28. bhagandarapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana bhagandarapratiShedhAdhyAyaH bhagandarasya nidAnaM lakShaNaM ca (2-5) · Śloka 5

அதாதோ பகந்தரப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஶுத்ரே||௨|| ) ஹஸ்த்யஶ்வபஷ்டகமநகடிநோத்கடகாஸநைஃ| அர்ஶோநிதாநாபிஹிதைரபரைஶ்ச நிஷேவிதைஃ||௧|| அநிஷ்டாதஷ்டபாகேந ஸத்யோ வா ஸாதுகர்ஹணைஃ| ப்ராயேண பிடிகாபூர்வோ யோऽங்குலே ஹ்யங்குலேऽபி வா||௨|| பாயோர்வ்ரணோऽந்தர்பாஹ்யோ வா துஷ்டாஸங்மாஂஸகோ பவேத்| பஸ்திமூத்ராஶயாப்யாஸகதத்வாத்ஸ்யந்தநாத்மகஃ||௩|| பகந்தரஃ ஸ ஸர்வாஶ்ச தாரயத்யக்ரியாவதஃ| பகபஸ்திகுதாஂஸ்தேஷு தீர்யமாணேஷு பூரிபிஃ||௪|| வாதமூத்ரஶகச்சுக்ரஂ கைஃ ஸூக்ஷ்மைர்வமதி க்ரமாத்| |௫|

Adhikarana bhaga aShTavidhatvam (5) · Śloka 5

| தோஷைஃ பதக்யுதைஃ ஸர்வைராகந்துஃ ஸோऽஷ்டமஃ ஸ்மதஃ||௫||

Adhikarana apavkashophasya piTikAtvam pavkoshophasya bhagandaratvam (6) · Śloka 6

அபக்வஂ பிடிகாமாஹுஃ பாகப்ராப்தஂ பகந்தரம்| |௬|

Adhikarana bhagandarakRut piTikAyA lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| கூடமூலாஂ ஸஸஂரம்பாஂ ருகாட்யாஂ ரூடகோபிநீம்||௬|| பகந்தரகரீஂ வித்யாத் பிடிகாஂ ந த்வதோऽந்யதா| |௭|

Adhikarana vAtajAyAH piTikAyA lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| தத்ர ஶ்யாவாऽருணா தோதபேதஸ்புரணருக்கரீ||௭|| பிடிகா மாருதாத்| |௮|

Adhikarana pittajAyAH piTikAyA lakShaNam (8) · Śloka 8

பித்தாதுஷ்ட்ரக்ரீவாவதுச்ச்ரிதா| ராகிணி தநுரூஷ்மாட்யா ஜ்வரதூமாயநாந்விதா||௮||

Adhikarana kaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

ஸ்திரா ஸ்நிக்தா மஹாமூலா பாண்டுஃ கண்டுமதீ கபாத்| |௯|

Adhikarana vAtapittajAyAH piTikAyA lakShaNam (9) · Śloka 9

| ஶ்யாவா தாம்ரா ஸதாஹோஷா கோரருக் வாதபித்தஜா||௯||

Adhikarana vAtakaphajAyAH piTikAyA lakShaNam (10) · Śloka 10

பாண்டுரா கிஞ்சிதாஶ்யாவா கச்ச்ரபாகா கபாநிலாத்| |௧௦|

Adhikarana sarvajAyAH piTikAyA lakShaNam (10-11) · Śloka 11

| பாதாங்குஷ்டஸமா ஸர்வைர்தோஷைர்நாநாவிதவ்யதா||௧௦|| ஶூலாரோசகதட்தாஹஜ்வரச்சர்திருபத்ருதா| |௧௧|

Adhikarana etAH pakvA vraNA bhavanti (11) · Śloka 11

வ்ரணதாஂ யாந்தி தாஃ பக்வாஃ ப்ரமாதாத்| |௧௧|

Adhikarana 1 shataponakasya bhagandarasya lakShaNam (11-13) · Śloka 13

| தத்ர வாதஜா||௧௧|| சீயதேऽணுமுகைஶ்சித்ரைஃ ஶதபோநகவத் க்ரமாத்| அச்சஂ ஸ்ரவத்பிராஸ்ராவமஜஸ்ரஂ பேநஸஂயுதம்||௧௨|| ஶதபோநகஸஂஜ்ஞோऽயம்| |௧௩|

Adhikarana 2 uShTragrIvasya bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

உஷ்ட்ரக்ரீவஸ்து பித்தஜஃ| |௧௩|

Adhikarana 3 paristrAviNo bhagandarasya lakShaNam (13) · Śloka 13

| பஹுபிச்சாபரிஸ்ராவீ பரிஸ்ராவீ கபோத்பவஃ||௧௩||

Adhikarana 4 parikShepiNo bhagandarasya lakShaNam (14) · Śloka 14

வாதபித்தாத்பரிக்ஷேபீ பரிக்ஷிப்ய குதஂ கதிஃ| ஜாயதே பரிதஸ்தத்ர ப்ராகாரஂ பரிகேவ ச||௧௪||

Adhikarana 5 RujoH bhagandarasya lakShaNam (15) · Śloka 15

ஜுர்வாதகபாதஜ்வ்யா குதோ கத்யாऽத்ர தீர்யதே| |௧௫|

Adhikarana 6 arshostrAviNo bhagandarasya lakShaNam (15-17) · Śloka 17

| கபபித்தே து பூர்வோத்தஂ துர்நாமாஶ்ரித்ய குப்யதஃ||௧௫|| அர்ஶோமூலே ததஃ ஶோபஃ கண்டூதாஹாதிமாந் பவேத்| ஸ ஶீக்ரஂ பக்வபிந்நோऽஸ்ய க்லேதயந்மூலமர்ஶஸஃ||௧௬|| ஸ்ரவத்யஜஸ்ரஂ கதிபிரயமர்ஶோபகந்தரஃ| |௧௭|

Adhikarana 7 shambukAvartasya bhagandarasya lakShaNam (17-18) · Śloka 18

| ஸர்வஜஃ ஶம்புகாவர்தஃ ஶம்புகாவர்தஸந்நிபஃ||௧௭|| கதயோ தாரயந்த்யஸ்மிந் ருக்வேகைர்தாருணைர்குதம்| |௧௮|

Adhikarana 8 kShatajasya bhagandarasya lakShaNam (18-20) · Śloka 20

| அஸ்திலேஶோऽப்யவஹதோ மாஂஸகத்த்யா யதா குதம்||௧௮|| க்ஷிணோதி திர்யங்நிர்கச்சந்நுந்மார்கஂ க்ஷததோ கதிஃ| ஸ்யாத்ததஃ பூயதீர்ணாயாஂ மாஂஸகோதேந தத்ர ச||௧௯|| ஜாயந்தே கமயஸ்தஸ்ய காதந்தஃ பரிதோ குதம்| விதாரயந்தி நசிராதுந்மார்கீ க்ஷதஜஶ்ச ஸஃ||௨௦||

Adhikarana eteShujasya rugAdayo vranavat (21) · Śloka 21

தேஷு ருக்தாஹகண்ட்வாதீந் வித்யாத் வ்ரணநிஷேததஃ| |௨௧|

Adhikarana eteShAM sAdhyAsAdhyatvam (21-22) · Śloka 22

| ஷட் கச்ச்ரஸாதநாஸ்தேஷாஂ, நிசயக்ஷதஜௌ த்யஜேத்||௨௧|| ப்ரவாஹிணீஂ வலீஂ ப்ராப்தஂ ஸேவநீஂ வா ஸமாஶ்ரிதம்| |௨௨|

Adhikarana asya piTikA yathApAkaM na yAti tathA yantraH (22-23) · Śloka 23

| அதாஸ்ய பிடிகாமேவ ததா யத்நாதுபாசரேத்||௨௨|| ஶுத்த்யஸக்ஸ்ருதிஸேகாத்யைர்யதா பாகஂ ந கச்சதி| |௨௩|

Adhikarana pAke tu tasyA avA~gukhatvAdyavalokanam (23-24) · Śloka 24

| பாகே புநருபஸ்நிக்தஂ ஸ்வேதிதஂ சாவகாஹதஃ||௨௩|| யந்த்ரயித்வாऽர்ஶஸமிவ பஶ்யேத்ஸம்யக்பகந்தரம்| அர்வாசீநஂ பராசீநமந்தர்முகபஹிர்முகம்||௨௪||

Adhikarana antarmukhe bahirmukhe ca shastreNa pATanaM kRutvA kShArAgninA sAdhayet,uShTrakandhare kShANaiva sAdhayet (25-26) · Śloka 26

அதாந்தர்முகமேஷித்வா ஸம்யக் ஶஸ்த்ரேண பாடயேத்| பஹிர்முகஂ ச நிஃஶேஷஂ ததஃ க்ஷாரேண ஸாதயேத்||௨௫|| அக்நிநா வா பிஷக் ஸாது க்ஷாரேணைவோஷ்ட்ரகந்தரம்| |௨௬|

Adhikarana shataponake pATanaprakAraH (26-27) · Śloka 27

| நாடீரேகாந்தராஃ கத்வா பாடயேச்சதபோநகம்||௨௬|| தாஸு ரூடாஸு ஶோஷாஶ்ச, மத்யுர்தீர்ணே குதேऽந்யதா| |௨௭|

Adhikarana parikSheNi kShArasUtraiH sAdhanam (27) · Śloka 27

| பரிக்ஷேபிணீ சாப்யேவஂ நாட்யுக்தைஃ க்ஷாரஸூத்ரகைஃ||௨௭||

Adhikarana arshobhagandare~arshaH pratisAdhanAdi (28) · Śloka 28

அர்ஶோபகந்தரே பூர்வமர்ஶாஂஸி ப்ரதிஸாதயேத்| |௨௮|

Adhikarana kShataje pratyAkhyAyopacAraH (28-29) · Śloka 29

| த்யக்த்வோபசர்யஃ க்ஷதஜஃ ஶல்யஂ ஶல்யவதஸ்ததஃ||௨௮|| ஆஹாரேச்ச ததா தத்யாத் கமிக்நஂ லேபபோஜநம்| பிண்டநாட்யாதயஃ ஸ்வேதாஃ ஸுஸ்நிக்தா ருஜி பூஜிதாஃ||௨௯||

Adhikarana bahucchidre gotIrthAdayashchchedAH (30) · Śloka 30

ஸர்வத்ர ச பஹுச்சித்ரே சேதாநாலோச்ய யோஜயேத்| கீதீர்தஸர்வதோபத்ரதலலாங்கல்லலாங்கலாந்||௩௦||

Adhikarana gotIrthasya chedasya lakShaNam sarvatAbhadrasya chedasya lakShaNam ardhalA~ggalasya chedasya lakShaNam lA~ggalasya chedasya lakShaNam (31-32) · Śloka 32

பார்ஶ்வஂ கதேந ஶஸ்த்ரேண சேதோ கோதீர்தகோ மதஃ| ஸர்வதஃ ஸர்வதோபத்ரஃ, பார்ஶ்வச்சேதோऽர்தலாங்கலஃ||௩௧|| பார்ஶ்வத்வயே லாங்கலகஃ| |௩௨|

Adhikarana sarvavraNAnAmagninA dAhaH (32) · Śloka 32

ஸமஸ்தாஂஶ்சாக்நிநா தஹேத்| ஆஸ்ராவமார்காந்நிஃஶேஷஂ நைவஂ விகுருதே புநஃ||௩௨||

Adhikarana bhagandariNaH koShThashuddhou~antarA~antarA yatnaH (33) · Śloka 33

யதேத கோஷ்டஶுத்தௌ ச பிஷக் தஸ்யாந்தராऽந்தரா| |௩௩|

Adhikarana bhagandariNaH vraNe biDAlAsthilepaH (33) · Śloka 33

| லேபோ வ்ரணே பிடாலாஸ்தி த்ரிபலாரஸகல்கிதம்||௩௩||

Adhikarana bhagandariNaH jyotiShmatyAditailenAbhya~ggaH (34) · Śloka 34

ஜ்யோதிஷ்மதீமலயுலாங்கலிஶேலுபாடா- கும்பாக்நிஸர்ஜ(ர்ஜி)கரவீரவசாஸுதார்கைஃ| அப்யஞ்ஜநாய விபசேத பகந்தராணாஂ தைலஂ வதந்தி பரமஂ ஹிதமேததேஷாம்||௩௪||

Adhikarana bhagandariNaH madhukAditailam (35-36) · Śloka 36

மதுகரோத்ரகணாத்ருரேணுகா- த்விரஜநீபலிநீபடுஸாரிவாஃ| கமலகேஸரபத்மகதாதகீ- மதநஸர்ஜரஸாமயரோதிகாஃ||௩௫|| ஸபீஜபூரச்சதநைரேபிஸ்தைலஂ விபாசிதம்| பகந்தராபசீகுஷ்டமதுமேஹவ்ரணாபஹம்||௩௬||

Adhikarana bhagandariNaH ropaNo viDa~ggasArAdilehaH (37) · Śloka 37

மதுதைலயுதா விடங்கஸார- த்ரிபலாமாகதிகாகணாஶ்ச லீடாஃ| கமிகுஷ்டபகந்தரப்ரமேஹ- க்ஷதநாடீவ்ரணரோபணா பவந்தி||௩௭||

Adhikarana bhagandariNaH amRutAdgugguluH (38) · Śloka 38

அமதாத்ருடிவேல்லவத்ஸகஂ கலிபத்யாமலகாநி குக்குலுஃ| க்ரமவத்தமிதஂ மதுத்ருதஂ பிடிகாஸ்தௌல்யபகந்தராந் ஜயேத்||௩௮||

Adhikarana bhagandariNaH mAgadhikAdigugguluH (39) · Śloka 39

மாகதிகாக்நிகலிங்கவிடங்கை- ர்பில்வததைஃ ஸவராபலஷட்கைஃ| குக்குலுநா ஸதஶேந ஸமேதைஃ க்ஷௌத்ரயுதைஃ ஸகலாமயநாஶஃ||௩௯||

Adhikarana bhagandariNaH svAyaM bhUvo gugguluH (40) · Śloka 40

குக்குலுபஞ்சபலஂ பலிகாஂஶா மாகதிகா த்ரிபலா ச பதக்ஸ்யாத்| த்வக்த்ருடிகர்ஷயுதஂ மதுலீடஂ குஷ்டபகந்தரகுல்மகதிக்நம்||௪௦||

Adhikarana bhagandariNaH vAtarogajidouShadham (41) · Śloka 41

ஶங்கபேரரஜோயுக்தஂ ததேவ ச ஸுபாவிதம்| க்வாதேந தஶமூலஸ்ய விஶேஷாத்வாதரோகஜித்||௪௧||

Adhikarana bhagandariNaH uttamAdigugguluH (42) · Śloka 42

உத்தமாகதிரஸாரஜஂ ரஜஃ ஶீலயந்நஸநவாரிபாவிதம்| ஹந்தி துல்யமஹிஷாக்ஷமாக்ஷிகஂ குஷ்டமேஹபிடிகாபகந்தராந்||௪௨||

Adhikarana sheSheShu yathAyogamupakramaH (43) · Śloka 43

பகந்தரேஷ்வேஷ விஶேஷ உக்தஃ ஶேஷாணி து வ்யஞ்ஜநஸாதநாநி| வ்ரணாதிகாராத் பரிஶீலநாச்ச ஸம்யக்விதித்வௌபயிகஂ விதத்யாத்||௪௩||

Adhikarana rUDhe~api bhagandare~ashvapRuShThagamanAdi varShAdhikaM varjayet (28) · Śloka 28

அஶ்வபஷ்டகமநஂ சலரோதஂ மத்யமைதுநமஜீர்ணமஸாத்ம்யம்| ஸாஹஸாநி விவிதாநி ச ரூடே வத்ஸரஂ பரிஹரேததிகஂ வா||௪௪|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே பகந்தரப்ரதிஷேதோ நாமா- ஷ்டாவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௮||