28. bhagandarapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

வ்ரணஸாமாந்யாத் பகந்தரப்ரதிஷேதமாசஷ்டே-

Adhikarana bhagandarapratiShedhAdhyAyaH bhagandarasya nidAnaM lakShaNaM ca (2-5) · Śloka 5

அதாதோ பகந்தரப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஶுத்ரே||௨|| ) ஹஸ்த்யஶ்வபஷ்டகமநகடிநோத்கடகாஸநைஃ| அர்ஶோநிதாநாபிஹிதைரபரைஶ்ச நிஷேவிதைஃ||௧|| அநிஷ்டாதஷ்டபாகேந ஸத்யோ வா ஸாதுகர்ஹணைஃ| ப்ராயேண பிடிகாபூர்வோ யோऽங்குலே ஹ்யங்குலேऽபி வா||௨|| பாயோர்வ்ரணோऽந்தர்பாஹ்யோ வா துஷ்டாஸங்மாஂஸகோ பவேத்| பஸ்திமூத்ராஶயாப்யாஸகதத்வாத்ஸ்யந்தநாத்மகஃ||௩|| பகந்தரஃ ஸ ஸர்வாஶ்ச தாரயத்யக்ரியாவதஃ| பகபஸ்திகுதாஂஸ்தேஷு தீர்யமாணேஷு பூரிபிஃ||௪|| வாதமூத்ரஶகச்சுக்ரஂ கைஃ ஸூக்ஷ்மைர்வமதி க்ரமாத்| |௫|

ஸ௦-ஹஸ்த்யஶ்வாதிகமநாதிபிரர்ஶோநிதாநோக்தைரபரைரபி நிஷேவிதைரஶுபபுராகதகர்மவிபாகேந ஸத்யோ வா ஸாதுநிந்தாபிஃ பாயோரங்குலே த்வ்யங்குலே வா யோ வ்ரணோऽந்தர்பாஹ்யோ வா பாஹு ல்யேந பிடிகாபூர்வா துஷ்டரக்தமாஂஸகோ பஸ்திமூத்ராஶயஸமீபகதத்வாத் ஸ்யந்தநஸ்வபாவஃ ஸ பகந்தரஃ ஸ்யாத்| ஸஂ-பகாதீந் ஸர்வாந் தாரயதி, க்ரியாரஹிதஸ்ய புஂஸஃ| தேஷு-பகாதிஷு, ஶீர்யமாணேஷு கைஃ-சித்ரைஃ, ஸூக்ஷ்மைர்பஹுபிஃ க்ரமேண வாதாதீந் வமதி|

Adhikarana bhaga aShTavidhatvam (5) · Śloka 5

| தோஷைஃ பதக்யுதைஃ ஸர்வைராகந்துஃ ஸோऽஷ்டமஃ ஸ்மதஃ||௫||

ஸ௦-பகந்தராக்யோ வ்ரணோ தோஷைஃ பதக் த்ரிதா| யுக்தைஶ்ச தோஷைஸ்த்ரிதா| ஸர்வைரேகஃ| ஆகந்துரஷ்டமோ கதிதஃ|

Adhikarana apavkashophasya piTikAtvam pavkoshophasya bhagandaratvam (6) · Śloka 6

அபக்வஂ பிடிகாமாஹுஃ பாகப்ராப்தஂ பகந்தரம்| |௬|

ஸ௦-அபக்வஂ ஶோபஂ பிடிகாஂ கதயந்தி| பக்வஂ ஶோபஂ பகந்தரமாஹுஃ|

Adhikarana bhagandarakRut piTikAyA lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| கூடமூலாஂ ஸஸஂரம்பாஂ ருகாட்யாஂ ரூடகோபிநீம்||௬|| பகந்தரகரீஂ வித்யாத் பிடிகாஂ ந த்வதோऽந்யதா| |௭|

ஸ௦-பிடிகாஂ கூடமூலாதிகுணாஂ பகந்தரகரீஂ வித்யாத்| அதோऽந்யதா-விபர்யயேண, பிடிகாமாத்ராஂ விஜாநீயாத்|

Adhikarana vAtajAyAH piTikAyA lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| தத்ர ஶ்யாவாऽருணா தோதபேதஸ்புரணருக்கரீ||௭|| பிடிகா மாருதாத்| |௮|

ஸ௦-தேஷு மத்யாச்ச்யாவாதிகுணா பிடிகா பவநாத் ஸ்யாத்|

Adhikarana pittajAyAH piTikAyA lakShaNam (8) · Śloka 8

பித்தாதுஷ்ட்ரக்ரீவாவதுச்ச்ரிதா| ராகிணி தநுரூஷ்மாட்யா ஜ்வரதூமாயநாந்விதா||௮||

ஸ௦-பித்தாத் பிடிகோஷ்ட்ரக்ரீவேவோச்ச்ரிதா ராகாதிகுணாந்விதா ச ஸ்யாத்|

Adhikarana kaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

ஸ்திரா ஸ்நிக்தா மஹாமூலா பாண்டுஃ கண்டுமதீ கபாத்| |௯|

ஸ௦-கபாத் பிடிகா ஸ்திராதிகுணா ஸ்யாத்|

Adhikarana vAtapittajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

| ஶ்யாவா தாம்ரா ஸதாஹோஷா கோரருக் வாதபித்தஜா||௯||

ஸ௦-வாதபித்தோத்தா பிடிகா ஶ்யாவதிகுணா ஸ்யாத்|

Adhikarana vAtakaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (10) · Śloka 10

பாண்டுரா கிஞ்சிதாஶ்யாவா கச்ச்ரபாகா கபாநிலாத்| |௧௦|

ஸ௦-ஶ்லேஷ்மபவநாத் பிடிகா பாண்டுராதிகுணா ஸ்யாத்| கபபித்தஜஸ்து பகந்தரஃ "அர்ஶஃஸ(துர்நா)மாஶ்ரித்ய" (ஶ்லோ.௧௫) இத்யாரப்யாக்ரே ப்ரதிபாதயிஷ்யதி| தேநேஹ தத்பிடிகா தந்த்ரகதா நாபிஹிதா|

Adhikarana sarvajAyAH piTikAyA lakShaNam (10-11) · Śloka 11

| பாதாங்குஷ்டஸமா ஸர்வைர்தோஷைர்நாநாவிதவ்யதா||௧௦|| ஶூலாரோசகதட்தாஹஜ்வரச்சர்திருபத்ருதா| |௧௧|

ஸ௦-ஸர்வைர்தோஷைஃ பாதாஙுஷ்டதுல்யா நாநாவிதவ்யதா ஶூலாதிபிருபத்ருதா பிடிகா ஸ்யாத்|

Adhikarana etAH pakvA vraNA bhavanti (11) · Śloka 11

வ்ரணதாஂ யாந்தி தாஃ பக்வாஃ ப்ரமாதாத்| |௧௧|

ஸ௦-தாஶ்ச பிடிகாஃ ப்ரமாதாத்-அயத்நாத், பக்வாஃ ஸத்யோ வ்ரணதாஂ யாந்தி|

Adhikarana 1 shataponakasya bhagandarasya lakShaNam (11-13) · Śloka 13

| தத்ர வாதஜா||௧௧|| சீயதேऽணுமுகைஶ்சித்ரைஃ ஶதபோநகவத் க்ரமாத்| அச்சஂ ஸ்ரவத்பிராஸ்ராவமஜஸ்ரஂ பேநஸஂயுதம்||௧௨|| ஶதபோநகஸஂஜ்ஞோऽயம்| |௧௩|

ஸ௦-தேஷு மத்யாத்வாதஜா பிடிகா ஶதபோநகவத்-தித உவத், ஸூக்ஷ்மத்வாரைஶ்சித்ரைஃ க்ரமேண சீயதே| கிஂ குர்வாணைஃ ? அச்சஂ-தநுஂ, ஆஸ்ராவஂ ஸஹ பேநமநவரதஂ ஸ்ரவத்பிஃ| அயஂ ஶதபோநகஸஂஜ்ஞோ பகந்தரஃ|

Adhikarana 2 uShTragrIvasya bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

உஷ்ட்ரக்ரீவஸ்து பித்தஜஃ| |௧௩|

ஸ௦-பித்தஜஸ்து பகந்தர உஷ்ட்ரக்ரீவாக்யஃ|

Adhikarana 3 paristrAviNo bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

| பஹுபிச்சாபரிஸ்ராவீ பரிஸ்ராவீ கபோத்பவஃ||௧௩||

ஸ௦-கபோத்தோ பகந்தரோ பஹுபிச்சபரிஸ்ராவீ ஸ்யாத்| ஸ ச பரிஸ்ராவீ கத்யதே|

Adhikarana 4 parikShepiNo bhagandarasya lakShaNam (14) · Śloka 14

வாதபித்தாத்பரிக்ஷேபீ பரிக்ஷிப்ய குதஂ கதிஃ| ஜாயதே பரிதஸ்தத்ர ப்ராகாரஂ பரிகேவ ச||௧௪||

ஸ௦-வாதபித்தாத் பரிக்ஷேபீத்யுச்யதே| தத்ர குதஂ பரிக்ஷிப்ய கதிஃ புரப்ராகாரஂ பரிதஃ பரிகேவ ச ஜாயதே|

Adhikarana 5 RujoH bhagandarasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ஜுர்வாதகபாதஜ்வ்யா குதோ கத்யாऽத்ர தீர்யதே| |௧௫|

ஸ௦-வாதகபாத் ஜுஸஂஜ்ஞோ பகந்தரஃ| தத்ர ஜ்வ்யா கத்யா குதோ தீர்யதே|

Adhikarana 6 arshostrAviNo bhagandarasya lakShaNam (15-17) · Śloka 17

| கபபித்தே து பூர்வோத்தஂ துர்நாமாஶ்ரித்ய குப்யதஃ||௧௫|| அர்ஶோமூலே ததஃ ஶோபஃ கண்டூதாஹாதிமாந் பவேத்| ஸ ஶீக்ரஂ பக்வபிந்நோऽஸ்ய க்லேதயந்மூலமர்ஶஸஃ||௧௬|| ஸ்ரவத்யஜஸ்ரஂ கதிபிரயமர்ஶோபகந்தரஃ| |௧௭|

ஸ௦-பூர்வோத்தஂ துர்நாம ஸமாஶ்ரித்ய கபபித்தே யதா குப்யதஃ, ததஃ-தத்கோபாத், அர்ஶோமூலே ஶோபஃ கண்ட்வாதிமாந் ஸ்யாத்| ஸஃ-ஶோபஃ, பக்வபிந்நோऽஸ்ய-அர்ஶஸோ, மூலமாஶ்வேவ க்லேதயந் கதிபிரஜஸ்ரஂ ஸ்ரவதி| ஸ ஶோபோऽர்ஶோபகந்தர உச்யதே|

Adhikarana 7 shambukAvartasya bhagandarasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

| ஸர்வஜஃ ஶம்புகாவர்தஃ ஶம்புகாவர்தஸந்நிபஃ||௧௭|| கதயோ தாரயந்த்யஸ்மிந் ருக்வேகைர்தாருணைர்குதம்| |௧௮|

ஸ௦-ஸந்நிபாதோத்தஃ ஶம்புகாவர்தஸஂஜ்ஞஃ ஶம்புகாவர்தஸமஃ ஸ்யாத்| அஸ்மிந்-ஸர்வஜே பகந்தரே, ருக்வேகைஸ்தீவ்ரைர்கதயோ குதஂ தாரயந்தி|

Adhikarana 8 kShatajasya bhagandarasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20

| அஸ்திலேஶோऽப்யவஹதோ மாஂஸகத்த்யா யதா குதம்||௧௮|| க்ஷிணோதி திர்யங்நிர்கச்சந்நுந்மார்கஂ க்ஷததோ கதிஃ| ஸ்யாத்ததஃ பூயதீர்ணாயாஂ மாஂஸகோதேந தத்ர ச||௧௯|| ஜாயந்தே கமயஸ்தஸ்ய காதந்தஃ பரிதோ குதம்| விதாரயந்தி நசிராதுந்மார்கீ க்ஷதஜஶ்ச ஸஃ||௨௦||

ஸ௦-அஸ்திலவோ மாஂஸகார்த்யேந புக்தோ யதா திர்யக்-உந்மார்கஂ, நிர்கச்சந் குதஂ க்ஷிணோதி, ததா க்ஷாதாத்கதிஃ ஸ்யாத்| ததஃ பூயதீர்ணாயாஂ கதௌ மாஂஸகோதேந ச தஸ்மிந் கமயோ பவந்தி| தே ச கமயஃ தஸ்ய-பகந்தரிணோ, குதஂ பக்ஷயந்தஃ பரிதோ விதாரயந்தி ஶீக்ரமேவ| அஸாவுந்மார்கீ க்ஷதஜஶ்சோச்யதே|

Adhikarana eteShujasya rugAdayo vranavat (21) · Śloka 21

தேஷு ருக்தாஹகண்ட்வாதீந் வித்யாத் வ்ரணநிஷேததஃ| |௨௧|

ஸ௦-தேஷு-பகந்தரேஷு, வ்ரணநிஷேததோ-வ்ரணப்ரதிஷேதாத், ருகாதீந் வித்யாத்|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (21-22) · Śloka 22

| ஷட் கச்ச்ரஸாதநாஸ்தேஷாஂ, நிசயக்ஷதஜௌ த்யஜேத்||௨௧|| ப்ரவாஹிணீஂ வலீஂ ப்ராப்தஂ ஸேவநீஂ வா ஸமாஶ்ரிதம்| |௨௨|

ஸ௦-தேஷாஂ மத்யாத் கச்ச்ரஸாதநாஃ ஷட்-ஏகதோஷஜா த்விதோஷஜாஶ்ச| ஸந்நிபாதஜஂ க்ஷதஜஂ ச த்யஜேத்| ப்ரவாஹிணீஂ வலீஂ ப்ராப்தஂ யத்பகந்தரஂ தத்த்யஜேத்| ததா ஸேவநீமாஶ்ரித்ய யஜ்ஜாதஂ தச்ச வர்ஜயேத்|

Adhikarana asya piTikA yathApAkaM na yAti tathA yantraH (22-23) · Śloka 23

| அதாஸ்ய பிடிகாமேவ ததா யத்நாதுபாசரேத்||௨௨|| ஶுத்த்யஸக்ஸ்ருதிஸேகாத்யைர்யதா பாகஂ ந கச்சதி| |௨௩|

ஸ௦-அதாஸ்ய-பகந்தரஸ்ய, பிடிகாமேவ-பிடிகாவஸ்தாமேவ, யத்நஂ கத்வா ஶுத்த்யாதிபிஸ்ததோபக்ரமேத் யதா பாகஂ ந ப்ராப்நோதி|

Adhikarana pAke tu tasyA avA~gukhatvAdyavalokanam (23-24) · Śloka 24

| பாகே புநருபஸ்நிக்தஂ ஸ்வேதிதஂ சாவகாஹதஃ||௨௩|| யந்த்ரயித்வாऽர்ஶஸமிவ பஶ்யேத்ஸம்யக்பகந்தரம்| அர்வாசீநஂ பராசீநமந்தர்முகபஹிர்முகம்||௨௪||

ஸ௦-பாகே து ஸத்யுபஸ்நிக்தமவகாஹேந ச ஸ்வேதிதஂ ததோऽர்ஶஸமிவ யந்த்ரயித்வா ஸுஷ்டு பகந்தரஂ பஶ்யேத்-அவாங்முகஂ பராங்முகஂ வா, அந்தர்முகஂ பஹிர்முகஂ வா, இத்யேவஂ ஸுஷ்டு நிரூப்ய| அர்வாசீநமிதி "விபாஷாஞ்சேரதிக் ஸ்த்ரியாம்" இதி ஸ்வார்தே கஃ|

Adhikarana antarmukhe bahirmukhe ca shastreNa pATanaM kRutvA kShArAgninA sAdhayet,uShTrakandhare kShANaiva sAdhayet (25-26) · Śloka 26

அதாந்தர்முகமேஷித்வா ஸம்யக் ஶஸ்த்ரேண பாடயேத்| பஹிர்முகஂ ச நிஃஶேஷஂ ததஃ க்ஷாரேண ஸாதயேத்||௨௫|| அக்நிநா வா பிஷக் ஸாது க்ஷாரேணைவோஷ்ட்ரகந்தரம்| |௨௬|

ஸ௦-அநந்தரமந்தர்முகமேஷிண்யா ஏஷித்வா ஸம்யக் ஶஸ்த்ரேண பாடயேத்| பஹிர்முகஂ ச பகந்தரஂ நிஃஶேஷஂ பாடயித்வா ததஃ க்ஷாரேண ஸாதயேத் ஜ்வலநேந வா| உஷ்ட்ரகந்தரஂ-உஷ்ட்ரக்ரீவஂ, க்ஷாரேணைவ ஸாது கத்வா வைத்யஃ ஸாதயேத்-ந த்வக்நிநா|

Adhikarana shataponake pATanaprakAraH (26-27) · Śloka 27

| நாடீரேகாந்தராஃ கத்வா பாடயேச்சதபோநகம்||௨௬|| தாஸு ரூடாஸு ஶோஷாஶ்ச, மத்யுர்தீர்ணே குதேऽந்யதா| |௨௭|

ஸ௦-ஶதபோநகாக்யமேகாந்தரா நாடீஃ கத்வா பாடயேத்| தாஸு ரூடாஸு ஶேஷா அபி நாடீஃ பாடயேத்| அந்யதா-ஏகஹேலயைவ, குதே பாடிதே ஸதி மத்யுஃ ஸ்யாத்|

Adhikarana parikSheNi kShArasUtraiH sAdhanam (27) · Śloka 27

| பரிக்ஷேபிணீ சாப்யேவஂ நாட்யுக்தைஃ க்ஷாரஸூத்ரகைஃ||௨௭||

ஸ௦-பரிக்ஷேபிணி ச பகந்தரே நாடீகதிதைஃ க்ஷாரஸூத்ரகைரேவஂக்ரமாத், ஸாதயேத்|

Adhikarana arshobhagandare~arshaH pratisAdhanAdi (28) · Śloka 28

அர்ஶோபகந்தரே பூர்வமர்ஶாஂஸி ப்ரதிஸாதயேத்| |௨௮|

ஸ௦-அர்ஶோபகந்தரே பூர்வமர்ஶாஂஸி ப்ரதிஸாதயேத்-உபசரேத்|

Adhikarana kShataje pratyAkhyAyopacAraH (28-29) · Śloka 29

| த்யக்த்வோபசர்யஃ க்ஷதஜஃ ஶல்யஂ ஶல்யவதஸ்ததஃ||௨௮|| ஆஹாரேச்ச ததா தத்யாத் கமிக்நஂ லேபபோஜநம்| பிண்டநாட்யாதயஃ ஸ்வேதாஃ ஸுஸ்நிக்தா ருஜி பூஜிதாஃ||௨௯||

ஸ௦-க்ஷதஜோ பகந்தரஸ்த்யக்த்வா-ப்ரத்யாக்யாய, சிகித்ஸ்யஃ| அநந்தரஂ ஶல்யவதஃ-ஸஶல்யஸ்ய, ஶல்யமாஹரேத்| ததா கமிக்நஂ லேபஂ போஜநஂ ச தத்யாத்| பீடாயாஂ ச ஸத்யாஂ பிண்டஸ்வேதாதயஃ ஸுஸ்நிக்தா ஹிதாஃ|

Adhikarana bahucchidre gotIrthAdayashchchedAH (30) · Śloka 30

ஸர்வத்ர ச பஹுச்சித்ரே சேதாநாலோச்ய யோஜயேத்| கீதீர்தஸர்வதோபத்ரதலலாங்கல்லலாங்கலாந்||௩௦||

ஸ௦-பஹுச்சித்ரே ச பகந்தரே ஸர்வத்ரைவாலோச்ய சதுரஶ்சேதாந் கோதீர்தகாதிகாந் குர்யாத்| தாநேவ சேதாநாஹ-கோதீர்தேத்யாதி|

Adhikarana gotIrthasya chedasya lakShaNam sarvatAbhadrasya chedasya lakShaNam ardhalA~ggalasya chedasya lakShaNam lA~ggalasya chedasya lakShaNam (31-32) · Śloka 32

பார்ஶ்வஂ கதேந ஶஸ்த்ரேண சேதோ கோதீர்தகோ மதஃ| ஸர்வதஃ ஸர்வதோபத்ரஃ, பார்ஶ்வச்சேதோऽர்தலாங்கலஃ||௩௧|| பார்ஶ்வத்வயே லாங்கலகஃ| |௩௨|

ஸ௦-ஶஸ்த்ரேண பார்ஶ்வஂ கதேந யஶ்சேதஃ ஸ கோதீர்தகாக்யஃ, ஸ ச காவ்யகதகோமூத்ரிகாகாரஃ| ஸர்வதோ யஶ்சேதஃ ஸ ஸர்வதோபத்ராக்யஃ, ஸ ச ஸர்வதோபத்ரகாவ்யாகாரஃ| ய ஏகஸ்மிந் பார்ஶ்வே சேதஃ, ஸ ச தலலாங்கலகாக்யஃ,-குடாரஹிதஹலாகாரஃ| பார்ஶ்வத்வயே யஶ்சேதஃ ஸ லாங்கலகாக்யஃ,-ஸம்பூர்ணஹலாகாரஃ|

Adhikarana sarvavraNAnAmagninA dAhaH (32) · Śloka 32

ஸமஸ்தாஂஶ்சாக்நிநா தஹேத்| ஆஸ்ராவமார்காந்நிஃஶேஷஂ நைவஂ விகுருதே புநஃ||௩௨||

ஸ௦-வ்ரணாந் ஸர்வாஂஶ்சாஸ்ராவமார்காந் நிஃஶேஷஂ கத்வாऽக்நிநா தஹேத்| ஏவஂ கதே ஸதி புநர்விகாரஂ வ்ரணோ ந யாதி|

Adhikarana bhagandariNaH koShThashuddhou~antarA~antarA yatnaH (33) · Śloka 33

யதேத கோஷ்டஶுத்தௌ ச பிஷக் தஸ்யாந்தராऽந்தரா| |௩௩|

ஸ௦-தஸ்ய-பகந்தரிணஃ, கோஷ்டஶுத்தௌ சாந்தராऽந்தரா வைத்யோ யதேத|

Adhikarana bhagandariNaH vraNe biDAlAsthilepaH (33) · Śloka 33

| லேபோ வ்ரணே பிடாலாஸ்தி த்ரிபலாரஸகல்கிதம்||௩௩||

ஸ௦-மார்ஜாராஸ்தி த்ரிபலாரஸகல்கிதஂ வ்ரணே லேபோ ஹிதஃ|

Adhikarana bhagandariNaH jyotiShmatyAditailenAbhya~ggaH (34) · Śloka 34

ஜ்யோதிஷ்மதீமலயுலாங்கலிஶேலுபாடா- கும்பாக்நிஸர்ஜ(ர்ஜி)கரவீரவசாஸுதார்கைஃ| அப்யஞ்ஜநாய விபசேத பகந்தராணாஂ தைலஂ வதந்தி பரமஂ ஹிதமேததேஷாம்||௩௪||

ஸ௦-ஜ்யோதிஷ்மத்யாதிபிரப்யங்கார்தஂ தைலஂ பசேத்| பகந்தராணாமேதேஷாமேதத் பரமஂ-அதிஶயேந, ஹிதஂ கதந்தி| வஸந்ததிலகாவத்தம்| வக்ஷ்யமாணஂ ச மதுகாதி த்ருதவிலம்பிதம்|

Adhikarana bhagandariNaH madhukAditailam (35-36) · Śloka 36

மதுகரோத்ரகணாத்ருரேணுகா- த்விரஜநீபலிநீபடுஸாரிவாஃ| கமலகேஸரபத்மகதாதகீ- மதநஸர்ஜரஸாமயரோதிகாஃ||௩௫|| ஸபீஜபூரச்சதநைரேபிஸ்தைலஂ விபாசிதம்| பகந்தராபசீகுஷ்டமதுமேஹவ்ரணாபஹம்||௩௬||

ஸ௦-மதுகாதிபிரேதைஃ ஸபீஜபூரபத்ரைஸ்தைலஂ விபாசிதஂ பகந்தராதிக்நம்|

Adhikarana bhagandariNaH ropaNo viDa~ggasArAdilehaH (37) · Śloka 37

மதுதைலயுதா விடங்கஸார- த்ரிபலாமாகதிகாகணாஶ்ச லீடாஃ| கமிகுஷ்டபகந்தரப்ரமேஹ- க்ஷதநாடீவ்ரணரோபணா பவந்தி||௩௭||

ஸ௦-விடங்கஸாராதயோ மாக்ஷிகதைலயுக்தா லீடாஃ கம்யாதிவ்ரணரோபணாஃ ஸ்யுஃ| மாகதிகாகணாஃ-பிப்பலீதண்டுலாஃ| ஔபச்சந்தஸிகஂ வத்தம்|

Adhikarana bhagandariNaH amRutAdgugguluH (38) · Śloka 38

அமதாத்ருடிவேல்லவத்ஸகஂ கலிபத்யாமலகாநி குக்குலுஃ| க்ரமவத்தமிதஂ மதுத்ருதஂ பிடிகாஸ்தௌல்யபகந்தராந் ஜயேத்||௩௮||

ஸ௦-அமதாதிகமிதஂ க்ரமேண பாகவத்த்யா வத்தஂ மதுநா த்ருதஂ பிடிகாதீந் ஜயேத்| வைதாலீயம்|

Adhikarana bhagandariNaH mAgadhikAdigugguluH (39) · Śloka 39

மாகதிகாக்நிகலிங்கவிடங்கை- ர்பில்வததைஃ ஸவராபலஷட்கைஃ| குக்குலுநா ஸதஶேந ஸமேதைஃ க்ஷௌத்ரயுதைஃ ஸகலாமயநாஶஃ||௩௯||

ஸ௦-மாகதிகாதிகைர்பில்வததைஃ-பதக் பலமிதைஃ, த்ரிபலாபலஷட்கஸஹிதைஃ ஸர்வைஸ்துல்யேந குக்குலுநா யுதைர்மதுஸமேதைர்மிஶ்ரிதைர்மாத்ரயா பக்ஷிதைஃ(?) ஸமஸ்தவ்யாதிஹரணஂ ஸ்யாத்|

Adhikarana bhagandariNaH svAyaM bhUvo gugguluH (40) · Śloka 40

குக்குலுபஞ்சபலஂ பலிகாஂஶா மாகதிகா த்ரிபலா ச பதக்ஸ்யாத்| த்வக்த்ருடிகர்ஷயுதஂ மதுலீடஂ குஷ்டபகந்தரகுல்மகதிக்நம்||௪௦||

ஸ௦-குக்குலுபலாநி பஞ்ச, பிப்பல்யாதயஃ பலாஂஶிகாஃ, த்வகேலயோஃ பதக் கர்ஷம்| ததேதந்மதுலீடஂ குஷ்டாதிக்நம்| ஸ்வாயம்புவாக்யோ குக்குலுரேஷ ப்ரஸித்தஃ| தோதகஂ(கே) வத்தம்(த்தே)|

Adhikarana bhagandariNaH vAtarogajidouShadham (41) · Śloka 41

ஶங்கபேரரஜோயுக்தஂ ததேவ ச ஸுபாவிதம்| க்வாதேந தஶமூலஸ்ய விஶேஷாத்வாதரோகஜித்||௪௧||

ஸ௦-ததேவ-குக்குல்வாதிகஂ த்ரவ்யஂ, ஶுண்டீசூர்ணயுதஂ தஶமூலக்வாதேந ஸுபாவிதஂ விஶேஷேண வாதரோகஜித்|

Adhikarana bhagandariNaH uttamAdigugguluH (42) · Śloka 42

உத்தமாகதிரஸாரஜஂ ரஜஃ ஶீலயந்நஸநவாரிபாவிதம்| ஹந்தி துல்யமஹிஷாக்ஷமாக்ஷிகஂ குஷ்டமேஹபிடிகாபகந்தராந்||௪௨||

ஸ௦-த்ரிபலாதிரஜோऽஸநக்வாதேந பாVவிதஂ துல்யமஹிஷாக்ய(க்ஷ)மாக்ஷிகஂ ஶீலயந் குஷ்டாதீந் ஹந்தி| ரோ நரௌ லகயுதா ரதோத்ததா|

Adhikarana sheSheShu yathAyogamupakramaH (43) · Śloka 43

பகந்தரேஷ்வேஷ விஶேஷ உக்தஃ ஶேஷாணி து வ்யஞ்ஜநஸாதநாநி| வ்ரணாதிகாராத் பரிஶீலநாச்ச ஸம்யக்விதித்வௌபயிகஂ விதத்யாத்||௪௩||

ஸ௦-பகந்தரேஷு ஸர்வேஷ்வயமுபக்ரமவிஶேஷோऽபிஹிதஃ| ஶேஷாணி து வ்ரணாநி ப்ரகடஸாதநாநி| தேஷு வ்ரணாதிகாராத் பரிஶீலநாச்ச ஸம்யக்விதித்வோபக்ரமஂ யதாயோக்யஂ குர்யாத்| உபஜாதிஃ|

Adhikarana rUDhe~api bhagandare~ashvapRuShThagamanAdi varShAdhikaM varjayet (28) · Śloka 28

அஶ்வபஷ்டகமநஂ சலரோதஂ மத்யமைதுநமஜீர்ணமஸாத்ம்யம்| ஸாஹஸாநி விவிதாநி ச ரூடே வத்ஸரஂ பரிஹரேததிகஂ வா||௪௪|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே பகந்தரப்ரதிஷேதோ நாமா- ஷ்டாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௮||

ஸ௦-பகந்தரே வ்ரணே ரூடேऽபி துரகபஷ்டகமநாதிகஂ வர்ஷஂ யாவததிகஂ வா பரிஹரேதிதி| ஸ்வாகதாவத்தம்| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே பகந்தர ப்ரதிஷேதோ நாமாஷ்டாவிஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௮||