28. bhagandarapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਵ੍ਰਣਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ ਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਦਮਾਚਸ੍ਟੇ-

Adhikarana bhagandarapratiShedhAdhyAyaH bhagandarasya nidAnaM lakShaNaM ca (2-5) · Śloka 5

ਅਥਾਤੋ ਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸ਼ੁਤ੍ਰੇ||੨|| ) ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਕਠਿਨੋਤ੍ਕਟਕਾਸਨੈਃ| ਅਰ੍ਸ਼ੋਨਿਦਾਨਾਭਿਹਿਤੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਨਿਸੇਵਿਤੈਃ||੧|| ਅਨਿਸ੍ਟਾਦਸ੍ਟਪਾਕੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਵਾ ਸਾਧੁਗਰ੍ਹਣੈਃ| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪਿਟਿਕਾਪੂਰ੍ਵੋ ਯੋਙ੍ਗੁਲੇ ਹ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇਪਿ ਵਾ||੨|| ਪਾਯੋਰ੍ਵ੍ਰਣੋਨ੍ਤਰ੍ਬਾਹ੍ਯੋ ਵਾ ਦੁਸ੍ਟਾਸਙ੍ਮਾਂਸਗੋ ਭਵੇਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸਗਤਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਤ੍ਮਕਃ||੩|| ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਦਾਰਯਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਵਤਃ| ਭਗਬਸ੍ਤਿਗੁਦਾਂਸ੍ਤੇਸੁ ਦੀਰ੍ਯਮਾਣੇਸੁ ਭੂਰਿਭਿਃ||੪|| ਵਾਤਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਖੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਵਮਤਿ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| |੫|

ਸ੦-ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਾਦਿਗਮਨਾਦਿਭਿਰਰ੍ਸ਼ੋਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤੈਰਪਰੈਰਪਿ ਨਿਸੇਵਿਤੈਰਸ਼ੁਭਪੁਰਾਕਤਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਸਦ੍ਯੋ ਵਾ ਸਾਧੁਨਿਨ੍ਦਾਭਿਃ ਪਾਯੋਰਙ੍ਗੁਲੇ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ ਵਾ ਯੋ ਵ੍ਰਣੋਨ੍ਤਰ੍ਬਾਹ੍ਯੋ ਵਾ ਬਾਹੁ ਲ੍ਯੇਨ ਪਿਟਿਕਾਪੂਰ੍ਵਾ ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਮਾਂਸਗੋ ਬਸ੍ਤਿਮੂਤ੍ਰਾਸ਼ਯਸਮੀਪਗਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਸ੍ਵਭਾਵਃ ਸ ਭਗਨ੍ਦਰਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਂ-ਭਗਾਦੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦਾਰਯਤਿ, ਕ੍ਰਿਯਾਰਹਿਤਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ| ਤੇਸੁ-ਭਗਾਦਿਸੁ, ਸ਼ੀਰ੍ਯਮਾਣੇਸੁ ਖੈਃ-ਛਿਦ੍ਰੈਃ, ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਾਤਾਦੀਨ੍ ਵਮਤਿ|

Adhikarana bhaga aShTavidhatvam (5) · Śloka 5

| ਦੋਸੈਃ ਪਥਗ੍ਯੁਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਗਨ੍ਤੁਃ ਸੋਸ੍ਟਮਃ ਸ੍ਮਤਃ||੫||

ਸ੦-ਭਗਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣੋ ਦੋਸੈਃ ਪਥਕ੍ ਤ੍ਰਿਧਾ| ਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ| ਸਰ੍ਵੈਰੇਕਃ| ਆਗਨ੍ਤੁਰਸ੍ਟਮੋ ਗਦਿਤਃ|

Adhikarana apavkashophasya piTikAtvam pavkoshophasya bhagandaratvam (6) · Śloka 6

ਅਪਕ੍ਵਂ ਪਿਟਿਕਾਮਾਹੁਃ ਪਾਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍| |੬|

ਸ੦-ਅਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫਂ ਪਿਟਿਕਾਂ ਕਥਯਨ੍ਤਿ| ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮਾਹੁਃ|

Adhikarana bhagandarakRut piTikAyA lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| ਗੂਢਮੂਲਾਂ ਸਸਂਰਮ੍ਭਾਂ ਰੁਗਾਢ੍ਯਾਂ ਰੂਢਕੋਪਿਨੀਮ੍||੬|| ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਟਿਕਾਂ ਨ ਤ੍ਵਤੋਨ੍ਯਥਾ| |੭|

ਸ੦-ਪਿਟਿਕਾਂ ਗੂਢਮੂਲਾਦਿਗੁਣਾਂ ਭਗਨ੍ਦਰਕਰੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਤੋਨ੍ਯਥਾ-ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ, ਪਿਟਿਕਾਮਾਤ੍ਰਾਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtajAyAH piTikAyA lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਾ ਤੋਦਭੇਦਸ੍ਫੁਰਣਰੁਕ੍ਕਰੀ||੭|| ਪਿਟਿਕਾ ਮਾਰੁਤਾਤ੍| |੮|

ਸ੦-ਤੇਸੁ ਮਧ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਯਾਵਾਦਿਗੁਣਾ ਪਿਟਿਕਾ ਪਵਨਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana pittajAyAH piTikAyA lakShaNam (8) · Śloka 8

ਪਿਤ੍ਤਾਦੁਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਵਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ| ਰਾਗਿਣਿ ਤਨੁਰੂਸ੍ਮਾਢ੍ਯਾ ਜ੍ਵਰਧੂਮਾਯਨਾਨ੍ਵਿਤਾ||੮||

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪਿਟਿਕੋਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵੇਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾ ਰਾਗਾਦਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana kaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

ਸ੍ਥਿਰਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਮਹਾਮੂਲਾ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕਣ੍ਡੁਮਤੀ ਕਫਾਤ੍| |੯|

ਸ੦-ਕਫਾਤ੍ ਪਿਟਿਕਾ ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਗੁਣਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtapittajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

| ਸ਼੍ਯਾਵਾ ਤਾਮ੍ਰਾ ਸਦਾਹੋਸਾ ਘੋਰਰੁਗ੍ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਾ||੯||

ਸ੦-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਪਿਟਿਕਾ ਸ਼੍ਯਾਵਦਿਗੁਣਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vAtakaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (10) · Śloka 10

ਪਾਣ੍ਡੁਰਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਾਸ਼੍ਯਾਵਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਪਾਕਾ ਕਫਾਨਿਲਾਤ੍| |੧੦|

ਸ੦-ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪਵਨਾਤ੍ ਪਿਟਿਕਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਦਿਗੁਣਾ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤਜਸ੍ਤੁ ਭਗਨ੍ਦਰਃ "ਅਰ੍ਸ਼ਃਸ(ਦੁਰ੍ਨਾ)ਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ" (ਸ਼੍ਲੋ.੧੫) ਇਤ੍ਯਾਰਭ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਿਸ੍ਯਤਿ| ਤੇਨੇਹ ਤਤ੍ਪਿਟਿਕਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਤਾ ਨਾਭਿਹਿਤਾ|

Adhikarana sarvajAyAH piTikAyA lakShaNam (10-11) · Śloka 11

| ਪਾਦਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸਮਾ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧਵ੍ਯਥਾ||੧੦|| ਸ਼ੂਲਾਰੋਚਕਤਡ੍ਦਾਹਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰੁਪਦ੍ਰੁਤਾ| |੧੧|

ਸ੦-ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦੋਸੈਃ ਪਾਦਾਙੁਸ੍ਠਤੁਲ੍ਯਾ ਨਾਨਾਵਿਧਵ੍ਯਥਾ ਸ਼ੂਲਾਦਿਭਿਰੁਪਦ੍ਰੁਤਾ ਪਿਟਿਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana etAH pakvA vraNA bhavanti (11) · Śloka 11

ਵ੍ਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਪਕ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍| |੧੧|

ਸ੦-ਤਾਸ਼੍ਚ ਪਿਟਿਕਾਃ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍-ਅਯਤ੍ਨਾਤ੍, ਪਕ੍ਵਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਵ੍ਰਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ|

Adhikarana 1 shataponakasya bhagandarasya lakShaNam (11-13) · Śloka 13

| ਤਤ੍ਰ ਵਾਤਜਾ||੧੧|| ਚੀਯਤੇਣੁਮੁਖੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਅਚ੍ਛਂ ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਰਾਸ੍ਰਾਵਮਜਸ੍ਰਂ ਫੇਨਸਂਯੁਤਮ੍||੧੨|| ਸ਼ਤਪੋਨਕਸਂਜ੍ਞੋਯਮ੍| |੧੩|

ਸ੦-ਤੇਸੁ ਮਧ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਜਾ ਪਿਟਿਕਾ ਸ਼ਤਪੋਨਕਵਤ੍-ਤਿਤ ਉਵਤ੍, ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਦ੍ਵਾਰੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚੀਯਤੇ| ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣੈਃ ? ਅਚ੍ਛਂ-ਤਨੁਂ, ਆਸ੍ਰਾਵਂ ਸਹ ਫੇਨਮਨਵਰਤਂ ਸ੍ਰਵਦ੍ਭਿਃ| ਅਯਂ ਸ਼ਤਪੋਨਕਸਂਜ੍ਞੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ|

Adhikarana 2 uShTragrIvasya bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਜਃ| |੧੩|

ਸ੦-ਪਿਤ੍ਤਜਸ੍ਤੁ ਭਗਨ੍ਦਰ ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾਖ੍ਯਃ|

Adhikarana 3 paristrAviNo bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

| ਬਹੁਪਿਚ੍ਛਾਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਕਫੋਦ੍ਭਵਃ||੧੩||

ਸ੦-ਕਫੋਤ੍ਥੋ ਭਗਨ੍ਦਰੋ ਬਹੁਪਿਚ੍ਛਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ ਚ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵੀ ਕਥ੍ਯਤੇ|

Adhikarana 4 parikShepiNo bhagandarasya lakShaNam (14) · Śloka 14

ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਗੁਦਂ ਗਤਿਃ| ਜਾਯਤੇ ਪਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਪਰਿਖੇਵ ਚ||੧੪||

ਸ੦-ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਕ੍ਸੇਪੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਗੁਦਂ ਪਰਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਗਤਿਃ ਪੁਰਪ੍ਰਾਕਾਰਂ ਪਰਿਤਃ ਪਰਿਖੇਵ ਚ ਜਾਯਤੇ|

Adhikarana 5 RujoH bhagandarasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ਜੁਰ੍ਵਾਤਕਫਾਦਜ੍ਵ੍ਯਾ ਗੁਦੋ ਗਤ੍ਯਾਤ੍ਰ ਦੀਰ੍ਯਤੇ| |੧੫|

ਸ੦-ਵਾਤਕਫਾਦ੍ ਜੁਸਂਜ੍ਞੋ ਭਗਨ੍ਦਰਃ| ਤਤ੍ਰ ਜ੍ਵ੍ਯਾ ਗਤ੍ਯਾ ਗੁਦੋ ਦੀਰ੍ਯਤੇ|

Adhikarana 6 arshostrAviNo bhagandarasya lakShaNam (15-17) · Śloka 17

| ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਨਾਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਪ੍ਯਤਃ||੧੫|| ਅਰ੍ਸ਼ੋਮੂਲੇ ਤਤਃ ਸ਼ੋਫਃ ਕਣ੍ਡੂਦਾਹਾਦਿਮਾਨ੍ ਭਵੇਤ੍| ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਕ੍ਵਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਯ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ਮੂਲਮਰ੍ਸ਼ਸਃ||੧੬|| ਸ੍ਰਵਤ੍ਯਜਸ੍ਰਂ ਗਤਿਭਿਰਯਮਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਃ| |੧੭|

ਸ੦-ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਨਾਮ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਫਪਿਤ੍ਤੇ ਯਦਾ ਕੁਪ੍ਯਤਃ, ਤਤਃ-ਤਤ੍ਕੋਪਾਤ੍, ਅਰ੍ਸ਼ੋਮੂਲੇ ਸ਼ੋਫਃ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸਃ-ਸ਼ੋਫਃ, ਪਕ੍ਵਭਿਨ੍ਨੋਸ੍ਯ-ਅਰ੍ਸ਼ਸੋ, ਮੂਲਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਕ੍ਲੇਦਯਨ੍ ਗਤਿਭਿਰਜਸ੍ਰਂ ਸ੍ਰਵਤਿ| ਸ ਸ਼ੋਫੋਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰ ਉਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana 7 shambukAvartasya bhagandarasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

| ਸਰ੍ਵਜਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਸਨ੍ਨਿਭਃ||੧੭|| ਗਤਯੋ ਦਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੁਗ੍ਵੇਗੈਰ੍ਦਾਰੁਣੈਰ੍ਗੁਦਮ੍| |੧੮|

ਸ੦-ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਤ੍ਥਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਸਂਜ੍ਞਃ ਸ਼ਮ੍ਬੁਕਾਵਰ੍ਤਸਮਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਅਸ੍ਮਿਨ੍-ਸਰ੍ਵਜੇ ਭਗਨ੍ਦਰੇ, ਰੁਗ੍ਵੇਗੈਸ੍ਤੀਵ੍ਰੈਰ੍ਗਤਯੋ ਗੁਦਂ ਦਾਰਯਨ੍ਤਿ|

Adhikarana 8 kShatajasya bhagandarasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20

| ਅਸ੍ਥਿਲੇਸ਼ੋਭ੍ਯਵਹਤੋ ਮਾਂਸਗਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਦਾ ਗੁਦਮ੍||੧੮|| ਕ੍ਸਿਣੋਤਿ ਤਿਰ੍ਯਙ੍ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਕ੍ਸਤਤੋ ਗਤਿਃ| ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਪੂਯਦੀਰ੍ਣਾਯਾਂ ਮਾਂਸਕੋਥੇਨ ਤਤ੍ਰ ਚ||੧੯|| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਮਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਖਾਦਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤੋ ਗੁਦਮ੍| ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨਚਿਰਾਦੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗੀ ਕ੍ਸਤਜਸ਼੍ਚ ਸਃ||੨੦||

ਸ੦-ਅਸ੍ਥਿਲਵੋ ਮਾਂਸਗਾਰ੍ਧ੍ਯੇਨ ਭੁਕ੍ਤੋ ਯਦਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍-ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਂ, ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ ਗੁਦਂ ਕ੍ਸਿਣੋਤਿ, ਤਦਾ ਕ੍ਸਾਤਾਦ੍ਗਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਃ ਪੂਯਦੀਰ੍ਣਾਯਾਂ ਗਤੌ ਮਾਂਸਕੋਥੇਨ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਮਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਤੇ ਚ ਕਮਯਃ ਤਸ੍ਯ-ਭਗਨ੍ਦਰਿਣੋ, ਗੁਦਂ ਭਕ੍ਸਯਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤੋ ਵਿਦਾਰਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ| ਅਸਾਵੁਨ੍ਮਾਰ੍ਗੀ ਕ੍ਸਤਜਸ਼੍ਚੋਚ੍ਯਤੇ|

Adhikarana eteShujasya rugAdayo vranavat (21) · Śloka 21

ਤੇਸੁ ਰੁਗ੍ਦਾਹਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦੀਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਵ੍ਰਣਨਿਸੇਧਤਃ| |੨੧|

ਸ੦-ਤੇਸੁ-ਭਗਨ੍ਦਰੇਸੁ, ਵ੍ਰਣਨਿਸੇਧਤੋ-ਵ੍ਰਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਾਤ੍, ਰੁਗਾਦੀਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (21-22) · Śloka 22

| ਸਟ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਾਸ੍ਤੇਸਾਂ, ਨਿਚਯਕ੍ਸਤਜੌ ਤ੍ਯਜੇਤ੍||੨੧|| ਪ੍ਰਵਾਹਿਣੀਂ ਵਲੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੇਵਨੀਂ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| |੨੨|

ਸ੦-ਤੇਸਾਂ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧਨਾਃ ਸਟ੍-ਏਕਦੋਸਜਾ ਦ੍ਵਿਦੋਸਜਾਸ਼੍ਚ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਂ ਕ੍ਸਤਜਂ ਚ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਪ੍ਰਵਾਹਿਣੀਂ ਵਲੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦ੍ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਤਥਾ ਸੇਵਨੀਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਜ੍ਜਾਤਂ ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana asya piTikA yathApAkaM na yAti tathA yantraH (22-23) · Śloka 23

| ਅਥਾਸ੍ਯ ਪਿਟਿਕਾਮੇਵ ਤਥਾ ਯਤ੍ਨਾਦੁਪਾਚਰੇਤ੍||੨੨|| ਸ਼ੁਧ੍ਦ੍ਯਸਕ੍ਸ੍ਰੁਤਿਸੇਕਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾ ਪਾਕਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ| |੨੩|

ਸ੦-ਅਥਾਸ੍ਯ-ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਯ, ਪਿਟਿਕਾਮੇਵ-ਪਿਟਿਕਾਵਸ੍ਥਾਮੇਵ, ਯਤ੍ਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਧ੍ਦ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥੋਪਕ੍ਰਮੇਤ੍ ਯਥਾ ਪਾਕਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|

Adhikarana pAke tu tasyA avA~gukhatvAdyavalokanam (23-24) · Śloka 24

| ਪਾਕੇ ਪੁਨਰੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਚਾਵਗਾਹਤਃ||੨੩|| ਯਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾਰ੍ਸ਼ਸਮਿਵ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍| ਅਰ੍ਵਾਚੀਨਂ ਪਰਾਚੀਨਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਬਹਿਰ੍ਮੁਖਮ੍||੨੪||

ਸ੦-ਪਾਕੇ ਤੁ ਸਤ੍ਯੁਪਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਵਗਾਹੇਨ ਚ ਸ੍ਵੇਦਿਤਂ ਤਤੋਰ੍ਸ਼ਸਮਿਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਠੁ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍-ਅਵਾਙ੍ਮੁਖਂ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਂ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਂ ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਂ ਵਾ, ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੁਸ੍ਠੁ ਨਿਰੂਪ੍ਯ| ਅਰ੍ਵਾਚੀਨਮਿਤਿ "ਵਿਭਾਸਾਞ੍ਚੇਰਦਿਕ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਮ੍" ਇਤਿ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥੇ ਖਃ|

Adhikarana antarmukhe bahirmukhe ca shastreNa pATanaM kRutvA kShArAgninA sAdhayet,uShTrakandhare kShANaiva sAdhayet (25-26) · Śloka 26

ਅਥਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਮੇਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਂ ਚ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਤਤਃ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍||੨੫|| ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾ ਭਿਸਕ੍ ਸਾਧੁ ਕ੍ਸਾਰੇਣੈਵੋਸ੍ਟ੍ਰਕਨ੍ਧਰਮ੍| |੨੬|

ਸ੦-ਅਨਨ੍ਤਰਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਮੇਸਿਣ੍ਯਾ ਏਸਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਂ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰਂ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤਃ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਜ੍ਵਲਨੇਨ ਵਾ| ਉਸ੍ਟ੍ਰਕਨ੍ਧਰਂ-ਉਸ੍ਟ੍ਰਗ੍ਰੀਵਂ, ਕ੍ਸਾਰੇਣੈਵ ਸਾਧੁ ਕਤ੍ਵਾ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਾਧਯੇਤ੍-ਨ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ|

Adhikarana shataponake pATanaprakAraH (26-27) · Śloka 27

| ਨਾਡੀਰੇਕਾਨ੍ਤਰਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਟਯੇਚ੍ਛਤਪੋਨਕਮ੍||੨੬|| ਤਾਸੁ ਰੂਢਾਸੁ ਸ਼ੋਸਾਸ਼੍ਚ, ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਦੀਰ੍ਣੇ ਗੁਦੇਨ੍ਯਥਾ| |੨੭|

ਸ੦-ਸ਼ਤਪੋਨਕਾਖ੍ਯਮੇਕਾਨ੍ਤਰਾ ਨਾਡੀਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਤਾਸੁ ਰੂਢਾਸੁ ਸ਼ੇਸਾ ਅਪਿ ਨਾਡੀਃ ਪਾਟਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਥਾ-ਏਕਹੇਲਯੈਵ, ਗੁਦੇ ਪਾਟਿਤੇ ਸਤਿ ਮਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana parikSheNi kShArasUtraiH sAdhanam (27) · Śloka 27

| ਪਰਿਕ੍ਸੇਪਿਣੀ ਚਾਪ੍ਯੇਵਂ ਨਾਡ੍ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰਕੈਃ||੨੭||

ਸ੦-ਪਰਿਕ੍ਸੇਪਿਣਿ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਨਾਡੀਕਥਿਤੈਃ ਕ੍ਸਾਰਸੂਤ੍ਰਕੈਰੇਵਂਕ੍ਰਮਾਤ੍, ਸਾਧਯੇਤ੍|

Adhikarana arshobhagandare~arshaH pratisAdhanAdi (28) · Śloka 28

ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਧਯੇਤ੍| |੨੮|

ਸ੦-ਅਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਧਯੇਤ੍-ਉਪਚਰੇਤ੍|

Adhikarana kShataje pratyAkhyAyopacAraH (28-29) · Śloka 29

| ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੋਪਚਰ੍ਯਃ ਕ੍ਸਤਜਃ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਸ਼ਲ੍ਯਵਤਸ੍ਤਤਃ||੨੮|| ਆਹਾਰੇਚ੍ਚ ਤਥਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਲੇਪਭੋਜਨਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਨਾਡ੍ਯਾਦਯਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਰੁਜਿ ਪੂਜਿਤਾਃ||੨੯||

ਸ੦-ਕ੍ਸਤਜੋ ਭਗਨ੍ਦਰਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ-ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ, ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਃ| ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ਲ੍ਯਵਤਃ-ਸਸ਼ਲ੍ਯਸ੍ਯ, ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਹਰੇਤ੍| ਤਥਾ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਲੇਪਂ ਭੋਜਨਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਪੀਡਾਯਾਂ ਚ ਸਤ੍ਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦਾਦਯਃ ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਹਿਤਾਃ|

Adhikarana bahucchidre gotIrthAdayashchchedAH (30) · Śloka 30

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਛੇਦਾਨਾਲੋਚ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਗੀਤੀਰ੍ਥਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਦਲਲਾਙ੍ਗਲ੍ਲਲਾਙ੍ਗਲਾਨ੍||੩੦||

ਸ੦-ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਚ ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵਾਲੋਚ੍ਯ ਚਤੁਰਸ਼੍ਛੇਦਾਨ੍ ਗੋਤੀਰ੍ਥਕਾਦਿਕਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਨੇਵ ਛੇਦਾਨਾਹ-ਗੋਤੀਰ੍ਥੇਤ੍ਯਾਦਿ|

Adhikarana gotIrthasya chedasya lakShaNam sarvatAbhadrasya chedasya lakShaNam ardhalA~ggalasya chedasya lakShaNam lA~ggalasya chedasya lakShaNam (31-32) · Śloka 32

ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਗਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਛੇਦੋ ਗੋਤੀਰ੍ਥਕੋ ਮਤਃ| ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਃ, ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਚ੍ਛੇਦੋਰ੍ਧਲਾਙ੍ਗਲਃ||੩੧|| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯੇ ਲਾਙ੍ਗਲਕਃ| |੩੨|

ਸ੦-ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਗਤੇਨ ਯਸ਼੍ਛੇਦਃ ਸ ਗੋਤੀਰ੍ਥਕਾਖ੍ਯਃ, ਸ ਚ ਕਾਵ੍ਯਗਤਗੋਮੂਤ੍ਰਿਕਾਕਾਰਃ| ਸਰ੍ਵਤੋ ਯਸ਼੍ਛੇਦਃ ਸ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਾਖ੍ਯਃ, ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰਕਾਵ੍ਯਾਕਾਰਃ| ਯ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚੇਦਃ, ਸ ਚ ਦਲਲਾਙ੍ਗਲਕਾਖ੍ਯਃ,-ਕੁਟਾਰਹਿਤਹਲਾਕਾਰਃ| ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਦ੍ਵਯੇ ਯਸ਼੍ਛੇਦਃ ਸ ਲਾਙ੍ਗਲਕਾਖ੍ਯਃ,-ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਹਲਾਕਾਰਃ|

Adhikarana sarvavraNAnAmagninA dAhaH (32) · Śloka 32

ਸਮਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਆਸ੍ਰਾਵਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਨੈਵਂ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਪੁਨਃ||੩੨||

ਸ੦-ਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਾਸ੍ਰਾਵਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ ਪੁਨਰ੍ਵਿਕਾਰਂ ਵ੍ਰਣੋ ਨ ਯਾਤਿ|

Adhikarana bhagandariNaH koShThashuddhou~antarA~antarA yatnaH (33) · Śloka 33

ਯਤੇਤ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਚ ਭਿਸਕ੍ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ| |੩੩|

ਸ੦-ਤਸ੍ਯ-ਭਗਨ੍ਦਰਿਣਃ, ਕੋਸ੍ਠਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਚਾਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਵੈਦ੍ਯੋ ਯਤੇਤ|

Adhikarana bhagandariNaH vraNe biDAlAsthilepaH (33) · Śloka 33

| ਲੇਪੋ ਵ੍ਰਣੇ ਬਿਡਾਲਾਸ੍ਥਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਕਲ੍ਕਿਤਮ੍||੩੩||

ਸ੦-ਮਾਰ੍ਜਾਰਾਸ੍ਥਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਕਲ੍ਕਿਤਂ ਵ੍ਰਣੇ ਲੇਪੋ ਹਿਤਃ|

Adhikarana bhagandariNaH jyotiShmatyAditailenAbhya~ggaH (34) · Śloka 34

ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਮਲਯੁਲਾਙ੍ਗਲਿਸ਼ੇਲੁਪਾਠਾ- ਕੁਮ੍ਭਾਗ੍ਨਿਸਰ੍ਜ(ਰ੍ਜਿ)ਕਰਵੀਰਵਚਾਸੁਧਾਰ੍ਕੈਃ| ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਯ ਵਿਪਚੇਤ ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਤੈਲਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਹਿਤਮੇਤਦੇਸਾਮ੍||੩੪||

ਸ੦-ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਤੈਲਂ ਪਚੇਤ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਾਣਾਮੇਤੇਸਾਮੇਤਤ੍ ਪਰਮਂ-ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ, ਹਿਤਂ ਗਦਨ੍ਤਿ| ਵਸਨ੍ਤਤਿਲਕਾਵਤ੍ਤਮ੍| ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ ਚ ਮਧੁਕਾਦਿ ਦ੍ਰੁਤਵਿਲਮ੍ਬਿਤਮ੍|

Adhikarana bhagandariNaH madhukAditailam (35-36) · Śloka 36

ਮਧੁਕਰੋਧ੍ਰਕਣਾਤ੍ਰੁਰੇਣੁਕਾ- ਦ੍ਵਿਰਜਨੀਫਲਿਨੀਪਟੁਸਾਰਿਵਾਃ| ਕਮਲਕੇਸਰਪਦ੍ਮਕਧਾਤਕੀ- ਮਦਨਸਰ੍ਜਰਸਾਮਯਰੋਦਿਕਾਃ||੩੫|| ਸਬੀਜਪੂਰਚ੍ਛਦਨੈਰੇਭਿਸ੍ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍| ਭਗਨ੍ਦਰਾਪਚੀਕੁਸ੍ਠਮਧੁਮੇਹਵ੍ਰਣਾਪਹਮ੍||੩੬||

ਸ੦-ਮਧੁਕਾਦਿਭਿਰੇਤੈਃ ਸਬੀਜਪੂਰਪਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਿਤਂ ਭਗਨ੍ਦਰਾਦਿਘ੍ਨਮ੍|

Adhikarana bhagandariNaH ropaNo viDa~ggasArAdilehaH (37) · Śloka 37

ਮਧੁਤੈਲਯੁਤਾ ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰ- ਤ੍ਰਿਫਲਾਮਾਗਧਿਕਾਕਣਾਸ਼੍ਚ ਲੀਢਾਃ| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਮੇਹ- ਕ੍ਸਤਨਾਡੀਵ੍ਰਣਰੋਪਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ||੩੭||

ਸ੦-ਵਿਡਙ੍ਗਸਾਰਾਦਯੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਤੈਲਯੁਕ੍ਤਾ ਲੀਢਾਃ ਕਮ੍ਯਾਦਿਵ੍ਰਣਰੋਪਣਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਮਾਗਧਿਕਾਕਣਾਃ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਤਣ੍ਡੁਲਾਃ| ਔਪਚ੍ਛਨ੍ਦਸਿਕਂ ਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana bhagandariNaH amRutAdgugguluH (38) · Śloka 38

ਅਮਤਾਤ੍ਰੁਟਿਵੇਲ੍ਲਵਤ੍ਸਕਂ ਕਲਿਪਥ੍ਯਾਮਲਕਾਨਿ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਕ੍ਰਮਵਦ੍ਧਮਿਦਂ ਮਧੁਦ੍ਰੁਤਂ ਪਿਟਿਕਾਸ੍ਥੌਲ੍ਯਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍ ਜਯੇਤ੍||੩੮||

ਸ੦-ਅਮਤਾਦਿਕਮਿਦਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਭਾਗਵਧ੍ਦ੍ਯਾ ਵਦ੍ਧਂ ਮਧੁਨਾ ਦ੍ਰੁਤਂ ਪਿਟਿਕਾਦੀਨ੍ ਜਯੇਤ੍| ਵੈਤਾਲੀਯਮ੍|

Adhikarana bhagandariNaH mAgadhikAdigugguluH (39) · Śloka 39

ਮਾਗਧਿਕਾਗ੍ਨਿਕਲਿਙ੍ਗਵਿਡਙ੍ਗੈ- ਰ੍ਬਿਲ੍ਵਧਤੈਃ ਸਵਰਾਪਲਸਟ੍ਕੈਃ| ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਸਦਸ਼ੇਨ ਸਮੇਤੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੈਃ ਸਕਲਾਮਯਨਾਸ਼ਃ||੩੯||

ਸ੦-ਮਾਗਧਿਕਾਦਿਕੈਰ੍ਬਿਲ੍ਵਧਤੈਃ-ਪਥਕ੍ ਪਲਮਿਤੈਃ, ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਲਸਟ੍ਕਸਹਿਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੇਨ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਨਾ ਯੁਤੈਰ੍ਮਧੁਸਮੇਤੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੈਰ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਭਕ੍ਸਿਤੈਃ(?) ਸਮਸ੍ਤਵ੍ਯਾਧਿਹਰਣਂ ਸ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana bhagandariNaH svAyaM bhUvo gugguluH (40) · Śloka 40

ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਞ੍ਚਪਲਂ ਪਲਿਕਾਂਸ਼ਾ ਮਾਗਧਿਕਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚ ਪਥਕ੍ਸ੍ਯਾਤ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੁਟਿਕਰ੍ਸਯੁਤਂ ਮਧੁਲੀਢਂ ਕੁਸ੍ਠਭਗਨ੍ਦਰਗੁਲ੍ਮਗਤਿਘ੍ਨਮ੍||੪੦||

ਸ੦-ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਪਲਾਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਯਃ ਪਲਾਂਸ਼ਿਕਾਃ, ਤ੍ਵਗੇਲਯੋਃ ਪਥਕ੍ ਕਰ੍ਸਮ੍| ਤਦੇਤਨ੍ਮਧੁਲੀਢਂ ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਘ੍ਨਮ੍| ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਾਖ੍ਯੋ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਰੇਸ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਦੋਧਕਂ(ਕੇ) ਵਤ੍ਤਮ੍(ਤ੍ਤੇ)|

Adhikarana bhagandariNaH vAtarogajidouShadham (41) · Śloka 41

ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਰਜੋਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦੇਵ ਚ ਸੁਭਾਵਿਤਮ੍| ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਦਸ਼ਮੂਲਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਾਤਰੋਗਜਿਤ੍||੪੧||

ਸ੦-ਤਦੇਵ-ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਾਦਿਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ, ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚੂਰ੍ਣਯੁਤਂ ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਾਤਰੋਗਜਿਤ੍|

Adhikarana bhagandariNaH uttamAdigugguluH (42) · Śloka 42

ਉਤ੍ਤਮਾਖਦਿਰਸਾਰਜਂ ਰਜਃ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ਨਸਨਵਾਰਿਭਾਵਿਤਮ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਤੁਲ੍ਯਮਹਿਸਾਕ੍ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਕੁਸ੍ਠਮੇਹਪਿਟਿਕਾਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੪੨||

ਸ੦-ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਰਜੋਸਨਕ੍ਵਾਥੇਨ ਭਾVਵਿਤਂ ਤੁਲ੍ਯਮਹਿਸਾਖ੍ਯ(ਕ੍ਸ)ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸ਼ੀਲਯਨ੍ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਰੋ ਨਰੌ ਲਗਯੁਤਾ ਰਥੋਦ੍ਧਤਾ|

Adhikarana sheSheShu yathAyogamupakramaH (43) · Śloka 43

ਭਗਨ੍ਦਰੇਸ੍ਵੇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਤੁ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਸਾਧਨਾਨਿ| ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੀਲਨਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵੌਪਯਿਕਂ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍||੪੩||

ਸ੦-ਭਗਨ੍ਦਰੇਸੁ ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਯਮੁਪਕ੍ਰਮਵਿਸ਼ੇਸੋਭਿਹਿਤਃ| ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਤੁ ਵ੍ਰਣਾਨਿ ਪ੍ਰਕਟਸਾਧਨਾਨਿ| ਤੇਸੁ ਵ੍ਰਣਾਧਿਕਾਰਾਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੀਲਨਾਚ੍ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵੋਪਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਉਪਜਾਤਿਃ|

Adhikarana rUDhe~api bhagandare~ashvapRuShThagamanAdi varShAdhikaM varjayet (28) · Śloka 28

ਅਸ਼੍ਵਪਸ੍ਠਗਮਨਂ ਚਲਰੋਧਂ ਮਦ੍ਯਮੈਥੁਨਮਜੀਰ੍ਣਮਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍| ਸਾਹਸਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਰੂਢੇ ਵਤ੍ਸਰਂ ਪਰਿਹਰੇਦਧਿਕਂ ਵਾ||੪੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰ- ਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰ- ਸ੍ਥਾਨੇ ਭਗਨ੍ਦਰਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮਾ- ਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੮||

ਸ੦-ਭਗਨ੍ਦਰੇ ਵ੍ਰਣੇ ਰੂਢੇਪਿ ਤੁਰਗਪਸ੍ਠਗਮਨਾਦਿਕਂ ਵਰ੍ਸਂ ਯਾਵਦਧਿਕਂ ਵਾ ਪਰਿਹਰੇਦਿਤਿ| ਸ੍ਵਾਗਤਾਵਤ੍ਤਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯ- ਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਭਗਨ੍ਦਰ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੨੮||