5. bhūtapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana bhUtapratiShedhAdhyAyaH||5| (2-3) · Śloka 3

અથાતો ભૂતપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રયાદયો મહર્ષયઃ| (ગદ્યસૂત્રે||૨|| )||૩||

ભૂતગ્રહવિજ્ઞાનાદનન્તરં ભૂતસ્ય પ્રતિષેધં-ચિકિત્સિતં, ઉચ્યતે| નનુ, નિદાનચિકિત્સિતપદાભ્યાં પ્રસિદ્ધતરાભ્યાં પૂર્વવત્કિમિતીદં તન્ત્રકૃતા નોપનિબદ્ધમ્ ? ઇતિ કેચિચ્ચોદ્યમચૂચુદન્| તાન્ સઞ્ચક્ષ્મહે| શાસ્ત્રકારસ્યાસ્યેદૃશી પ્રતિજ્ઞા,-સૂત્રશારીરનિદાન ચિકિત્સિતકલ્પોત્તરાખ્યૈઃ ષડ્ભિઃ સ્થાનૈસ્તન્ત્રમિદમભિધેયમિતિ| તદેવં યદ્યુત્તરે સ્થાનેઽપિ કિઞ્ચિન્નિદાનચિકિત્સિતપદાભ્યામભિધીયતે, તતઃ ષટ્સ્થાનકમિદં તન્ત્રમિતિ પ્રતિજ્ઞાં વ્યાહન્યાત્| તસ્માદયં વિરચનાપ્રકારવિશેષઃ કૃતઃ|

Adhikarana ahiMsecchaM bhUtaM japAdibhirjayet (1) · Śloka 1

ભૂતં જયેદહિંસેચ્છં જપહોમબલિવ્રતૈઃ| તપઃશીલસમાધાનદાનજ્ઞાનદયાદિભિઃ||૧||

સ૦-અહિંસાકામં ભૂતં જપાદિભિર્જયેત્|

Adhikarana sarvagrahanASakaM hiMgvAdi ghRutaM tailaM vA (2-8) · Śloka 8

હિઙ્ગુવ્યોષાલનેપાલીલશુનાર્કજટાજટાઃ| અજલોમી સગોલોમી ભૂતકેશી વચા લતા||૨|| કુક્કુટી સર્પગન્ધાખ્યા તિલાઃ કાણવિકાણિકે| વજ્રપ્રોક્તા વયઃસ્થા ચ શૃઙ્ગી મોહનવલ્લ્યપિ||૩|| સ્રોતોજાઞ્જનરક્ષોઘ્નં રક્ષોઘ્નં ચાન્યદૌષધમ્| ખરાશ્વશ્વાવિદુષ્ટ્રર્ક્ષગોધાનકુલશલ્યકાત્||૪|| દ્વીપિમાર્જારગોસિંહવ્યાઘ્રસામુદ્રસત્ત્વતઃ| ચર્મપિત્તદ્વિજનખા વર્ગેઽસ્મિન્ સાધયેદ્ઘૃતમ્||૫|| પુરાણમથવા તૈલં નવં તત્પાનનસ્યયોઃ| અભ્યઙ્ગે ચ પ્રયોક્તવ્યમેષાં ચૂર્ણં ચ ધૂપને||૬|| એભિશ્ચ ગુટિકાં યુઞ્જ્યાદઞ્જને સાવપીડને| પ્રલેપે કલ્કમેતેષાં ક્વાથં ચ પરિષેચને||૭|| પ્રયોગોઽયં ગ્રહોન્માદાન્ સાપસ્મારાઞ્શમં નયેત્| |૮|

સ૦-હિઙ્ગ્વાદય ઔષધમ્| આલં-હરિતાલમ્| નેપાલી- કસ્તૂરિકા| જટા-જટામાંસી| અજલોમી-શ્વેતદૂર્વા| ગોલોમી-દૂર્વા| લતા-પ્રિયઙ્ગુઃ| કુક્કુટી-શિતિવારકઃ| સર્પગન્ધાખ્યા-નાકુલી| કાણવિષા(કા)ણિકે-કાકોલીક્ષીરકાકોલ્યૌ| શૃઙ્ગી-અતિવિષા| મોહનવલ્લી-વન્દાકઃ| અન્યદપિ રક્ષોઘ્નં ગુગ્ગુલ્વાદિકમૌષધમ્| તથા ગર્દભતુરઙ્ગાદિભ્યશ્ચર્માદયઃ| સામુદ્રસત્ત્વતો-જલધિજન્તોઃ| તદેતસ્મિન્ હિઙ્ગ્વાદિવર્ગે, ઘૃતં પુરાણમથવા નવં તૈલં પચેત્-સાધયેત્| તચ્ચ-ઘૃતં તૈલં વા, સિદ્ધં પાને નસ્યેઽભ્યઙ્ગે ચ પ્રયોજ્યમ્| એષાં દ્રવ્યાણાં ચ ચૂર્ણં ધૂપને પ્રયોજ્યમ્| એભિશ્ચૂર્ણૈર્ગુટિકામઞ્જનેઽવપીડને ચ યુઞ્જ્યાત્| એતેષાં ચ દ્રવ્યાણાં કલ્કં પ્રલેપે ક્વાથં પરિષેચને ચ યુઞ્જ્યાત્| અયં પ્રયોગો ગ્રહાદીન્ શમયેત્|

Adhikarana sarvagrahanAshakaM gajAhvAdikalkaH (8-9) · Śloka 9

| ગજાહ્વાપિપ્પલીમૂલવ્યોષામલકસર્ષપાન્||૮|| ગોધાનકુલમાર્જારઝષપિત્તપ્રપેષિતાન્| નાવનાભ્યઙ્ગસેકેષુ વિદધીત ગ્રહાપહાન્||૯||

સ૦-હસ્તિપિપ્પલ્યાદીનિ(ન્) ગોધાદિપિત્તપિષ્ટાનિ(ન્) નસ્યાભ્યઙ્ગસેકેષુ ગ્રહાપહાન્ કુર્યાત્| મૂલં-પુષ્કરમૂલમ્| ઝષો જલચરભેદઃ|

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakaM ghRutam (10-13) · Śloka 13

સિદ્ધાર્થકવચાહિઙ્ગુપ્રિયઙ્ગુરજનીદ્વયમ્| મઞ્જિષ્ઠા શ્વેતકટભી વરા શ્વેતાઽદ્રિકર્ણિકા||૧૦|| નિમ્બસ્ય પત્રં બીજં તુ નક્તમાલશિરીષયોઃ| સુરાહ્વં ત્ર્યૂષણં સર્પિર્ગોમૂત્રે તૈશ્ચતુર્ગુણે||૧૧|| સિદ્ધં સિદ્ધાર્થકં નામ પાને નસ્યે ચ યોજિતમ્| ગ્રહાન્ સર્વાન્નિહન્ત્યાશુ વિશેષાદાસુરાન્ ગ્રહાન્||૧૨|| કૃત્યાલક્ષ્મીવિષોન્માદજ્વરાપસ્મારપાપ્મ ચ| |૧૩|

સ૦-સર્ષપાદિ ગોમૂત્રે ચતુર્ગુણે સર્પિઃ સિદ્ધં સિદ્ધાર્થકસંજ્ઞં પાને નસ્યે ચ યોજિતં સર્વાન્ ગ્રહાન્ દ્રાક્ નાશયતિ| વિશેષેણાસુરગ્રહાન્ કૃત્યાદીંશ્ચ| શ્વેતકટભી-શ્વેતગુઞ્જા| શ્વેતાઽદ્રિકર્ણિકા-શુક્લા ગિરિકર્ણિકા|

Adhikarana sarvagrahanASakaM agadaH (13-14) · Śloka 14

| એભિરેવૌષધૈર્બસ્તવારિણા કલ્પિતોઽગદઃ||૧૩|| પાનનસ્યાઞ્જનાલેપસ્નાનોદ્ધર્ષણયોજિતઃ| ગુણૈઃ પૂર્વવદુદ્દિષ્ટો રાજદ્વારે ચ સિદ્ધિકૃત્||૧૪||

સ૦-એભિરેવ દ્રવ્યૈશ્છાગમૂત્રેણ કલ્પિતોઽગદઃ પાનાદિષુ યોજિતો ગુણૈઃ પૂર્વેણ તુલ્ય ઉક્તો રાજદ્વારે ચ સિદ્ધિકરઃ સ્યાત્|

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakAdiguDAH (15-17) · Śloka 17

સિદ્ધાર્થકવ્યોષવચાશ્વગન્ધા- નિશાદ્વયં હિઙ્ગુપલાણ્ડુકન્દઃ| બીજં કરઞ્જાત્, કુસુમં શિરીષાત્ ફલં ચ વલ્કં ચ કપિત્થવૃક્ષાત્||૧૫|| સમાણિમન્થં સનતં સકુષ્ઠં સ્યોનાકમૂલં કિણિહી સિતા ચ| બસ્તસ્ય મૂત્રેણ સુભાવિતં તત્ પિત્તેન ગવ્યેન ગુડાન્ વિદધ્યાત્||૧૬|| દુષ્ટવ્રણોન્માદતમોનિશાન્ધા- નુદ્બન્ધકાન્ વારિનિમગ્નદેહાન્| દિગ્ધાહતાન્ દર્પિતસર્પદષ્ટાં- સ્તે સાધયન્ત્યઞ્જનનસ્યલેપૈઃ||૧૭||

સ૦-સિદ્ધાર્થકાદિ બસ્તમૂત્રેણ સુભાવિતં ગવ્યેન પિત્તેન ગુડાન્-ગુડકાન્, કુર્યાત્| તે ચ-ગુડકાઃ, અઞ્જનનસ્યલેપૈર્દુષ્ટવ્રણાદીન્ સાધયન્તિ| ઉપજાતિવૃત્તે ઇન્દ્રવજ્રા ચ|

Adhikarana skandAdigrahanAshakaM kArpAsAsthyAdidhUpanam (18) · Śloka 18

કાર્પાસાસ્થિમયૂરપત્રબૃહતીનિર્માલ્યપિણ્ડીતક- ત્વઙ્માંસીવૃષદંશવિટ્તુષવચાકેશાહિનિર્મોકકૈઃ| નાગેન્દ્રદ્વિજશૃઙ્ગહિઙ્ગુમરિચૈસ્તુલ્યૈઃ કૃતં ધૂપનં સ્કન્દોન્માદપિશાચરાક્ષસસુરાવેશજ્વરઘ્નં પરમ્||૧૮||

સ૦-કાર્પાસાસ્થ્યાદિભિઃ કૃતં ધૂપનં સ્કન્દાદિઘ્નં પરં સ્યાત્| નિર્માલ્યં-મહાદેવસમ્બન્ધિ| વૃષદંશવિટ્-માર્જારવિષ્ઠા| શાર્દૂલવિક્રીડિતં વૃત્તમ્|

Adhikarana sarvagrahaghnaM bhUtarAvaM ghRutaM (19) · Śloka 19

ત્રિકટુકદલકુઙ્કુમગ્રન્થિકક્ષારસિંહી- નિશાદારુસિદ્ધાર્થયુગ્મામ્બુશક્રાહ્વયૈઃ સિતલશુનફલત્રયોશીરતિક્તાવચા- તુત્થયષ્ટીબલાલોહિતૈલાશિલાપદ્મકૈઃ| દધિતગરમધૂકસારપ્રિયાહ્વાવિષાખ્યા- વિષાતાર્ક્ષ્યશૈલૈઃ સચવ્યામયૈઃ કલ્કિતૈર્ઘૃતમનવમશેષમૂત્રાંશસિદ્ધં મતં ભૂતરાવાહ્વયં પાનતસ્તદ્ ગ્રહઘ્નં પરમ્||૧૯||

સ૦-ત્રિકટુકાદિભિઃ કલ્કિતૈઃ પુરાણં સર્પિરશેષમૂત્રાણાં- ગોમૂત્રાદીનાં, અંશૈઃ ભાગૈઃ, સિદ્ધં ભૂતરાવસંજ્ઞં મતમ્| તત્ પાને(નતઃ) પરં ગ્રહઘ્નં સ્યાત્| દલં-તમાલપત્રમ્| સિદ્ધાર્થયુગ્મં-પીતકૃષ્ણભેદેન| તુત્થં-કર્પારિકાતુત્થમ્| શક્રાહ્વયાઃ-ઇન્દ્રયવાઃ| સિતલશુનં-શુક્લરસોનમ્| પ્રિયાહ્વા-કઙ્ગુણિકા| વિષાખ્યા-અતિવિષા| વિષા-કાકોલી| "પ્રથમક ઇહ દણ્ડકશ્ચણ્ડવૃષ્ટિપ્રયાતો નદ્વયાનાપ્યનાપ્યરૈઃ સપ્તભિઃ| પ્રતિપદમિહ વૃદ્ધિરેફવૃદ્ધ્યા સ્યુરર્ણાર્ણવવ્યાલબીમૂતલીલાકરોદ્દામશઙ્ખાદયઃ||

Adhikarana sarvagrahaghnaM mahAbhUtarAvaM ghRutam (20) · Śloka 20

નતમધુકરઞ્જલાક્ષાપટોલીસમઙ્ગાવચા- પાટલીહિઙ્ગુસિદ્ધાર્થસિંહીનિશાયુગ્લતારોહિણી- બદરકટુફલત્રિકાકાણ્ડદારુકૃમિઘ્નાજગન્ધા- મરાઙ્કોલ્લકોશાતકીશિગ્રુનિમ્બામ્બુદેન્દ્રાહ્વયૈઃ| ગદશુકતરુપુષ્પબીજોગ્રયષ્ટ્યદ્રિકર્ણીનિકુમ્ભા- ગ્નિબિલ્વૈઃ સમૈઃકલ્કિતૈર્મૂત્રવર્ગેણ સિદ્ધં ઘૃતં વિધિવિનિહિતમાશુ સર્વૈઃ ક્રમૈર્યોજિતં હન્તિ સર્વગ્રહોન્માદકુષ્ઠજ્વરાંસ્તન્મહાભૂતરાવં સ્મૃતમ્||૨૦||

સ૦-નતાદિભિર્મૂત્રવર્ગેણ-ગોમૂત્રાદિમૂત્રકદમ્બકેન, સર્પિઃ પક્વં વિધિવિનિહિતં સર્વૈઃ ક્રમૈઃ-અભ્યઙ્ગપાનનસ્યાદિભિઃ, યોજિતં શીઘ્રં સર્વાન્ ગ્રહાદીન્ હન્તિ| એતચ્ચ મહાભૂતરાવસંજ્ઞં ઘૃતમ્| દણ્ડકો વ્યાલાખ્યઃ|

Adhikarana grahagrahaNadine balyAdi (21) · Śloka 21

ગ્રહા ગૃહ્ણન્તિ યે યેષુ તેષાં તેષુ વિશેષતઃ| દિનેષુ બલિહોમાદીન્ પ્રયુઞ્જીત ચિકિત્સકઃ||૨૧||

સ૦-યેષુ દિનેષુ ગ્રહા ગૃહ્ણન્તિ તેષુ દિનેષુ તેષાં ગ્રહાણાં વિશેષેણ બલિહોમાદીન્ ભિષક્ પ્રયુઞ્જીત|

Adhikarana sarvagrahANAM sAmAnyo vidhiH (22) · Śloka 22

સ્નાનવસ્ત્રવસામાંસમદ્યક્ષીરગુડાદિ ચ| રોચતે યદ્યદા યેભ્યસ્તત્તેષામાહરેત્તદા||૨૨||

સ૦-સ્નાનવસ્ત્રાદિ યદ્યેભ્યો ગ્રહેભ્યો રોચતે તત્તેભ્યસ્તસ્મિન્ દિને દદ્યાત્|

Adhikarana surAdibhyo balidAnasthAnAni (23) · Śloka 23

રત્નાનિ ગન્ધમાલ્યાનિ બીજાનિ મધુસર્પિષી| ભક્ષ્યાશ્ચ સર્વે સર્વેષાં સામાન્યો વિધિરિત્યયમ્||૨૩||

સ૦-તથા રત્નાદીનિ તથા બીજાનિ-યવાદીનિ, મધુસર્પિષી સર્વે ચ ભક્ષ્યાઃ સર્વેષાં ગ્રહાણામ્| ઇત્યયં સામાન્યો વિધિઃ|

Adhikarana devAnAmiShTo baliH (24-28) · Śloka 28

સુરર્ષિગુરુવૃદ્ધેભ્યઃ સિદ્ધેભ્યશ્ચ સુરાલયે| દિશ્યુત્તરસ્યાં તત્રાપિ દેવાયોપહરેદ્બલિમ્||૨૪|| પશ્ચિમાયાં યથાકાલં દૈત્યભૂતાય ચત્વરે| ગન્ધર્વાય ગવાં માર્ગે સવસ્ત્રાભરણં બલિમ્||૨૫|| પિતૃનાગગ્રહે નદ્યાં નાગેભ્યઃ પૂર્વદક્ષિણે| યક્ષાય યક્ષાયતને સરિતોર્વા સમાગમે||૨૬|| ચતુષ્પથે રાક્ષસાય ભીમેષુ ગહનેષુ ચ| રક્ષસાં દક્ષિણસ્યાં તુ પૂર્વસ્યાં બ્રહ્મરક્ષસામ્||૨૭|| શૂન્યાલયે પિશાચાય પશ્ચિમાં દિશમાસ્થિતે| |૨૮|

સ૦-સુરાદિભ્યઃ પઞ્ચભ્યઃ સુરાલયે બલિં દદ્યાત્| તત્રાપિ દેવાયોત્તરસ્યાં બલિમુપહરેત્| દૈત્યભૂતાય પશ્ચિમાયાં દિશિચત્વરે બલિમુપહરેત્| ગવાં પથિ વસ્ત્રાભરણસહિતં બલિં ગન્ધર્વાયોપહરેત્| પિતૃનાગગ્રહેભ્યો નદ્યાં બલિં દદ્યાત્| નાગેભ્યઃ પૂર્વદક્ષિણદેશે બલિં દદ્યાત્| યક્ષાય યક્ષપ્રાસાદે અથવા સરિતોઃ-નદ્યોઃ, સમાગમે બલિમુપહરેત્| રાક્ષસશબ્દેનેહ બ્રહ્મરાક્ષસો ગૃહ્યતે| રાક્ષસાય ચતુષ્પથે ભયાનકેષુ વનેષુ ચ બલિં દદ્યાત્| દક્ષિણસ્યાં તુ દિશિ રાક્ષસાનાં બલિં દદ્યાત્| પૂર્વસ્યાં દિશિ બ્રહ્મરક્ષસામ્| શૂન્યાલયે પશ્ચિમાં દિશમાસ્થિતે પિશાચાય બલિં દદ્યાત્|

Adhikarana devagrahamokShaNaM hiMgvAdighRutam (28-30) · Śloka 30

| શુચિશુક્લાનિ માલ્યાનિ ગન્ધાઃ ક્ષૈરેયમોદનમ્||૨૮|| દધિ છત્રં ચ ધવલં દેવાનાં બલિરિષ્યતે| હિઙ્ગુસર્ષપષડ્ગ્રન્થાવ્યોષૈરર્ધપલોન્મિતૈઃ||૨૯|| ચતુર્ગુણે ગવાં મૂત્રે ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્| તત્પાનનાવનાભ્યઙ્ગૈર્દેવગ્રહવિમોક્ષણમ્||૩૦||

સ૦-શુચિશુક્લમાલ્યાદિકં ચ દેવાનાં બલિરિષ્યતે| સ૦-હિંગ્વાદિભિરર્ધપલિકૈઃ સર્પિઃપ્રસ્થં ચતુર્ગુણે ગોમૂત્રે વિપાચયેત્| તત્પાનાદિભિર્દેવગ્રહવિમોક્ષણં સ્યાત્|

Adhikarana devagrahamokShaNaM vacAdinasyA~jjanam (31) · Śloka 31

નસ્યાઞ્જનં વચાહિઙ્ગુલશુનં બસ્તવારિણા| |૩૧|

સ૦-વચાહિઙ્ગુલશુનં છાગમૂત્રેણ નસ્યમઞ્જનં ચ દદ્યાત્|

Adhikarana daityAnAmiShTo baliH (31) · Śloka 31

| દૈત્યે બલિર્બહુફલઃ સોશીરકમલોત્પલઃ||૩૧||

સ૦-દૈત્યગ્રહે બલિર્બહૂનિ ફલાનિ યસ્મિન્, તથોશીરકમલોત્પલૈર્યુક્તો દેયઃ|

Adhikarana nAgAnAmiShTo baliH nAgAnAmiShTo SvetapatrAdinasyA~jjanam (32-34) · Śloka 34

નાગાનાં સુમનોલાજગુડાપૂપગુડૌદનૈઃ| પરમાન્નમધુક્ષીરકૃષ્ણમૃન્નાગકેસરૈઃ||૩૨|| વચાપદ્મપુરોશીરરક્તોત્પલદલૈર્બલિઃ| શ્વેતપત્રં ચ રોધ્રં ચ તગરં નાગસર્ષપાઃ||૩૩|| શીતેન વારિણા પિષ્ટં નાવનાઞ્જનયોર્હિતમ્| |૩૪|

સ૦-નાગાનાં સુમનોલાજાદિભિર્બલિર્દેયઃ| શ્વેતપત્રાદયઃ શીતલજલપિષ્ટા નસ્યેઽઞ્જને ચ હિતાઃ| શ્વેતપત્રં શુક્લ પુણ્ડરીકમ્|

Adhikarana yakShANAmiShTo baliH (34-35) · Śloka 35

| યક્ષાણાં ક્ષીરદધ્યાજ્યમિશ્રકૌદનગુગ્ગુલુ||૩૪|| દેવદારૂત્પલં પદ્મમુશીરં વસ્ત્રકાઞ્ચનમ્| હિરણ્યં ચ બલિર્યોજ્યો|૩૫|

સ૦-યક્ષાણાં ક્ષીરાદિભિર્બલિર્યોજ્યઃ|

Adhikarana yakShANAM mUtrAdi pAnanasyA~jjanam (35-36) · Śloka 36

| મૂત્રાજ્યક્ષીરમેકતઃ||૩૫|| સિદ્ધં સમોન્મિતં પાનનાવનાભ્યઞ્જને હિતમ્| |૩૬|

સ૦-ગોમૂત્રક્ષીરઘૃતં તુલ્યપ્રમાણમેકસ્મિન્ પક્વં નસ્યાભ્યઞ્જનયોર્હિતમ્|

Adhikarana yakShANAM harItakyAdi pAnanasyA~jjanam (36-37) · Śloka 37

| હરિતકી હરિદ્રે દ્વે લશુનો મરિચં વચા||૩૬|| નિમ્બપત્રમ્ ચ બસ્તામ્બુકલ્કિતં નાવનાઞ્જનમ્| |૩૭|

સ૦-હરીતક્યાદિ છાગમૂત્રેણ પિષ્ટં નાવનાઞ્જને હિતમ્|

Adhikarana brahmarAkShasAnAmiShTo baliH (37-38) · Śloka 38

| બ્રહ્મરક્ષોબલિઃ સિદ્ધં યવાનાં પૂર્ણમાઢકમ્||૩૭|| તોયસ્ય કુમ્ભઃ પલલં છત્રં વસ્ત્રં વિલેપનમ્| ||૩૮||

સ૦-પક્વં યવાનામાઢકં-પાત્રં, પૂર્ણં જલકુમ્ભઃ પલલં છત્રં વસ્ત્રં પ્રલેપનમિતિ બ્રહ્મરાક્ષસાય બલિં દદ્યાત્| યવાનાં પૂર્ણં સિદ્ધમાઢકં-પક્વપાત્રં, યવૈઃ પૂર્ણં પક્વપાત્રમિત્યર્થઃ| પૂરણાર્થેઽત્રષષ્ઠી| આઢકશબ્દોઽત્ર પાત્રવાચકો ન તુ માનવાચકઃ| પક્વપાત્રં-પક્વશરાવમિતિ

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdyagadaH (41-43) · Śloka 43

| નક્તમાલશિરીષત્વઙ્મૂલપુષ્પફલાનિ ચ||૪૧|| તદ્વચ્ચ કૃષ્ણપાટલ્યા બિલ્વમૂલં કટુત્રિકમ્| હિંગ્વિન્દ્રયવસિદ્ધાર્થલશુનામલકીફલમ્||૪૨|| નાવનાઞ્જનયોર્યોજ્યો બસ્તમૂત્રયુતોઽગદઃ| |૪૩|

સ૦-નક્તમાલાદિકં બસ્તમૂત્રેણ યુતમગદો નસ્યાભ્યઞ્જનયોર્યોજ્યઃ|

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdighRutam (43-44) · Śloka 44

| એભિરેવ ઘૃતં સિદ્ધં ગવાં મૂત્રે ચતુર્ગુણે||૪૩|| રક્ષોગ્રહાન્ વારયતે પાનાભ્યઞ્જનનાવનૈઃ| |૪૪|

સ૦-એભિરેવ દ્રવ્યૈર્ઘૃતં ગોમૂત્રે ચતુર્ગુણે સિદ્ધં પાનાદિભી રક્ષોગ્રહનિવારણં સ્યાત્|

Adhikarana piSAcAnAmiShTo baliH (44-45) · Śloka 45

| પિશાચાનાં બલિઃ સીધુઃ પિણ્યાકઃ પલલં દધિ||૪૪|| મૂલકં લવણં સર્પિઃ સભૂતૌદનયાવકમ્| |૪૫|

સ૦-પિશાચાનાં સીધ્વાદિભિર્બલિર્દેયઃ|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdighRutam (45-47) · Śloka 47

| હરિદ્રાદ્વયમઞ્જિષ્ઠામિશિસૈન્ધવનાગરમ્||૪૫|| હિઙ્ગુપ્રિયઙ્ગુત્રિકટુરસોનત્રિફલા વચા| પાટલીશ્વેતકટભીશિરીષકુસુમૈર્ઘૃતમ્||૪૬|| ગોમૂત્રપાદિકં સિદ્ધં પાનાભ્યઞ્જનયોર્હિતમ્| |૪૭|

સ૦-હરિદ્રાદ્વયાદિભિર્ગોમૂત્રપાદિકં ઘૃતં પક્વં પાનાભ્યઞ્જનયોર્હિતમ્|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdi nAvanA~jjanam (47) · Śloka 47

| બસ્તામ્બુપિષ્ટૈસ્તૈરેવ યોજ્યમઞ્જનનાવનમ્||૪૭||

સ૦-બસ્તામ્બુપિષ્ટૈરેતૈરેવ દ્રવ્યૈર્નસ્યમઞ્જનં ચ હિતમુક્તમ્|

Adhikarana devarShipitRugandharve varjyAvarjyam (48) · Śloka 48

દેવર્ષિપિતૃગન્ધર્વે તીક્ષ્ણં નસ્યાદિ વર્જયેત્| સર્પિષ્પાનાદિ મૃદ્વસ્મિન્ ભૈષજ્યમવચારયેત્||૪૮||

સ૦-દેવર્ષિપિતૃગન્ધર્વે તીક્ષ્ણં નસ્યાદિ ન યોજયેત્| મૃદુ સર્પિષ્પાનાદિકમૌષધમત્ર યોજ્યમ્|

Adhikarana pishAcAdRute sarveShvanukUlAcaraNam (49) · Śloka 49

ઋતે પિશાચાત્સર્વેષુ પ્રતિકૂલં ચ નાચરેત્| સવૈદ્યમાતુરં ઘ્નન્તિ ક્રુદ્ધાસ્તે હિ મહૌજસઃ||૪૯||

સ૦-સર્વેષુ ચ ગ્રહેષુ પિશાચમન્તરેણ પ્રતિકૂલં નાચરેત્| તે હિ દેવાદયો મહૌજસઃ પ્રતિકૂલાચરણાત્ ક્રુદ્ધાઃ સન્તઃ વૈદ્યસહિતમાતુરં ઘ્નન્તિ|

Adhikarana sarvagrahanASako ISvarAdi japaH (50-51) · Śloka 51

ઈશ્વરં દ્વાદશભુજં નાથમાર્યાવલોકિતમ્| સર્વવ્યાધિચિકિત્સાં ચ જપન્ સર્વગ્રહાન્ જયેત્||૫૦|| તથોન્માદાનપસ્મારાનન્યં વા ચિત્તવિપ્લવમ્| |૫૧|

સ૦-ઈશ્વરં દ્વાદશભુજં નાથમાર્યાવલોકિતં તથા સર્વવ્યાધિચિકિત્સિતમિત્યાદિ જપન્ સર્વાન્ ગ્રહાનુન્માદાદીંશ્ચ પરાકરોતિ|

Adhikarana sarvagrahanAshako mAyUrImahAvidyAshravaNam (51) · Śloka 51

| મહાવિદ્યાં ચ માયૂરીં શુચિં તં શ્રાવયેત્સદા||૫૧||

સ૦-માયુરીં મહાવિદ્યાં તં-ગ્રહગૃહીતં, શુચિં સન્તં સતતં શ્રાવયેત્|

Adhikarana sarvagrahanAshako bhUteshAdipUjanaM tanmantrajapashca (52) · Śloka 52

ભૂતેશં પૂજયેત્ સ્થાણું પ્રમથાખ્યાંશ્ચ તદ્ગણાન્| જપન્ સિદ્ધાંશ્ચ તન્મન્ત્રાન્ ગ્રહાન્ સર્વાનપોહતિ||૫૨||

સ૦-તથા સ્થાણું ભૂતાધિપં પૂજયેત્| તથા તસ્ય ગણાન્ પ્રમથસંજ્ઞાન્ પૂજયેત્ ગ્રહાન્ પરાકરોતિ| | સિદ્ધાંશ્ચ તન્મન્ત્રાન્ જપન્ સર્વાન્

Adhikarana sarvagrahanAshako vakShamANAdhyAyayorukta upakramaH (5) · Śloka 5

યચ્ચાનન્તરયોઃ કિઞ્ચિદ્વક્ષ્યતેઽધ્યાયયોર્હિતમ્| યચ્ચોક્તમિહ તત્સર્વં પ્રયુઞ્જીત પરસ્પરમ્||૫૩|| ઇતિ શ્રીવૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસૂનુશ્રીમદ્વાગ્ભટવિર- ચિતાયામષ્ટાઙ્ગહૃદયસંહિતાયાં ષષ્ઠે ઉત્તર- સ્થાને ભૂતપ્રતિષેધો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ||૫||

સ૦-યદપ્ય્નન્તરયોરધ્યાયયોઃ-ઉન્માદાપસ્મારપ્રતિષેધાખ્યયોઃ, વક્ષ્યતિ-ભણિષ્યતિ, તચ્ચાત્ર હિતમ્| યચ્ચ,[ઇહ-]અસ્મિન્નધ્યાયે, દેવગ્રહાદીનાં પૃથક્ ચિકિત્સિતં કથિતં તદપિ પરસ્પરં ગ્રહાણાં પ્રયુઞ્જીતેતિ| ઇતિ શ્રીમૃગાઙ્કદત્તપુત્રશ્રીમદરુણદત્તવિરચિતાયામષ્ટાઙ્ગહૃદય- ટીકાયાં સર્વાઙ્ગસુન્દરાખ્યાયાં ષષ્ઠે ઉત્તરસ્થાને ભૂત- પ્રતિષેધો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ સમાપ્તઃ|| ૫||