34. guhyarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana guhyarogapratiShedhAdhyAyaH --------- upadaMshe nave meDhramadhye sirAvyadhAdi (2) · Śloka 2

അഥൈതച്ചികിത്സാം ബ്രൂതേ അഥാതോ ഗുഹ്യരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)|൨| മേഢ്രമധ്യേ സിരാം വിധ്യേദുപംദശേ നവോത്ഥിതേ| ശീതാം കുര്യാത് ക്രിയാം ശുദ്ധിം വിരേകേണ വിശേഷതഃ||൧|| തിലകല്കഘൃതക്ഷൌദ്രൈര്ലേപഃ പക്വേ തു പാടിതേ| |൨|

സ൦- ഉപദംശേऽചിരോദ്ഭൂതേ ലിങ്ഗസ്യ മധ്യേ സിരാം മോക്ഷയേത്| ശിശിരാം ച ചികിത്സാം ലേപസേകാദിഭിഃ കുര്യാത്| വിശേഷേണ വിരേചനേന ശുദ്ധിം വിദധീത| പക്വേ പാടിതേ ച തിലകല്കാജ്യമധുഭിര്ലേപഃ|

Adhikarana upadaMshe jambvAdikvAthena kShAlanam, upadaMshe jambvAditailena ropaNam (2-4) · Śloka 4

| ജമ്ബ്വാമ്രസുമനോനീപശ്വേതകാമ്ബോജികാങ്കുരാന്||൨|| ശല്ലകീബദരീബില്വപലാശതിനിശോദ്ഭവാഃ| ത്വചഃ ക്ഷീരിദ്രുമാണാം ച ത്രിഫലാം ച പചേജ്ജലേ||൩|| സ ക്വാഥഃ ക്ഷാലനം, തേന പക്വം തൈലം ച രോപണമ്| |൪|

സ൦- ജമ്ബ്വാദ്യങ്കുരാന് ശല്ലക്യാദീനാം ത്വചഃ ക്ഷീരിവൃക്ഷാണാം ച ത്വചസ്ത്രിഫലാം ച ജലേ പചേത്| സ ക്വാഥഃ ക്ഷാലനം ഹിതമ്| തേന ച ക്വാഥേന തൈലം പക്വം രോപണം സ്യാത്|

Adhikarana upadaMshe tutthAdilepo vraNaharaH (4-5) · Śloka 5

| തുത്ഥഗൈരികലോധ്രൈലാമനോഹ്വാലരസാഞ്ജനൈഃ||൪|| ഹരേണുപുഷ്പകാസീസസൌരാഷ്ട്രീലവണോത്തമൈഃ| ലേപഃ ക്ഷൌദ്രയുതൈഃ സക്ഷ്മൈരുപദംശവ്രണാപഹഃ||൫||

സ൦- തുത്ഥാദിഭിര്മാക്ഷികദ്രുതൈഃ സൂക്ഷ്മീകൃതൈര്ലേപ ഉപദംശവ്രണഹരഃ|

Adhikarana upadaMshe triphalAmaShIleporopaNam (6) · Śloka 6

കപാലേ ത്രിഫലാ ദഗ്ധാ സഘൃതാ രോപണം പരമ്| |൬|

സ൦-കര്പരേ ത്രിഫലാ ദഗ്ധാ ഘൃതാന്വിതാ പരം രോപണമ്|

Adhikarana upadaMshe pratidoShaM shoPavat cikitsitam (6) · Śloka 6

| സാമാന്യം സാധനമിദം പ്രതിദോഷം തു ശോഫവത്||൬||

സ൦- സാമാന്യമേതത് സാധനമ്| സ൦- പ്രതിദോഷം തു ശോഫതുല്യം ചികിത്സിതം ജ്ഞേയമ്|

Adhikarana upadaMshe pAkaM yathAna yAti tathA~atiyatnaH kAryaH (7) · Śloka 7

ന ച യാതി യഥാ പാകം പ്രയതേത തഥാ ഭൃശമ്| പക്വൈഃ സ്നായുസിരാമാംസൈഃ പ്രായോ നശ്യതി ഹി ധ്വജഃ||൭||

സ൦-യഥാ ച പാകം ന യാതി തഥാऽതിയത്നഃ കാര്യഃ| യതഃ പക്വൈഃ സ്നായ്വാദിഭിഃ പ്രായേണ മേഢ്രോ നശ്യതി|

Adhikarana arshaHsu CinnadagdheShu upadaMSavat kriyA (8) · Śloka 8

അര്ശസാം ഛിന്നദഗ്ധാനാം ക്രിയാ കാര്യോപദംശവത്| |൮|

സ൦- അര്ശസാം ഛിന്നാനാം ദഗ്ധാനാം ചോപദംശതുല്യാ ക്രിയാ കാര്യാ|

Adhikarana sarShapikAsu leKanaM kaShAyairavacUrNanAdi (8-9) · Śloka 9

| സര്ഷപാ ലിഖിതാഃ സൂക്ഷ്മൈഃ കഷായൈരവചൂര്ണയേത്||൮|| തൈരേവാഭ്യഞ്ജനം തൈലം സാധയേത് വ്രണരോപണമ്| |൯|

സ൦- സര്ഷപികാഃ ശസ്ത്രേണ ലിഖിതാഃ കഷായദ്രവ്യൈര്ജമ്ബ്വാദിഭിഃ പൂര്വോക്തൈഃ സൂക്ഷ്മചൂര്ണൈരവചൂര്ണയേത്| തൈരേവ കഷായൈസ്തൈലം പചേത്| തദഭ്യഞ്ജനം വ്രണരോപണം സ്യാത്|

Adhikarana avamanthe~apIyaM kriyA (9) · Śloka 9

| ക്രിയേയമവമന്ഥേऽപി രക്തം സ്രാവ്യം തഥോഭയോഃ||൯||

സ൦-ഏതച്ചികിത്സിതമവമന്ഥേऽപി കാര്യമ്| തഥൈത(ഥോഭ)-യോഃ-സര്ഷപാവമന്ഥയോഃ, അസ്രം സ്രാവ്യമ്|

Adhikarana kumbhIkAyAM raktamokShaNaM tinukAdibhirlepastailaM ca (10) · Śloka 10

കുമ്ഭീകായാം ഹരേദ്രക്തം പക്വായാം ശോധിതേ വ്രണേ| തിന്ദുകത്രിഫലാരോധ്രൈലേപസ്തൈലം ച രോപണമ്||൧൦||

സ൦-കുമ്ഭീകായാം ലോഹിതം മോക്ഷയേത്| പക്വായാം തു വ്രണേ ശോധിതേ സതി തിന്ദുകാദിഭിര്ലേപഃ| തിന്ദുകാദിഭിരേവ സിദ്ധം തൈലം രോപണം സ്യാത്|

Adhikarana alajyAmayameva kriyAkramaH (11) · Śloka 11

അലജ്യാം സ്രുതരക്തായാമയമേവ ക്രിയാക്രമഃ| |൧൧|

സ൦-അലജ്യാം സ്രുതശോണിതായാമേഷ ഏവോപക്രമഃ|

Adhikarana uttamAyAM chedanaM kaShAyakalkacUrNairUpakramashca (11-12) · Śloka 12

| ഉത്തമാഖ്യാം തു പിടികാം സഞ്ച്ഛിദ്യ ബഡിശോദ്ധൃതാമ്||൧൧|| കല്കൈശ്ചൂര്ണൈഃ കഷായാണാം ക്ഷൌദ്രയുക്തൈരുപാചരേത്| |൧൨|

സ൦-ഉത്തമാഖ്യാം പിടികാം ബഡിശോദ്ധൃതാം സമ്യക് ഛേദയിത്വാ കഷായാണാം കല്കൈശ്ചൂര്ണൈഃ ക്ഷൌദ്രയുക്തൈരുപക്രമേത്|

Adhikarana puShkarikAsaMvyUDhayostvakpAke sparshahAnyAM ca pittavisarpoktaH kramaH (12-13) · Śloka 13

| ക്രമഃ പിത്തവിസര്പോക്തഃ പുഷ്കരവ്യൂഢയോര്ഹിതഃ||൧൨|| ത്വക്പാകേ സ്പര്ശഹാന്യാം ച സേചയേദ്| |൧൩|

സ൦-പുഷ്കരികായാം സംവ്യൂഢേ ച പിത്തവിസര്പവിഹിതം ചികിത്സിതം ഹിതമ്| സം-ത്വക്പാകസ്പര്ശഹാന്യോഃ സേചനമ്|

Adhikarana mRudite balAtailena secanaM madhurairupanAhanaM ca (13) · Śloka 13

മൃദിതം പുനഃ| ബലാതൈലേന കോഷ്ണേന മധുരശ്ചോപനാഹയേത്||൧൩||

സ൦- മൃദിതം നാമ ലിങ്ഗരോഗം വക്ഷ്യമാണേന (ശ്ലോ.൪൨) ബലാ തൈലേന സേചയേത്| തഥാ മധുരൈര്ദ്രവ്യൈഃ കല്കിതൈഃ സുഖോഷ്ണൈര്ഘൃതസ്നിഗ്ധൈരുപനാഹശ്ച കാര്യഃ|

Adhikarana aShThIlikAyAM rakte hRute shleShmagranthivadupakramaH (14) · Śloka 14

അഷ്ഠീലികാം ഹൃതേ രക്തേ ശ്ലേഷ്മഗ്രന്ഥിവദാചരേത്| |൧൪|

സ൦- അഷ്ഠീലികാം രക്തേ ഹൃതേ കഫഗ്രന്ഥിമിവോപക്രമേത്|

Adhikarana nivRutte dhRutAbhya~jjanAdi (14-16) · Śloka 16

| നിവൃത്തം സര്പിഷാऽഭ്യജ്യ സ്വേദയിത്വോപനാഹയേത്||൧൪|| ത്രിരാത്രം പഞ്ചരാത്രം വാ സുസ്നിഗ്ധൈഃ ശാല്വലാദിഭിഃ| സ്വേദയിത്വാ തതോ ഭൂയഃ സ്നിഗ്ധം ചര്മ സമാനയേത്||൧൫|| മണിം പ്രപീഡ്യ ശനകൈഃ പ്രവിഷ്ടേ ചോപനാഹനമ്| മണൌ പുനഃപുനഃ സ്നിഗ്ധം ഭോജനം ചാത്ര ശസ്യതേ||൧൬||

സ൦-നിവൃത്തസംജ്ഞം ലിങ്ഗരോഗം ഘൃതേനാഭ്യജ്യ സ്വേദയിത്വാ ചോപനാഹയേത് ത്രിരാത്രം പഞ്ചരാത്രം വാ സുസ്നിഗ്ധൈഃ ശാല്വലാദിഭിഃ| തതോ ഭൂയഃ സ്വേദയിത്വാ സ്നിഗ്ധം ചര്മ മണിം സമാനയേത്| കിം കൃത്വാ ? മണിം ശനൈഃ പ്രപീഡ്യ| പ്രവിഷ്ടേ മണൌ ചോപനാഹം പുനഃപുനഃ കുര്യാത്| ഭോജനം ചാത്ര സ്നിഗ്ധം ഹിതമ്|

Adhikarana avapATyAmapyayameva kramaH (17) · Śloka 17

അയമേവ പ്രയോജ്യഃ സ്യാദവപാട്യാമപി ക്രമഃ| |൧൭|

സ൦- അയമേവ ക്രമോऽവപാടികായാം യോജ്യഃ സ്യാത്|

Adhikarana niruddhamaNau nADyA snehasi~jcanAdi,niruddhamaNau evamasiddhau shastreNa pATanAdi (17-19) · Śloka 19

| നാഡീമുഭയതോദ്വാരാം നിരുദ്ധേ ജതുനാ സൃതാമ്||൧൭|| സ്നേഹാക്താം സ്രോതസി ന്യസ്യ സിഞ്ചേത്സ്നേഹൈശ്ചലാപഹൈഃ| ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാത്സ്ഥൂലതരാം ന്യസ്യ നാഡീം വിവര്ധയേത്||൧൮|| സ്രോതോദ്വാരമസിദ്ധൌ തു വിദ്വാന് ശസ്ത്രേണ പാടയേത്| സേവനീം വര്ജയന് യുഞ്ജ്യാത് സദ്യഃക്ഷതവിധിം തതഃ||൧൯||

സ൦- നിരുദ്ധേ-നിരുദ്ധാഖ്യേ നിരുദ്ധമണൌ, നാഡീം ദ്വിദ്വാരാം ജതുനാ സൃതാം ലിപ്താഃ സ്നേഹാക്താം ലിങ്ഗേ ന്യസ്യ ലിങ്ഗം ബലാതൈലാദിഭിഃ സ്നേഹൈഃ സിഞ്ചേത്| ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാത് സ്ഥൂലതരാം നാഡീം ക്ഷിപ്ത്വാ സ്രോതോദ്വാരം വൃദ്ധിം നയേത്| ഏവമപ്യസിദ്ധൌ ധീമാന് വൈദ്യഃ സേവനീം പരിഹരന് ശസ്ത്രേണ പാടയേത്| തതഃ-പാടനാദനന്തരം, സദ്യഃക്ഷതവിധാനം യുഞ്യാത്|

Adhikarana grathite svedanamupanAhashca (20) · Śloka 20

ഗ്രന്ഥിതം സ്വേദിതം നാഡ്യാ സ്നിഗ്ധോഷ്ണൈരുപനാഹയേത്| |൨൦|

സ൦-ഗ്രന്ഥിതസംജ്ഞം നാഡ്യാ സ്വേദിതം സ്നിഗ്ധോഷ്ണൈരുപനാഹയേത്|

Adhikarana Sataponake lekhanaM kaShAyairlepaSca (20) · Śloka 20

| ലിമ്പേത്കഷായൈഃ സക്ഷൌദ്രൈര്ലിഖിത്വാ ശതപോനകമ്||൨൦||

സ൦- ശതപോനകം ലിങ്ഗരോഗം ലിഖിത്വാ കഷായദ്രവ്യചൂര്ണൈഃ സമാക്ഷികൈര്ലിമ്പേത്|

Adhikarana raktArbude raktavidradhivat (21) · Śloka 21

രക്തവിദ്രധിവത്കാര്യാ ചികിത്സാ ശോണിതാര്ബുദേ| |൨൧|

സ൦-ശോണിതാര്ബുദേ രക്തവിദ്രധിവച്ചികിത്സാ കര്തവ്യാ|

Adhikarana sarveShu yathAvasthaM vraNopacAraH (21) · Śloka 21

| വ്രണോപചാരം സര്വേഷു യഥാവസ്ഥം പ്രയോജയേത്||൨൧||

സ൦-സര്വേഷു ലിങ്ഗരോഗേഷു യഥാവസ്ഥം-അവസ്ഥാവശാത്, വ്രണോപചാരാന്-അന്തഃശുദ്ധികഷായലേപഘൃതതൈലരസക്രിയാചൂര്ണാംശ്ഛോധനരോപണാന്, പ്രയോജയേത്|

Adhikarana yonivyApaccikitsA ------- yonivyApatsu BUyiShThaM vAtajit karma, tatra hetuSca,vAtajAsu visheShataH snehanAdi (22-23) · Śloka 23

യോനിവ്യാപത്സു ഭൂയിഷ്ഠം ശസ്യതേ കര്മ വാതജിത്| സ്നേഹനസ്വേദബസ്ത്യാദി വാതജാസു വിശേഷതഃ||൨൨|| ന ഹി വാതാദൃതേ യോനിര്വനിതാനാം പ്രദുഷ്യതി| അതോ ജിത്വാ തമന്യസ്യ കുര്യാദ്ദോഷസ്യ ഭേഷജമ്||൨൩||

സ൦- യോനിവ്യാപത്സു വിഷയേ പ്രായേണ പവനവിജയി ചികിത്സിതം യുക്തമ്| സ്നേഹനാദി വാതോത്ഥാസു വ്യാപത്തിഷു വിശേഷേണ ശസ്യതേ| സം-യതോ വാതമന്തരേണ യോഷിതോ യോനിര്ന ദുഷ്യതി| തസ്മാത്തം മാരുതം, ജിത്വാ പരസ്യ ദോഷസ്യൌഷധം കുര്യാത്|

Adhikarana vAtajAsu balAtailAdipAnam, duHsthitAdiyoneH samatvAdikaraNam, tatra hetushca (24-26) · Śloka 26

പായയേത(ത്താം) ബലാതൈലം മിശ്രകം സുകുമാരകമ്| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നാം തഥാ യോനിം ദുഃസ്ഥിതാം സ്ഥാപയേത്സമാമ്||൨൪|| പാണിനാ നമയേജ്ജിഹ്യാം സംവൃതാം വ്യധയേത് പുനഃ| പ്രവേശയേന്നിഃസൃതാം ച വിവൃതാം പരിവര്തയേത്||൨൫|| സ്ഥാനാപവൃത്താ യോനിര്ഹി ശല്യഭൂതാ സ്ത്രിയോ മതാ| |൨൬|

സ൦- താം-സ്ത്രിയം, ബലാതൈലം (ചി. അ.൨൧/൭൩), മിശ്രകാഖ്യം(ചി. അ.൧൪/൮൯), വാ, സുകുമാരകാഹ്വയം (ചി. അ.൧൩/൪൧), പായയേത്| തഥാ യോനിം സ്നിഗ്ധാം സ്വിന്നാം ച ദുഃസ്ഥിതാം സമാം സ്ഥാപയേത്| ജിഹ്യാം-കുടിലാം യോനിം, ഹസ്തേന നമയേത്| സംവൃതാം തു വ്യധയേത്-പ്രസാരയേദിത്യര്ഥഃ| നിഃസൃതാം ച പ്രവേശയേത്| വിവൃതാം തു സതീം പരിവര്തയേത്| യതഃ സ്ഥാനാദ് ഭ്രഷ്ടാ യോനിഃ സ്ത്രിയഃ ശല്യരൂപാ ഭവേത്|

Adhikarana vAtajAsu strIShu mRudUni vamanAdikarmANi, strIShu shuddhAsu bastyAdi karma (26-27) · Śloka 27

| കര്മഭിര്വമനാദ്യൈശ്ച മൃദുഭിര്യോജയേത്സ്ത്രിയമ്||൨൬|| സര്വതഃ സുവിശുദ്ധായാഃ ശേഷം കര്മ വിധീയതേ| ബസ്ത്യഭ്യങ്ഗപരീഷേകപ്രലേപപിചുധാരണമ്||൨൭||

സ൦- വമനാദീനി ച കര്മാണി മൃദൂനി-അഖരാണി, സ്ത്രീ(സ്ത്രിയാ) കാരയിതവ്യാ(നി)| സര്വതഃ-അധ ഉപരിഷ്ടാച്ച, വിശുദ്ധായാ നാര്യാഃ പരിശിഷ്ടം കര്മ-ബസ്ത്യാദികം, ക്രിയതേ|

Adhikarana vAtajAsu kAshmaryAdighRutaM paraM garbhadam (28-29) · Śloka 29

കാശ്മര്യത്രിഫലാദ്രാക്ഷാകാസമര്ദനിശാദ്വയൈഃ| ഗുഡൂചീസൈര്യകാഭീരുശുകനാസാപുനര്നവൈഃ||൨൮|| പരൂഷകൈശ്ച വിപചേത്പ്രസ്ഥമക്ഷസമൈര്ഘൃതാത്| യോനിവാതവികാരഘ്നം തത്പീതം ഗര്ഭദം പരമ്||൨൯||

സ൦- കാശ്മര്യാദിഭിഃ കല്കിതൈഃ കാര്ഷികൈര്ഘൃതാത്പ്രസ്ഥം പചേത്| തത്-ഘൃതം, പീതം യോനിവാതവികാരഹരം സുഷ്ഠു ഗര്ഭദം ച|

Adhikarana vAtajAsu vacAdicUrNaM yonipArshvArtyAdinAshakam (30-31) · Śloka 31

വചോപകുഞ്ചികാജാജീകൃഷ്ണാവൃഷകസൈന്ധവമ്| അജമോദായവക്ഷാരശര്കരാചിത്രകാന്വിതമ്||൩൦|| പിഷ്ട്വാ പ്രസന്നയാऽऽലോഡ്യ ഖാദേത്തദ്ഘൃതഭര്ജിതമ്| യോനിപാര്ശ്വാര്തിഹൃദ്രോഗഗുല്മാര്ശോവിനിവൃത്തയേ||൩൧||

സ൦- വചാദികം പിഷ്ട്വാ പ്രസന്നയാऽऽലോഡ്യ ഘൃതഭര്ജിതം ഖാദേത് യോനിപാര്ശ്വാര്ത്യാദിശാന്തയേ|

Adhikarana vAtajAsu vRuShakAdicUrNaM tathaiva (32) · Śloka 32

വൃഷകം മാതുലുങ്ഗസ്യ മൂലാനി മദയന്തികാമ്| പിബേന്മദ്യൈഃ സലവണൈസ്തഥാ കൃഷ്ണോപകുഞ്ചികേ||൩൨||

സ൦- വൃഷകാദീനി മദ്യൈഃ സലവണൈഃ പിബേത്| തഥാ പിപ്പലീ സ്ഥൂലജീരകേ വാ മദ്യൈഃ സലവണൈഃ പിബേത്|

Adhikarana vAtajAsu rAsnAdishRutaM payaH shUlaharam (33) · Śloka 33

രാസ്നാശ്വദംഷ്ട്രാവൃഷകൈഃ ശൃതം ശൂലഹരം പയഃ| |൩൩|

സ൦- രാസ്നാദിഭിഃ ശൃതം പയഃ ശൂലഘ്നമ്|

Adhikarana vAtajAsu guDUcyAdikvAthaiH secanam (33) · Śloka 33

| ഗുഡൂചീത്രിഫലാദന്തീക്വാഥൈശ്ച പരിഷേചനമ്||൩൩||

സ൦- ഗുഡൂച്യാദിഭിഃ ക്വാഥൈഃ പരിഷേചനം സുഖോഷ്ണം ഹിതമ്, പ്രകൃതത്വാദ്യോനേഃ|

Adhikarana vAtajAsu natAdisAdhitatailapicuH shUlaghnaH (34) · Śloka 34

നതവാര്താകിനീകുഷ്ഠസൈന്ധവാമരദാരുഭിഃ| തൈലാത്പ്രസാധിതാദ്ധാര്യഃ പിചുര്യോനൌ രുജാപഹഃ||൩൪||

സ൦- നതാദിഭിസ്തൈലാത് പക്വാത് പിചുര്യോനൌ ധൃതോ രുജാഘ്നഃ|

Adhikarana pittalAsu shItAH yonisekAdayaH (35) · Śloka 35

പിത്തലാനാം തു യോനീനാം സേകാഭ്യങ്ഗപിചുക്രിയാഃ| ശീതാഃ പിത്തജിതഃ കാര്യാഃ സ്നേഹനാര്ഥം ഘൃതാനി ച||൩൫||

സ൦- പിത്തലാനാം ച യോനീനാം ശീതാദികാഃ ക്രിയാഃ സേകാദ്യാഃ കാര്യാഃ| സ്നേഹനാര്ഥം ഘൃതാനി ച ദേയാനി|

Adhikarana pittalAsu shatAvaryAdilehaH (36-40) · Śloka 40

ശതാവരീമൂലതുലാചതുഷ്കാത് ക്ഷുണ്ണപീഡിതാത്| രസേന ക്ഷീരതുല്യേന പാചയേത ഘൃതാഢകമ്||൩൬|| ജീവനീയൈഃ ശതാവര്യാ മൃദ്വീകാഭിഃ പരൂഷകൈഃ| പിഷ്ടൈഃ പ്രിയാലൈശ്ചാക്ഷാംശൌര്ദ്വിബലാമധുകാന്വിതൈഃ||൩൭|| സിദ്ധശീതേ തു മധുനഃ പിപ്പല്യാശ്ച പലാഷ്ടകമ്| ശര്കരായാ ദശപലം ക്ഷിപേല്ലിഹ്യാത്പിചും തതഃ||൩൮|| യോന്യസൃക്ശുക്രദോഷഘ്നം വൃഷ്യം പുംസവനം പരമ്| ക്ഷതം ക്ഷയമസൃക്പിത്തം കാസം ശ്വാസം ഹലീമകമ്||൩൯|| കാമലാം വാതരുധിരം വിസര്പം ഹൃച്ഛിരോഗ്രഹമ്| അപസ്മാരാര്ദിതായാമമദോന്മാദാംശ്ച നാശയേത്||൪൦||

സ൦- ശതാവരീമൂലതുലാചതുഷ്ടയാത് ക്ഷുണ്ണപീഡിതാദ് രസേന ദുഗ്ധസമേന സര്പിഷ ആഢകം പചേജ്ജീവനീയാദിഭിഃ കര്ഷാംശൈഃ കല്കീകൃതൈഃ| പക്വേ ശീതേ ച മാക്ഷികപലാഷ്ടകം, കണാഷ്ടപലം, സിതാപലാനി ച ദശ, ക്ഷിപേത്| തസ്മാച്ച കര്ഷമാത്രം ലിഹ്യാത് യോന്യാദിദോഷഘ്നം വൃഷ്യാദിഗുണം ച|

Adhikarana pittalAsu evameva payaH sarpiH (41) · Śloka 41

ഏവമേവ പയഃ സര്പിര്ജീവനീയോപസാധിതമ്| ഗര്ഭദം പിത്തജാനാം ച രോഗാണാം പരമം ഹിതമ്||൪൧||

സ൦- അനേനൈവ ക്രമേണ ക്ഷീരം സര്പിര്വാ ജീവനീയൈഃ പക്വം ഗര്ഭപ്രദം പിത്തജാനാം ച രോഗാണാം പരം ഹിതമ്|

Adhikarana pitta balAdighRutatailaM garbhadam (42-44) · Śloka 44

ബലാദ്രോണദ്വയക്വാഥേ ഘൃതതൈലാഢകം പചേത്| ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ കൃഷ്ണാകാകനാസാസിതാന്വിതൈഃ||൪൨|| ജീവന്തീക്ഷീരകാകോലീസ്ഥിരാവീരര്ധിജീവകൈഃ| പയസ്യാശ്രാവണീമുദ്ഗപീലുമാഷാഖ്യപര്ണിഭിഃ||൪൩|| വാതപിത്താമയാന് ഹത്വാ പാനാദ് ഗര്ഭം ദധാതി തത്| |൪൪|

സ൦-ബലായാ ദ്രോണദ്വയസ്യ കഷായേ ഘൃതതൈലയോരാഢകം പചേത്| ക്ഷീരേ ചതുരാഢകേ കൃഷ്ണാദിഭിഃ കല്കിതൈഃ സാമാന്യപരിഭാഷയോക്തപ്രമാണൈഃ| തത്-ഘൃതം, പാനേന വാതപിത്തരോഗാന് ഹത്വാ ഗര്ഭം ധത്തേ| മുദ്ഗാദീനാം പര്ണ്യാ പ്രത്യേകം സമ്ബന്ധഃ,- മുദ്ഗപര്ണീ പീലുപര്ണീ മാഷപര്ണീതി|

Adhikarana raktayonyAM yathAdoShaM raktasthApanamauShadham (44-45) · Śloka 45

| രക്തയോന്യാമസൃഗ്വര്ണൈരനുബന്ധമവേക്ഷ്യ ച||൪൪|| യഥാദോഷോദയം യുഞ്ജ്യാദ് രക്തസ്ഥാപനമൌഷധമ്| |൪൫|

സ൦- രക്തയോന്യാം ലോഹിതം വര്ണൈര്ലക്ഷയിത്വാऽനുബന്ധം ച യഥാദോഷോദയം, രക്തസ്ഥാപനം ഭേഷജം പ്രയുഞ്ജീത|

Adhikarana raktayonyAM puShyAnugaM cUrNam, shlaiShmikyAM sarvaM rukShoShNamauShadham (45-50) · Śloka 50

| പാഠാം ജമ്ബ്വാമ്രയോരസ്ഥി ശിലോദ്ഭേദം രസാഞ്ജനമ്||൪൫|| അമ്ബഷ്ഠാം ശാല്മലീപിച്ഛാം സമങ്ഗാം വത്സകത്വചമ്| ബാഹ്ലീകബില്വാതിവിഷാരോധ്രതോയദഗൈരികമ്||൪൬|| ശുണ്ഠീമധൂകമാചീകരക്തചന്ദനകടൂഫലമ്| കട്വങ്ഗവത്സകാനന്താധാതകീമധുകാര്ജുനമ്||൪൭|| പുഷ്യേ ഗൃഹീത്വാ സഞ്ചൂര്ണ്യ സക്ഷൌദ്രം തന്ദുലാമ്ഭസാ| പിബേദര്ശഃസ്വതീസാരേ രക്തം യശ്ചോപവേശ്യതേ||൪൮|| ദോഷാ ജന്തുകൃതാ യേ ച ബാലാനാം താംശ്ച നാശയേത്| യോനിദോഷം രജോദോഷം ശ്യാവശ്വേതാരുണാസിതമ്||൪൯|| ചൂര്ണം പുഷ്യാനുഗം നാമ ഹിതമാത്രേയപൂജിതമ്| യോന്യാം ബലാസദുഷ്ടായാം സര്വം രൂക്ഷോഷ്ണമൌഷധമ്||൫൦||

സ൦- പാഠാദികം പുഷ്യേ ഗൃഹീത്വാ സഞ്ചൂര്ണ്യ ക്ഷൌദ്രാന്വിതം തന്ദുലാമ്ഭസാ പിബേത് അര്ശോവിഷയാദിഷു| യേ ച ദോഷാ ജന്തുകൃതാ ബാലാനാം, താംശ്ച യോനിദോഷാദീന് ഹന്തി| പുഷ്യാനുഗസംജ്ഞമേതച്ചൂര്ണം ഹിതമാത്രേയപൂജിതം ച| സ൦- യോന്യാം ബലാസേനാ ദുഷ്ടായാം സര്വമേവ രൂക്ഷോഷ്ണം ഹിതമ്|

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu dhAtakyAditailenAbhya~ggAdikam (51-54) · Śloka 54

ധാതക്യാമലകീപത്രസ്രോതോജമധുകോത്പലൈഃ| ജമ്ബ്വാമ്രസാരകാസീസരോധ്രകട്ഫലതിന്ദുകൈഃ||൫൧|| സൌരാഷ്ട്രികാദാഡിമത്വഗുദുമ്ബരശലാടുഭിഃ| അക്ഷമാത്രൈരജാമൂത്രേ ക്ഷീരേ ച ദ്വിഗുണേ പചേത്||൫൨|| തൈലപ്രസ്ഥം തദഭ്യങ്ഗപിചുബസ്തിഷു യോജയേത്| തേന ശൂനോന്നതാ സ്തബ്ധാ പിച്ഛിലാ സ്രാവിണീ തഥാ||൫൩|| വിപ്ലുതോപപ്ലുതാ യോനിഃ സിദ്ധ്യേതത്സ്ഫോടശൂലിനീ| |൫൪|

സ൦- ധാതക്യാദിഭിഃ കാര്ഷികൈശ്ഛാഗമൂത്രേ ദ്വിഗുണേ, ക്ഷീരേ ച ദ്വിഗുണേ, തൈലപ്രസ്ഥം പചേത്| തത്തൈലമഭ്യങ്ഗാദിഷു യോജ്യമ്| അനേന തൈലേന ശൂനാദിഗുണാ യോനിഃ സിധ്യതി|

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu yavAnnAdishIlanam (54-55) · Śloka 55

| യവാന്നമഭയാരിഷ്ടം സീധു തൈലം ച ശീലയേത്||൫൪|| പിപ്പല്യയോരജഃ പഥ്യാപ്രയോഗാംശ്ച സമാക്ഷികാന്| |൫൫|

സ൦- തഥാ യവാന്നാദികം ശീലയേത്| പിപ്പല്യാദിപ്രയോഗാംശ്ച ക്ഷൌദ്രാന്വിതാനഭ്യസേത്|

Adhikarana paicchilye kAsIsAdicUrNo vaishadyakArakaH (55-56) · Śloka 56

| കാസീസം ത്രിഫലാ കാങ്ക്ഷീ സാമ്രജമ്ബ്വസ്ഥി ധാതുകീ||൫൫|| പൈച്ഛില്യേ ക്ഷൌദ്രസംയുക്തശ്ചൂര്ണോ വൈശദ്യകാരകഃ| |൫൬|

സ൦- കാസീസാദികശ്ചൂര്ണോ മാക്ഷികാന്വിതഃ പൈച്ഛില്യേ വിശദത്വകൃത്|

Adhikarana paicchilye durgandhe palAshAdicUrNaH, AragvadhAdikvAthena secanam (56-57) · Śloka 57

| പലാശധാതകീജമ്ബൂസമങ്ഗാമോചസര്ജജഃ||൫൬|| ദുര്ഗന്ധേ പിച്ഛിലേ ക്ലേദേ സ്തമ്ഭനശ്ചൂര്ണ ഇഷ്യതേ| ആരഗ്വധാദിവര്ഗസ്യ കഷായഃ പരിഷേചനമ്||൫൭||

സ൦- പലാശാദിജശ്ചൂര്ണോ ദുര്ഗന്ധാദിഷു സ്തമ്ഭനമിഷ്യതേ| ആരഗ്വധാദിവര്ഗക്വാഥോ (ഹൃ.സൂ. അ. ൧൫/൧൭) ദുര്ഗന്ധാദൌ പരിഷേകഃ|

Adhikarana stabdhAsu karkashAsu mArdavakaraM vesavArAdi dhAraNam (58) · Śloka 58

സ്തമ്ബ്ധാനാം കര്കശാനാം ച കാര്യം മാര്ദവകാരകമ്| ധാരണം വേസവാരസ്യ കൃസരാപായസസ്യ ച||൫൮||

സം-സ്തമ്ബ്ധാനാം ഖരസ്പര്ശാനാം ച യോനീനാം മൃദുത്വകരം വേസവാരാദിധാരണം വിധേയമ്| വേസവാരഃ-കുട്ടിതസ്വിന്നസംസ്കൃതമാംസവിശേഷഃ| കൃസരാ ച പായസം ച കൃസരാപായസമ്|

Adhikarana durgandhAsu yoniShu sarvagandhAnAM kaShAyAdi (59) · Śloka 59

ദുര്ഗന്ധാനാം കഷായഃ സ്യാത്തൈലം വാ കല്ക ഏവ വാ| ചൂര്ണേ വാ സര്വഗന്ധാനാം പൂതിഗന്ധാ(ന്ധ്യ)പകര്ഷണഃ||൫൯||

സം-ദുര്ഗന്ധാനാം യോനീനാം സര്വഗന്ധദ്രവ്യാണാം കഷായഃ-ക്വാഥോ, ഹിതഃ| തത്പക്വം തൈലം തത്കല്ക ഏവ വാ| അഥവാ സര്വഗന്ധാനാം ചൂര്ണഃ പൂതിഗന്ധാ(ന്ധ്യ) പഹഃ|

Adhikarana shleShmalAsu kaTuprAyA bastayaH, pitte samadhukakShIrAH bastayaH, vAte tailAmlayutAH bastayaH (60) · Śloka 60

ശ്ലേഷ്മലാനാം കടുപ്രായാഃ സമൂത്രാ ബസ്തയോ ഹിതാഃ| പിത്തേ സമധുകക്ഷീരാ വാതേ തൈലാമ്ലസംയുതാഃ||൬൦||

സ൦- ശ്ലേഷ്മലാനാം യോനീനാം കടുപ്രായാ ഗോമൂത്രയുതാശ്ച ബസ്തയോ ഹിതാഃ| പിത്തേ മധുയഷ്ടീക്ഷീരയുക്താ ബസ്തയഃ| വാതേ തൈലാമ്ലയുതാ ബസ്തയോ ഹിതാഃ|

Adhikarana sannipAtajAyAM sAdhAraNaM karma (61) · Śloka 61

സന്നിപാതസമുത്ഥായാഃ കര്മ സാധാരണം ഹിതമ്| |൬൧|

സ൦-സന്നിപാതോത്ഥായാഃ സാധാരണം കര്മ ഹിതമ്|

Adhikarana evaM yoniShu shuddhAsu garbhadhAraNam (61-62) · Śloka 62

| ഏവം യോനിഷു ശുദ്ധാസു ഗര്ഭം വിന്ദന്തി യോഷിതഃ||൬൧|| അദുഷ്ടേ പ്രാകൃതേ ബീജേ ജീവോപക്രമണേ സതി| |൬൨|

സ൦- ഏവം-അനേന പ്രകാരേണ, യോനിഷു വിശുദ്ധാസു സതീഷു സ്ത്രിയോ ഗര്ഭം ലഭന്തേ| പ്രാകൃതേ ബീജേऽദുഷ്ടേ സതി തഥാ ജീവസ്യോപക്രമണേ ക്ഷേപേ സതി|

Adhikarana puruShasyApi duShTaM shukraM parIkShyopakramaH (62-63) · Śloka 63

| പഞ്ചകര്മവിശുദ്ധസ്യ പുരുഷസ്യാപി ചേന്ദ്രിയമ്||൬൨|| പരീക്ഷ്യ വര്ണൈര്ദോഷാണാം ദുഷ്ടം തദ്ഘ്നൈരുപാചരേത്| |൬൩|

സ൦- നരസ്യ പഞ്ചഭിഃ കര്മഭിഃ ശുദ്ധസ്യ, ഇന്ദ്രിയം,ശുക്രം, ദോഷാണാം വര്ണൈര്ദുഷ്ടം പരീക്ഷ്യ തദ്ഘ്നൈഃ-ദോഷഘ്നൈഃ, ഉപക്രമേത്|

Adhikarana phalasarpiH yonishukradoSheShu shastamAyuShyAdikaraM ca (63-34) · Śloka 34

| മഞ്ജിഷ്ഠാകുഷ്ഠതഗരത്രിഫലാശര്കരാവചാഃ||൬൩|| ദ്വേ നിശേ മധുകം മേദാം ദീപ്യകം കടുരോഹിണീമ്| പയസ്യാഹിങ്ഗുകാകോലീവാജിഗന്ധാശതാവരീഃ||൬൪|| പിഷ്ട്വാऽക്ഷാംശാ ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേത്ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്| യോനിശുക്രപ്രദോഷേഷു തത്സര്വേഷു പ്രശസ്യതേ||൬൫|| ആയുഷ്യം പൌഷ്ടികം മേധ്യം ധന്യം പുംസവനം പരമ്| ഫലസര്പിരിതി ഖ്യാതം പുഷ്പേ പീതം ഫലായ യത്||൬൬|| മ്രിയമാണപ്രജാനാം ച ഗര്ഭിണീനാം ച പൂജിതമ്| ഏതത്പരം ച ബാലാനാം ഗ്രഹഘ്നം ദേഹവര്ധനമ്||൬൭|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ഗുഹ്യരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ചതുസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൪||

സം-മഞ്ജിഷ്ടാദിഭിഃ കാര്ഷികൈഃ പിഷ്ടൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം ക്ഷീരചതുര്ഗുണം പചേത്| തദ്ധൃതം സര്വേഷു യോനിശുക്രപ്രദോഷേഷു ശസ്യതേ| ആയുഷ്യാദി ഗുണം പരം പുംസവനം മ്രിയമാണഗര്ഭാണാം ഗര്ഭിണീനാം ച ഹിതമ്| ഫലസര്പിരിതി നാമ്നാ പ്രസിദ്ധമ്| കുതഃ ? യസ്മാത് പുഷ്പേ-ആര്തവസമയേ, പീതം ഫലായ ജായതേ| തഥാ പരം ബാലാനാം ഗ്രഹഘ്നം ശരീരവൃദ്ധികരം ചേതി| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയ ടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ഷഷ്ഠ ഉത്തരസ്ഥാനേ ഗുഹ്യരോഗ പ്രതിഷേധോ നാമ ചതുസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൩൪|| ഇതി ശല്യതന്ത്രം നാമ പഞ്ചമമങ്ഗം സമാപ്തമ്|