27. sirāvyadhavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤੇਧ੍ਯਾਯੇ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦੀਨ੍ ਲੋਹਿਤਾਵਸੇਚਨੋਪਾਯਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ 'ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ' ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਸਾਂ ਵਿਸਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ੍ਯ ਤੁ ਬਹੁਵਕ੍ਤਵ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਥਗਧ੍ਯਾਯੌ ਯੁਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-

Adhikarana sirAvyadhavidhiradhyAyaH (2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨|

ਸ੦-ਸਰਤ੍ਯਾਭੀ ਰਕ੍ਤਮਿਤਿ ਸਿਰਾਃ, ਤਾਸਾਂ ਵ੍ਯਧਃ, ਤਸ੍ਯ ਵਿਧਿਃ, ਤਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍|

Adhikarana shuddharaktasya lakShaNam shuddharaktasyArogyahetutvam (1-2) · Śloka 2

ਮਧੁਰਂ ਲਵਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਮਸਂਹਤਮ੍| ਪਦ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਹੇਮਾਵਿਸ਼ਸ਼ਲੋਹਿਤਲੋਹਿਤਮ੍||੧|| ਲੋਹਿਤਂ ਪ੍ਰਭਵਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ, ਤਨੋਸ੍ਤੇਨੈਵ ਚ ਸ੍ਥਿਤਿਃ| |੨|

ਸ੦-ਲੋਹਿਤਂ ਮਧੁਰਗੁਣਂ(ਰਸਂ) , ਤਥਾ, ਈਸਲ੍ਲਵਣਂ, ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦ ਈਸਦਰ੍ਥੇ, ਤਥਾਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਂ-ਨਞੀਸਦਰ੍ਥੇ, ਈਸਚ੍ਛੀਤਮੀਸਦੁਸ੍ਣਂ, ਤਥਾਸਂਹਤਂ-ਦ੍ਰਵਂ, ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਵਰ੍ਣਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਲੋਹਿਤਲਕ੍ਸਣਮਾਹ-ਪਦ੍ਮੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਃ-ਮਗਨਕ੍ਸਤ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕੀਟਕਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਹੇਮ-ਕਨਕਮ੍| ਅਵਿਃ-ਮੇਸਃ| ਅਵਿਸ਼ਸ਼ਯੋਰ੍ਲੋਹਿਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਰਕ੍ਤਵਾਚਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪਦ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਃ| ਪਦ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਗੋਪਹੇਮਾਵਿਸ਼ਸ਼ਲੋਹਿਤਮਿਵ ਲੋਹਿਤਂ-ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ, ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਤਨੋਃ-ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ, ਪ੍ਰਭਵਃ-ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਃ| ਤੇਨੈਵਰਕ੍ਤੇਨ, ਤਨੋਃ ਸ੍ਥਿਤਿਃ-ਪ੍ਰਬਨ੍ਧਾਵਿਚ੍ਛੇਦਲਕ੍ਸਣਾ| ਅਨੇਕਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੋਪਾਦਾਨਂ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨੇਕਵਰ੍ਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|

Adhikarana raktasya duShTikAraNam (2) · Śloka 2

| ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਦੂਸ੍ਯਤੇ|੨|

ਸ੦-ਤਚ੍ਚ-ਰਕ੍ਤਂ, ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਰ੍ਦੂਸ੍ਯਤੇ| ਪਿਤ੍ਤਲੈਃ-ਕ੍ਸਾਰੋਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ-ਮਾਸਤਿਲਾਦਿਭਿਃ| ਤਥਾ ਪੁਰਾਕਤਾਦ੍ਦੈਵਾਦਪਿ, ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਾਤਲੈਰਪਿ ਦੂਸ੍ਯਤ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਮ੍|

Adhikarana duShTaraktasya kAryam duShTaraktakAryasya sAmAnyalakShaNam (2-5) · Śloka 5

| ਕੁਰੁਤੇ ਤਤਃ||੨|| ਵਿਸਰ੍ਪਵਿਦ੍ਰਧਿਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮਾਗ੍ਨਿਸਦਨਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਮੁਖਨੇਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਰੋਗਮਦਤਡ੍ਲਵਣਾਸ੍ਯਤਾਃ||੩|| ਕੁਸ੍ਠਵਾਤਾਸ੍ਰਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕਟ੍ਵਮ੍ਲੋਦ੍ਗਿਰਣਭ੍ਰਮਾਨ੍| ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰੂਕ੍ਸਾਦ੍ਯੈਰੂਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਗਦਾਃ||੪|| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਾਧ੍ਯਾ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਜਾਃ| |੫|

ਸ੦-ਤਤੋ-ਦੂਸਣਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍, ਵਿਸਰ੍ਪਾਦੀਨ੍ ਭ੍ਰਮਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ| ਤਥਾ, ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਾਦਿਭਿਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾਃ ਸਾਧ੍ਯਾ ਅਪਿ ਰੋਗਾ ਯੇ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਕੋਪਜਾਃ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਯਃ, ਇਤਿ ਚਾਰ੍ਥਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਵੇਦਨਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ|

Adhikarana duShTaraktakAryasya pratIkAraH (5) · Śloka 5

| ਤੇਸੁ ਸ੍ਰਾਵਯਿਤੁਂ ਰਕ੍ਤਮੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੫||

ਸ੦-ਤਥਾ, ਤੇਸੁ-ਵਿਸਰ੍ਪਾਦਿਸੁ ਰੋਗੇਸੁ, ਉਲ੍ਬਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰਾਵਯਿਤਂ ਸਿਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਅਦਨ੍ਤਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰ ਵਦ੍ਧੇਰਭਾਵਃ|

Adhikarana unaShoDashAbdAdInAM sirAvyAdhaniShedhaH (6-9) · Śloka 9

ਨ ਤੂਨਸੋਡਸ਼ਾਤੀਤਸਪ੍ਤਤ੍ਯਬ੍ਦਸ੍ਰੁਤਾਸਜਾਮ੍| ਅਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਵੇਦਿਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਸ੍ਵੇਦਿਤਾਨਿਲਰੋਗਿਣਾਮ੍||੬|| ਗਰ੍ਭਿਣੀਸੂਤਿਕਾਜੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਿਨਾਮ੍| ਅਤੀਸਾਰੋਦਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਪਾਣ੍ਡੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ਼ੋਫਿਨਾਮ੍||੭|| ਸ੍ਨੇਹਪੀਤੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਸੁ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਰ੍ਮਸੁ| ਨਾਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਨ੍ਨ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਗਾਪ੍ਯਨੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍||੮|| ਨਾਤਿਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਾਤਾਭ੍ਰੇਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਯਯਿਕਾਦ੍ਗਦਾਤ੍| |੯|

ਸ੦-ਊਨਸੋਡਸ਼ਵਰ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਤੁ ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਪੀਤੇ-ਪੀਤਸ੍ਨੇਹ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ, ਆਹਿਤਾਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਰਨਿਪਾਤਃ| ਤਥਾ, ਪਞ੍ਚਸੁ-ਵਮਨਾਦਿਸੁ, ਕਰ੍ਮਸੁ ਵਿਹਿਤੇਸੁ ਸਤ੍ਸੁ, ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਅਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਂ-ਅਬਦ੍ਧਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਨ ਤਿਰ੍ਯਕ੍, ਨ ਚਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾਂ, ਨਾਤਿਸ਼ੀਤੇ, ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ, ਨਾਤਿਵਾਤੇ, ਨ ਚ ਮੇਘੋਦਯੇ, ਸਿਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕਾਤ੍-ਰੋਹਿਣੀਵਿਸਾਦਿਕਾਤ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍| ਆਤ੍ਯਯਿਕੇ ਤੁ ਰੋਗੇ ਸ਼ੀਤੋਸ੍ਣਵਸ੍ਟੀਨਾਂ ਯਥਾਯਥਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਂ ਵਿਧਾਯ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਦੇਵ|

Adhikarana shiroroge netraroge ca vedhyAH sirAH (9-10) · Śloka 10

| ਸ਼ਿਰੋਨੇਤ੍ਰਵਿਕਾਰੇਸੁ ਲਲਾਟ੍ਯਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍||੯|| ਆਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾਮੁਪਨਾਸ੍ਯਾਂ ਵਾ| |੧੦|

ਸ੦-ਸ਼ਿਰੋਨਯਨਵਿਕਾਰੇਸੁ ਲਲਾਟ੍ਯਾਂ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਲਲਾਟੇ ਭਵਾ-ਲਲਾਟ੍ਯਾ, ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਦ੍ਯਤ੍, ਏਵਮਗ੍ਰੇਪਿ| ਅਪਾਙ੍ਗੇ ਭਵਾਂ ਅਪਾਙ੍ਗ੍ਯਾਂ, ਨਾਸਿਕਾਸਮੀਪੇ ਭਵਾਂ-ਉਪਨਾਸ੍ਯਾਂ, ਵਾ|

Adhikarana karNarogeShu sirAH (10) · Śloka 10

ਕਰ੍ਣਰੋਗੇਸੁ ਕਰ੍ਣਜਾਮ੍| |੧੦|

ਸ੦-ਕਰ੍ਣਾਮਯੇਸੁ ਕਰ੍ਣਜਾਂ-ਕਰ੍ਣਸਮੀਪਭਵਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana nAsAroge sirAH (10) · Śloka 10

| ਨਾਸਾਰੋਗੇਸੁ ਨਾਸਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍|੧੦|

ਸ੦-ਨਾਸਾਮਯੇਸੁ ਨਾਸਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana pInase sirAH (10-11) · Śloka 11

| ਨਾਸਾਲਲਾਟਯੋਃ||੧੦|| ਪੀਨਸੇ| |੧੧|

ਸ੦-ਪੀਨਸੇ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ, ਨਾਸਾਲਲਾਟਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana mukharogeShu sirAH (11) · Śloka 11

ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਜਿਹ੍ਵੌਸ੍ਠਹਨੁਤਾਲੁਗਾਃ| |੧੧|

ਸ੦-ਮੁਖਰੋਗੇਸੁ ਜਿਹ੍ਵਾਦਿਗਾਃ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana jatrUrdhvagranthiShu sirAH (11) · Śloka 11

| ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਗ੍ਰੀਵਾਕਰ੍ਣਸ਼ਙ੍ਖਸ਼ਿਰਃਸ਼੍ਰਿਤਾਃ||੧੧||

ਸ੦-ਜਤ੍ਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ-ਵਕ੍ਸੋਂਸਯੋਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ, ਯੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਸ੍ਤੇਸੁ ਗ੍ਰੀਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana unmAde sirAH (12) · Śloka 12

ਉਰੋਪਾਙ੍ਗਲਲਾਟਸ੍ਥਾ ਉਨ੍ਮਾਦੇ| |੧੨|

ਸ੦-ਉਨ੍ਮਾਦੇ ਉਰਃਸ੍ਥਾ ਅਪਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾ ਲਲਾਟਾਸ਼੍ਰਿਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana apasmAre sirAH shirorogAdiShu sAmAnyataH sirAH (12) · Śloka 12

ਪਸ੍ਮਤੌ ਪੁਨਃ| ਹਨੁਸਨ੍ਧੌ ਸਮਸ੍ਤੇ ਵਾ ਸ਼ਿਰਾਂ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਗਾਮਿਨੀਮ੍||੧੨||

ਸ੦-ਅਪਸ੍ਮਾਰੇ ਤੁ ਹਨੁਸਨ੍ਧੌ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਸਮਸ੍ਤੇ-ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍, ਵਾ ਹਨੌ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਗਾਮਿਨੀਂ- ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਾਪਰਸ੍ਮਤੌ ਵਿਧ੍ਯੇਦਿਤਿ ਵਾਸ਼ਬ੍ਦੋਤ੍ਰਾਨੁਵਰ੍ਤ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਃ|

Adhikarana vidradhipArshcashUlayoH sirAH (13) · Śloka 13

ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਕਕ੍ਸਾਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰੇ| |੧੩|

ਸ੦-ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲੇ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਃ ਕਕ੍ਸਾਸ੍ਥਾਃ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸਿਰਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana tRutIyakajvare sirAH (13) · Śloka 13

| ਤਤੀਯਕੇਂਸਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ|੧੩|

ਸ੦-ਤਤੀਯਕੇ ਜ੍ਵਰੇਂਸਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ-ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਨ੍ਧੌ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana caturthakajvare sirAH (13) · Śloka 13

| ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯਾਧਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ||੧੩||

ਸ੦-ਚਤੁਰ੍ਥਕੇ ਜ੍ਵਰੇ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ਯਾਧੋਗਤਾਂ-ਅਨ੍ਯਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana sashUlaprAvAhikAyAM sirAH (14) · Śloka 14

ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੂਲਿਨ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਣਿਤੋ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ| |੧੪|

ਸ੦-ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਂ ਸ਼ੂਲਯੁਕ੍ਤਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੋਣਿਤਃ-ਕਠ੍ਯਾਃ, ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana shukrarogemeDhraroge ca sirAH (14) · Śloka 14

| ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਢ੍ਰਾਮਯੇ ਮੇਢ੍ਰੇ|੧੪|

ਸ੦-ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੋਗੇ ਮੇਢ੍ਰਰੋਗੇ ਚ ਮੇਡ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana galagaNDayoH sirAH (14) · Śloka 14

| ਊਰੁਗਾਂ ਗਲਗਣ੍ਡਯੋਃ||੧੪||

ਸ੦-ਗਲਗਣ੍ਡਯੋਸ਼੍ਚੋਭਯੋਰੂਰੁਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana gRudhrasyAM sirAH (15) · Śloka 15

ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ| |੧੫|

ਸ੦-ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਜਾਨੁਨਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana apacyAM sirAH (15) · Śloka 15

| ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧੋਪਚ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ|੧੫|

ਸ੦-ਅਪਚੀਸਂਜ੍ਞੇ ਰੋਗੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧੋ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਃ-ਜਙ੍ਘਾਨ੍ਤਰੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਃ (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੪|੫)

Adhikarana sakthishUle kroShTukashIrShake ca sirAH (15-16) · Śloka 16

| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ||੧੫|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯ ਸਕ੍ਥ੍ਯਰ੍ਤੌ, ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਕੇ| |੧੬|

ਸ੦-ਸਕ੍ਥਿਪੀਡਾਯਾਂ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਸ਼ੀਰ੍ਸਾਖ੍ਯੇ ਵਾਤਰੋਗਵਿਸ਼ੇਸੇ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana pAdadAhAdiShu ShaTsu sirAH (16-17) · Śloka 17

| ਪਾਦਦਾਹੇ ਖੁਡੇ ਹਰ੍ਸੇ ਵਿਪਾਦ੍ਯਾਂ ਵਾਤਕਣ੍ਟਕੇ||੧੬|| ਚਿਪ੍ਪੇ ਚ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਰਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਰ੍ਮਣਃ| |੧੭|

ਸ੦-ਪਾਦਦਾਹਾਦਿਸੁ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮਮਰ੍ਣ ਉਪਰਿ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਖੁਡਂ-ਵਾਤਰਕ੍ਤਮ੍|

Adhikarana vishvAcyAM sirAH (17) · Śloka 17

| ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਮਿਵ ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਮ੍|੧੭|

ਸ੦-ਵਿਸ਼੍ਵਾਚ੍ਯਾਂ ਗਧ੍ਰਸੀਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| "ਗਧ੍ਰਸ੍ਯਾਂ ਜਾਨੁਨੋਧਸ੍ਤਾਤ੍ " ਇਤਿ|

Adhikarana yathoktasirANAmadarshane tadAsannAH sirAH (17-18) · Śloka 18

| ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ||੧੭|| ਮਰ੍ਮਹੀਨੇ ਯਥਾਸਨ੍ਨੇ ਦੇਸ਼ੇਨ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਮ੍| |੧੮|

ਸ੦-ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸਤਿ ਮਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤੇ ਯਥਾਸਨ੍ਨੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵ੍ਯਾਧਿਵਸ਼ਾਦਪਰਾਂ ਵ੍ਯਧਯੇਤ੍|

Adhikarana sirAvyadhavidhiH kaNThordhasirANAM yantraNam (18-22) · Śloka 22

| ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਨੁਃ ਸਜ੍ਜਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣੋ ਬਲੀ||੧੮|| ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰਸਾਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਃ| ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਾਤਪਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋ ਜਾਨੂਚ੍ਚਾਸਨਸਂਸ੍ਥਿਤਃ||੧੯|| ਮਦੁਪਟ੍ਟਾਤ੍ਤਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜਾਨੁਸ੍ਥਾਪਿਤਕੂਰ੍ਪਰਃ| ਮੁਸ੍ਟਿਭ੍ਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਯੇ ਗਾਢਂ ਨਿਪੀਡਯੇਤ੍||੨੦|| ਦਨ੍ਤਪ੍ਰਪੀਡਨੋਤ੍ਕਾਸਗਣ੍ਡਾਧ੍ਮਾਨਾਨਿ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਪਸ੍ਠਤੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਚ੍ਚੈਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਵੇਸ੍ਟਯਨ੍ਨਰਃ||੨੧|| ਕਨ੍ਧਰਾਯਾਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਵਾਮਤਰ੍ਜਨੀਮ੍| ਏਸੋਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ਵਿਧਿਃ||੨੨||

ਸ੦-ਅਥੇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰ੍ਯੇ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਤਨੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਨੁਃ| ਤਥਾ, ਸਜ੍ਜਾਨਿ-ਪ੍ਰਗੁਣਾਨਿ, { ਸਰ੍ਵਾਣਿ } ਉਪਕਰਣਾਨਿ-ਵਸ੍ਤ੍ਰਸਣ੍ਡਪਟੋਦਕਸ੍ਨੇਹਗੈਰਿਕਾਦੀਨਿ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਜ੍ਜਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਃ| ਤਥਾ, ਬਲੀਪੁਸ੍ਟਃ| ਤਥਾ, ਕਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ-ਬਲਿਮਙ੍ਗਲਹੋਮਾਦਿਕਂ, ਯਸ੍ਯ ਸ ਕਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਃ| ਤਥਾ, ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਰਸਯੁਕ੍ਤੇਨਾਨ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਿਤਃ| ਤਥਾ, ਅਗ੍ਨਿਤਾਪਸ਼੍ਚਾਤਪਸ਼੍ਚ, ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਃ| ਤਥਾ, ਜਾਨੁਤੁਲ੍ਯੇ ਉਚ੍ਚਾਸਨੇ, ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ-ਸਮੁਪਵਿਸ੍ਟਃ| ਤਥਾ, ਮਦੁਨਾ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੇਣ, ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨਾਤ੍ਤੋ-ਗਹੀਤੋ ਬਦ੍ਧਃ ਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ, ਜਾਨੁਨੋਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤੌ ਕੂਰ੍ਪਰੌ ਯੇਨ ਸ ਏਵਮ੍| ਤਥਾ, ਮੁਸ੍ਟਿਭ੍ਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਰ੍ਭਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਯੇਤਿਸ਼ਯੇਨ ਪੀਡਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਦਨ੍ਤਪ੍ਰਪੀਡਨਾਦੀਨ੍ਯਾਚਰੇਤ੍| ਏਨਂ ਚਾਤੁਰਂ ਪਸ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਵਸਨਮਾਵੇਸ੍ਟਯਨ੍ਨਰੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ, ਤਥਾਨ੍ਤਃ-ਮਧ੍ਯੇ, ਵਾਮਤਰ੍ਜਨੀਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ| ਸਿਰਾਣਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣ ਏਸ ਵਿਧਿਃ-ਏਤਦ੍ਵਿਧਾਨਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ? ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਾਮ੍|

Adhikarana sirotthApanavidhiH (23) · Śloka 23

ਤਤੋ ਮਧ੍ਯਮਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਵੈਦ੍ਯੋਙ੍ਗੁਸ੍ਠਵਿਮੁਕ੍ਤਯਾ| ਤਾਡਯੇਤ੍|੨੩|

ਸ੦-ਤਤੋ-ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਵੈਦ੍ਯੋਙ੍ਗੁਸ੍ਠਵਿਮੁਕ੍ਤਯਾ ਵਾਮਪਾਣਿਜਯਾ ਮਧ੍ਯਮਯਾਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾ ਤਾਡਯੇਤ੍|

Adhikarana sirAlakShIkaraNavidhiH sirAmokShaNavidhiH (23-25) · Śloka 25

| ਉਤ੍ਥਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪੀਡਨੈਃ||੨੩|| ਕੁਠਾਰ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸਯੇਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਮਹਸ੍ਤਗਹੀਤਯਾ| ਫਲੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਨਿਸ੍ਕਮ੍ਪਂ ਸਿਰਾਂ, ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍||੨੪|| ਤਾਡਯਨ੍ ਪੀਡਯਂਸ਼੍ਚੈਨਾਂ| |੨੫|

ਸ੦-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਤਥਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪੀਡਨੈਰ੍ਵੋਤ੍ਥਿਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ, ਊਰ੍ਧ੍ਵਦਣ੍ਡਸਿਰਾਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸੁਨਿਸ੍ਕਮ੍ਪਂ ਵਾਮਹਸ੍ਤਗਹੀਤਯਾ ਕੁਠਾਰ੍ਯਾ ਸਿਰਾਂ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਯਥੈਵ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ਤਥੈਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ ਪੁਨਸ੍ਤਾਡਯਨ੍-ਵ੍ਯਥਯਨ੍, ਤਥਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਦਿਨਾ ਪੀਡਯਨ੍, ਏਨਾਂ-ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯਜਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਨਨੁ, ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਕਥਂ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ? ਯਤਃ 'ਅਪਵਾਦਵਿਸਯਂ ਪਰਿਹਤ੍ਯੋਤ੍ਸਰ੍ਗਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ' ਇਤਿ ਨ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੈਵ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਯੋਗੋਨੁਜ੍ਞਾਤਃ| ਤਥਾ ਚਾਹ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੨੬|੧੧)- "ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਚ ਤਤ੍ਸਿਰੋਦਰਯੋਰ੍ਵ੍ਯਧੇ|" ਇਤਿ| ਕੁਠਾਰ੍ਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸੋਭਿਹਿਤਃ (ਹ. ਸੂ. ਅ. ੨੬|੧੨)-"ਤਯੋਰ੍ਧ੍ਵਦਣ੍ਡਯਾਵਿਧ੍ਯੇਦੁਪਰ੍ਯਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼ਿਰਾਮ੍|" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਯੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍| ਅਤ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਜ੍ਞਾਪਕਮ੍| ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯ ਏਵ| ਯਦਯਮਾਚਾਰ੍ਯੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਸ਼੍ਲੋ.੩੩)-"ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਰੀਹਾਸ੍ਯਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍|" ਇਤਿ| ਅਨੇਨ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਾਰ ਇਦਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍,- ਬਹੁਮਾਂਸੇ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਂ ਨਿਕ੍ਸੇਪ੍ਯਮ੍, ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤ੍ਵਾਸ਼ਯਾਨੁਰੋਧੇਨ ਵ੍ਰੀਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕਾਰ੍ਯ ਇਤਿ| ਅਨੇਨੈਵਾਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਤਾ "ਪ੍ਰਮਾਣਪਰਿਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਂਸ਼ਯੇ ਮਾਤ੍ਰਚ੍ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਃ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਮਾਤ੍ਰਚ੍ ਕਤਃ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਸ੍ਪਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵਾ "ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਵ੍ਯਧੇ|" ਇਤਿ ਪਾਠਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਸ੍ਯ ਕੁਠਾਰਿਕਾਵਿਸਯੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇਤਿ|

Adhikarana upanAsikAyA vyadhanam (25) · Śloka 25

ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖੇਨ ਤੁ| ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨੋਨ੍ਨਮਯ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਨਾਸਿਕਾਮੁਪਨਾਸਿਕਾਮ੍||੨੫||

ਸ੦-ਅਗ੍ਰੇ-ਅਗ੍ਰਦੇਸ਼ੇ, ਨਾਸਿਕਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨੋਨ੍ਨਮਯ੍ਯ, ਉਪਨਾਸਿਕਾਂ- ਨਾਸਿਕਾਸਨ੍ਨਦੇਸ਼ਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ, ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana jihvAdhaH sirAvyadham (26) · Śloka 26

ਅਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਵਿਦਸ੍ਟਾਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਮ੍| |੨੬|

ਸ੦-ਆਭਿਮੁਖ੍ਯੇਨੋਨ੍ਨਤਾ-ਉਪਰਿ ਤਾਲੁਦੇਸ਼ੇ ਨੀਤਾ, ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਦਸ੍ਟਾ-ਵਿਦਸ੍ਟਾ, ਅਗ੍ਰੇ ਜਿਹ੍ਵਾ-ਅਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਾ, ਯੇਨਾਸਾਵਭ੍ਯੁਨ੍ਨਤਵਿਦਸ੍ਟਾਗ੍ਰਜਿਹ੍ਵਃ, ਤਸ੍ਯਾਧਃ-ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਜ੍ਜਿਹ੍ਵਾਯਾ ਏਵਾਧਸ੍ਤਾਤ੍, ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਂ-ਜਿਹ੍ਵਾਧਃਸ੍ਥਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਜਿਹ੍ਵਾਧਃ ਪਰਾਮਸ਼੍ਯਤੇ| ਜਿਹ੍ਵਾਧ ਆਸ਼੍ਰਯੋ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਿੜ੍ਰਾਯਾਃ, ਤਾਮ੍|

Adhikarana grIvAsirANAM yantraNam (26) · Śloka 26

| ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍ਸ੍ਤਨਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧੇ||੨੬||

ਸ੦-ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਸਿਰਾਣਾਂ ਵ੍ਯਧੋ-ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਤਨਯੋਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍-ਵਾਸਸਾ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍|

Adhikarana bhujasirANaM yantraNam (27) · Śloka 27

ਪਸਾਣਗਰ੍ਭਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਨੁਸ੍ਥੇ ਪ੍ਰਸਤੇ ਭੁਜੇ| ਕੁਕ੍ਸੇਰਾਰਭ੍ਯ ਮਦਿਤੇ ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਬਦ੍ਧੋਰ੍ਧ੍ਵਪਟ੍ਟਕੇ||੨੭||

ਸ੦-ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਭੌ ਹਸ੍ਤੌ ਯਸ੍ਯ, ਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਭੁਜੇ ਜਾਨੁਸ੍ਥੇ-ਜਾਨੁਪਸ੍ਠਸ੍ਥਿਤੇ, ਪ੍ਰਸਤੇ-ਪ੍ਰਸਾਰਿਤੇ| 'ਭੁਜੇ' ਇਤ੍ਯੇਕਵਚਨਮਤਨ੍ਤ੍ਰਮ੍, ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਹਿ ਭੁਜੌ ਗਹ੍ਯੇਤੇ| ਕੁਕ੍ਸੇਰਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਗ੍ਰੀਵਂ ਤਾਵਨ੍ਮਦਿਤੇ- ਮਲਿਤੇ| ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ? ਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਿਤਸਿਰਾਵ੍ਯਰ੍ਧਾਰ੍ਹੇਙ੍ਗੇ| ਤਥਾ ਬਦ੍ਧ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਟ੍ਟਕੋ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਿਰਾਮ੍|

Adhikarana hastasirANAM yantraNam (28-29) · Śloka 29

ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਧਸ੍ਤਸ਼ਿਰਾਂ ਬਾਹਾਵਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਕੂਰ੍ਪਰੇ| ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੁਸ੍ਟਿਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਗਾਰ੍ਭਿਣਮ੍||੨੮|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੇਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ| |੨੯|

ਸ੦-ਹਸ੍ਤਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕਥਮ੍ ? ਬਾਹਾਵਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਕੂਰ੍ਪਰੇ,-ਅਨਾਕੁਞ੍ਚਿਤਃ-ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਃ, ਕੂਰ੍ਪਰੋ ਯਸ੍ਯ ਬਾਹੋਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍| ਤਥਾ, ਸੁਖੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ-ਸੁਖਾਸੀਨਸ੍ਯ| ਤਥਾ, ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍ ? ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠੇਨ ਗਰ੍ਭਿਣਂ-ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਗਰ੍ਭਿਣਮ੍| ਗੂਢਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਂ ਮੁਸ੍ਟਿਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ, ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨਾਦੁਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪਰਿਮਾਣੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana pArshvasirANAM yantraNam (29) · Śloka 29

| ਵਿਧ੍ਯੇਦਾਲਮ੍ਬਮਾਨਸ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸਿਰਾਮ੍||੨੯||

ਸ੦-ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਾਲਮ੍ਬਮਾਨਸ੍ਯ-ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤੁ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਮਾਸਜਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana meDhrasirANAM yantraNam (30) · Śloka 30

ਪ੍ਰਹਸ੍ਟੇ ਮੇਹਨੇ| |੩੦|

ਸ੦-ਪ੍ਰਹਸ੍ਟੇ-ਸ੍ਤਬ੍ਧੇ, ਮੇਢ੍ਰੇ ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana ja~gghAsirANAM yantraNam (30) · Śloka 30

ਜਙ੍ਘਾਸਿਰਾਂ ਜਾਨੁਨ੍ਯਕੁਞ੍ਚਿਤੇ| |੩੦|

ਸ੦-ਜਾਨੁਨ੍ਯਕੁਞ੍ਚਿਤੇ ਸ੍ਪਸ੍ਟੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸਤਿ, ਜਙ੍ਘਾਯਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana pAdasirANAM yantraNam (30-32) · Śloka 32

| ਪਾਦੇ ਤੁ ਸੁਸ੍ਥਿਤੇਧਸ੍ਤਾਜ੍ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰ੍ਨਿਪੀਡਿਤੇ||੩੦|| ਗਾਢਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਾਗੁਲ੍ਫਂ ਚਰਣੇ ਤਸ੍ਯ ਚੋਪਰਿ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਕੁਞ੍ਚਿਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਰੂਢੇ ਹਸ੍ਤਵਤ੍ਤਤਃ||੩੧|| ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮ੍| |੩੨|

ਸ੦-ਸੁਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਮ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਪਾਦੇ ਸਤਿ ਪਾਦਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤਥਾ ਜਾਨੁਸਨ੍ਧੇਰਧਸ੍ਤਾਦਾਗੁਲ੍ਫਂ-ਗੁਲ੍ਫਂ ਯਾਵਤ੍, ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਗਾਢਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੀਡਿਤੇ ਸਤਿ, ਤਸ੍ਯ ਚਰਣਸ੍ਯੋਪਰਿ-ਉਪਰਿਸ੍ਟਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਚਰਣ ਈਸਤ੍ਸਙ੍ਕੁਚਿਤੇ, ਤਥਾ ਆਰੂਢੇ-ਤਤ੍ਕਲਿਤੇ ਸਤਿ, ਤਤੋ ਹਸ੍ਤਵਤ੍-ਵੇਧ੍ਯਸ੍ਥਾਨਾਦੁਪਰਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਪਟ੍ਟਿਕਾਂ, ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍|

Adhikarana anuktasirANAM yantraNam (32) · Śloka 32

ਇਤ੍ਥਮਨੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇਸੁ ਤਤ੍ਤਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਮੁਪਾਯਵਿਤ੍||੩੨||

ਸ੦-ਇਤ੍ਥਂ-ਅਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯਨ੍ਤ੍ਰਲਕ੍ਸਣੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇਨ, ਅਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਸੌਕਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇਸੁ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਤ੍ਤਦ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍, ਉਪਾਯਜ੍ਞੋ ਵੈਦ੍ਯਃ|

Adhikarana vrIhimukhasya nikhananam kuThArikAyA nikhananam (33) · Śloka 33

ਮਾਂਸਲੇ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਰੀਹ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰਕਮ੍| ਯਵਾਰ੍ਧਮਸ੍ਥ੍ਨਾਮੁਪਰਿ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯਨ੍ ਕੁਠਾਰਿਕਾਮ੍||੩੩||

ਸ੦-ਮਾਂਸਲੇ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵੇ ਵ੍ਰੀਹਿਮੁਖਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵ੍ਰੀਹਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਮੁਪਰਿ ਕੁਠਾਰਿਕਾਂ ਯਵਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਂ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ? ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯਨ੍|

Adhikarana samyagviddhAlakShaNam (34) · Śloka 34

ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਧਾਰਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਮੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| |੩੪|

ਸ੦-ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧੇ ਸਤਿ(ਦ੍ਵਾ ਸਤੀ) ਧਾਰਾਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਮੁਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍|

Adhikarana durviddhAlakShaNam atividdhAlakShaNam (34-35) · Śloka 35

| ਅਲ੍ਪਕਾਲਂ ਵਹਤ੍ਯਲ੍ਪਂ, ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਤੈਲਚੂਰ੍ਣਨੈਃ||੩੪|| ਸਸ਼ਬ੍ਦਮਤਿਵਿਦ੍ਧਾ ਤੁ ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ| |੩੫|

ਸ੦-ਅਲ੍ਪਂ ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਤੀ ਸਿਰਾ ਸ੍ਤੋਕਂ ਕਾਲਂ ਵਹਤਿ| ਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਧਾ-ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਤੀ, ਸਿਰਾ ਤੈਲਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਨੈਃ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਅਤਿਵਿਦ੍ਧਾ ਤੁ ਸਿਰਾ ਸਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ੍ਰਵੇਤ੍| ਦੁਃਖੇਨ-ਕਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਧਾਰ੍ਯਤੇ|

Adhikarana raktAvarodhakAraNAni (35-36) · Śloka 36

| ਭੀਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਕੁਣ੍ਠਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਿਤਪ੍ਤਯਃ||੩੫|| ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਵੇਗਿਤਾਸ੍ਵੇਦਾ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਰੁਤਿਹੇਤਵਃ| |੩੬|

ਸ੦-ਭੀਮੂਰ੍ਛਾਦਯੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਰਵਣਹੇਤਵਃ| ਭੀਃ-ਭਯਮ੍| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ-ਮੋਹਸ੍ਤਮਸੀਵ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ| ਯਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮ੍-ਅਗਾਢਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੀਡਨਮ੍| ਤਥਾ, ਕੁਣ੍ਠਂ-ਭਗ੍ਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮ੍| ਤਥਾ, ਅਤਿਤਪ੍ਤਿਃ-ਅਤਿਸੌਹਿਤ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਂ-ਨਿਰ੍ਬਲਤਾ| ਵੇਗਿਤਾ-ਸਞ੍ਜਾਤਵੇਗਤ੍ਵਮ੍| ਅਸ੍ਵੇਦਃ-ਸ੍ਵੇਦਾਯੋਗਃ| ਯਤਸ਼੍ਚੈਤੇ ਰੁਧਿਰਸ੍ਯਾਸ੍ਰੁਤਿਹੇਤਵਸ੍ਤਤੋ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤਾਵੇਤੇ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯਾਃ|

Adhikarana samyaksrAvArthamauShadham (36-37) · Śloka 37

| ਅਸਮ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵੇਲ੍ਲਵ੍ਯੋਸਨਿਸਾਨਤੈਃ||੩੬|| ਸਾਗਾਰਧੂਮਲਵਣਤੈਲੈਰ੍ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰਾਮੁਖਮ੍| |੩੭|

ਸ੦-ਅਸਮ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਵੇਲ੍ਲਾਦਿਭਿਃ ਸਿਰਾਵਦਨਂ ਦਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍|

Adhikarana samyaksrAvanirvAhArthamauShadham (37) · Śloka 37

| ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਤੈਲੇਨ ਲਵਣੇਨ ਚ||੩੭||

ਸ੦-ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਕੋਸ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਤੈਲਲਵਣਾਭ੍ਯਾਂ ਦਿਹ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana duShThAsramevAgre sirAH sravanti (38) · Śloka 38

ਅਗ੍ਰੇ ਸ੍ਰਵਤਿ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਂ ਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਿਵ ਪੀਤਿਕਾ| |੩੮|

ਸ੦-ਯਥਾ ਰਾਗਪੀਤਿਕਾਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਾਤ੍ ਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਗ੍ਰੇ-ਪੂਰ੍ਵਂ, ਪੀਤਿਕਾ ਸ੍ਰਵਤਿ, ਏਵਂ ਦੁਸ੍ਟਾਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਾਦੇਕਲੋਲੀਭੂਤਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੁਸ੍ਟਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ|

Adhikarana svayaM sthitaM raktaM nAharet (38) · Śloka 38

| ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਤਿਸ੍ਠੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧਂ ਤਦਿਤਿ ਨਾਹਰੇਤ੍||੩੮||

ਸ੦-ਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ-ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਨਾ, ਯਤ੍ ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍-ਨ ਸ੍ਰਵੇਤ੍, ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤਦਿਤਿ ਨਾਹਰੇਤ੍-ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍, ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana mUrcchAyAM pratIkAraH (39) · Śloka 39

ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਵੀਜਿਤੇ ਵ੍ਯਜਨੈਃ ਪੁਨਃ| ਸ੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਪਰੇਦ੍ਯੁਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹੇਪਿ ਵਾ||੩੯||

ਸ੦-ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਵ੍ਯਜਨੈਰ੍ਵੀਜਿਤੇ-ਸਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੇਨਰੇ ਸਤਿ, ਪੁਨਰਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਪੁਨਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਤ੍ਵਾਤੁਰੇਸ਼ੁਦ੍ਧਮਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਨਿ ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਕਦਾ ਤਰ੍ਹਿ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਅਪਰੇਦ੍ਯੁਃ,-ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਿਨੇ, ਤ੍ਰ੍ਯਹੇਪਿ ਵਾ-ਤਤੀਯੇ ਵਾਹ੍ਨਿ, ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|

Adhikarana vAtaduShTaraktasya lakShaNam (40) · Śloka 40

ਵਾਤਾਚ੍ਛ੍ਯਾਵਾਰੁਣਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਵੇਗਸ੍ਰਾਵ੍ਯਚ੍ਛਫੇਨਿਲਮ੍| |੪੦|

ਸ੦-ਵਾਤਾਤ੍ ਸ਼੍ਯਾਵਾਦਿਲਕ੍ਸਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana pittaduShTarakasya lakShaNam (40) · Śloka 40

| ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪੀਤਾਸਿਤਂ ਵਿਸ੍ਰਮਸ੍ਕਨ੍ਦ੍ਯੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਮ੍||੪੦||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪੀਤਾਦਿਲਕ੍ਸਣਮਸ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਸ੍ਕਨ੍ਦਿ-ਅਸ੍ਤ੍ਯਾਨਮ੍, ਉਸ੍ਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਸਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਂ ਚ|

Adhikarana kaphaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

ਕਫਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਕ੍ਪਾਣ੍ਡੁ ਤਨ੍ਤੁਮਤ੍ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਘਨਮ੍| |੪੧|

ਸ੦-ਕਫਾਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਦਿਲਕ੍ਸਣਮਸਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana dvandvaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

| ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਂ ਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍|੪੧|

ਸ੦-ਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana tridoShaduShTaraktasya lakShaNam (41) · Śloka 41

| ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਮਲਿਨਾਵਿਲਮ੍||੪੧||

ਸ੦-ਤ੍ਰਿਦੋਸਰਕ੍ਤਂ ਮਲਿਨਂ-ਕਲੁਸਂ, ਆਵਿਲਂ-ਘਨਂ ਚ| ਏਤਚ੍ਚ ਦੋਸਤ੍ਰਯਸਂਸਰ੍ਗਲਕ੍ਸਣਾਦਧਿਕਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਨ ਚੈਤਾਵਦੇਵ ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਕ੍ਸਣਂ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍|

Adhikarana srAvapramANam (42) · Śloka 42

ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਬਲਿਨੋਪ੍ਯਸ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ਪਰਮ੍| ਅਤਿਸ੍ਰੁਤੌ ਹਿ ਮਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦਾਰੁਣਾ ਵਾ ਚਲਾਮਯਾਃ||੪੨||

ਸ੦-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮਸ੍ਰਂ ਬਲਿਨੋਪਿ-ਕਿਂ ਪੁਨਰਬਲਿਨਃ, ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ ਪਰਂ-ਅਧਿਕਂ, ਨ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| { ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ- } ਅਤਿਸ੍ਰਾਵੇ ਹਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ, ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਵਾਤਰੋਗਾਸ਼੍ਚ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਃ ਸ੍ਯੁਃ|

Adhikarana atisrAve bheShajam (43) · Śloka 43

ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਰਸਕ੍ਸੀਰਰਕ੍ਤਪਾਨਾਨਿ ਭੇਸਜਮ੍| |੪੩|

ਸ੦-ਤਤ੍ਰ-ਰਕ੍ਤਾਤਿਸ੍ਰੁਤੌ, ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਭੇਸਜਮ੍|

Adhikarana srutaraktasyAnantaraM kRutyam (43-44) · Śloka 44

| ਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਨੈਰ੍ਯਨ੍ਤ੍ਰਮਪਨੀਯ ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ||੪੩|| ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਤੈਲਪ੍ਲੋਤਾਕ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਨੀਯਂ ਸਿਰਾਮੁਖਮ੍| |੪੪|

ਸ੦-ਸ੍ਰੁਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਿਮੁਰ੍ਚ੍ਯ-ਮਨ੍ਦਂ ਮਨ੍ਦਮਪਨੀਯ, ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ, ਤੈਲਪ੍ਲੋਤੇਨਾਕ੍ਤਂ ਸਦ੍ਬਨ੍ਧਨੀਯਮ੍|

Adhikarana asamyakshuddhaupunaH srAvakAlaH (44-45) · Śloka 45

| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਭੂਯਃ ਸਾਯਮਹ੍ਨ੍ਯਪਰੇਪਿ ਵਾ||੪੪|| ਸ੍ਨੇਹੋਪਸ੍ਕਤਦੇਹਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸਾਦ੍ਵਾ ਭਸ਼ਦੂਸਿਤਮ੍| |੪੫|

ਸ੦-ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ-ਵਾਤਾਦਿਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਲਕ੍ਸਣੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ, ਭੂਯਃ-ਪੁਨਃ, ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਕਦਾ ? ਸਾਯਂ-ਅਪਰਾਹ੍ਨੇ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦਿਨੇ| ਅਥਵਾ, ਅਪਰੇਹ੍ਨਿ-ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਿਨੇ| ਅਥਵਾ ਸ੍ਨੇਹੇਨੋਪਸ੍ਕਤੋਭਾਵਿਤੋ, ਦੇਹੋ ਯਸ੍ਯ ਤਥਾਵਿਧਸ੍ਯ ਭਸ਼ਦੂਸਿਤਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਂ, ਪਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਏਵਮਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਾਯਮਹ੍ਨ੍ਯਪਰੇ ਪਕ੍ਸਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਾ ਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰਿਮਾਣਮੇਵ ਸ੍ਰਾਵਯੇਨ੍ਨ ਤਤੋਧਿਕਮਿਤਿ ਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤੌ ਕ੍ਰਮਃ| ਪ੍ਰਸ੍ਥਪਰਿਮਾਣਂ ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ ਗਦਿਤਮ੍ "ਵਮਨੇ ਚ ਵਿਰੇਕੇ ਚ ਰਕ੍ਤਾਤੀਸਾਰਯੋਰਪਿ| ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਪਲਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀਸਿਣਃ||" ਇਤਿ|

Adhikarana ki~jcidduShTaraktasheShe~api na srutiH (45-46) · Śloka 46

| ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ੇਸੇ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰੇ ਨੈਵ ਰੋਗੋਤਿਵਰ੍ਤਤੇ||੪੫|| ਸਸ਼ੇਸਮਪ੍ਯਤੋ ਧਾਰ੍ਯਂ ਨ ਚਾਤਿਸ੍ਰੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍| |੪੬|

ਸ੦-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੇਸੇ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤੇ ਨੈਵ ਰੋਗੋ-ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ, ਅਤਿਵਰ੍ਤਤੇ-ਕ੍ਰਿਯਾਪਥਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਮਸੌ ਨਾਸਾਦਯਤਿ| ਅਤੋ ਦੁਸ੍ਟਮਪਿ ਰਕ੍ਤਂ ਸਸ਼ੇਸਂ ਧਾਰ੍ਯਮ੍| ਨਾਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਤਿਸ੍ਰੁਤਿਮਾਚਰੇਤ੍, ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਪ੍ਯਧ੍ਯਗੀਸ੍ਟ (?) "ਸਸ਼ੇਸਂ ਦੁਸ੍ਟਰੁਧਿਰਮਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸਣਃ| ਨ ਚਾਤਿਪ੍ਰਸ੍ਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੇਸਂ ਸਂਸ਼ਮਨੈਰ੍ਜਯੇਤ੍||" ਇਤਿ|

Adhikarana duShTaraktasheShasya shRu~ggAdibhirharaNam (46) · Śloka 46

| ਹਰੇਚ੍ਛਙ੍ਗਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੇਸਮ੍|੪੬|

ਸ੦-ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗਤੁਮ੍ਬਘਟਿਕਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰੇਤ੍, ਨ ਤੁ ਸਿਰਯਾ|

Adhikarana athavA tasya shItopacArAdibhiH prasAdanam (46-47) · Śloka 47

| ਪ੍ਰਸਾਦਮਥਵਾ ਨਯੇਤ੍||੪੬|| ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ੁਦ੍ਧਿਵਿਸ਼ੋਸਣੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਮਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਮੇਵਮੇਵ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍||੪੭||

ਸ੦-ਅਥਵਾ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੇਣ, ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਕ੍ਰਿਯਯਾ, ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਦਿਰੂਪਯਾ, ਵਿਸ਼ੋਸਣੇਨ-ਲਙ੍ਘਨਰੂਪੇਣ, ਤਦ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍-ਕਲੁਸਤਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤ੍ਵਮੁਪਪਾਦਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਰੁਧਿਰਂ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰੇਣ (ਚਾਰਾਦਿਨਾ) ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍| ਯਾਵਦਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤ-ਅਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਰੁਧਿਰਂ, ਏਵਮੇਵ-ਅਨੇਨੈਵ ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਾਦਿਨਾ, ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਨਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਹਰਣੇ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਾਦਿਨਾ ਯਤਨੀਯਮ੍, ਅਨੁਦ੍ਰਿਕ੍ਤਰਕ੍ਤਨਿਰ੍ਹਰਣਸ੍ਯ ਸਾਪਾਯਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana atisrAve stambhanam (48) · Śloka 48

ਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤਿਸ੍ਠਤਿ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਮਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| |੪੮|

ਸ੦-ਰਕ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤਿਸ੍ਠਤਿ-ਸ੍ਥਿਤਿਮਲਭਮਾਨੇ, ਤ੍ਵਰਿਤਮੇਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ-ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਂ, ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਯਤਨਤ੍ਵਾਤ੍|

Adhikarana stambhana visheShaH (48-50) · Śloka 50

| ਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪਤ੍ਤਙ੍ਗਮਾਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਗੈਰਿਕੈਃ||੪੮|| ਮਤ੍ਕਪਾਲਾਞ੍ਜਨਕ੍ਸੌ ਮਮਸੀਕ੍ਸੀਰਿਤ੍ਵਗਙ੍ਕੁਰੈਃ| ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਦ੍ਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਹਿਮਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੯|| ਤਾਮੇਵ ਵਾ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦ੍ਵ੍ਯਧਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਸਿਰਾਮੁਖਂ ਵਾ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਦਹੇਤ੍ਤਪ੍ਤਸ਼ਲਾਕਯਾ||੫੦||

ਸ੦-ਰੋਧ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਿਰਾਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਵਿਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਹਿਮਂ-ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ, ਪਿਬੇਤ੍| ਤਾਮੇਵ-ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਿਦ੍ਧਾਂ, ਸਿਰਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਵ੍ਯਧਾਦਨਨ੍ਤਰਂ, ਅਵ੍ਯਵਹਿਤਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸਿਰਾਦ੍ਵਾਰਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਕਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਨੋਪਤਪ੍ਤਯਾ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana srutaraktasya pathyaniyamakAlAvadhiH (51) · Śloka 51

ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨ ਯਾਵਤ੍| ਦੋਸਾਃ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਾ ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਤਾਵਦ੍ਧਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਭਾਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍||੫੧||

ਸ੦-ਯਨ੍ਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨੇਨੋਨ੍ਮਾਰ੍ਗਗਾਃ-ਸ੍ਵਮਾਰ੍ਗਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਸਮਾਸ਼੍ਰਯਣੇਨੋਤ੍ਪਥਂ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾਃ| ਕਿਂਭੂਤਾ ਦੋਸਾਃ? ਪ੍ਰਦਸ੍ਟਾਃ, ਤਥਾਵਿਧਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ |ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਵਦ੍ਧਿਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਭਾਕ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍-ਹਿਤਾਵਾਹਾਰਵਿਹਾਰੌ ਭਜੇਤ੍| "ਭਜੋ ਣ੍ਵਿਃ ਇਤਿ ਣ੍ਵਿਃ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana pathyam ukte pathye yuktiH (52) · Śloka 52

ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਲਘੁ ਦੀਪਨੀਯਂ ਰਕ੍ਤੇਪਨੀਤੇ ਹਿਤਮਨ੍ਨਪਾਨਮ੍| ਤਦਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹ੍ਯਨਵਸ੍ਥਿਤਾਸ ਗਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਿਤਿ ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਃ||੫੨||

ਸ੦-ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰਾਵਿਤੇਨ੍ਨਪਾਨਂ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਂ ਹਿਤਮ੍| ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣਂ ਹ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਦੂਸਯੇਤ੍| ਅਤਿਸ਼ੀਤਂ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਂ ਸਾਦਯੇਤ੍| ਤਥਾ, ਲਘੁ-ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਮਾਤ੍ਰਾਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦਿਨਾ ਵਾ, ਤਥਾ ਦੀਪਨੀਯਮ੍| ਕੁਤ ਏਵਮਨ੍ਨਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਸ਼ਰੀਰਮਨਵਸ੍ਥਿਤਂ-ਚਲਿਤਵਤ੍ਤਿ, ਰਕ੍ਤਂ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤਦੇਵਂਭੂਤਂ ਭਵਤਿ| ਤਚ੍ਚਾਸਕ੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਧਾਰੋ, ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਪਿਤ੍ਤਂ, ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਃ| ਤਥਾ ਚ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ (ਹ. ਸ਼ਾ. ਅ. ੩|੯੦)- "ਪਿਤ੍ਤਂ ਵਹ੍ਨਿਃ" ਇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍-ਮਹਤਾ ਯਤ੍ਨੇਨ, ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਾਦਿਨਾਹਾਰਵਿਹਾਰੇਣ ਰਕ੍ਸਿਤਵ੍ਯਃ|

Adhikarana vishuddharaktasya lakShaNam (27) · Śloka 27

ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾ- ਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਮਵ੍ਯਾਹਤਪਕ੍ਤਵੇਗਮ੍| ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਂ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲੋਪਪਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ||੫੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੭||

ਸ੦-ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ, ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਨਿ ਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਰ੍ਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍| ਤਥਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਾਭਿਪ੍ਰੇਤਾਨ੍, ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਂ-ਅਭਿਲਸਨ੍ਤਮ੍| ਤਥਾ, ਪਕ੍ਤੁਰ੍ਵੇਗਃ-ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍, ਅਵ੍ਯਾਹਤਃ-ਅਨਭਿਭੂਤਃ, ਪਕ੍ਤਵੇਗੋ ਯਸ੍ਯ ਤਮਵ੍ਯਾਹਤਪਕ੍ਤਵੇਗਮ੍| ਤਥਾ, ਸੁਖਾਨ੍ਵਿਤਂ-ਆਰੋਗ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਤਿਮਾਪਨ੍ਨਮ੍| ਤਥਾ ਪੁਸ੍ਟਿਬਲਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰੁਸਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਇਤਿ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍| "ਮਧੁਰਂ ਲਵਣਂ" ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤੁ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਲਕ੍ਸਣਮਭਿਹਿਤਮਿਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਰ੍ਵਤ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੭||