5. bhūtapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana bhUtapratiShedhAdhyAyaH||5| (2-3) · Śloka 3

અથાતો ભૂતપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રયાદયો મહર્ષયઃ| (ગદ્યસૂત્રે||૨|| )||૩||

Adhikarana ahiMsecchaM bhUtaM japAdibhirjayet (1) · Śloka 1

ભૂતં જયેદહિંસેચ્છં જપહોમબલિવ્રતૈઃ| તપઃશીલસમાધાનદાનજ્ઞાનદયાદિભિઃ||૧||

Adhikarana sarvagrahanASakaM hiMgvAdi ghRutaM tailaM vA (2-8) · Śloka 8

હિઙ્ગુવ્યોષાલનેપાલીલશુનાર્કજટાજટાઃ| અજલોમી સગોલોમી ભૂતકેશી વચા લતા||૨|| કુક્કુટી સર્પગન્ધાખ્યા તિલાઃ કાણવિકાણિકે| વજ્રપ્રોક્તા વયઃસ્થા ચ શૃઙ્ગી મોહનવલ્લ્યપિ||૩|| સ્રોતોજાઞ્જનરક્ષોઘ્નં રક્ષોઘ્નં ચાન્યદૌષધમ્| ખરાશ્વશ્વાવિદુષ્ટ્રર્ક્ષગોધાનકુલશલ્યકાત્||૪|| દ્વીપિમાર્જારગોસિંહવ્યાઘ્રસામુદ્રસત્ત્વતઃ| ચર્મપિત્તદ્વિજનખા વર્ગેઽસ્મિન્ સાધયેદ્ઘૃતમ્||૫|| પુરાણમથવા તૈલં નવં તત્પાનનસ્યયોઃ| અભ્યઙ્ગે ચ પ્રયોક્તવ્યમેષાં ચૂર્ણં ચ ધૂપને||૬|| એભિશ્ચ ગુટિકાં યુઞ્જ્યાદઞ્જને સાવપીડને| પ્રલેપે કલ્કમેતેષાં ક્વાથં ચ પરિષેચને||૭|| પ્રયોગોઽયં ગ્રહોન્માદાન્ સાપસ્મારાઞ્શમં નયેત્| |૮|

Adhikarana sarvagrahanAshakaM gajAhvAdikalkaH (8-9) · Śloka 9

| ગજાહ્વાપિપ્પલીમૂલવ્યોષામલકસર્ષપાન્||૮|| ગોધાનકુલમાર્જારઝષપિત્તપ્રપેષિતાન્| નાવનાભ્યઙ્ગસેકેષુ વિદધીત ગ્રહાપહાન્||૯||

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakaM ghRutam (10-13) · Śloka 13

સિદ્ધાર્થકવચાહિઙ્ગુપ્રિયઙ્ગુરજનીદ્વયમ્| મઞ્જિષ્ઠા શ્વેતકટભી વરા શ્વેતાઽદ્રિકર્ણિકા||૧૦|| નિમ્બસ્ય પત્રં બીજં તુ નક્તમાલશિરીષયોઃ| સુરાહ્વં ત્ર્યૂષણં સર્પિર્ગોમૂત્રે તૈશ્ચતુર્ગુણે||૧૧|| સિદ્ધં સિદ્ધાર્થકં નામ પાને નસ્યે ચ યોજિતમ્| ગ્રહાન્ સર્વાન્નિહન્ત્યાશુ વિશેષાદાસુરાન્ ગ્રહાન્||૧૨|| કૃત્યાલક્ષ્મીવિષોન્માદજ્વરાપસ્મારપાપ્મ ચ| |૧૩|

Adhikarana sarvagrahanASakaM agadaH (13-14) · Śloka 14

| એભિરેવૌષધૈર્બસ્તવારિણા કલ્પિતોઽગદઃ||૧૩|| પાનનસ્યાઞ્જનાલેપસ્નાનોદ્ધર્ષણયોજિતઃ| ગુણૈઃ પૂર્વવદુદ્દિષ્ટો રાજદ્વારે ચ સિદ્ધિકૃત્||૧૪||

Adhikarana sarvagrahanASakaM siddhArthakAdiguDAH (15-17) · Śloka 17

સિદ્ધાર્થકવ્યોષવચાશ્વગન્ધા- નિશાદ્વયં હિઙ્ગુપલાણ્ડુકન્દઃ| બીજં કરઞ્જાત્, કુસુમં શિરીષાત્ ફલં ચ વલ્કં ચ કપિત્થવૃક્ષાત્||૧૫|| સમાણિમન્થં સનતં સકુષ્ઠં સ્યોનાકમૂલં કિણિહી સિતા ચ| બસ્તસ્ય મૂત્રેણ સુભાવિતં તત્ પિત્તેન ગવ્યેન ગુડાન્ વિદધ્યાત્||૧૬|| દુષ્ટવ્રણોન્માદતમોનિશાન્ધા- નુદ્બન્ધકાન્ વારિનિમગ્નદેહાન્| દિગ્ધાહતાન્ દર્પિતસર્પદષ્ટાં- સ્તે સાધયન્ત્યઞ્જનનસ્યલેપૈઃ||૧૭||

Adhikarana skandAdigrahanAshakaM kArpAsAsthyAdidhUpanam (18) · Śloka 18

કાર્પાસાસ્થિમયૂરપત્રબૃહતીનિર્માલ્યપિણ્ડીતક- ત્વઙ્માંસીવૃષદંશવિટ્તુષવચાકેશાહિનિર્મોકકૈઃ| નાગેન્દ્રદ્વિજશૃઙ્ગહિઙ્ગુમરિચૈસ્તુલ્યૈઃ કૃતં ધૂપનં સ્કન્દોન્માદપિશાચરાક્ષસસુરાવેશજ્વરઘ્નં પરમ્||૧૮||

Adhikarana sarvagrahaghnaM bhUtarAvaM ghRutaM (19) · Śloka 19

ત્રિકટુકદલકુઙ્કુમગ્રન્થિકક્ષારસિંહી- નિશાદારુસિદ્ધાર્થયુગ્મામ્બુશક્રાહ્વયૈઃ સિતલશુનફલત્રયોશીરતિક્તાવચા- તુત્થયષ્ટીબલાલોહિતૈલાશિલાપદ્મકૈઃ| દધિતગરમધૂકસારપ્રિયાહ્વાવિષાખ્યા- વિષાતાર્ક્ષ્યશૈલૈઃ સચવ્યામયૈઃ કલ્કિતૈર્ઘૃતમનવમશેષમૂત્રાંશસિદ્ધં મતં ભૂતરાવાહ્વયં પાનતસ્તદ્ ગ્રહઘ્નં પરમ્||૧૯||

Adhikarana sarvagrahaghnaM mahAbhUtarAvaM ghRutam (20) · Śloka 20

નતમધુકરઞ્જલાક્ષાપટોલીસમઙ્ગાવચા- પાટલીહિઙ્ગુસિદ્ધાર્થસિંહીનિશાયુગ્લતારોહિણી- બદરકટુફલત્રિકાકાણ્ડદારુકૃમિઘ્નાજગન્ધા- મરાઙ્કોલ્લકોશાતકીશિગ્રુનિમ્બામ્બુદેન્દ્રાહ્વયૈઃ| ગદશુકતરુપુષ્પબીજોગ્રયષ્ટ્યદ્રિકર્ણીનિકુમ્ભા- ગ્નિબિલ્વૈઃ સમૈઃકલ્કિતૈર્મૂત્રવર્ગેણ સિદ્ધં ઘૃતં વિધિવિનિહિતમાશુ સર્વૈઃ ક્રમૈર્યોજિતં હન્તિ સર્વગ્રહોન્માદકુષ્ઠજ્વરાંસ્તન્મહાભૂતરાવં સ્મૃતમ્||૨૦||

Adhikarana grahagrahaNadine balyAdi (21) · Śloka 21

ગ્રહા ગૃહ્ણન્તિ યે યેષુ તેષાં તેષુ વિશેષતઃ| દિનેષુ બલિહોમાદીન્ પ્રયુઞ્જીત ચિકિત્સકઃ||૨૧||

Adhikarana sarvagrahANAM sAmAnyo vidhiH (22) · Śloka 22

સ્નાનવસ્ત્રવસામાંસમદ્યક્ષીરગુડાદિ ચ| રોચતે યદ્યદા યેભ્યસ્તત્તેષામાહરેત્તદા||૨૨||

Adhikarana surAdibhyo balidAnasthAnAni (23) · Śloka 23

રત્નાનિ ગન્ધમાલ્યાનિ બીજાનિ મધુસર્પિષી| ભક્ષ્યાશ્ચ સર્વે સર્વેષાં સામાન્યો વિધિરિત્યયમ્||૨૩||

Adhikarana devAnAmiShTo baliH (24-28) · Śloka 28

સુરર્ષિગુરુવૃદ્ધેભ્યઃ સિદ્ધેભ્યશ્ચ સુરાલયે| દિશ્યુત્તરસ્યાં તત્રાપિ દેવાયોપહરેદ્બલિમ્||૨૪|| પશ્ચિમાયાં યથાકાલં દૈત્યભૂતાય ચત્વરે| ગન્ધર્વાય ગવાં માર્ગે સવસ્ત્રાભરણં બલિમ્||૨૫|| પિતૃનાગગ્રહે નદ્યાં નાગેભ્યઃ પૂર્વદક્ષિણે| યક્ષાય યક્ષાયતને સરિતોર્વા સમાગમે||૨૬|| ચતુષ્પથે રાક્ષસાય ભીમેષુ ગહનેષુ ચ| રક્ષસાં દક્ષિણસ્યાં તુ પૂર્વસ્યાં બ્રહ્મરક્ષસામ્||૨૭|| શૂન્યાલયે પિશાચાય પશ્ચિમાં દિશમાસ્થિતે| |૨૮|

Adhikarana devagrahamokShaNaM hiMgvAdighRutam (28-30) · Śloka 30

| શુચિશુક્લાનિ માલ્યાનિ ગન્ધાઃ ક્ષૈરેયમોદનમ્||૨૮|| દધિ છત્રં ચ ધવલં દેવાનાં બલિરિષ્યતે| હિઙ્ગુસર્ષપષડ્ગ્રન્થાવ્યોષૈરર્ધપલોન્મિતૈઃ||૨૯|| ચતુર્ગુણે ગવાં મૂત્રે ઘૃતપ્રસ્થં વિપાચયેત્| તત્પાનનાવનાભ્યઙ્ગૈર્દેવગ્રહવિમોક્ષણમ્||૩૦||

Adhikarana devagrahamokShaNaM vacAdinasyA~jjanam (31) · Śloka 31

નસ્યાઞ્જનં વચાહિઙ્ગુલશુનં બસ્તવારિણા| |૩૧|

Adhikarana daityAnAmiShTo baliH (31) · Śloka 31

| દૈત્યે બલિર્બહુફલઃ સોશીરકમલોત્પલઃ||૩૧||

Adhikarana nAgAnAmiShTo baliH nAgAnAmiShTo SvetapatrAdinasyA~jjanam (32-34) · Śloka 34

નાગાનાં સુમનોલાજગુડાપૂપગુડૌદનૈઃ| પરમાન્નમધુક્ષીરકૃષ્ણમૃન્નાગકેસરૈઃ||૩૨|| વચાપદ્મપુરોશીરરક્તોત્પલદલૈર્બલિઃ| શ્વેતપત્રં ચ રોધ્રં ચ તગરં નાગસર્ષપાઃ||૩૩|| શીતેન વારિણા પિષ્ટં નાવનાઞ્જનયોર્હિતમ્| |૩૪|

Adhikarana yakShANAmiShTo baliH (34-35) · Śloka 35

| યક્ષાણાં ક્ષીરદધ્યાજ્યમિશ્રકૌદનગુગ્ગુલુ||૩૪|| દેવદારૂત્પલં પદ્મમુશીરં વસ્ત્રકાઞ્ચનમ્| હિરણ્યં ચ બલિર્યોજ્યો|૩૫|

Adhikarana yakShANAM mUtrAdi pAnanasyA~jjanam (35-36) · Śloka 36

| મૂત્રાજ્યક્ષીરમેકતઃ||૩૫|| સિદ્ધં સમોન્મિતં પાનનાવનાભ્યઞ્જને હિતમ્| |૩૬|

Adhikarana yakShANAM harItakyAdi pAnanasyA~jjanam (36-37) · Śloka 37

| હરિતકી હરિદ્રે દ્વે લશુનો મરિચં વચા||૩૬|| નિમ્બપત્રમ્ ચ બસ્તામ્બુકલ્કિતં નાવનાઞ્જનમ્| |૩૭|

Adhikarana brahmarAkShasAnAmiShTo baliH (37-38) · Śloka 38

| બ્રહ્મરક્ષોબલિઃ સિદ્ધં યવાનાં પૂર્ણમાઢકમ્||૩૭|| તોયસ્ય કુમ્ભઃ પલલં છત્રં વસ્ત્રં વિલેપનમ્| ||૩૮||

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdyagadaH (41-43) · Śloka 43

| નક્તમાલશિરીષત્વઙ્મૂલપુષ્પફલાનિ ચ||૪૧|| તદ્વચ્ચ કૃષ્ણપાટલ્યા બિલ્વમૂલં કટુત્રિકમ્| હિંગ્વિન્દ્રયવસિદ્ધાર્થલશુનામલકીફલમ્||૪૨|| નાવનાઞ્જનયોર્યોજ્યો બસ્તમૂત્રયુતોઽગદઃ| |૪૩|

Adhikarana rAkShasAnAM naktamAlAdighRutam (43-44) · Śloka 44

| એભિરેવ ઘૃતં સિદ્ધં ગવાં મૂત્રે ચતુર્ગુણે||૪૩|| રક્ષોગ્રહાન્ વારયતે પાનાભ્યઞ્જનનાવનૈઃ| |૪૪|

Adhikarana piSAcAnAmiShTo baliH (44-45) · Śloka 45

| પિશાચાનાં બલિઃ સીધુઃ પિણ્યાકઃ પલલં દધિ||૪૪|| મૂલકં લવણં સર્પિઃ સભૂતૌદનયાવકમ્| |૪૫|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdighRutam (45-47) · Śloka 47

| હરિદ્રાદ્વયમઞ્જિષ્ઠામિશિસૈન્ધવનાગરમ્||૪૫|| હિઙ્ગુપ્રિયઙ્ગુત્રિકટુરસોનત્રિફલા વચા| પાટલીશ્વેતકટભીશિરીષકુસુમૈર્ઘૃતમ્||૪૬|| ગોમૂત્રપાદિકં સિદ્ધં પાનાભ્યઞ્જનયોર્હિતમ્| |૪૭|

Adhikarana pishAcAnAmiShTo haridrAdi nAvanA~jjanam (47) · Śloka 47

| બસ્તામ્બુપિષ્ટૈસ્તૈરેવ યોજ્યમઞ્જનનાવનમ્||૪૭||

Adhikarana devarShipitRugandharve varjyAvarjyam (48) · Śloka 48

દેવર્ષિપિતૃગન્ધર્વે તીક્ષ્ણં નસ્યાદિ વર્જયેત્| સર્પિષ્પાનાદિ મૃદ્વસ્મિન્ ભૈષજ્યમવચારયેત્||૪૮||

Adhikarana pishAcAdRute sarveShvanukUlAcaraNam (49) · Śloka 49

ઋતે પિશાચાત્સર્વેષુ પ્રતિકૂલં ચ નાચરેત્| સવૈદ્યમાતુરં ઘ્નન્તિ ક્રુદ્ધાસ્તે હિ મહૌજસઃ||૪૯||

Adhikarana sarvagrahanASako ISvarAdi japaH (50-51) · Śloka 51

ઈશ્વરં દ્વાદશભુજં નાથમાર્યાવલોકિતમ્| સર્વવ્યાધિચિકિત્સાં ચ જપન્ સર્વગ્રહાન્ જયેત્||૫૦|| તથોન્માદાનપસ્મારાનન્યં વા ચિત્તવિપ્લવમ્| |૫૧|

Adhikarana sarvagrahanAshako mAyUrImahAvidyAshravaNam (51) · Śloka 51

| મહાવિદ્યાં ચ માયૂરીં શુચિં તં શ્રાવયેત્સદા||૫૧||

Adhikarana sarvagrahanAshako bhUteshAdipUjanaM tanmantrajapashca (52) · Śloka 52

ભૂતેશં પૂજયેત્ સ્થાણું પ્રમથાખ્યાંશ્ચ તદ્ગણાન્| જપન્ સિદ્ધાંશ્ચ તન્મન્ત્રાન્ ગ્રહાન્ સર્વાનપોહતિ||૫૨||

Adhikarana sarvagrahanAshako vakShamANAdhyAyayorukta upakramaH (5) · Śloka 5

યચ્ચાનન્તરયોઃ કિઞ્ચિદ્વક્ષ્યતેઽધ્યાયયોર્હિતમ્| યચ્ચોક્તમિહ તત્સર્વં પ્રયુઞ્જીત પરસ્પરમ્||૫૩|| ઇતિ શ્રીવૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસૂનુશ્રીમદ્વાગ્ભટવિર- ચિતાયામષ્ટાઙ્ગહૃદયસંહિતાયાં ષષ્ઠે ઉત્તર- સ્થાને ભૂતપ્રતિષેધો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ||૫||