34. guhyarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana guhyarogapratiShedhAdhyAyaH --------- upadaMshe nave meDhramadhye sirAvyadhAdi (2) · Śloka 2

അഥൈതച്ചികിത്സാം ബ്രൂതേ അഥാതോ ഗുഹ്യരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)|൨| മേഢ്രമധ്യേ സിരാം വിധ്യേദുപംദശേ നവോത്ഥിതേ| ശീതാം കുര്യാത് ക്രിയാം ശുദ്ധിം വിരേകേണ വിശേഷതഃ||൧|| തിലകല്കഘൃതക്ഷൌദ്രൈര്ലേപഃ പക്വേ തു പാടിതേ| |൨|

Adhikarana upadaMshe jambvAdikvAthena kShAlanam, upadaMshe jambvAditailena ropaNam (2-4) · Śloka 4

| ജമ്ബ്വാമ്രസുമനോനീപശ്വേതകാമ്ബോജികാങ്കുരാന്||൨|| ശല്ലകീബദരീബില്വപലാശതിനിശോദ്ഭവാഃ| ത്വചഃ ക്ഷീരിദ്രുമാണാം ച ത്രിഫലാം ച പചേജ്ജലേ||൩|| സ ക്വാഥഃ ക്ഷാലനം, തേന പക്വം തൈലം ച രോപണമ്| |൪|

Adhikarana upadaMshe tutthAdilepo vraNaharaH (4-5) · Śloka 5

| തുത്ഥഗൈരികലോധ്രൈലാമനോഹ്വാലരസാഞ്ജനൈഃ||൪|| ഹരേണുപുഷ്പകാസീസസൌരാഷ്ട്രീലവണോത്തമൈഃ| ലേപഃ ക്ഷൌദ്രയുതൈഃ സക്ഷ്മൈരുപദംശവ്രണാപഹഃ||൫||

Adhikarana upadaMshe triphalAmaShIleporopaNam (6) · Śloka 6

കപാലേ ത്രിഫലാ ദഗ്ധാ സഘൃതാ രോപണം പരമ്| |൬|

Adhikarana upadaMshe pratidoShaM shoPavat cikitsitam (6) · Śloka 6

| സാമാന്യം സാധനമിദം പ്രതിദോഷം തു ശോഫവത്||൬||

Adhikarana upadaMshe pAkaM yathAna yAti tathA~atiyatnaH kAryaH (7) · Śloka 7

ന ച യാതി യഥാ പാകം പ്രയതേത തഥാ ഭൃശമ്| പക്വൈഃ സ്നായുസിരാമാംസൈഃ പ്രായോ നശ്യതി ഹി ധ്വജഃ||൭||

Adhikarana arshaHsu CinnadagdheShu upadaMSavat kriyA (8) · Śloka 8

അര്ശസാം ഛിന്നദഗ്ധാനാം ക്രിയാ കാര്യോപദംശവത്| |൮|

Adhikarana sarShapikAsu leKanaM kaShAyairavacUrNanAdi (8-9) · Śloka 9

| സര്ഷപാ ലിഖിതാഃ സൂക്ഷ്മൈഃ കഷായൈരവചൂര്ണയേത്||൮|| തൈരേവാഭ്യഞ്ജനം തൈലം സാധയേത് വ്രണരോപണമ്| |൯|

Adhikarana avamanthe~apIyaM kriyA (9) · Śloka 9

| ക്രിയേയമവമന്ഥേऽപി രക്തം സ്രാവ്യം തഥോഭയോഃ||൯||

Adhikarana kumbhIkAyAM raktamokShaNaM tinukAdibhirlepastailaM ca (10) · Śloka 10

കുമ്ഭീകായാം ഹരേദ്രക്തം പക്വായാം ശോധിതേ വ്രണേ| തിന്ദുകത്രിഫലാരോധ്രൈലേപസ്തൈലം ച രോപണമ്||൧൦||

Adhikarana alajyAmayameva kriyAkramaH (11) · Śloka 11

അലജ്യാം സ്രുതരക്തായാമയമേവ ക്രിയാക്രമഃ| |൧൧|

Adhikarana uttamAyAM chedanaM kaShAyakalkacUrNairUpakramashca (11-12) · Śloka 12

| ഉത്തമാഖ്യാം തു പിടികാം സഞ്ച്ഛിദ്യ ബഡിശോദ്ധൃതാമ്||൧൧|| കല്കൈശ്ചൂര്ണൈഃ കഷായാണാം ക്ഷൌദ്രയുക്തൈരുപാചരേത്| |൧൨|

Adhikarana puShkarikAsaMvyUDhayostvakpAke sparshahAnyAM ca pittavisarpoktaH kramaH (12-13) · Śloka 13

| ക്രമഃ പിത്തവിസര്പോക്തഃ പുഷ്കരവ്യൂഢയോര്ഹിതഃ||൧൨|| ത്വക്പാകേ സ്പര്ശഹാന്യാം ച സേചയേദ്| |൧൩|

Adhikarana mRudite balAtailena secanaM madhurairupanAhanaM ca (13) · Śloka 13

മൃദിതം പുനഃ| ബലാതൈലേന കോഷ്ണേന മധുരശ്ചോപനാഹയേത്||൧൩||

Adhikarana aShThIlikAyAM rakte hRute shleShmagranthivadupakramaH (14) · Śloka 14

അഷ്ഠീലികാം ഹൃതേ രക്തേ ശ്ലേഷ്മഗ്രന്ഥിവദാചരേത്| |൧൪|

Adhikarana nivRutte dhRutAbhya~jjanAdi (14-16) · Śloka 16

| നിവൃത്തം സര്പിഷാऽഭ്യജ്യ സ്വേദയിത്വോപനാഹയേത്||൧൪|| ത്രിരാത്രം പഞ്ചരാത്രം വാ സുസ്നിഗ്ധൈഃ ശാല്വലാദിഭിഃ| സ്വേദയിത്വാ തതോ ഭൂയഃ സ്നിഗ്ധം ചര്മ സമാനയേത്||൧൫|| മണിം പ്രപീഡ്യ ശനകൈഃ പ്രവിഷ്ടേ ചോപനാഹനമ്| മണൌ പുനഃപുനഃ സ്നിഗ്ധം ഭോജനം ചാത്ര ശസ്യതേ||൧൬||

Adhikarana avapATyAmapyayameva kramaH (17) · Śloka 17

അയമേവ പ്രയോജ്യഃ സ്യാദവപാട്യാമപി ക്രമഃ| |൧൭|

Adhikarana niruddhamaNau nADyA snehasi~jcanAdi,niruddhamaNau evamasiddhau shastreNa pATanAdi (17-19) · Śloka 19

| നാഡീമുഭയതോദ്വാരാം നിരുദ്ധേ ജതുനാ സൃതാമ്||൧൭|| സ്നേഹാക്താം സ്രോതസി ന്യസ്യ സിഞ്ചേത്സ്നേഹൈശ്ചലാപഹൈഃ| ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാത്സ്ഥൂലതരാം ന്യസ്യ നാഡീം വിവര്ധയേത്||൧൮|| സ്രോതോദ്വാരമസിദ്ധൌ തു വിദ്വാന് ശസ്ത്രേണ പാടയേത്| സേവനീം വര്ജയന് യുഞ്ജ്യാത് സദ്യഃക്ഷതവിധിം തതഃ||൧൯||

Adhikarana grathite svedanamupanAhashca (20) · Śloka 20

ഗ്രന്ഥിതം സ്വേദിതം നാഡ്യാ സ്നിഗ്ധോഷ്ണൈരുപനാഹയേത്| |൨൦|

Adhikarana Sataponake lekhanaM kaShAyairlepaSca (20) · Śloka 20

| ലിമ്പേത്കഷായൈഃ സക്ഷൌദ്രൈര്ലിഖിത്വാ ശതപോനകമ്||൨൦||

Adhikarana raktArbude raktavidradhivat (21) · Śloka 21

രക്തവിദ്രധിവത്കാര്യാ ചികിത്സാ ശോണിതാര്ബുദേ| |൨൧|

Adhikarana sarveShu yathAvasthaM vraNopacAraH (21) · Śloka 21

| വ്രണോപചാരം സര്വേഷു യഥാവസ്ഥം പ്രയോജയേത്||൨൧||

Adhikarana yonivyApaccikitsA ------- yonivyApatsu BUyiShThaM vAtajit karma, tatra hetuSca,vAtajAsu visheShataH snehanAdi (22-23) · Śloka 23

യോനിവ്യാപത്സു ഭൂയിഷ്ഠം ശസ്യതേ കര്മ വാതജിത്| സ്നേഹനസ്വേദബസ്ത്യാദി വാതജാസു വിശേഷതഃ||൨൨|| ന ഹി വാതാദൃതേ യോനിര്വനിതാനാം പ്രദുഷ്യതി| അതോ ജിത്വാ തമന്യസ്യ കുര്യാദ്ദോഷസ്യ ഭേഷജമ്||൨൩||

Adhikarana vAtajAsu balAtailAdipAnam, duHsthitAdiyoneH samatvAdikaraNam, tatra hetushca (24-26) · Śloka 26

പായയേത(ത്താം) ബലാതൈലം മിശ്രകം സുകുമാരകമ്| സ്നിഗ്ധസ്വിന്നാം തഥാ യോനിം ദുഃസ്ഥിതാം സ്ഥാപയേത്സമാമ്||൨൪|| പാണിനാ നമയേജ്ജിഹ്യാം സംവൃതാം വ്യധയേത് പുനഃ| പ്രവേശയേന്നിഃസൃതാം ച വിവൃതാം പരിവര്തയേത്||൨൫|| സ്ഥാനാപവൃത്താ യോനിര്ഹി ശല്യഭൂതാ സ്ത്രിയോ മതാ| |൨൬|

Adhikarana vAtajAsu strIShu mRudUni vamanAdikarmANi, strIShu shuddhAsu bastyAdi karma (26-27) · Śloka 27

| കര്മഭിര്വമനാദ്യൈശ്ച മൃദുഭിര്യോജയേത്സ്ത്രിയമ്||൨൬|| സര്വതഃ സുവിശുദ്ധായാഃ ശേഷം കര്മ വിധീയതേ| ബസ്ത്യഭ്യങ്ഗപരീഷേകപ്രലേപപിചുധാരണമ്||൨൭||

Adhikarana vAtajAsu kAshmaryAdighRutaM paraM garbhadam (28-29) · Śloka 29

കാശ്മര്യത്രിഫലാദ്രാക്ഷാകാസമര്ദനിശാദ്വയൈഃ| ഗുഡൂചീസൈര്യകാഭീരുശുകനാസാപുനര്നവൈഃ||൨൮|| പരൂഷകൈശ്ച വിപചേത്പ്രസ്ഥമക്ഷസമൈര്ഘൃതാത്| യോനിവാതവികാരഘ്നം തത്പീതം ഗര്ഭദം പരമ്||൨൯||

Adhikarana vAtajAsu vacAdicUrNaM yonipArshvArtyAdinAshakam (30-31) · Śloka 31

വചോപകുഞ്ചികാജാജീകൃഷ്ണാവൃഷകസൈന്ധവമ്| അജമോദായവക്ഷാരശര്കരാചിത്രകാന്വിതമ്||൩൦|| പിഷ്ട്വാ പ്രസന്നയാऽऽലോഡ്യ ഖാദേത്തദ്ഘൃതഭര്ജിതമ്| യോനിപാര്ശ്വാര്തിഹൃദ്രോഗഗുല്മാര്ശോവിനിവൃത്തയേ||൩൧||

Adhikarana vAtajAsu vRuShakAdicUrNaM tathaiva (32) · Śloka 32

വൃഷകം മാതുലുങ്ഗസ്യ മൂലാനി മദയന്തികാമ്| പിബേന്മദ്യൈഃ സലവണൈസ്തഥാ കൃഷ്ണോപകുഞ്ചികേ||൩൨||

Adhikarana vAtajAsu rAsnAdishRutaM payaH shUlaharam (33) · Śloka 33

രാസ്നാശ്വദംഷ്ട്രാവൃഷകൈഃ ശൃതം ശൂലഹരം പയഃ| |൩൩|

Adhikarana vAtajAsu guDUcyAdikvAthaiH secanam (33) · Śloka 33

| ഗുഡൂചീത്രിഫലാദന്തീക്വാഥൈശ്ച പരിഷേചനമ്||൩൩||

Adhikarana vAtajAsu natAdisAdhitatailapicuH shUlaghnaH (34) · Śloka 34

നതവാര്താകിനീകുഷ്ഠസൈന്ധവാമരദാരുഭിഃ| തൈലാത്പ്രസാധിതാദ്ധാര്യഃ പിചുര്യോനൌ രുജാപഹഃ||൩൪||

Adhikarana pittalAsu shItAH yonisekAdayaH (35) · Śloka 35

പിത്തലാനാം തു യോനീനാം സേകാഭ്യങ്ഗപിചുക്രിയാഃ| ശീതാഃ പിത്തജിതഃ കാര്യാഃ സ്നേഹനാര്ഥം ഘൃതാനി ച||൩൫||

Adhikarana pittalAsu shatAvaryAdilehaH (36-40) · Śloka 40

ശതാവരീമൂലതുലാചതുഷ്കാത് ക്ഷുണ്ണപീഡിതാത്| രസേന ക്ഷീരതുല്യേന പാചയേത ഘൃതാഢകമ്||൩൬|| ജീവനീയൈഃ ശതാവര്യാ മൃദ്വീകാഭിഃ പരൂഷകൈഃ| പിഷ്ടൈഃ പ്രിയാലൈശ്ചാക്ഷാംശൌര്ദ്വിബലാമധുകാന്വിതൈഃ||൩൭|| സിദ്ധശീതേ തു മധുനഃ പിപ്പല്യാശ്ച പലാഷ്ടകമ്| ശര്കരായാ ദശപലം ക്ഷിപേല്ലിഹ്യാത്പിചും തതഃ||൩൮|| യോന്യസൃക്ശുക്രദോഷഘ്നം വൃഷ്യം പുംസവനം പരമ്| ക്ഷതം ക്ഷയമസൃക്പിത്തം കാസം ശ്വാസം ഹലീമകമ്||൩൯|| കാമലാം വാതരുധിരം വിസര്പം ഹൃച്ഛിരോഗ്രഹമ്| അപസ്മാരാര്ദിതായാമമദോന്മാദാംശ്ച നാശയേത്||൪൦||

Adhikarana pittalAsu evameva payaH sarpiH (41) · Śloka 41

ഏവമേവ പയഃ സര്പിര്ജീവനീയോപസാധിതമ്| ഗര്ഭദം പിത്തജാനാം ച രോഗാണാം പരമം ഹിതമ്||൪൧||

Adhikarana pitta balAdighRutatailaM garbhadam (42-44) · Śloka 44

ബലാദ്രോണദ്വയക്വാഥേ ഘൃതതൈലാഢകം പചേത്| ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ കൃഷ്ണാകാകനാസാസിതാന്വിതൈഃ||൪൨|| ജീവന്തീക്ഷീരകാകോലീസ്ഥിരാവീരര്ധിജീവകൈഃ| പയസ്യാശ്രാവണീമുദ്ഗപീലുമാഷാഖ്യപര്ണിഭിഃ||൪൩|| വാതപിത്താമയാന് ഹത്വാ പാനാദ് ഗര്ഭം ദധാതി തത്| |൪൪|

Adhikarana raktayonyAM yathAdoShaM raktasthApanamauShadham (44-45) · Śloka 45

| രക്തയോന്യാമസൃഗ്വര്ണൈരനുബന്ധമവേക്ഷ്യ ച||൪൪|| യഥാദോഷോദയം യുഞ്ജ്യാദ് രക്തസ്ഥാപനമൌഷധമ്| |൪൫|

Adhikarana raktayonyAM puShyAnugaM cUrNam, shlaiShmikyAM sarvaM rukShoShNamauShadham (45-50) · Śloka 50

| പാഠാം ജമ്ബ്വാമ്രയോരസ്ഥി ശിലോദ്ഭേദം രസാഞ്ജനമ്||൪൫|| അമ്ബഷ്ഠാം ശാല്മലീപിച്ഛാം സമങ്ഗാം വത്സകത്വചമ്| ബാഹ്ലീകബില്വാതിവിഷാരോധ്രതോയദഗൈരികമ്||൪൬|| ശുണ്ഠീമധൂകമാചീകരക്തചന്ദനകടൂഫലമ്| കട്വങ്ഗവത്സകാനന്താധാതകീമധുകാര്ജുനമ്||൪൭|| പുഷ്യേ ഗൃഹീത്വാ സഞ്ചൂര്ണ്യ സക്ഷൌദ്രം തന്ദുലാമ്ഭസാ| പിബേദര്ശഃസ്വതീസാരേ രക്തം യശ്ചോപവേശ്യതേ||൪൮|| ദോഷാ ജന്തുകൃതാ യേ ച ബാലാനാം താംശ്ച നാശയേത്| യോനിദോഷം രജോദോഷം ശ്യാവശ്വേതാരുണാസിതമ്||൪൯|| ചൂര്ണം പുഷ്യാനുഗം നാമ ഹിതമാത്രേയപൂജിതമ്| യോന്യാം ബലാസദുഷ്ടായാം സര്വം രൂക്ഷോഷ്ണമൌഷധമ്||൫൦||

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu dhAtakyAditailenAbhya~ggAdikam (51-54) · Śloka 54

ധാതക്യാമലകീപത്രസ്രോതോജമധുകോത്പലൈഃ| ജമ്ബ്വാമ്രസാരകാസീസരോധ്രകട്ഫലതിന്ദുകൈഃ||൫൧|| സൌരാഷ്ട്രികാദാഡിമത്വഗുദുമ്ബരശലാടുഭിഃ| അക്ഷമാത്രൈരജാമൂത്രേ ക്ഷീരേ ച ദ്വിഗുണേ പചേത്||൫൨|| തൈലപ്രസ്ഥം തദഭ്യങ്ഗപിചുബസ്തിഷു യോജയേത്| തേന ശൂനോന്നതാ സ്തബ്ധാ പിച്ഛിലാ സ്രാവിണീ തഥാ||൫൩|| വിപ്ലുതോപപ്ലുതാ യോനിഃ സിദ്ധ്യേതത്സ്ഫോടശൂലിനീ| |൫൪|

Adhikarana shUnonnatAstabdhApicchilAsrAviNIviplutopaplutAdyAsu yoniShu yavAnnAdishIlanam (54-55) · Śloka 55

| യവാന്നമഭയാരിഷ്ടം സീധു തൈലം ച ശീലയേത്||൫൪|| പിപ്പല്യയോരജഃ പഥ്യാപ്രയോഗാംശ്ച സമാക്ഷികാന്| |൫൫|

Adhikarana paicchilye kAsIsAdicUrNo vaishadyakArakaH (55-56) · Śloka 56

| കാസീസം ത്രിഫലാ കാങ്ക്ഷീ സാമ്രജമ്ബ്വസ്ഥി ധാതുകീ||൫൫|| പൈച്ഛില്യേ ക്ഷൌദ്രസംയുക്തശ്ചൂര്ണോ വൈശദ്യകാരകഃ| |൫൬|

Adhikarana paicchilye durgandhe palAshAdicUrNaH, AragvadhAdikvAthena secanam (56-57) · Śloka 57

| പലാശധാതകീജമ്ബൂസമങ്ഗാമോചസര്ജജഃ||൫൬|| ദുര്ഗന്ധേ പിച്ഛിലേ ക്ലേദേ സ്തമ്ഭനശ്ചൂര്ണ ഇഷ്യതേ| ആരഗ്വധാദിവര്ഗസ്യ കഷായഃ പരിഷേചനമ്||൫൭||

Adhikarana stabdhAsu karkashAsu mArdavakaraM vesavArAdi dhAraNam (58) · Śloka 58

സ്തമ്ബ്ധാനാം കര്കശാനാം ച കാര്യം മാര്ദവകാരകമ്| ധാരണം വേസവാരസ്യ കൃസരാപായസസ്യ ച||൫൮||

Adhikarana durgandhAsu yoniShu sarvagandhAnAM kaShAyAdi (59) · Śloka 59

ദുര്ഗന്ധാനാം കഷായഃ സ്യാത്തൈലം വാ കല്ക ഏവ വാ| ചൂര്ണേ വാ സര്വഗന്ധാനാം പൂതിഗന്ധാ(ന്ധ്യ)പകര്ഷണഃ||൫൯||

Adhikarana shleShmalAsu kaTuprAyA bastayaH, pitte samadhukakShIrAH bastayaH, vAte tailAmlayutAH bastayaH (60) · Śloka 60

ശ്ലേഷ്മലാനാം കടുപ്രായാഃ സമൂത്രാ ബസ്തയോ ഹിതാഃ| പിത്തേ സമധുകക്ഷീരാ വാതേ തൈലാമ്ലസംയുതാഃ||൬൦||

Adhikarana sannipAtajAyAM sAdhAraNaM karma (61) · Śloka 61

സന്നിപാതസമുത്ഥായാഃ കര്മ സാധാരണം ഹിതമ്| |൬൧|

Adhikarana evaM yoniShu shuddhAsu garbhadhAraNam (61-62) · Śloka 62

| ഏവം യോനിഷു ശുദ്ധാസു ഗര്ഭം വിന്ദന്തി യോഷിതഃ||൬൧|| അദുഷ്ടേ പ്രാകൃതേ ബീജേ ജീവോപക്രമണേ സതി| |൬൨|

Adhikarana puruShasyApi duShTaM shukraM parIkShyopakramaH (62-63) · Śloka 63

| പഞ്ചകര്മവിശുദ്ധസ്യ പുരുഷസ്യാപി ചേന്ദ്രിയമ്||൬൨|| പരീക്ഷ്യ വര്ണൈര്ദോഷാണാം ദുഷ്ടം തദ്ഘ്നൈരുപാചരേത്| |൬൩|

Adhikarana phalasarpiH yonishukradoSheShu shastamAyuShyAdikaraM ca (63-34) · Śloka 34

| മഞ്ജിഷ്ഠാകുഷ്ഠതഗരത്രിഫലാശര്കരാവചാഃ||൬൩|| ദ്വേ നിശേ മധുകം മേദാം ദീപ്യകം കടുരോഹിണീമ്| പയസ്യാഹിങ്ഗുകാകോലീവാജിഗന്ധാശതാവരീഃ||൬൪|| പിഷ്ട്വാऽക്ഷാംശാ ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേത്ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്| യോനിശുക്രപ്രദോഷേഷു തത്സര്വേഷു പ്രശസ്യതേ||൬൫|| ആയുഷ്യം പൌഷ്ടികം മേധ്യം ധന്യം പുംസവനം പരമ്| ഫലസര്പിരിതി ഖ്യാതം പുഷ്പേ പീതം ഫലായ യത്||൬൬|| മ്രിയമാണപ്രജാനാം ച ഗര്ഭിണീനാം ച പൂജിതമ്| ഏതത്പരം ച ബാലാനാം ഗ്രഹഘ്നം ദേഹവര്ധനമ്||൬൭|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ഗുഹ്യരോഗപ്രതിഷേധോ നാമ ചതുസ്ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൪||