30. granthyarbudaślīpadāpacīnāḍīpratiśēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ਅਧੁਨਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਬਿਭਣਿਸੁਰਾਹ-

Adhikarana granthyarbudashlIpadApacInADIpratiShedhAdhyAyaH granthiShvAmeShu shoPavat kriyA (2-1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਵਾਮੇਸੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ| |੧|

ਸ੦- ਆਮੇਸੁ-ਅਪਕ੍ਵੇਸੁ, ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫੇਸ੍ਵਿਵ ਕ੍ਰਿਯਾਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍|

Adhikarana vAtaje granthau snehanaM shodhanaM ca (1-2) · Śloka 2

| ਬਹਤੀਚਿਤ੍ਰਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਣਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧|| ਸ੍ਨੇਹਯੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧਿਕਾਮਂ ਚ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲੇਪਨਮ੍| |੨|

ਸ੦- ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਮਂ ਨਰਂ ਸ੍ਨੇਹਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ-ਕਤਵਮਨਵਿਰੇਕਸ੍ਯ ਸਤਃ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਲੇਪਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ |

Adhikarana vAtaje svedo vimardanaM ca punaH punaH (2) · Śloka 2

| ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਵਿਮਦ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ||੨||

ਸ੦-ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਮਦ੍ਨੀਯਾਤ੍|

Adhikarana pittAstraje granthau jalaukasaH, pittAsraje pralepAdikaM sarvaM hitam, kaPaje granthau vAtiko vidhiH (3) · Śloka 3

ਏਸ ਵਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕ੍ਰਮਃ, ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਜੇ ਪੁਨਃ| ਜਲੌਕਸੋ ਹਿਮਂ ਸਰ੍ਵਂ, ਕਫਜੇ ਵਾਤਿਕੋ ਵਿਧਿਃ||੩||

ਸ੦- ਏਸ ਕ੍ਰਮੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਾਤੇ ਕਾਰ੍ਯਃ| ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਜੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਜਲੌਕਸਃ| ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼ੀਤਂ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦਿਕਂ ਹਿਤਮ੍| ਕਫਜੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਵਾਤੋਦ੍ਭਵਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਿਹਿਤਃ ਕ੍ਰਮਃ|

Adhikarana evamapyapakve Cedo dAhaSca (4) · Śloka 4

ਤਥਾਪ੍ਯਕ੍ਵਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵੈਨਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਸਾਧ੍ਵਸ਼ੇਸਂ, ਸਸ਼ੇਸੋ ਹਿ ਪੁਨਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੪||

ਸ੦- ਏਵਮਪ੍ਯਪਕ੍ਵਮੇਨਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਸਾਧੁ ਯਥਾ ਭਵਤ੍ਯਸ਼ੇਸਂ ਚ ਤਥਾ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਸ਼ੇਸਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ? ਇਤ੍ਯਾਹ-ਸਸ਼ੇਸ ਇਤਿ| ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਸ਼ੇਸੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨੈਵ ਪੁਨਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ-ਵਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ|

Adhikarana mAMsavraNodBavayorgranthyorevameva (5) · Śloka 5

ਮਾਂਸਵ੍ਰਣੋਦ੍ਭਵੌ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀ ਯਾਪਯੇਦੇਵਮੇਵ ਚ| |੫|

ਸ- ਮਾਂਸਵ੍ਰਣੋਦ੍ਭਵੌ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀ ਏਵਮੇਵ ਯਾਪਯੇਤ੍|

Adhikarana medoBave granthau taptaPAlAdisparshaH shastreNa pATanam agnidAhaSca (5-6) · Śloka 6

| ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੇਦੋਭਵੇਪ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪ੍ਤੈਃ ਫਾਲਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਤਮ੍||੫|| ਪ੍ਰਮਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਦਿਗ੍ਧੇਨ ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਵਾਸਸਾ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਹੇਨ੍ਮੇਦਸਿ ਸੂਦ੍ਧਤੇ||੬||

ਸ੦- ਮੇਦੋਜੇਪ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਤਂ ਚ-ਮੇਦੋਦ੍ਭਵਂ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ, ਤਿਲਕਲ੍ਕਦਿਗ੍ਧੇਨ ਦ੍ਵਿਗੁਣਵਾਸਸਾ ਛਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਤਂ ਤਪ੍ਤੈਃ ਫਾਲਾਦਿਭਿਰੁਪਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਮੇਦਸਿ ਨਿਃਸ਼ੇਸਮੁਦ੍ਧਤੇ ਸਤ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana sirAgranthau sAhacaratailaM peyam,sirAgranthau vAtaghnairupanAhAdi (7) · Śloka 7

ਸਿਰਾਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਨਵੇ ਪੇਯਂ ਤੈਲਂ ਸਾਹਚਰਂ, ਤਥਾ| ਉਪਨਾਹੋਨਿਲਹਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ||੭||

ਸ੦- ਸਿਰਾਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਚ ਨਵੇ ਸਾਹਚਰਂ ਤੈਲਂ ਪੇਯਮ੍| ਤਥਾ ਵਾਤਘ੍ਨੈਰੁਪਨਾਹੋ ਹਿਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਸ਼੍ਚ|

Adhikarana arbude yathAsvaM granthivatkriyA, arbude ajAshakRudAdinA svedAdi (8-3) · Śloka 3

ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸੁਤਰਾਂ ਹਿਤਮ੍| |੮| | ਅਜਾਸ਼ਕਚ੍ਛਿਗ੍ਰੂਮੂਲਲਾਕ੍ਸਾਸੁਰਸ(ਲਵਣਕ੍ਸਾਰ)-ਕਾਞ੍ਜਿਕੈਃ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧੈਰੁਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਮਰ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧|| ਉਪੋਦਕਾਪਤ੍ਰਪਿਣ੍ਡ੍ਯਾ ਛਦੈਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਘਨਮ੍| ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਪਟ੍ਟਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਚ੍ਛਾਮ੍ਯਤ੍ਯੇਵਂ ਨਵਾਰ੍ਬੁਦਮ੍||੨|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਰ੍ਕਚ੍ਛਦਸੁਧਾਸਾਮੁਦ੍ਰਗੁਡਕਾਞ੍ਜਿਕੈਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ ਬਦ੍ਧਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਵਿਲਾਯਨੀ]||੩||

ਸ੦- ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਵਿਵ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸੁਤਰਾਂ ਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ |

Adhikarana vAtaje shlIpade vyadhaH, vAtaje eraNDatailapAnam, vAtaje jIrNAnnaBakShaNam, vAtaje traivRutaM vA pibet, vAtaje evamashAntAvagninA dahet (8-10) · Śloka 10

| ਸ਼੍ਲੀਪਦੇਨਿਲਜੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਪਨਾਹਿਤੇ||੮|| ਸਿਰਾਮੁਪਰਿ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ, ਪਾਯਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍| ਮਾਸਮੇਰਣ੍ਡਜਂ ਤੈਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੯|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਤ੍ਰੈਵਤਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦੇਵਮਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍||੧੦||

ਸ੦- ਸ਼੍ਲੀਪਦੇ ਵਾਤੋਤ੍ਥੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨ ਉਪਨਾਹਿਤੇ ਚ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯ ਦ੍ਵਯਙ੍ਗੁਲ ਉਪਰਿ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਤਂ ਚ-ਸ਼੍ਲੀਪਦਿਨਂ, ਮਾਸਮੇਰਣ੍ਡੋਦ੍ਭਵਂ ਤੈਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਯੁਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚੈਰਣ੍ਡਤੈਲੇ ਪੁਰਾਣਮਨ੍ਨਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਹਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਤ੍ਰੈਵਤਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਏਵਮਪ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਤਥਾ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍|

Adhikarana pittaje shlIpade gulPasyAdhaH, sirAmokShaH, pittajicca sarvam (11) · Śloka 11

ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯਾਧਃ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍| |੧੧|

ਸ੦- ਪੈਤ੍ਤੇ ਤੁ ਸ਼੍ਲੀਪਦੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਤ੍ਤਜਿਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਹਿਤਮ੍|

Adhikarana kaPaje shlIpade~a~gguShThake sirAM vidhvA yavAnnAdi shIlayet, kaPaje sarShapAdinAM lepaH (11-12) · Śloka 12

| ਸਿਰਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕੇ ਵਿਧ੍ਵਾ ਕਫਜੇ ਸ਼ੀਲਯੇਦ੍ਯਵਾਨ੍||੧੧|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਣਿ ਕਸਾਯਾਣਿ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਾਸ੍ਤਥਾਭਯਾਃ| ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਸਰ੍ਸਪਵਾਰ੍ਤਾਕਿਮੂਲਾਭ੍ਯਾਂ ਧਨ੍ਵਯਾਥਵਾ||੧੨||

ਸ੦- ਕਫਜੇ ਤੁ ਸਿਰਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕੇ ਵਿਧ੍ਵਾ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍| ਕਸਾਯਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਨਿ ਹਿਤਾਨਿ| ਤਥਾ ਵਰ੍ਧਮਾਨਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣ ਹਰੀਤਕ੍ਯੋ ਹਿਤਾਃ| ਸਰ੍ਸਪੈਰ੍ਵਾਰ੍ਤਾਕੀਮੂਲੇਨ ਚ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਧਾਨ੍ਯ(ਧਨ੍ਵ)ਯਾ-ਯਵਾਸਕਯਾ ਵਾ, ਨਿਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|

Adhikarana apacyAmUrdhvAdhaH shodhanaM dantyAdighRutam, apacyAM kaPamedoghnaM dhUmAdikam, apacyAM sirA raktaharaNam, apacyAM rasA~jjanaM gomUtreNa pibet, apacyAM kA~jcanAratvacaH pAnam (13-1) · Śloka 1

ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃਸ਼ੋਧਨਂ ਪੇਯਮਪਚ੍ਯਾਂ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤਾਜਾਲਿਨੀਦੇਵਦਾਲਿਭਿਃ||੧੩|| ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍ਕਫਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਧੂਮਗਣ੍ਡੂਸਨਾਵਨਮ੍| ਸਿਰਯਾਪਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ, ਪਿਬੇਨ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜਮ੍||੧੪|| | ਪਲਮਰ੍ਦ੍ਧਪਲਂ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਸਂ ਵਾਪ੍ਯੁਸ੍ਣਵਾਰਿਣਾ| ਕਾਞ੍ਚਨਾਰਤ੍ਵਚਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ]||੧||

ਸ੦- ਅਪਚ੍ਯਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃ ਸ਼ੋਧਨਂ ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਂ ਪਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਥਾ ਕਫਮੇਦੋਹਰਂ ਧੂਮਾਦਿਕਮਭ੍ਯਸੇਤ੍| ਸਿਰਯਾ ਰਕ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍| ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣਾਲੋਡਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|

Adhikarana apacyAM apakvagranthiShu nAkulyAdi lepaH, apacyAM kaThiNagranthiShu svedo mardanaM ca (15) · Śloka 15

ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਪਕ੍ਵਾਨਾਲਿਮ੍ਪੇਨ੍ਨਾਕੁਲੀਪਟੁਨਾਗਰੈਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਲਵਣਪੋਟਲ੍ਯਾ ਕਠਿਨਾਨਨੁ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍||੧੫||

ਸ੦- ਆਮਾਨ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨ੍ਨਾਕੁਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਕਠਿਨਾਨ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਲ੍ਲਵਣਪੋਟਲ੍ਯਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦਙ੍ਗੁਸ੍ਠਾਦਿਨਾ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍ |

Adhikarana apacyAM shamyAdilepo granthyAdi vilAyanaH, apacyAM nimbapatrAdilepaH (16-1.5) · Śloka 1

ਸ਼ਮੀਮੂਲਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਬੀਜੈਃ ਸਯਵਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਲੇਪਃ ਪਿਸ੍ਟੋਮ੍ਲਤਕ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਗਣ੍ਡਵਿਲਾਯਨਃ||੧੬|| | ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਨਿ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਲ੍ੜ੍ਪ੍ਤੈਰ੍ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਸਹ| ਸ਼ਰਾਵਸਮ੍ਪੁਟੇ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ ਸਮੈਃ||੧|| ਏਤਚ੍ਛਾਗਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਸ੍ਟਂ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਪ੍ਰਲੇਪਨਮ੍]||੧.੫||

ਸ੦- ਸ਼ਮ੍ਯਾਦਿਭਿਰਮ੍ਲਤਕ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦਿਵਿਮ੍ਲਾਪ(ਲਾਯ)ਨਃ|

Adhikarana apacyAM pAkonmukheShu granthiShu raktasrAvAdi, apakveShu granthiShu kShArAgniByAmupacAraH (17) · Śloka 17

ਪਾਕੋਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ ਸ੍ਰੁਤਾਸ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਪਕ੍ਵਾਨੇਵ ਵੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੭||

ਸ੦- ਪਾਕੋਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨ੍ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਘ੍ਨੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਥਵਾਪਕ੍ਵਾਨੇਵ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਮੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍ |

Adhikarana apakveShu kAkAdanyAditailena nasyAdikam (18-20) · Śloka 20

ਕਾਕਾਦਨੀਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਨਹਿਤੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਕੀਫਲੈਃ| ਜੀਮੂਤਬੀਜਕਰ੍ਕੋਟੀਵਿਸ਼ਾਲਾਕਤਵੇਧਨੈਃ||੧੮|| ਪਾਠਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ਪਲਾਰ੍ਧਸ਼ੈਰ੍ਵਿਸਕਰ੍ਸਯੁਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਰਞ੍ਜਤੈਲਸ੍ਯ ਨਿਰੁਗ੍ਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸਾਢਕੇ||੧੯|| ਅਨੇਨ ਮਾਲਾ ਗਣ੍ਡਾਨਾਂ ਚਿਰਜਾ ਪੂਯਵਾਹਿਨੀ| ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਕਲ੍ਪਾਪਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ||੨੦||

ਸਂ-ਕਾਕਾਦਨ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਦ੍ਵਿਕਰ੍ਸੋਨ੍ਮਿਤੈਰ੍ਵਿਸਕਰ੍ਸਯੁਤੈਃ ਕਰਞ੍ਜਤੈਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸਸ੍ਯਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ (ਅਨੇਨ) ਤੈਲੇਨ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾ ਚਿਰੋਤ੍ਥਾ ਪੂਯਵਾਹਿਨੀ ਚਾਸਾਧ੍ਯਪ੍ਰਾਯਾਪਿ ਪਾਨਾਦਿਭਿਃ ਸਿਧ੍ਯਤਿ|

Adhikarana apakveShu lA~ggalakyAditailena nasyAdikam (21) · Śloka 21

ਤੈਲਂ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਕਨ੍ਦਕਲ੍ਕਪਾਦਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸੇ ਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਪਚੀਪ੍ਰਣੁਤ੍||੨੧||

ਸ੦- ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਕਨ੍ਦਕਲ੍ਕਪਾਦਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਪਚੀਜਿਤ੍| ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਕਨ੍ਦਕਲ੍ਕਃ ਪਾਦੋ ਯਸ੍ਮਿਸ੍ਤੈਲੇ ਤਦੇਵਮ੍ |

Adhikarana apakveShu BadrAditailena pAnAdikam (22-24) · Śloka 24

ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੀਦਾਰੁਮਰਿਚਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਨੈਃ| ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਲਨਲਦਵਿਸ਼ਾਲਾਕਰਵੀਰਕੈਃ||੨੨|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪਲਿਕੈਰ੍ਵਿਸਸ੍ਯਾਰ੍ਧਪਲੇਨ ਚ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਾਰ੍ਕਜਕ੍ਸੀਰਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਸਂਯੁਤਮ੍||੨੩|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ| ਪਾਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਚੀਃ||੨੪||

ਸ੦- ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੀਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਲਿਕੈਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਵਿਸਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਧਪਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਾਦਿਭਿਃ ਸਂਯੁਤਂ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪਾਨਾਦ੍ਯੈਰਭ੍ਯਸ੍ਤਂ ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਹਨ੍ਤਿ |

Adhikarana apakveShu vacAditailapAnam (25) · Śloka 25

ਵਚਾਹਰੀਤਕੀਲਾਕ੍ਸਾਕਟੁਰੋਹਿਣਿਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਂ ਪੀਤਂ ਸਮੂਲਾਮਪਚੀਂ ਜਯੇਤ੍||੨੫||

ਸ੦- ਵਚਾਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਪੀਤਂ ਨਿਰ੍ਮੂਲਾਮਪਚੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana apakveShu sharapu~gKAdinA nasyaM lepaSca (26) · Śloka 26

ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖੋਦ੍ਭਵਂ ਮੂਲਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਤਨ੍ਦੁਲਵਾਰਿਣਾ| ਨਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਪਾਚ੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਰੁਰਪਚੀਵਿਸਜਨ੍ਤੁਜਿਤ੍||੨੬||

ਸ੦- ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਮੂਲਂ ਤਨ੍ਦੁਲਜਲੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਨਸ੍ਯੇਨ ਲੇਪਨੇਨ ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਰੁਃਪ੍ਰਭਤੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ|

Adhikarana apakveShu uttamakAraNyAditailena lepaH (27-28) · Śloka 28

ਮੂਲੈਰੁਤ੍ਤਮਕਾਰਣ੍ਯਾਃ ਪੀਲੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸਹਾਚਰਾਤ੍| ਸਰੋਧ੍ਰਾਭਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦ੍ਵੀਪਿਦਾਰੁਭਿਃ||੨੭|| ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍| |੨੮|

ਸਂ-ਉਤ੍ਤਮਕਾਰਣ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਮੂਲੈਸ੍ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਤੁਲ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਉਤ੍ਤਮੈਵੋਤ੍ਤਮਕੇਤਿ "ਅਨ੍ਯਤਰਸ੍ਯਾਮ੍" ਇਤਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵਃ| ਉਤ੍ਤਮਕਾ ਚਾਸਾਵਰਣਿਸ਼੍ਚ(ਣੀ ਚ) ਉਤ੍ਤਮਕਾਰਣੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਤ੍ਤਮਕਾਰਣੀ-ਕਰਮ੍ਭਃ(ਮ੍ਭਾ)|

Adhikarana apakveShu kRuShNasarpAdInAmi~ggudItailena lepaH (28-29) · Śloka 29

| ਗੋਵ੍ਯਜਾਸ਼੍ਵਖੁਰਾ ਦਗ੍ਧਾਃ ਕਟੁਤੈਲੇਨ ਲੇਪਨਮ੍||੨੮|| ਐਙ੍ਗੁਦੇਨ ਤੁ ਕਸ੍ਣਾਹਿਰ੍ਵਾਯਸੋ ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਮਤਃ| |੨੯|

ਸ੦- ਗਵਾਦੀਨਾਂ ਖੁਰਾ ਦਗ੍ਧਾਃ ਕਟੁਤੈਲੇਨ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤੇਨ ਲੇਪੋ ਹਿਤਃ| ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੋ ਦਗ੍ਧ ਇਙ੍ਗੁਦੀਤੈਲੇਨ, ਕਾਕੋ ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਮਤ ਇਙ੍ਗੁਦੀਤੈਲੇਨ, ਲੇਪਨਂ ਹਿਤਮ੍ |

Adhikarana apakveShu ityashAnAvagninA dAhaH (29-30) · Śloka 30

| ਇਤ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਗਦਸ੍ਯਾਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਙ੍ਘਾਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੨੯|| ਬਸ੍ਤੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਮੇਦੋ ਹਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| |੩੦|

ਸਂ-ਏਵਮਪ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਸਤ੍ਯਾਂ ਰੋਗਸ੍ਯਾਪਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਙ੍ਘਾਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਬਸ੍ਤੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਮੇਦੋ ਹਤ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਨੇਨ ਦਹੇਤ੍ |

Adhikarana apakveShu granthiharaNe nimimunimatam (30-31) · Śloka 31

| ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਦਂ ਮਿਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਾਨੇਨ ਚ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਤਃ||੩੦|| ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਹਰੇਦ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਨਿਮਿਃ| |੩੧|

ਸ੦- ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਪੁਂਸ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਦਂ ਮਿਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਾਨੇਨ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਮਿਤ੍ਵਾ ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨ੍ ਹਰੇਤ੍, ਇਤਿ ਨਿਮਿਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਯਾਸ਼ਯੋ ਵਦਤੀਤਿ|

Adhikarana apakveShu granthi sushrutamatam (31) · Śloka 31

ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਗਦਾਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ| ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਣ੍ਡਨਿਭਾਨਿ ਮਧ੍ਯਾਜ੍ਜਾਲਾਨਿ ਕਰ੍ਸੇਦਿਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਿਃ||੩੧||

ਸ੦- ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਂ ਲਕ੍ਸੀਕਤ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਮਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਦਸ੍ਯਾਪਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਣ੍ਡਸਦਸ਼ਾਨਿ ਜਾਲਾਨਿ ਕਰ੍ਸੇਤ੍, ਏਵਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਵਚਨਮ੍| ਉਪਜਾਤਿਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana apakveShu granthi aparamunimatam (32) · Śloka 32

ਆ ਗੁਲ੍ਫਕਰ੍ਣਾਤ੍ਸੁਮਿਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਟਭਾਗਂ ਖੁਡਕਾਦ੍ਵਿਭਜ੍ਯ| ਘ੍ਰਾਣਾਰ੍ਜਵੇਧਃ ਸੁਰਰਾਜਬਸ੍ਤੇਰ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤਿ||੩੨||

ਸ੦- ਗੁਲ੍ਫਾਨ੍ਤਂ ਯਾਵਤ੍ ਕਰ੍ਣਾਦਾਰਭ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸੁਸ੍ਠੁ ਮਿਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਾਨਾਂ ਹ੍ਰਸ੍ਵਲਮ੍ਬਤ੍ਵੇਨਾਨਿਯਤਸ੍ਥਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਨਿਯਮਂ ਕਰੋਤਿ| ਘ੍ਰਾਣਾਰ੍ਜਵ ਇਤਿ| ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਨਾਸਾਗ੍ਰਾਤ੍ ਕਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਸ੍ਟਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਸੁਮਿਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਾਦ੍ ਗੁਲ੍ਫਂ ਯਾਵਨ੍ਨ ਤ੍ਵੇਵਮੇਵ, ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਖੁਡਕਾਦ੍ ਗੁਲ੍ਫਾਦਸ੍ਟਭਾਗਂ ਬਿਭਜ੍ਯ-ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤੇਰਧਸ੍ਤਾਦ੍ਭੀਤ੍ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਸੇਤ੍, ਇਤ੍ਯਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana vAtanADyAM upanAhanaM pATanaM pratyakpuShpyAdilepaSca (33) · Śloka 33

ਉਪਨਾਹ੍ਯਾਨਿਲਾਨ੍ਨਾਡੀਂ ਪਾਟਿਤਾਂ ਸਾਧੁ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਫਲਯੁਤੈਸ੍ਤਿਲੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੩੩||

ਸ੦- ਵਾਤਾਨ੍ਨਾਡੀਮੁਪਨਾਹ੍ਯ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਸਾਧੁ ਕਤ੍ਵਾਪਾਮਾਰ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍|

Adhikarana pittanADyAM tilAdilepaH (34) · Śloka 34

ਪੈਤ੍ਤੀਂ ਤੁ ਤਿਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਾਗਦਨ੍ਤੀਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯੈਃ| |੩੪|

ਸ੦- ਪੈਤ੍ਤਿਂ ਤੁ ਪਾਟਿਤਾਂ ਸਤੀਂ ਤਿਲਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦੇਹਯੇਤ੍|

Adhikarana kaPanADyAM tilasaurAShTryAdi lepaH (34) · Śloka 34

| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀਂ ਤਿਲਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀਨਿਕੁਮ੍ਭਾਰਿਸ੍ਟਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੩੪||

ਸ੦- ਸ਼ਲੈਸ੍ਮਿਕੀਂ ਚ ਪਾਟਿਤਾਂ ਤਿਲਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਦੇਹਯੇਤ੍|

Adhikarana shalyanADyAM CinnashodhitAyAM tilAdilepaH (35) · Śloka 35

ਸ਼ਲ੍ਯਜਾਂ ਤਿਲਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੈਰ੍ਲੇਪਯੇਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ੋਧਿਤਾਮ੍| |੩੫|

ਸ੦- ਸ਼ਲ੍ਯਜਾਂ ਗਤਿਂ ਛਿਨ੍ਨਾਂ ਸ਼ੋਧਿਤਾਂ ਚ ਤਿਲਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍|

Adhikarana CedanAnarhAyAM BitvA kShArasUtreNa dAraNam (35-36) · Śloka 36

| ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਾਮੇਸਿਣ੍ਯਾ ਭਿਤ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗੇਸਿਤਾਮ੍||੩੫|| ਕ੍ਸਾਰਪੀਤੇਨ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਹੁਸ਼ੋ ਦਾਰਯੇਦ੍ ਗਤਿਮ੍| |੩੬|

ਸਂ-ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਛੇਦਨਾਨਰ੍ਹਾਂ ਗਤਿਂ ਸਮ੍ਯਗੇਸਿਤਾਮੇਸਿਣ੍ਯਾ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸਾਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਦਾਰਯੇਤ੍|

Adhikarana duShTAdivraNeShu yatsAdhanaM tannADIShvapi (36-37) · Śloka 37

| ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਦੁਸ੍ਟਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯਗਮ੍ਭੀਰਾਦਿਸੁ ਸਾਧਨਮ੍||੩੬|| ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਯੋ ਯਾਨਿ ਤੈਲਾਨਿ ਤਨ੍ਨਾਡੀਸ੍ਵਪਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੩੭|

ਸ੦- ਦੁਸ੍ਟੇਸੁ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮੁਖੇਸੁ ਗਮ੍ਭੀਰਾਦਿਸੁ ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਯਤ੍ਸਾਧਨਂ ਕਥਿਤਂ, ਯਾ ਵਰ੍ਤਯ ਉਕ੍ਤਾਃ, ਯਾਨਿ ਤੈਲਾਨਿ, ਤਤ੍-ਏਤਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ, ਨਾਡੀਸ੍ਵਪਿ ਯੁਜ੍ਯਤੇ|

Adhikarana nADIvraNaharo ca~jcuPalalepaH (37) · Śloka 37

| ਪਿਸ੍ਟਂ ਚਞ੍ਚੁਫਲਂ ਲੇਪਾਨ੍ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩੭||

ਸਂ-ਚਞ੍ਚੋਃ ਫਲਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਲੇਪੇਨ ਪਰਂ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਹਤ੍|

Adhikarana nADIGoNTAPalatvagAdikalkaH (38) · Śloka 38

ਘੋਣ੍ਟਾਫਲਤ੍ਵਕ੍ ਲਵਣਂ ਸਲਾਕ੍ਸਂ ਬੂਕਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਂ ਵਨਿਤਾਪਯਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਰੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤ ਏਸ ਕਲ੍ਕੋ ਵਰ੍ਤੀਕਤੋ ਹਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਨਾਡੀਮ੍||੩੮||

ਸ੦- ਘੋਣ੍ਟਾਫਲਾਦਿਕਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ਸੀਰਸ੍ਰੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧਯੁਤ ਏਸ ਕਲ੍ਕੋ ਵਰ੍ਤੀਕਤੋ ਦ੍ਰਾਗੇਵ ਨਾਡੀਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾਵਤ੍ਤਮ੍|

Adhikarana nADIsAmudrAdiBiH kalko~aBya~ggaScUrNo vartiSca (30) · Śloka 30

ਸਾਮੁਦ੍ਰਸੌਵਰ੍ਚਲਸਿਨ੍ਧੁਜਨ੍ਮ ਸੁਪਕ੍ਵਘੋਣ੍ਟਾਫਲਵੇਸ਼੍ਮਧੂਮਾਃ| ਆਮ੍ਰਾਤਗਾਯਤ੍ਰਿਜਪਲ੍ਲਵਾਸ਼੍ਚ ਕਟਂਕਟੇਰ੍ਯਾਵਥ ਚੇਤਕੀ ਚ||੩੯|| ਕਲ੍ਕੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਂ ਚੈਤੇਸੁ ਸ਼ੀਲ੍ਯਮਾਨੇਸੁ| ਅਗਤਿਰਿਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਗਤਿਸ਼੍ਚਪਲਾ ਚਪਲੇਸੁ ਭੂਤਿਰਿਵ||੪੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੦||

ਸ੦- ਸਮੁਦ੍ਰਲਵਣਾਦਿਕਂ ਕਲ੍ਕੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਂ ਚਾਮੀਸ੍ਵਭ੍ਯਸ੍ਯਮਾਨੇਸ੍ਵਵਿਦ੍ਯਮਾਨਗਤਿਰਿਵ ਗਤਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ| ਚਪਲਾ ਚਪਲੇਸੁ ਨਰੇਸੁ ਭੂਤਿਃ-ਵਿਤ੍ਤਂ, ਯਥੇਤਿ| ਉਪਜਾਤਿਰਾਰ੍ਯਾ ਚ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦ ਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ|| ੩੦||