| ਦੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਾਂ ਲਾਜਾਨਾਂ ਫਲਭਕ੍ਸਯੋਃ| ਰਤ੍ਨੇਭਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਾਨਾਂ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਚ||੩੧|| ਨਰਸ੍ਯ ਵਰ੍ਧਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਪਸ੍ਯ ਚ| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਾਂ ਸੁਮਨੋਵਾਲਚਾਮਰਾਮ੍ਬਰਵਾਜਿਨਾਮ੍||੩੨|| ਸ਼ਙ੍ਖਸਾਧੁਦ੍ਵਿਜੋਸ੍ਣੀਸਤੋਰਣਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ| ਭੂਮੇਃ ਸਮੁਦ੍ਧਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਹ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਸ੍ਯ ਚ||੩੩|| ਮਨੋਜ੍ਞਸ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਕਟਸ੍ਯ ਚ| ਨਭਿਰ੍ਧੇਨ੍ਵਾਃ ਸਵਤ੍ਸਾਯਾ ਵਡਾਵਾਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਪਿ||੩੪|| ਜੀਵਞ੍ਜੀਵਕਸਾਰਙ੍ਗਸਾਰਸਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਾਮ੍| ਹਂਸਾਨਾਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯੈਕਪਸ਼ੋਸ੍ਤਥਾ||੩੫|| ਰੁਚਕਾਦਰ੍ਸ਼ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਰੋਚਨਾਨਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਗਨ੍ਧਃ ਸੁਸੁਰਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣਃ ਸੁਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਮਧੁਰੋ ਰਸਃ||੩੬|| ਗੋਪਤੇਰਨੁਕੂਲਸ੍ਯ ਸ੍ਵਨਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵਾਮਪਿ| ਮਗਪਕ੍ਸਿਨਰਾਣਾਂ ਚ ਸ਼ੋਭਿਨਾਂ ਸ਼ੋਭਨਾ ਗਿਰਃ||੩੭|| ਛਤ੍ਰਧ੍ਵਜਪਤਾਕਾਨਾਮੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪਣਮਭਿਸ੍ਟੁਤਿਃ| ਭੇਰੀਮਦਙ੍ਗਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਃ ਪੁਣ੍undefinedਾਹਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ||੩੮|| ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖੋ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਃ| ਪਥਿ ਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਰੋਗ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍||੩੯||

ਦਧ੍ਯਕ੍ਸਤਾਦੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ 'ਪਥਿ ਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਰੋਗ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍|' ਇਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਕ੍ਸਤਾਃ-ਯਵਾਃ, ਅਖਣ੍ਡਿਤਾਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾ ਇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ, ਧਾਨ੍ਯਮੇਵਾਖਣ੍ਡਿਤਮਕ੍ਸਤਸ਼ਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਮਿਤ੍ਯਪਰੇ| ਯਾਵਕਂ-ਅਲਕ੍ਤਕਃ| ਭਙ੍ਗਾਰਃ-ਕਨਕਾਲੁਕਾ| ਅਰ੍ਦ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ, ਆਰ੍ਦ੍ਰਮਾਂਸਮ੍| ਆਰ੍ਦ੍ਰਗ੍ਰਹਣਮਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ੍ਕਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮ੍| ਭਕ੍ਸਂਮੋਦਕਾਦਿ| ਪਦ੍ਮਰਾਗਾਦਿਕਂ-ਰਤ੍ਨਮ੍| ਇਭੋ-ਹਸ੍ਤੀ| ਨਰਸ੍ਯੇਤਿ ਸ਼ੌਰ੍ਯਤ੍ਯਾਗਪ੍ਰਜ੍ਞਾਰਾਜਸਤ੍ਕਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵਧਮਾਨਃ-ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮੁਪਚਯਂ ਗਤਃ, ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਾਂ ਸੁਮਨਃਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍| ਬਾਲਚਾਮਰਂ-ਕੇਸ਼ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਕਮ੍| ਵਾਜੀ-ਤੁਰਙ੍ਗਃ| ਉਸ੍ਣੀਸਂ-ਸ਼ਿਰੋਵੇਸ੍ਟਨਮ੍| ਮਨੋਜ੍ਞਸ੍ਯ-ਹਦਯਹਾਰਿਣੋਨ੍ਨਪਾਨਸ੍ਯ| ਸ਼ਕਟਸ੍ਯ-ਰਥਸ੍ਯ, ਨਭਿਃ-ਨਰੈਃ, ਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ-ਸਮ੍ਭਤਸ੍ਯ| ਧੇਨ੍ਵਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਪੀਤ੍ਯਪਿਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਯਥਾ ਧੇਨ੍ਵਾਃ ਸਵਤ੍ਸਾਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮੇਵਂ ਵਡਵਾਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸਵਤ੍ਸਾਯਾਃ-ਸਾਪਤ੍ਯਾਯਾ ਇਤਿ| ਰੁਚਿਕੋ-ਵਲਯਃ, ਆਭਰਣਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥੋ-ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਃ| ਗਨ੍ਧਃ-ਸੁਸ੍ਠੁ ਸੁਰਭਿਃ| ਵਰ੍ਣਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ-ਸਿਤਃ| ਰਸੋ ਮਧੁਰਃ| ਗੋਪਤੇਃ-ਵਸਭਸ੍ਯ, ਅਨੁਕੂਲਸ੍ਯ-ਅਕੁਪਿਤਸ੍ਯ, ਸ੍ਵਨਃਸ਼ਬ੍ਦਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍-ਗੋਪਤਿਨਾ ਤੁਲ੍ਯੋ, ਗਵਾਮਪ੍ਯਨੁਕੂਲਾਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਸ਼ੋਭਿਨਾਂ-ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਨਾਂ ਮਗਾਦੀਨਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਗਿਰਃ| ਵਿਦ੍ਯਾਦਾਰੋਗ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮਿਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਮਗਪਕ੍ਸਿਨਰਾ ਹ੍ਯਸ਼ੋਭਿਨੋਪਿ ਸ਼ਗਾਲੋਲੂਕਪੁਲ੍ਕਸਚਾਣ੍ਡਾਲਾਦਯਃ ਸਨ੍ਤਿ, ਤਡ੍ਯਵਚ੍ਚੇਦਨਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ੋਭਿਨਾਮਿਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਸ਼ੋਭਿਨਾਮਪਿ ਮਗਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸਾਮਰੋਗਾਰ੍ਤਾਮਿਹਤਾਨਾਮਸ਼ੋਭਨਾ ਵਾਚਃ ਸ੍ਯੁਃ ਤਤ੍ਤ੍ਯਾਗਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ੋਭਨਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਚਤ੍ਰਾਦੀਨਾਮੁਤ੍ਕ੍ਸੇਪਣਂ-ਉਤ੍ਥਾਪਨਮ੍| ਪਤਾਕਾ-ਵੈਜਯਨ੍ਤੀ| ਅਭਿਸ੍ਟੁਤਿਃ-ਪ੍ਰਯਾਣਕਾਲੇ ਜਨੇਨ ਸ੍ਤੁਤਿਰ੍ਜਯਜਯੇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਪੂਰ੍ਵਾਭਿਮੁਖਮੁਚ੍ਚਾਰਿਤਾ| ਤਥਾ, ਭੇਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਃ, ਪੁਣ੍ਯਾਹਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ-ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦਾ| ਅਰੋਗ੍ਯਾਯ, ਨ ਤ੍ਵਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਨਿਃਸ੍ਵਨਾਃ ਪ੍ਰੇਤਪਟਹਾਦਿਜਾਃ| ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ-ਵੇਦਪਾਠਸ੍ਯ, ਯੇ ਸ਼ਬ੍ਦਾਸ੍ਤੇ ਚ ਸ਼ੁਭਾਃ| ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣਃ-ਅਨੁਕੂਲੋ, ਵਾਯੁਃ ਸੁਖਃ-ਸੁਖਾਵਹਃ| ਪਥਿ ਵੇਸ਼੍ਮਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਚੈਤਦਾਰੋਗ੍ਯਲਕ੍ਸਣਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana evaM dUtaSakunakathanAnantaraM svapna kathanam (40) · Śloka 40

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਦੂਤਸ਼ਕੁਨਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ| |੪੦|

ਇਤ੍ਯੇਵਮਰ੍ਥੇ ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਤੌ ਵਾ| ਦੂਤਃ-ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁਸਾਦਿਃ, ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਚੇਤਨਾਚੇਤਨਰੂਪਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਸੂਚਕੋ ਦੂਤਵਰ੍ਜਿਤੋ ਲੋਕਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ-ਸ਼ਕੁਨ ਉਕ੍ਤਃ| ਯਥਾ (ਸ਼੍ਲੋ. ੧੭)-"ਹਾਹਾਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਤਿ-ਏਵਂ, ਉਕ੍ਤਂ-ਅਭਿਹਿਤਮ੍| ਅਤੋ ਦੂਤਸ਼ਕੁਨਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ-ਅਨਨ੍ਤਰਂ, ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ-ਸਮ੍ਯਗ੍ ਭਣਿਸ੍ਯਤਿ, ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਾਰ ਇਤਿ ਸ਼ੇਸਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨਲਕ੍ਸਣਮਸ੍ਟਙ੍ਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਕਥਿਤਮ੍| ਯਥਾ (ਸੂ. ਅ. ੯)- "ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵ੍ਯੁਪਰਤੌ ਮਨੋਨੁਪਰਤਂ ਯਦਾ| ਵਿਸਯੇਭ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਨਾਨਾਰੂਪਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ||" ਇਤਿ| ਤਥਾ (ਸਂ. ਸੂ. ਅ. ੯)- "ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਵਤੇਸੁ ਸ੍ਰੋਤਃਸੁ ਸ਼੍ਰਮਾਦੁਪਰਤੇਸੁ ਚ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭ੍ਯੋ ਨਿਦ੍ਰਾਵਿਸ਼ਤਿ ਦੇਹਿਨਮ੍||" ਇਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਲਕ੍ਸਣਮ੍|

Adhikarana jvareNa SIGraM mariShyataH svapnaH (40-41) · Śloka 41

| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮਦ੍ਯਂ ਸਹ ਪ੍ਰੇਤੈਰ੍ਯਃ ਵਿਪਨ੍ ਕਸ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਨਾ||੪੦|| ਸ ਮਰ੍ਤ੍ਯੌ ਮਤ੍ਯੁਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜ੍ਵਰਰੂਪੇਣ ਨੀਯਤੇ| |੪੧|

ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ-ਪੁਰੁਸਃ, ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ-ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ, ਪ੍ਰੇਤੈਃ ਸਹ ਮਦ੍ਯਂ ਪਿਬਨ੍ ਸ਼ੁਨਾ ਕਸ੍ਯਤੇ-ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਤੇ, ਸ ਮਤ੍ਯੁਨਾ ਜ੍ਵਰਰੂਪੇਣ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਅਹਿਰਾਤ੍ ਕਤਿਪਯੈਰੇਵ ਦਿਵਸੈਃ, ਨੀਯਤੇ, ਲਿਕਾਨ੍ਤਰਮਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|

Adhikarana raktapittena SIGraM mariShyataH svapnaH (41-42) · Śloka 42

| ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯਵਪੁਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੋ ਯੋ ਹਸਨ੍ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ||੪੧|| ਸੋਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤੇਨ| |੪੨|

ਰਕ੍ਤਮਾਲ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤਵਪੂ ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਹਸਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਹ੍ਰਿਯਤੇ-ਆਕਸ੍ਯਤ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਤੇ, ਸੋਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤੇਨ ਮਤ੍ਯੁਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨੀਯਤੇ|

Adhikarana rAjayakShmaNA SIGraM mariShyataH svapnaH (42) · Śloka 42

ਮਹਿਸਸ਼੍ਵਰਾਹੋਸ੍ਟ੍ਰਗਰ੍ਦਭੈਃ| ਯਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਦਿਸ਼ਂ ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਮਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਾ||੪੨||

ਯੋ ਮਹਿਸਾਦਿਭਿਃ ਕਰਣਭੂਤੈਰ੍ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਦਕ੍ਸਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਂ, ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਯਕ੍ਸ੍ਮਣਾ ਮਰਣਂ ਭਵਤਿ|

Adhikarana gulmenaSIGraM mariShyataH svapnaH (43) · Śloka 43

ਲਤਾ ਕਣ੍ਟਕਿਨੀ ਵਂਸ਼ਸ੍ਤਾਲੋ ਵਾ ਹਦਿ ਜਾਯਤੇ| ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਗੁਲ੍ਮੇਨ|੪੩|

ਮਰ੍ਤ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਨ੍ਤੋਪੀਹਾਰ੍ਥਵਸ਼ਾਤ੍ ਸਸ੍ਠ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਯਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕਣ੍ਟਕਯੁਕ੍ਤਾ ਲਤਾ ਹਦਯੇ ਜਾਯਤੇ, ਵਂਸ਼ੋ ਵਾ-ਅਥਵਾ ਤਾਲਃ, ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗੁਲ੍ਮੇਨ ਮਰਣਂ ਭਵੇਤ੍| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਮ੍ (ਸ਼ਾ. ਅ. ੧੨)- "ਯਸ੍ਯ ਕਣ੍ਟਕਿਨੀ ਲਤਾ ਵਂਸ਼ ਸ੍ਤਾਲੋ ਵਾ ਹਦਿ ਜਾਯਤੇ ਸ ਗੁਲ੍ਮੇਨ| ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ ਸ਼ਿਰੋਰੋਗੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਸ਼ਿਰਃਚ੍ਚੇਦਨੇਨ|" ਇਤਿ|

Adhikarana kuShTena SIGraM mariShyataH svapnaH (43-44) · Śloka 44

| ਯਸ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਮਨਰ੍ਚਿਸਮ੍||੪੩|| ਜੁਹ੍ਨਤੋ ਘਤਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨਗ੍ਨਸ੍ਯੋਰਸਿ ਜਾਯਤੇ| ਪਦ੍ਮਂ ਸ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕੁਸ੍ਠੇਨ|੪੪|

ਯਸ੍ਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਗ੍ਨਸ੍ਯਾਜ੍ਯਾਭ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਹ੍ਨਿਮਨਰ੍ਚਿਸਂ-ਜ੍ਵਾਲਾਰਹਿਤਂ, ਜੁਹ੍ਨਤ ਉਰਸਿ ਪਦ੍ਮਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਜਾਯਤੇ, ਸ ਨਰਃ ਕੁਸ੍ਠੇਨ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana prameheNa SIGraM mariShyataH svapnaH (44-45) · Śloka 45

| ਚਣ੍ਡਾਲੈਃ ਸਹ ਯਃ ਪਿਬੇਤ੍||੪੪|| ਸ੍ਨੇਹਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ ਪ੍ਰਮੇਹੇਣ ਨਸ਼੍ਯਤਿ| |੪੫|

ਚਣ੍ਡਾਲੈਃ ਸਹ ਬਹੁਵਿਧਂ-ਅਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਂ, ਸ੍ਨੇਹਂ-ਘਤਤੈਲਾਦਿਕਂ, ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪਿਬੇਤ੍, ਸ ਪ੍ਰਮੇਹੇਣ ਨਸ਼੍ਯਤਿ| ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪ੍ਰਕਤੇਪਿ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਗ੍ਰਹਣਂ ਕਤਂ ਸ੍ਪਸ੍ਟਾਰ੍ਥਮ੍|

Adhikarana unmAdenaSIGraM mariShyataH svapnaH (45) · Śloka 45

| ਉਨ੍ਮਾਦੇਨ ਜਲੇ ਮਜ੍ਜੇਦ੍ਯੋ ਨਤ੍ਯਨ੍ ਰਾਕ੍ਸਸੈਃ ਸਹ||੪੫||

ਉਨ੍ਮਾਦੇਨ ਸ ਨਸ਼੍ਯਤਿ, ਯੋ ਰਾਕ੍ਸਸੈਃ ਸਹ ਨਤ੍ਯਨ੍ ਜਲੇ ਮਜ੍ਜੇਤ੍|

Adhikarana apasmAreNa SIGraM mariShyataH svapnaH (46) · Śloka 46

ਅਪਸ੍ਮਾਰੇਣ ਯੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਤ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੇਤੇਨ ਨੀਯਤੇ| |੪੬|

ਸ ਮਰ੍ਥ੍ਯੋਪਸ੍ਮਾਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯਤਿ, ਯੋ ਨਤ੍ਯਨ੍ ਪ੍ਰੇਤੇਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨੀਯਤੇ|

Adhikarana svapne KarAdiBiryAnaM mRutyukArakam (46-47) · Śloka 47

| ਯਾਨਂ ਖਰੋਸ੍ਟ੍ਰਮਾਰ੍ਜਾਰਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸੂਕਰੈਃ||੪੬|| ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤੈਃ ਸ਼ਗਾਲੈਰ੍ਵਾ ਸ ਮਤ੍ਯੋਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਮੁਖੇ| |੪੭|

ਯਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਖਰਾਦਿਭਿਰ੍ਯਾਨਂ ਭਵਤਿ, ਸ ਮਤ੍ਯੋਰ੍ਮੁਖਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਵਰ੍ਤਤੇ, ਅਤ੍ਯਾਸਨ੍ਨਵਿਨਾਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana apUpAdiBakShaNam mRutyukArakam (47-48) · Śloka 48

| ਅਪੂਪਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਰ੍ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਬੁਦ੍ਧਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧਂ ਵਮਨ੍||੪੭|| ਨ ਜੀਵਤਿ| |੪੮|

ਅਪੂਪਾਨ੍ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਰ੍ਵਾ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ-ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵੈਵਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ, ਵਿਬੁਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਤਦ੍ਵਿਧਂ-ਅਪੂਪਸ਼ਸ੍ਕੁਲਿਪ੍ਰਾਯਮੇਵ, ਵਮੇਤ੍-ਉਦ੍ਗਿਰੇਤ੍, ਸ ਨ ਜੀਵਤਿ|

Adhikarana akShirogakArakaH svapnaH (48) · Śloka 48

ਅਕ੍ਸਿਰੋਗਾਯ ਸੂਰ੍ਯਨ੍ਦੁਗ੍ਰਹਣੇਕ੍ਸਣਮ੍| |੪੮|

ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਯੋਰ੍ਗ੍ਰਹਣਦਰ੍ਸ਼ਨਮਕ੍ਸਿਰੋਗਾਯ|

Adhikarana drUgvinASakaH svapnaH (48) · Śloka 48

| ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਃ ਪਾਤਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਗ੍ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੪੮||

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਃ ਪਤਨਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰਿਤਿ "ਦੇਵਤਾਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਚ" ਇਤ੍ਯਾਨਙਾਦੇਸ਼ਃ|

Adhikarana anye~aSuBAH svapnAH (49-58) · Śloka 58

ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਂਸ਼ਲਤਾਦੀਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵਯਸਾਂ ਤਥਾ| ਨਿਲਯੋ ਮੁਣ੍ਡਤਾ ਕਾਕਗਧ੍ਰਾਦ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵਾਰਣਮ੍||੪੯|| ਤਥਾ ਪ੍ਰੇਤਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਤ੍ਰੀਦ੍ਰਵਿਡਾਨ੍ਧ੍ਰਗਵਾਸ਼ਨੈਃ| ਸਙ੍ਗੋ ਵੇਤ੍ਰਲਤਾਵਂਸ਼ਤਣਕਣ੍ਟਕਸਙ੍ਕਟੇ||੫੦|| ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਸ਼ਯਨਂ ਪਤਨਂ ਪਾਂਸੁਭਸ੍ਮਨੋਃ| ਮਜ੍ਜਨਂ ਜਲਪਙ੍ਕਾਦੌ ਸ਼ੀਗ਼੍ਰੇਣ ਸ੍ਰੋਤਸਾ ਹਤਿਃ||੫੧|| ਨਤ੍ਵਵਾਦਿਤ੍ਰਗੀਤਾਨਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਗ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣਮ੍| ਵਯੋਙ੍ਗਵਦ੍ਧਿਰਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਵਿਵਾਹਃ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਕਰ੍ਮ ਚ||੫੨|| ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਸ੍ਨੇਹਮਦ੍ਯਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਚ੍ਚਰ੍ਦਨਵਿਰੇਚਨੇ| ਹਿਰਣ੍ਯਲੋਹਯੋਰ੍ਲਾਭਃ ਕਲਿਰ੍ਬਨ੍ਧਪਰਾਜਯੌ||੫੩|| ਉਪਾਨਦ੍ਯੁਗਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਪਾਤਃ ਪਾਦਚਰ੍ਮਣੋਃ| ਹਰ੍ਸੋ ਭਸ਼ਂ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੈਃ ਪਿਤਭਿਸ਼੍ਚਾਵਭਰ੍ਤ੍ਸਨਮ੍||੫੪|| ਪ੍ਰਦੀਪਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸਤ੍ਰਦਨ੍ਤਦੈਵਤਚਕ੍ਸੁਸਾਮ੍| ਪਤਨਂ ਵਾ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਵਾ, ਭੇਦਨਂ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ||੫੫|| ਕਾਨਨੇ ਰਕ੍ਤਕੁਸੁਮੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਨਿਵੇਸ਼ਨੇ| ਚਿਤਾਨ੍ਧਕਾਰਸਮ੍ਬਾਧੇ ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍||੫੬|| ਪਾਤਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ੈਲਾਦੇਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰਸਨਂ ਤਥਾ| ਕਾਸਾਯਿਣਾਮਸੋਮ੍ਯਾਨਾਂ ਨਗ੍ਨਾਨਾਂ ਦਣ੍ਡਧਾਰਿਣਾਂ||੫੭|| ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਾਣਾਂ ਚ ਕਸ੍ਣਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜਾਤੁ ਨੇਸ੍ਯਤੇ| |੫੮|

ਜਾਤੁ ਨੇਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਵਂਸ਼ਲਤਾਦੀਨਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ-ਸ਼ਿਰਸਿ, ਸਮ੍ਭਵੋ-ਜਨ੍ਮ, ਜਾਤੁ ਨੇਸ੍ਯਤੇ| ਏਵਮਗ੍ਰੇਪਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ, ਵਯਸਾਂ-ਪਕ੍ਸਿਣਾਂ, ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਨਿਲਯੋ-ਨਿਲਯਨਮ੍| ਤਥਾ, ਮੁਣ੍ਡਤਾ-ਕਤਮੁਣ੍ਡਨਤ੍ਵਮ੍| ਕਾਕਾਦ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵਾਰਣਂ-ਪਰਿਵਤਤ੍ਵਮ੍| ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਾਕਾਦ੍ਯੈਃ, ਪ੍ਰੇਤਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਥਾਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਰ੍ਥਃ| ਗਵਾਸ਼ਨਾਃ ਗੋਮਾਂਸਭਕ੍ਸਾਃ, ਤੈਃ| ਵੇਤ੍ਰਾਦਿਸਙ੍ਕਟੇ-ਸਂਵਤੇ, ਸਙ੍ਗਃ-ਦ੍ਵਾਰਾਲਾਭਃ, ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਃਸਾਰਮਪਸ਼੍ਯਤਃ| ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚ ਸ਼ਯਨਂ-ਸ੍ਵਪਨਮ੍| ਪਾਂਸੌ ਭਸ੍ਮਨਿ ਚ ਪਤਨਮ੍| ਜਲਪਙ੍ਕਾਦਿਕੇ ਮਜ੍ਜਨਂ-ਬਡਨਮ੍| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕੂਪਕਲੁਸੋਦਕਾਦਿ ਗਹ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਰੋਤਸਾ ਸ਼ੀਗ਼੍ਰੇਣ ਹਤਿਃ-ਹਰਣਮ੍| ਨਤ੍ਯਂ ਚ ਵਾਦਿਤ੍ਰਂ ਚ ਗੀਤਂ ਚ ਤਾਨਿ| ਤਥਾ, ਸ੍ਰਕ੍ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ੍ਰਗ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ, ਰਕ੍ਤੇ ਚ ਤੇ ਸ੍ਰਗ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚ, ਤਯੋਰ੍ਧਾਰਣਮ੍| ਵਯਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਂ ਚ, ਤਯੋਰ੍ਵਦ੍ਧਿਃ| ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਃ-ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍| ਵਿਵਾਹਃ-ਪਰਿਣਯਃ| ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਕਰ੍ਮ-ਮੁਖ਼ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਮੁਣ੍ਡਨਮ੍| ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਨਂ-ਮਣ੍ਡਕਾਦਿਃ, ਸ੍ਨੇਹਃ-ਤੈਲਾਦਿਃ, ਮਦ੍ਯਂ-ਸੀਧ੍ਵਾਦਿ, ਤੇਸਾਮਾਸ਼ੋ-ਭਕ੍ਸਣਮ੍| ਪ੍ਰਚ੍ਚਰ੍ਦਨਂ-ਵਮਿਃ| ਵਿਰੇਚਨਂ-ਵਿਰੇਕਃ| ਹਿਰਣ੍ਯਸ੍ਯ-ਰੁਕ੍ਮਾਦੇਃ, ਲੋਹਸ੍ਯ ਚ ਲਾਭਃ| ਸਙ੍ਗ੍ਰਹੇ ਤੂਕ੍ਤਮ੍ (ਸ਼ਾ. ਅ. ੧੨)- "ਲਭਤੇ ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਲੋਹਲਵਣ" ਇਤਿ| ਕਲਿਃ-ਅਨਰ੍ਥਃ| ਬਨ੍ਧੋ-ਬਨ੍ਧਨਮ੍| ਪਰਾਜਯਃ-ਪਰਿਭਵਃ| ਉਪਾਨਦ੍ਯੁਗਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਃ| ਪਾਦਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੇਣ ਪਤਨਮ੍| ਭਸ਼ਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ, ਹਰ੍ਸਃ| ਪਿਤਭਿਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੈਰਵਭਰ੍ਤ੍ਸਨ-ਸਨ੍ਤਰ੍ਜਨਮ੍| ਪ੍ਰਦੀਪਾਦੀਨਾਂ ਪਤਨਮਥਵਾ ਵਿਨਾਸ਼ਃ| ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ ਭੇਦਨਮ੍| ਕਾਨਨੇ-ਵਨੇ, ਰਕ੍ਤਪੁਸ੍ਪੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਾਂ-ਪਾਪਿਨਾਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਨੇ-ਗਹੇ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍| ਚਿਨ੍ਤਾਯਾਮਨ੍ਧਕਾਰਸਮ੍ਬਾਧੇ-ਤਮਃਸਙ੍ਕਟੇ, ਜਨਨ੍ਯਾਂਮਾਤਰਿ, ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍| ਪ੍ਰਾਸਾਦਾਤ੍ ਪਰ੍ਵਤਾਦ੍ਵਾ ਪਾਤਃ-ਪਤਨਮ੍, ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਕ੍ਸਗਹਾਦੇਰ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰਸਨਂ-ਨਿਗਰਣਮ੍| ਕਸਾਯੇਣ ਰਕ੍ਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ-ਕਾਸਾਯਮ੍, ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯੇਸਾਮਿਤੀਨਿਃ| ਤੇਸਾਂ ਕਾਸਾਯਿਣਾਂ-ਕਾਸ਼ਾਯਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਤਾਨਾਂ, ਤਥਾ ਅਸੌਮ੍ਯਾਨਾਂ-ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਾਨਾਂ, ਤਥਾ ਨਗ੍ਨਾਨਾਂ-ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ, ਤਥਾ ਦਣ੍ਡਧਾਰਿਣਾਂ-ਦਣ੍ਡਿਨਾਂ, ਤਥਾ ਰਕ੍ਤਯਨਾਨਾਂ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਨਣਾਂ ਜਾਤੁ-ਕਦਾਚਿਤ੍, ਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਿਸ੍ਯਤੇ, ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸ਼ੁਭਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana svapne kAlaniSA (58-59) · Śloka 59

| ਕਸ੍ਣਾ ਪਾਪਾਨਨਾਚਾਰਾ ਦੀਰ੍ਘਕੇਸ਼ਨਖਸ੍ਤਨੀ||੫੮|| ਵਿਰਾਗਮਾਲ੍ਯਵਸਨਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕਾਲਨਿਸ਼ਾ ਮਤਾ| |੫੯|

ਏਵਂਵਿਧਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਕਾਲਨਿਸ਼ਾ-ਤਦ੍ਵਿਧਾ, ਮਤਾ| ਕਸ੍ਣਾਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਾ| ਤਥਾ, ਪਾਪਮਾਨਨਮਾਚਾਰਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾ| ਤਥਾ, ਦੀਰ੍ਘਾਃ ਕੇਸ਼ਾ ਨਖਾਃ ਸ੍ਤਨੌ ਚ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸੈਵਮ੍| "ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਾਚ੍ਚੋਪਸਰ੍ਜਨਾਤ੍" ਇਤਿ ਙੀਪ੍| ਮਾਲ੍ਯਂ ਚ ਵਸਨਂ ਚ ਮਾਲ੍ਯਵਸਨਮ੍| ਵਿਗਤੋ ਰਾਗੋ ਯਸ੍ਯ ਮਾਲ੍ਯਵਸਨਸ੍ਯ ਤਦੇਵਂਭੂਤਂ ਮਾਲ੍ਯਵਸਨਂ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸੈਵਮ੍|

Adhikarana svapnasaMprAptiH (59-60) · Śloka 60

| ਮਨੋਵਹਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਰੋਤਸਾਂ ਪ੍ਰਬਲੈਰ੍ਮਲੈਃ||੫੯|| ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣਾਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾ ਰੋਗੀ ਯੈਰ੍ਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਤਾਮ੍| ਅਰੋਗਃ ਸਂਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ||੬੦||

ਮਨਃ-ਚੇਤੋ, ਵਹਨ੍ਤਿ ਯਾਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਹਦਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਤਾਨਿ ਮਨੋਵਹਾਨਿ, ਤੇਸਾਂ ਮਨੋਵਹਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬਲੈਃ-ਅਤਿਬਲਵਦ੍ਭਿਃ, ਮਲੈਃ-ਮਲਿਨੀਕਰਣਸ੍ਵਭਵੈਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਭਿਃ, ਪੁਰ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍ ਦਾਰੁਣਾਃ-ਘੋਰਾ ਅਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ, ਸ੍ਪਪ੍ਨਾ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ-ਅਨੁਭੂਯਨ੍ਤੇ| ਯੈਃਸ੍ਵਪ੍ਨੈਰ੍ਦਸ੍ਟੈਃ, ਰੋਗੀ-ਆਤੁਰਃ, ਪਞ੍ਚਤਾਂ ਯਾਤਿ-ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ, ਤਥਾ ਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਦੈਸਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਾਮ੍| ਅਰੋਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਨਰਃ ਸਂਸ਼ਯਂ-ਜੀਵਿਤਸਂਦੇਹਂ, ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵ-ਬਹੂਨਾਂ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ੍ਨਿਯਤਾਯੁਰੇਵ, ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ, ਮਰਣਾਦਿਤਿ, ਸ਼ੇਸਃ| ਸ੍ਵਪ੍ਨਭੇਦਾਨਿਦਾਨੀਮਾਹ-

Adhikarana svapnaH saptavidhaH (7) · Śloka 61

ਦਸ੍ਟਃ ਸ਼੍ਰੁਤੋਨੁਭੂਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਕਲ੍ਪਿਤਸ੍ਤਥਾ| ਭਾਵਿਕੋ ਦੋਸਜਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਸਪ੍ਤਵਿਧੋ ਮਤਃ||੬੧||

ਚਃ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਇਤਿਃ ਪ੍ਰਕਾਰੇ| ਦਸ੍ਟਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਸਪ੍ਤਵਿਧੋ ਮਤਃ,-ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦਸ੍ਟਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ,-ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸੁਸਾ ਜਾਗ੍ਰਦਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾਨੀਂ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਤਾਦਸ਼ਂ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰੂਪਤਯਾਨੁਭੁਯਤੇ| ੧| ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਣ ਗਹ੍ਯਤੇ ਤਦਾਨੀਂ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਂ ਤਾਦ੍ਰੁਕ੍ਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰੂਪਤਯਾਨੁਭੂਯਤੇ, ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ ਉਚ੍ਯਤੇ| ੨| ਯਸ੍ਤੁ ਜਾਗ੍ਰਦਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਯਥਾਯਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰਨੁਭੂਯਤੇ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਤਾਦਗਨ੍ਤਃਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰੂਪਤਯਾਨੁਭੂਯਤੇ, ਸੋਨੁਭੂਤ ਉਚ੍ਯਤੇ| ੩| ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਸ੍ਟੇ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨੁਭੂਤੇ ਵਾ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਗ੍ਰਦਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਮਨਸਾਭ੍ਯਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਤਥੈਵ ਚ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਮਨ੍ਤਃਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰੂਪਤਯਾਨੁਭੂਯਤੇ, ਸ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤ ਉਚ੍ਯਤੇ| ੪| ਯਸ੍ਤੁ ਸਡ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਾਨੁਮਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਨ ਦਸ੍ਟੋ ਨਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਨਾਪ੍ਯਨੁਭੂਤੋ ਦਸ੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਾਨੁਭੂਤਤ੍ਵਾਭਾਵਾਦਤ ਏਵ ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ, ਅਪਿ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਮਨਸਾ ਯਥੇਚ੍ਚਮੁਤ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਨਰੂਪਾਭਿਃ ਕਲ੍ਪਨਾਭਿਸ੍ਤਾਭਿਸ੍ਤਾਭਿਃ ਕਲ੍ਪਿਤੋ ਜਾਗ੍ਰਦਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤੋਨ੍ਤਃਸਂਵਿਤ੍ਤਾਵੁਪਾਰੁਢਃ, ਤਦਾਨੀਂ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਤਾਦਗਨੁਭੂਯਤੇ, ਸ ਕਲ੍ਪਿਤ ਉਚ੍ਯਤੇ| ੫| ਯਸ਼੍ਚ ਦਸ੍ਟਸ਼੍ਰੁਤਾਦਿਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਭ੍ਯੋਨ੍ਯੋ ਵਿਲਕ੍ਸਣਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਯਥਾ ਦਸ਼੍ਯਤੇ ਸੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਕਾਲਂ ਤਥੈਵ ਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ ਨਰੇਣ ਤਨ੍ਮੁਖਾਵਗਤਤਦਰ੍ਥੈਰਨ੍ਯੈਰਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਤੋ ਦਸ਼੍ਯਤੇ, ਸ ਭਾਵਿਕਃ| ੬| ਦੋਸਜਃ ਸ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ-ਯੋ ਵਾਤਜਃ ਪਿਤ੍ਤਜਃ ਕਫਜੋ ਵਾ ਯਥਾਯਥਂ ਦੋਸਗੁਣਾਨੁਰੂਪੋਨ੍ਤਃਸਂਵਿਤ੍ਤਾਵਨੁਭੂਯਤ ਇਤਿ| ੭|

Adhikarana niShpalAH svapnAH (62) · Śloka 62

ਤੇਸ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ਨਿਸ੍ਫਲਾਃ ਪਞ੍ਹ੍ਚ ਯਥਾਸ੍ਵਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਦਿਵਾ| ਵਿਸ੍ਮਤੋ ਦੀਰ੍ਘਹ੍ਰਸ੍ਵੋਤਿ|੬੨|

ਤੇਸੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਸੁਮਧ੍ਯਾਦ੍ਯੇ ਪਞ੍ਚਾਦ੍ਯਾਃ-ਆਦੌ ਪਠਿਤਾ ਦਸ੍ਟਾਦਯਃ ਤੇ ਨਿਸ੍ਫਲਾਃ-ਨ ਤੇ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਫਲਂ ਸ਼ੁਭਮਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਦਦਤਿ| ਯਥਾਸ੍ਵਪ੍ਰਕਤਿਃ-ਯਥਾਦੋਸਜੋ, ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਸੋਪਿ ਨਿਸ੍ਫਲਃ-ਨਾਸੌ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸਣਂ ਫਲਂ ਦਦਾਤਿ| ਵਾਤਪ੍ਰਕਤੇਰ੍ਵਾਤਪ੍ਰਕਤ੍ਯਨੁਰੂਪਤਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਯਾਵਦ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪ੍ਰਕਤੇਰ੍ਦ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਵਪ੍ਰਕਤ੍ਯਨਰੂਪਤਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਰੂਪਤੋ ਵਾਫਲਃ| ਤਥਾ ਦਿਵਾ ਦਸ੍ਟੋ ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ, ਤਥਾ ਵਿਸ੍ਮਤਃ, ਤਥਾਤਿਦੀਰ੍ਘੋਤਿਹ੍ਰਸ੍ਵੋ ਵਾ ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ, ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋਪ੍ਯਫਲਃ|

Adhikarana cireNAlpaPalAH svapnaH (62-63) · Śloka 63

| ਪੂਰ੍ਵਰਾਤ੍ਰੇ ਚਿਰਾਤ੍ਫਲਮ੍||੬੨|| ਦਸ੍ਟਃ ਕਰੋਤਿ ਤੁਚ੍ਚਂ ਚ| |੬੩|

ਪੂਰ੍ਵਰਾਤ੍ਰੇ ਦਸ੍ਟਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ਼੍ਚਿਰਾਤ੍-ਚਿਰੇਣ ਕਾਲੇਨ, ਫਲਂ ਤੁਚ੍ਚਂ-ਅਲ੍ਪਂ, ਨ ਯਥਾਪਰਿਭਾਸਿਤਂ, ਵਿਦਧਾਤਿ| ਕੇਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਹੁਃ,-ਚੇਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪਾਰ੍ਥੇ, ਚਿਰੇਣ ਕਾਲੇਨ ਤੁਚ੍ਚਂ ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪੂਰ੍ਵਰਾਤ੍ਰ ਇਤਿ "ਅਹਃ ਸਰ੍ਵੈਕਦੇਸ਼" ਇਤਿ ਸਮਾਸਾਨ੍ਤਃ|

Adhikarana tadaharmahatPalAH svapnaH (63) · Śloka 63

ਗੋਸਰ੍ਗੇ ਤਦਹਰ੍ਮਹਤ੍| ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਵਾਨੁਪਹਤਃ ਪ੍ਰਤੀਪੈਰ੍ਵਚਨੈਸ੍ਤਥਾ||੬੩||

ਗੋਸਰ੍ਗੇ-ਗਵਾਂ ਮੋਕ੍ਸਕਾਲੇ, ਯੋ ਦਸ੍ਟਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ ਸ ਤਦਹਃ-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਾਹਨਿ, ਫਲਂ ਮਹਤ੍ਕਰੋਤੀਤਿ ਯੋਜ੍ਯਮ੍| ਤਦਹਰਿਤ੍ਯਹਃਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਰ੍ਥਵਤ੍ਤਿਰਵ੍ਯਯਃ| ਸ਼ੁਭਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦਸ੍ਟੋ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇਸੇ ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਵਾ ਯਦ੍ਯਨੁਪਹਤੋ-ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦਸ੍ਟੇਨਨ੍ਤਰਂ ਨ ਸੁਪ੍ਯਤੇ, ਸ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਮਹਤ੍ ਫਲਂ ਕਰੋਤਿ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮ੍| ਪ੍ਰਤੀਪੈਃ-ਅਨਨੁਕੂਲੈਰ੍ਵਚਨੈਸ਼੍ਚ, ਅਨੁਪਹਤਃ-ਅਨਭ੍ਯਾਹਤਃ, ਸ਼ੁਭਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦਸ੍ਟੋ ਮਹਤ੍ ਫਲਂ ਕਰੋਤਿ|

Adhikarana dAnAdiBirduHsvapnasyAlpaPalatvam (64) · Śloka 64

ਏਵਂ ਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਯਾਤਿ ਪਾਪੋਲ੍ਪਫਲਤਾਂ ਦਾਨਹੋਮਜਪਾਦਿਭਿਃ| |੬੪|

ਪਾਪਃ-ਅਸ਼ੁਭਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਃ, ਅਲ੍ਪਫਲਤਾਂ ਯਾਤਿ| ਕੈਃ ? ਦਾਨਾਦਿਭਿਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਧ੍ਯਾਨਨਿਯਮਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ|

Adhikarana duHsvapnAnantaraM SuBasvapnadarSane SuBaM Palam (64-65) · Śloka 65

| ਅਕਲ੍ਯਾਣਮਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਃ ਪੁਨਃ||੬੪|| ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੌਮ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਮੇਵ ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍| |੬੫|

ਅਕਲ੍ਯਾਣਮਪਿ-ਅਸ਼ੁਭਸੂਚਕਤ੍ਵਾਦਸ਼ੁਭਂ [ਅਪਿ], ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ-ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵਾਵਸਰੇਸ਼ੁਭਸ੍ਵਪ੍ਨਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮਨਨ੍ਤਰੇ ਕਾਲੇ, ਸੌਮ੍ਯਕਰਂਸ਼ੁਭਸੂਚਕਤ੍ਵਾਚ੍ਚੁਭਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਮੇਵ-ਕਲ੍ਯਾਣਰੂਪਮੇਵ, ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍, ਨ ਪੂਰ੍ਵਦਸ੍ਟਮਸ਼ੁਭਮਿਤ੍ਯੇਵਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਃ| ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਸੁਪ੍ਤੋਸ਼ੁਭਂ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍, ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁਭਮੇਵ ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍, ਨ ਪੂਰ੍ਵਦਸ੍ਟਂ ਸ਼ੁਭਮਿਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਨਨੁ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਾਮਨਿਸ਼੍ਚਤਫਲਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਤਤਸ਼੍ਚ "ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮਦ੍ਯਂ ਸਹ ਪ੍ਰੇਤੈਃ" (ਸ਼੍ਲੋ.੪੦) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦਨ੍ਯਥਾਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯਤੋਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸਣੋਪ੍ਯੇਵਂ ਦਾਨਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਤਸ਼੍ਚਾਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਤ੍ਵਾਨ੍ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਸੌ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤੋ ਹੇਤੁਃ| ਏਵਮਨ੍ਯੇਪਿ ਯੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਤਿਨਿਯਤਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਹੇਤਵੋ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ, ਤੇਪਿ ਤਥੈਵ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾਃ| ਅਤ੍ਰਾਚਕ੍ਸ੍ਮਹੇ| ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਾਮਦੋਸਃ| ਤਥਾ ਹਿ-ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਸ੍ਵਭਾਵਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ| ਯਥਾ-"ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਮਦ੍ਯਂ ਸਹ ਪ੍ਰੇਤੈਃ" ਇਤ੍ਯਾਦਯਃ| ਕੇਚਿਦਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਸ੍ਵਭਾਵਾਃ| ਯਥਾ-"ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਂਸ਼ਲਤਾਦੀਨਾਂ" (ਸ਼੍ਲੋ-੪੯) ਇਤ੍ਯਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ "ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਾਣਾਂ ਚ ਕਸ੍ਣਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜਾਤੁ ਨੇਸ੍ਯਤੇ" ਇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥੇਨ ਯੇ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ| ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਸ੍ਵਭਾਵਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਨ ਕਥਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪਾਰ੍ਯਤੇ| ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਯ ਬਲਬਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍| ਯੇ ਤ੍ਵਨਿਸ਼੍ਚਿਤਫਲਸ੍ਵਭਾਵਾਃ "ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਂਸ਼ਲਤਾਦੀਨਾਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਯਃ| ਤੇਸਾਂ ਸ੍ਪਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯਥਾ ਸਦ੍ਭਾਵਃ ਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਤ ਇਤਿ| "ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੌਮ੍ਯਂ" ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤ੍ਸ੍ਤਾਨੇਵ ਸੌਮ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਾਹ-

Adhikarana AyurArogyadravyadAH SuBAH svapnAH (65-71) · Śloka 71

| ਦੇਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਗੋਵਸਭਾਨ੍ ਜੀਵਤਃ ਸੁਹਦੋ ਨਪਾਨ੍||੬੫|| ਸਾਧੂਨ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੋ ਵਹ੍ਨਿਮਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਚ੍ਚਾਨ੍ ਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਕਨ੍ਯਾਃ ਕੁਮਾਰਕਾਨ੍ ਗੌਰਾਨ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਸੁਤੇਜਸਃ||੬੬|| ਨਰਾਸ਼ਨਂ ਦੀਪ੍ਤਤਨੁਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਰੁਧਿਰੋਕ੍ਸਿਤਮ੍| ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਲ੍ਲਭਤੇ ਯੋ ਵਾ ਚਤ੍ਰਾਦਰ੍ਸ਼ਵਿਸਾਮਿਸਮ੍||੬੭|| ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਃ ਸੁਮਨਸੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਮੇਧ੍ਯਾਲੇਪਨਂ ਫਲਮ੍| ਸ਼ੈਲਪ੍ਰਾਸਾਦਸਫਲਵਕ੍ਸਸਿਂਹਨਰਦ੍ਵਿਪਾਨ੍||੬੮|| ਆਰੋਹੇਦ੍ਗੋਸ਼੍ਵਯਾਨਂ ਚ, ਤਰੇਨ੍ਨਦਹਦੋਦਧੀਨ੍| ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇਣ ਗਮਨਮਗਮ੍ਯਾਗਮਨਂ ਮਤਮ੍||੬੯|| ਸਮ੍ਬਾਧਾਨ੍ਨਿਃਸਤਿਰ੍ਦੇਵੈਃ ਪਿਤਭਿਸ਼੍ਚਾਭਿਨਨ੍ਦਨਮ੍| ਰੋਦਨਂ ਪਤਿਤੋਤ੍ਥਾਨਂ ਦ੍ਵਿਸਤਾਂ ਚਾਵਮਰ੍ਦਨਮ੍||੭੦|| ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਾਯੁਰਾਰੋਗ੍ਯਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਬਹੁ ਚ ਸੋਸ਼੍ਨੁਤੇ| |੭੧|

ਕੁਮਾਰਕਾ-ਬਾਲਕਾਃ| ਵਿਸਂ-ਵਤ੍ਸਨਾਭਾਦਿ| ਆਮਿਸਂ-ਮਾਂਸਮ੍| ਸੁਮਨਸਃ-ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ| ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ, ਅਰ੍ਥਵਸ਼ਾਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਨਪੁਂਸਕਤ੍ਵਮੇਕਤ੍ਵਂ ਚ ਬੋਧ੍ਯਮ੍| ਦੇਵਾਦੀਨ੍ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍, ਯੋ ਵਾ ਚਤ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਲਭਤੇ, ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੈਲਾਦੀਨ੍ ਸਮਾਰੋਹੇਤ੍, ਯਸ਼੍ਚ ਨਦਾਦੀਂਸ੍ਤਰੇਤ੍, ਯਸ੍ਯ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਗਮਨਾਦਿਕਂ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਸ ਪੁਰੁਸ ਆਯੁਰਾਦੀਨਸ਼੍ਨੁਤੇ-ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|

Adhikarana Arogyasya lakShaNam (71-73) · Śloka 73

"ਆਰੋਗ੍ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ" ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਤਸ੍ਤਦੇਵਾਰੋਗ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸਯਿਤੁਮਾਹ | ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪਰਿਵਾਰਸ੍ਤਥਾਤੁਰਃ||੭੧|| ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨੋਨੁਕੂਲਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭੂਤਦ੍ਰਵ੍ਯਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਸਤ੍ਤ੍ਵਲਕ੍ਸਣਸਂਯੋਗੋ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਵੈਦ੍ਯਦ੍ਵਿਜਾਤਿਸੁ||੭੨|| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਮਨਿਰ੍ਵੇਦਸ੍ਤਦਾਰੋਗ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| |੭੩|

"ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਚਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਮਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍| ਏਤਦ੍ਧਿ ਮਙ੍ਗਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਸਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ||". ਆਚਰਣਂ-ਆਚਾਰਃ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਾਨੁਸ੍ਠਾਨਮ੍| ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ-ਯੁਕ੍ਤਃ| ਕਃ ? ਪਰਿਵਾਰਃ| ਤਥਾ, ਆਤੁਰਃ| ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧਾਨਃ-ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਮੇ ਵ੍ਯਾਧਿਰਯਮਨੇਨ ਭੇਸਜੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਵਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਃ| ਤਥਾ ਚ, ਪਰਿਵਾਰੋਨੁਕੂਲਃ-ਦਕ੍ਸਿਣਃ| ਤਥਾ, ਪ੍ਰਭੂਤਸ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ-ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਤਥਾ, ਸਤ੍ਤ੍ਵਲਕ੍ਸਣਯੋਃ ਸਂਯੋਗੋ, ਵੈਦ੍ਯਾਦਿਸੁ ਭਕ੍ਤਿਃ, ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਂ-ਉਪਕ੍ਰਮੇ, ਅਨਿਰ੍ਵੇਦਃ-ਸੋਤ੍ਸਾਹਤਾ, ਤਤ੍-ਏਤਤ੍, ਆਰੋਗ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍|

Adhikarana kasmAdidaM SArIrasthAnam (6) · Śloka 6

ਕਸ੍ਮਾਦਿਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ? ਇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਾਹ | ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਜਨ੍ਮਮਰਣਂ ਯਤਃ ਸਮ੍ਯਗੁਦਾਹਤਮ੍||੭੩|| ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ| ੭੩ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਸ੍ਠੋਧ੍ਯਾਯਃ||੬||

ਇਤਿ-ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਤੌ| ਅਤ੍ਰ-ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ, ਯਤੋ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍, ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਸਮ੍ਯਕ੍-ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਗਰ੍ਭਾਵਕ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਧ੍ਯਾਯੈਃ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨੁਪ੍ਰਸਕ੍ਤਿਕਯਾ, ਉਦਹਤਮ੍| ਮਰਣਂ-ਵਿਕਤਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਖ੍ਯੇਨ ਤਥਾ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਾਖ੍ਯੇਨ ਚ| ਤਤਃ-ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਮਰਣੋਦਾਹਰਣਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਤ੍, ਇਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਸਰ੍ਵ ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਾਖ੍ਯੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਃ ਸ਼ਰੀਰਮਧਿਕਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਃ, ਤਥਾਪੀਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਾਕ੍ਸਾਜ੍ਜਨ੍ਮਮਰਣਚਿਨ੍ਤਨਾਚ੍ਚਰੀਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਸ੍ਥਾਨਮੁਚ੍ਯਤ ਇਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤ੍ਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦੂਤਾ- ਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਸ੍ਠੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੬||