Adhikarana granthyarbudashlIpadApacInADIpratiShedhAdhyAyaH granthiShvAmeShu shoPavat kriyA (2-1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸ੍ਵਾਮੇਸੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫਵਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾ| |੧|
अथातो ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) ग्रन्थिष्वामेषु कर्तव्या यथास्वं शोफवत् क्रिया| |१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje granthau snehanaM shodhanaM ca (1-2) · Śloka 2
| ਬਹਤੀਚਿਤ੍ਰਕਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਕਣਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ||੧|| ਸ੍ਨੇਹਯੇਚ੍ਛੁਦ੍ਧਿਕਾਮਂ ਚ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲੇਪਨਮ੍| |੨|
| बृहतीचित्रकव्याघ्रीकणासिद्धेन सर्पिषा||१|| स्नेहयेच्छुद्धिकामं च, तीक्ष्णैः शुद्धस्य लेपनम्| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje svedo vimardanaM ca punaH punaH (2) · Śloka 2
| ਸਂਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਂ ਵਿਮਦ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ||੨||
| संस्वेद्य बहुशो ग्रन्थिं विमृद्नीयात् पुनः पुनः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAstraje granthau jalaukasaH, pittAsraje pralepAdikaM sarvaM hitam, kaPaje granthau vAtiko vidhiH (3) · Śloka 3
ਏਸ ਵਾਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕ੍ਰਮਃ, ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਜੇ ਪੁਨਃ| ਜਲੌਕਸੋ ਹਿਮਂ ਸਰ੍ਵਂ, ਕਫਜੇ ਵਾਤਿਕੋ ਵਿਧਿਃ||੩||
एष वाते विशेषेण क्रमः, पित्तास्रजे पुनः| जलौकसो हिमं सर्वं, कफजे वातिको विधिः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana evamapyapakve Cedo dAhaSca (4) · Śloka 4
ਤਥਾਪ੍ਯਕ੍ਵਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵੈਨਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| ਸਾਧ੍ਵਸ਼ੇਸਂ, ਸਸ਼ੇਸੋ ਹਿ ਪੁਨਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍||੪||
तथाऽप्यक्वं छित्त्वैनं स्थिते रक्तेऽग्निना दहेत्| साध्वशेषं, सशेषो हि पुनराप्यायते ध्रुवम्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsavraNodBavayorgranthyorevameva (5) · Śloka 5
ਮਾਂਸਵ੍ਰਣੋਦ੍ਭਵੌ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀ ਯਾਪਯੇਦੇਵਮੇਵ ਚ| |੫|
मांसव्रणोद्भवौ ग्रन्थी यापयेदेवमेव च| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana medoBave granthau taptaPAlAdisparshaH shastreNa pATanam agnidAhaSca (5-6) · Śloka 6
| ਕਾਰ੍ਯਂ ਮੇਦੋਭਵੇਪ੍ਯੇਤਤ੍ਤਪ੍ਤੈਃ ਫਾਲਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਤਮ੍||੫|| ਪ੍ਰਮਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਦਿਗ੍ਧੇਨ ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਵਾਸਸਾ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਹੇਨ੍ਮੇਦਸਿ ਸੂਦ੍ਧਤੇ||੬||
| कार्यं मेदोभवेऽप्येतत्तप्तैः फालादिभिश्च तम्||५|| प्रमृद्यात्तिलदिग्धेन छन्नं द्विगुणवाससा| शस्त्रेण पाटयित्वा वा दहेन्मेदसि सूद्धृते||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAgranthau sAhacaratailaM peyam,sirAgranthau vAtaghnairupanAhAdi (7) · Śloka 7
ਸਿਰਾਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਨਵੇ ਪੇਯਂ ਤੈਲਂ ਸਾਹਚਰਂ, ਤਥਾ| ਉਪਨਾਹੋਨਿਲਹਰੈਰ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ||੭||
सिराग्रन्थौ नवे पेयं तैलं साहचरं, तथा| उपनाहोऽनिलहरैर्बस्तिकर्म सिराव्यधः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arbude yathAsvaM granthivatkriyA, arbude ajAshakRudAdinA svedAdi (8-3) · Śloka 3
ਅਰ੍ਬੁਦੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸੁਤਰਾਂ ਹਿਤਮ੍| |੮| | ਅਜਾਸ਼ਕਚ੍ਛਿਗ੍ਰੂਮੂਲਲਾਕ੍ਸਾਸੁਰਸ(ਲਵਣਕ੍ਸਾਰ)-ਕਾਞ੍ਜਿਕੈਃ| ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਦ੍ਧੈਰੁਪਸ੍ਵੇਦ੍ਯ ਮਰ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧|| ਉਪੋਦਕਾਪਤ੍ਰਪਿਣ੍ਡ੍ਯਾ ਛਦੈਰਾਚ੍ਛਾਦਿਤਂ ਘਨਮ੍| ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਪਟ੍ਟਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਚ੍ਛਾਮ੍ਯਤ੍ਯੇਵਂ ਨਵਾਰ੍ਬੁਦਮ੍||੨|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਚਾਰ੍ਕਚ੍ਛਦਸੁਧਾਸਾਮੁਦ੍ਰਗੁਡਕਾਞ੍ਜਿਕੈਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ ਬਦ੍ਧਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਵਿਲਾਯਨੀ]||੩||
अर्बुदे ग्रन्थिवत् कुर्यात् यथास्वं सुतरां हितम्| |८| | अजाशकृच्छिग्रूमूललाक्षासुरस(लवणक्षार)-काञ्जिकैः| वस्त्रबद्धैरुपस्वेद्य मर्दयित्वा प्रलेपयेत्||१|| उपोदकापत्रपिण्ड्या छदैराच्छादितं घनम्| निवेश्य पट्टं बध्नीयाच्छाम्यत्येवं नवार्बुदम्||२|| जीर्णे चार्कच्छदसुधासामुद्रगुडकाञ्जिकैः| प्रच्छाने पिण्डिका बद्धा ग्रन्थ्यर्बुदविलायनी]||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaje shlIpade vyadhaH, vAtaje eraNDatailapAnam, vAtaje jIrNAnnaBakShaNam, vAtaje traivRutaM vA pibet, vAtaje evamashAntAvagninA dahet (8-10) · Śloka 10
| ਸ਼੍ਲੀਪਦੇਨਿਲਜੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨੋਪਨਾਹਿਤੇ||੮|| ਸਿਰਾਮੁਪਰਿ ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯ ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲੇ, ਪਾਯਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍| ਮਾਸਮੇਰਣ੍ਡਜਂ ਤੈਲਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍||੯|| ਜੀਰ੍ਣੇ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਛੁਣ੍ਠੀਸ਼ਤਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਤ੍ਰੈਵਤਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦੇਵਮਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍||੧੦||
| श्लीपदेऽनिलजे विध्येत् स्निग्धस्विन्नोपनाहिते||८|| सिरामुपरि गुल्फस्य द्व्यङ्गुले, पाययेच्च तम्| मासमेरण्डजं तैलं गोमूत्रेण समन्वितम्||९|| जीर्णे जीर्णान्नमश्नीयाच्छुण्ठीशृतपयोन्वितम्| त्रैवृतं वा पिबेदेवमशान्तावग्निना दहेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaje shlIpade gulPasyAdhaH, sirAmokShaH, pittajicca sarvam (11) · Śloka 11
ਗੁਲ੍ਫਸ੍ਯਾਧਃ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ ਪੈਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਜਿਤ੍| |੧੧|
गुल्फस्याधः सिरामोक्षः पैत्ते सर्वं च पित्तजित्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPaje shlIpade~a~gguShThake sirAM vidhvA yavAnnAdi shIlayet, kaPaje sarShapAdinAM lepaH (11-12) · Śloka 12
| ਸਿਰਾਮਙ੍ਗੁਸ੍ਠਕੇ ਵਿਧ੍ਵਾ ਕਫਜੇ ਸ਼ੀਲਯੇਦ੍ਯਵਾਨ੍||੧੧|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਣਿ ਕਸਾਯਾਣਿ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਾਸ੍ਤਥਾਭਯਾਃ| ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਸਰ੍ਸਪਵਾਰ੍ਤਾਕਿਮੂਲਾਭ੍ਯਾਂ ਧਨ੍ਵਯਾਥਵਾ||੧੨||
| सिरामङ्गुष्ठके विध्वा कफजे शीलयेद्यवान्||११|| सक्षौद्राणि कषायाणि वर्द्धमानास्तथाऽभयाः| लिम्पेत्सर्षपवार्ताकिमूलाभ्यां धन्वयाऽथवा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacyAmUrdhvAdhaH shodhanaM dantyAdighRutam, apacyAM kaPamedoghnaM dhUmAdikam, apacyAM sirA raktaharaNam, apacyAM rasA~jjanaM gomUtreNa pibet, apacyAM kA~jcanAratvacaH pAnam (13-1) · Śloka 1
ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਧਃਸ਼ੋਧਨਂ ਪੇਯਮਪਚ੍ਯਾਂ ਸਾਧਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਤ੍ਰਿਵਤਾਜਾਲਿਨੀਦੇਵਦਾਲਿਭਿਃ||੧੩|| ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍ਕਫਮੇਦੋਘ੍ਨਂ ਧੂਮਗਣ੍ਡੂਸਨਾਵਨਮ੍| ਸਿਰਯਾਪਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ, ਪਿਬੇਨ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਜਮ੍||੧੪|| | ਪਲਮਰ੍ਦ੍ਧਪਲਂ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਸਂ ਵਾਪ੍ਯੁਸ੍ਣਵਾਰਿਣਾ| ਕਾਞ੍ਚਨਾਰਤ੍ਵਚਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ]||੧||
ऊर्ध्वाधःशोधनं पेयमपच्यां साधितं घृतम्| दन्तीद्रवन्तीत्रिवृताजालिनीदेवदालिभिः||१३|| शीलयेत्कफमेदोघ्नं धूमगण्डूषनावनम्| सिरयाऽपहरेद्रक्तं, पिबेन्मूत्रेण तार्क्ष्यजम्||१४|| | पलमर्द्धपलं वाऽपि कर्षं वाऽप्युष्णवारिणा| काञ्चनारत्वचं पीत्वा गण्डमालां व्यपोहति]||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacyAM apakvagranthiShu nAkulyAdi lepaH, apacyAM kaThiNagranthiShu svedo mardanaM ca (15) · Śloka 15
ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਪਕ੍ਵਾਨਾਲਿਮ੍ਪੇਨ੍ਨਾਕੁਲੀਪਟੁਨਾਗਰੈਃ| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਲਵਣਪੋਟਲ੍ਯਾ ਕਠਿਨਾਨਨੁ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍||੧੫||
ग्रन्थीनपक्वानालिम्पेन्नाकुलीपटुनागरैः| स्विन्नान् लवणपोटल्या कठिनाननु मर्दयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacyAM shamyAdilepo granthyAdi vilAyanaH, apacyAM nimbapatrAdilepaH (16-1.5) · Śloka 1
ਸ਼ਮੀਮੂਲਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਬੀਜੈਃ ਸਯਵਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਲੇਪਃ ਪਿਸ੍ਟੋਮ੍ਲਤਕ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਗਣ੍ਡਵਿਲਾਯਨਃ||੧੬|| | ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਨਿ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਲ੍ੜ੍ਪ੍ਤੈਰ੍ਭਲ੍ਲਾਤਕੈਃ ਸਹ| ਸ਼ਰਾਵਸਮ੍ਪੁਟੇ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਃ ਸਮੈਃ||੧|| ਏਤਚ੍ਛਾਗਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਸ੍ਟਂ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਪ੍ਰਲੇਪਨਮ੍]||੧.੫||
शमीमूलकशिग्रूणां बीजैः सयवसर्षपैः| लेपः पिष्टोऽम्लतक्रेण ग्रन्थिगण्डविलायनः||१६|| | क्षुण्णानि निम्बपत्राणि क्ल्ऱ्प्तैर्भल्लातकैः सह| शरावसम्पुटे दग्ध्वा सार्धं सिद्धार्थकैः समैः||१|| एतच्छागाम्बुना पिष्टं गण्डमालाप्रलेपनम्]||१.५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apacyAM pAkonmukheShu granthiShu raktasrAvAdi, apakveShu granthiShu kShArAgniByAmupacAraH (17) · Śloka 17
ਪਾਕੋਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ ਸ੍ਰੁਤਾਸ੍ਰਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਅਪਕ੍ਵਾਨੇਵ ਵੋਦ੍ਧਤ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਾਗ੍ਨਿਭ੍ਯਾਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੧੭||
पाकोन्मुखान् स्रुतास्रस्य पित्तश्लेष्महरैर्जयेत्| अपक्वानेव वोद्धृत्य क्षाराग्निभ्यामुपाचरेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu kAkAdanyAditailena nasyAdikam (18-20) · Śloka 20
ਕਾਕਾਦਨੀਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਨਹਿਤੋਤ੍ਤੁਣ੍ਡਿਕੀਫਲੈਃ| ਜੀਮੂਤਬੀਜਕਰ੍ਕੋਟੀਵਿਸ਼ਾਲਾਕਤਵੇਧਨੈਃ||੧੮|| ਪਾਠਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ਪਲਾਰ੍ਧਸ਼ੈਰ੍ਵਿਸਕਰ੍ਸਯੁਤੈਃ ਪਚੇਤ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕਰਞ੍ਜਤੈਲਸ੍ਯ ਨਿਰੁਗ੍ਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸਾਢਕੇ||੧੯|| ਅਨੇਨ ਮਾਲਾ ਗਣ੍ਡਾਨਾਂ ਚਿਰਜਾ ਪੂਯਵਾਹਿਨੀ| ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਕਲ੍ਪਾਪਿ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ||੨੦||
काकादनीलाङ्गलिकानहितोत्तुण्डिकीफलैः| जीमूतबीजकर्कोटीविशालाकृतवेधनैः||१८|| पाठान्वितैः पलार्धशैर्विषकर्षयुतैः पचेत्| प्रस्थं करञ्जतैलस्य निरुग्ण्डीस्वरसाढके||१९|| अनेन माला गण्डानां चिरजा पूयवाहिनी| सिध्यत्यसाध्यकल्पाऽपि पानाभ्यञ्जननावनैः||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu lA~ggalakyAditailena nasyAdikam (21) · Śloka 21
ਤੈਲਂ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕੀਕਨ੍ਦਕਲ੍ਕਪਾਦਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ| ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸੇ ਪਕ੍ਵਂ ਨਸ੍ਯਾਦ੍ਯੈਰਪਚੀਪ੍ਰਣੁਤ੍||੨੧||
तैलं लाङ्गलिकीकन्दकल्कपादं चतुर्गुणे| निर्गुण्डीस्वरसे पक्वं नस्याद्यैरपचीप्रणुत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu BadrAditailena pAnAdikam (22-24) · Śloka 24
ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੀਦਾਰੁਮਰਿਚਦ੍ਵਿਹਰਿਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਨੈਃ| ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਲਨਲਦਵਿਸ਼ਾਲਾਕਰਵੀਰਕੈਃ||੨੨|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਃ ਪਲਿਕੈਰ੍ਵਿਸਸ੍ਯਾਰ੍ਧਪਲੇਨ ਚ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸਾਰ੍ਕਜਕ੍ਸੀਰਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਸਂਯੁਤਮ੍||੨੩|| ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਸਪਤੈਲਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ| ਪਾਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਚੀਃ||੨੪||
भद्रश्रीदारुमरिचद्विहरिद्रात्रिवृद्धनैः| मनः शिलालनलदविशालाकरवीरकैः||२२|| गोमूत्रपिष्टैः पलिकैर्विषस्यार्धपलेन च| ब्राह्मीरसार्कजक्षीरगोशकृद्रससंयुतम्||२३|| प्रस्थं सर्षपतैलस्य सिद्धमाशु व्यपोहति| पानाद्यैः शीलितं कुष्ठदुष्टनाडीव्रणापचीः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu vacAditailapAnam (25) · Śloka 25
ਵਚਾਹਰੀਤਕੀਲਾਕ੍ਸਾਕਟੁਰੋਹਿਣਿਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਂ ਪੀਤਂ ਸਮੂਲਾਮਪਚੀਂ ਜਯੇਤ੍||੨੫||
वचाहरीतकीलाक्षाकटुरोहिणिचन्दनैः| तैलं प्रसाधितं पीतं समूलामपचीं जयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu sharapu~gKAdinA nasyaM lepaSca (26) · Śloka 26
ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖੋਦ੍ਭਵਂ ਮੂਲਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਤਨ੍ਦੁਲਵਾਰਿਣਾ| ਨਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਪਾਚ੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਰੁਰਪਚੀਵਿਸਜਨ੍ਤੁਜਿਤ੍||੨੬||
शरपुङ्खोद्भवं मूलं पिष्टं तन्दुलवारिणा| नस्याल्लेपाच्च दुष्टारुरपचीविषजन्तुजित्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu uttamakAraNyAditailena lepaH (27-28) · Śloka 28
ਮੂਲੈਰੁਤ੍ਤਮਕਾਰਣ੍ਯਾਃ ਪੀਲੁਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸਹਾਚਰਾਤ੍| ਸਰੋਧ੍ਰਾਭਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦ੍ਵੀਪਿਦਾਰੁਭਿਃ||੨੭|| ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਸਮਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਨਸ੍ਯੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍| |੨੮|
मूलैरुत्तमकारण्याः पीलुपर्ण्याः सहाचरात्| सरोध्राभययष्ट्याह्वशताह्वाद्वीपिदारुभिः||२७|| तैलं क्षीरसमं सिद्धं नस्येऽभ्यङ्गे च पूजितम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu kRuShNasarpAdInAmi~ggudItailena lepaH (28-29) · Śloka 29
| ਗੋਵ੍ਯਜਾਸ਼੍ਵਖੁਰਾ ਦਗ੍ਧਾਃ ਕਟੁਤੈਲੇਨ ਲੇਪਨਮ੍||੨੮|| ਐਙ੍ਗੁਦੇਨ ਤੁ ਕਸ੍ਣਾਹਿਰ੍ਵਾਯਸੋ ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਮਤਃ| |੨੯|
| गोव्यजाश्वखुरा दग्धाः कटुतैलेन लेपनम्||२८|| ऐङ्गुदेन तु कृष्णाहिर्वायसो वा स्वयं मृतः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu ityashAnAvagninA dAhaH (29-30) · Śloka 30
| ਇਤ੍ਯਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਗਦਸ੍ਯਾਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਜਙ੍ਘਾਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੨੯|| ਬਸ੍ਤੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਾ ਮੇਦੋ ਹਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹੇਤ੍| |੩੦|
| इत्यशान्तौ गदस्यान्यपार्श्वजङ्घासमाश्रितम्||२९|| बस्तेरूर्ध्वमधस्ताद्वा मेदो हृत्वाऽग्निना दहेत्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu granthiharaNe nimimunimatam (30-31) · Śloka 31
| ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਦਂ ਮਿਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਾਨੇਨ ਚ ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਤਃ||੩੦|| ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਹਰੇਦ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਿਤ੍ਯਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਨਿਮਿਃ| |੩੧|
| स्थितस्योर्ध्वं पदं मित्वा तन्मानेन च पार्ष्णितः||३०|| तत ऊर्ध्वं हरेद् ग्रन्थीनित्याह भगवान्निमिः| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu granthi sushrutamatam (31) · Śloka 31
ਪਾਰ੍ਸ੍ਣਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਚਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਗਦਾਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ| ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਣ੍ਡਨਿਭਾਨਿ ਮਧ੍ਯਾਜ੍ਜਾਲਾਨਿ ਕਰ੍ਸੇਦਿਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤੋਕ੍ਤਿਃ||੩੧||
पार्ष्णिं प्रति द्वादश चाङ्गुलानि मुक्त्वेन्द्रबस्तिं च गदान्यपार्श्वे| विदार्य मत्स्याण्डनिभानि मध्याज्जालानि कर्षेदिति सुश्रुतोक्तिः||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apakveShu granthi aparamunimatam (32) · Śloka 32
ਆ ਗੁਲ੍ਫਕਰ੍ਣਾਤ੍ਸੁਮਿਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਟਭਾਗਂ ਖੁਡਕਾਦ੍ਵਿਭਜ੍ਯ| ਘ੍ਰਾਣਾਰ੍ਜਵੇਧਃ ਸੁਰਰਾਜਬਸ੍ਤੇਰ੍ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਪਰੇ ਵਦਨ੍ਤਿ||੩੨||
आ गुल्फकर्णात्सुमितस्य जन्तोस्तस्याष्टभागं खुडकाद्विभज्य| घ्राणार्जवेऽधः सुरराजबस्तेर्भित्त्वाऽक्षमात्रं त्वपरे वदन्ति||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtanADyAM upanAhanaM pATanaM pratyakpuShpyAdilepaSca (33) · Śloka 33
ਉਪਨਾਹ੍ਯਾਨਿਲਾਨ੍ਨਾਡੀਂ ਪਾਟਿਤਾਂ ਸਾਧੁ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਫਲਯੁਤੈਸ੍ਤਿਲੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੩੩||
उपनाह्यानिलान्नाडीं पाटितां साधु लेपयेत्| प्रत्यक्पुष्पीफलयुतैस्तिलैः पिष्टैः ससैन्धवैः||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittanADyAM tilAdilepaH (34) · Śloka 34
ਪੈਤ੍ਤੀਂ ਤੁ ਤਿਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਨਾਗਦਨ੍ਤੀਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯੈਃ| |੩੪|
पैत्तीं तु तिलमञ्जिष्ठानागदन्तीनिशाद्वयैः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPanADyAM tilasaurAShTryAdi lepaH (34) · Śloka 34
| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀਂ ਤਿਲਸੌਰਾਸ੍ਟ੍ਰੀਨਿਕੁਮ੍ਭਾਰਿਸ੍ਟਸੈਨ੍ਧਵੈਃ||੩੪||
| श्लैष्मिकीं तिलसौराष्ट्रीनिकुम्भारिष्टसैन्धवैः||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shalyanADyAM CinnashodhitAyAM tilAdilepaH (35) · Śloka 35
ਸ਼ਲ੍ਯਜਾਂ ਤਿਲਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯੈਰ੍ਲੇਪਯੇਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ਼ੋਧਿਤਾਮ੍| |੩੫|
शल्यजां तिलमध्वाज्यैर्लेपयेच्छिन्नशोधिताम्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana CedanAnarhAyAM BitvA kShArasUtreNa dAraNam (35-36) · Śloka 36
| ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਤ੍ਯਾਮੇਸਿਣ੍ਯਾ ਭਿਤ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਯਗੇਸਿਤਾਮ੍||੩੫|| ਕ੍ਸਾਰਪੀਤੇਨ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਬਹੁਸ਼ੋ ਦਾਰਯੇਦ੍ ਗਤਿਮ੍| |੩੬|
| अशस्त्रकृत्यामेषिण्या भित्वाऽन्ते सम्यगेषिताम्||३५|| क्षारपीतेन सूत्रेण बहुशो दारयेद् गतिम्| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTAdivraNeShu yatsAdhanaM tannADIShvapi (36-37) · Śloka 37
| ਵ੍ਰਣੇਸੁ ਦੁਸ੍ਟਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯਗਮ੍ਭੀਰਾਦਿਸੁ ਸਾਧਨਮ੍||੩੬|| ਯਾ ਵਰ੍ਤ੍ਯੋ ਯਾਨਿ ਤੈਲਾਨਿ ਤਨ੍ਨਾਡੀਸ੍ਵਪਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| |੩੭|
| व्रणेषु दुष्टसूक्ष्मास्यगम्भीरादिषु साधनम्||३६|| या वर्त्यो यानि तैलानि तन्नाडीष्वपि शस्यते| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIvraNaharo ca~jcuPalalepaH (37) · Śloka 37
| ਪਿਸ੍ਟਂ ਚਞ੍ਚੁਫਲਂ ਲੇਪਾਨ੍ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਹਰਂ ਪਰਮ੍||੩੭||
| पिष्टं चञ्चुफलं लेपान्नाडीव्रणहरं परम्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIGoNTAPalatvagAdikalkaH (38) · Śloka 38
ਘੋਣ੍ਟਾਫਲਤ੍ਵਕ੍ ਲਵਣਂ ਸਲਾਕ੍ਸਂ ਬੂਕਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਂ ਵਨਿਤਾਪਯਸ਼੍ਚ| ਸ੍ਰੁਗਰ੍ਕਦੁਗ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤ ਏਸ ਕਲ੍ਕੋ ਵਰ੍ਤੀਕਤੋ ਹਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਨਾਡੀਮ੍||੩੮||
घोण्टाफलत्वक् लवणं सलाक्षं बूकस्य पत्रं वनितापयश्च| स्रुगर्कदुग्धान्वित एष कल्को वर्तीकृतो हन्त्यचिरेण नाडीम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nADIsAmudrAdiBiH kalko~aBya~ggaScUrNo vartiSca (30) · Śloka 30
ਸਾਮੁਦ੍ਰਸੌਵਰ੍ਚਲਸਿਨ੍ਧੁਜਨ੍ਮ ਸੁਪਕ੍ਵਘੋਣ੍ਟਾਫਲਵੇਸ਼੍ਮਧੂਮਾਃ| ਆਮ੍ਰਾਤਗਾਯਤ੍ਰਿਜਪਲ੍ਲਵਾਸ਼੍ਚ ਕਟਂਕਟੇਰ੍ਯਾਵਥ ਚੇਤਕੀ ਚ||੩੯|| ਕਲ੍ਕੇਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਚੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍ਤ੍ਯਾਂ ਚੈਤੇਸੁ ਸ਼ੀਲ੍ਯਮਾਨੇਸੁ| ਅਗਤਿਰਿਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਗਤਿਸ਼੍ਚਪਲਾ ਚਪਲੇਸੁ ਭੂਤਿਰਿਵ||੪੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਰ੍ਬੁਦਸ਼੍ਲੀਪਦਾਪਚੀਨਾਡੀਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੦||
सामुद्रसौवर्चलसिन्धुजन्म सुपक्वघोण्टाफलवेश्मधूमाः| आम्रातगायत्रिजपल्लवाश्च कटंकटेर्यावथ चेतकी च||३९|| कल्केऽभ्यङ्गे चूर्णे वर्त्यां चैतेषु शील्यमानेषु| अगतिरिव नश्यति गतिश्चपला चपलेषु भूतिरिव||४०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठ उत्तरस्थाने ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापचीनाडीप्रतिषेधो नाम त्रिंशोऽध्यायः||३०||
🔊 Audio coming soon