32. kṣudrarōgapratiṣēdhādhyayaḥ

Adhikarana kShudrarogapratiShedhAdhyAyaH ----- ajagallikAyAmapakvAyAM jalaukobhirvisrAvaH (2-1) · Śloka 1

ਅਥੈਸਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵਿਵਕ੍ਸੁਰਾਹ ਅਥਾਤਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ)|੨| ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਜ੍ਜਲੌਕਾਭਿਰਪਕ੍ਵਾਮਜਗਲ੍ਲਿਕਾਮ੍| |੧|

ਸ੦ - ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਮਪਕ੍ਵਾਂ ਜਲਜਨ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍|

Adhikarana yavaprakhyAyAM svedo dArvAdibhiH pralepashca (1-2) · Śloka 2

| ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਂ ਵਿਲਯਾਯ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍||੧|| ਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠਮਨੋਹ੍ਵਾਲੈਰ੍| |੨|

ਸ੦-ਯਵਪ੍ਰਖ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਲਾਯਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਦ੍ਦਾਰ੍ਵਾਦਿਭਿਃ|

Adhikarana alajIkacchapIpanasikApAShANagardabheShu eSha vidhiH, jagallikeShveteShu pakveShu vraNavat vidhiH (2) · Śloka 2

ਇਤ੍ਯਾਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਾਤ੍| ਵਿਧਿਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਾਚਰੇਤ੍ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਵ੍ਰਣਵਤ੍ਸਾਜਗਲ੍ਲਿਕਾਨ੍||੨||

ਸ੦- ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਂ ਯਾਵਦੇਸ ਵਿਧਿਃ| ਤੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿ(ਅਲਜੀ)ਕਚ੍ਛਪਸ਼ਾਲੂਕ(ਪਨਸਿਕਾ)ਪਾਸਾਣਗਰ੍ਦਭਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ ਅਜਗਲ੍ਲਿਕਾਂ ਚ ਵ੍ਰਣਵਦੁਪਕ੍ਰਮੇਤ੍|

Adhikarana mukhadUShike rodhrAdipralepaH, nArikelashuktipralepaH, ashAntau vamanaM nasyaM ca, ashAntau lalATe sirAvyadhaH (3-4) · Śloka 4

ਰੋਧ੍ਰਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੁਵਚਾਃ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਮੁਖਦੂਸਿਕੇ| ਵਟਪਲ੍ਲਵਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾ ਨਾਰਿਕੇਲੋਤ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਤਯਃ||੩|| ਅਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਲਲਾਟੇ ਚ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ| |੪|

ਸ੦- ਮੁਖਦੂਸਿਕੇ ਰੋਧ੍ਰਾਦਯਃ ਪ੍ਰਲੇਪਃ, ਵਟਪਲ੍ਲਵਯੁਕ੍ਤਾ ਨਾਰਿਕੇਲਸ਼ੁਕ੍ਤਯੋ ਵਾ| ਏਵਮਪ੍ਯਨੁਪਸ਼ਮੇ ਵਮਨਂ ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਹਿਤਮ੍| ਲਲਾਟੇ ਚ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਃ|

Adhikarana padmakaNTake vamanaM nimbaghRutapAnaM, nimbAdilepashca (4-5) · Śloka 5

| ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਾਨ੍ਤੋ ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਸਾਧਿਤਂ ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕੇ||੪|| ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਿਮ੍ਬਾਰਗ੍ਵਧਲੇਪਨਮ੍| |੫|

ਸ੦- ਪਦ੍ਮਕਣ੍ਟਕੇ ਨਿਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਨਾ ਕਤਵਮਨੋ ਨਿਮ੍ਬਕ੍ਵਾਥਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਨਿਮ੍ਬਕਰ੍ਣਿਕਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਲੇਪਃ|

Adhikarana vivRutAmasUrikAvisphoTaviddhAgardabhIkakShAgandhanAmArAjikAjAlagardabherivellikAsu pittavIsarpavat, agnirohiNyAM pratyAkhyAya pittavIsarpavat (5) · Śloka 5

ਵਿਵਤਾਦੀਂਸ੍ਤੁ ਜਾਲਾਨ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ਸੇਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਨ੍| ਪਿਤ੍ਤਵੀਸਰ੍ਪਵਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀਮ੍||੫||

ਸ੦-ਵਿਵਤਾਦੀਨ੍ ਜਾਲਾਨ੍ਤਾਨ੍ਨਿਰਿਵੇਲ੍ਲਿਕਾਂ ਚ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਮਿਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਅਗ੍ਨਿਰੋਹਿਣੀਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana jAlagardabhe la~gghanAdi sadAkuryAt (6) · Śloka 6

ਵਿਲਙ੍ਘਨਂ ਰਕ੍ਤਵਿਮੋਕ੍ਸਣਂ ਚ ਵਿਰੂਕ੍ਸਣਂ ਕਾਯਵਿਸ਼ੋਧਨਂ ਚ| ਧਾਤ੍ਰੀਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਦਾ ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ||੬||

ਸ੦- ਜਾਲਕਗਰ੍ਦਭਸ੍ਯ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana vidArikAyAM rakte hRute shleShmagranthivat (7) · Śloka 7

ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਹਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਦਾਚਰੇਤ੍| |੭|

ਸ੦-ਵਿਦਾਰਿਕਾਂ ਰਕ੍ਤੇ ਸ੍ਰੁਤੇ ਕਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਮਿਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍|

Adhikarana sharkarArbude medorbudakriyA (7) · Śloka 7

| ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਬੁਦੇ||੭||

ਸ੦- ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਬੁਦੇ ਸੁਸ੍ਠੁ ਮੇਦੋਰ੍ਬੁਦਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|

Adhikarana valmIke pravRuddhatvAdiyukte varjanIyatvam (8) · Śloka 8

ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਸੁਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸਸ਼ੋਫਂ ਮਰ੍ਮਣਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍| ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍|੮|

ਸ੦- ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਾਦਿਗੁਣਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦੇ ਜਾਤਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|

Adhikarana valmIke itarasmin raktastrAvaH shyAmAdibhirlepashca (8-9) · Śloka 9

| ਇਤਰਤ੍ਪੁਨਃ||੮|| ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਸ੍ਰੇ ਹਤੇ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ ਸਪਟ੍ਵਾਰੇਵਤਾਮਤੈਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਕੁਲਤ੍ਥਿਕਾਮੂਲਦਨ੍ਤੀਪਲਲਸਕ੍ਤੁਭਿਃ||੯||

ਸ੦- ਇਤਰਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤੇ ਹਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਭਿਃ ਸਲਵਣਕਰ੍ਣਿਕਾਰਗੁਡੂਚੀਭਿਰ੍ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|

Adhikarana valmIke pakve duShTamAMsashodhanAdi (10) · Śloka 10

ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ ਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਾਨਿ ਗਤੀਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਯਗਨੁ ਚ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਜ੍ਵਲਨੇਨ ਵਾ||੧੦||

ਸ੦- ਪਕ੍ਵੇ ਤੁ [ਵਲ੍ਮੀਕੇ] ਦੁਸ੍ਟਮਾਂਸਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਗਤੀਃ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍| ਕੇਨ ? ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ| ਕਥਮ੍ ? ਸਮ੍ਯਕ੍| ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਕ੍ਸਾਰੇਣਾਗ੍ਨਿਨਾ ਚ (ਵਾ)|

Adhikarana kadare utkRutya dahanam (11) · Śloka 11

ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਕਤ੍ਯ ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਕਦਰਂ ਦਹੇਤ੍| |੧੧|

ਸ੦-ਕਦਰਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਿਃਸ਼ੇਸਮੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana ruddhagude niruddhamaNivat cikitsitam (11) · Śloka 11

| ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਵਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਧਪਾਯੋਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧੧||

ਸ੦-ਰੁਦ੍ਧਗੁਦੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਸਦਸ਼ਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|

Adhikarana cippe shuddhipUrvakaM shastrakarma (12) · Śloka 12

ਚਿਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਜਿਤੋਸ੍ਮਾਣਂ ਸਾਧਯੇਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ| |੧੨|

ਸ੦-ਚਿਪ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ-ਵਿਰੇਕਾਦਿਕਯਾ, ਜਿਤੋਸ੍ਮਾਣਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾ ਸਾਧਯੇਤ੍|

Adhikarana kunakhe~apyevameva (12) · Śloka 12

| ਦੁਸ੍ਟਂ ਕੁਨਖਮਪ੍ਯੇਵਂ|੧੨|

ਸ੦-ਕੁਨਖਂ ਦੁਸ੍ਟਮਪ੍ਯੇਵਮੇਵ ਸਾਧਯੇਤ੍|

Adhikarana alase caraNayoH kAsIsAdilepaH (12-13) · Śloka 13

| ਚਰਣਾਵਲਸੇ ਪੁਨਃ||੧੨|| ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਸਿਕ੍ਤੌ ਕਾਸੀਸਪਟੋਲੀਰੋਚਨਾਤਿਲੈਃ| ਸਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਦ੍|੧੩|

ਸ੦- ਅਲਸੇ ਤੁ ਚਰਣੌ ਕਞ੍ਜਿਕਸਿਕ੍ਤੌ ਕਾਸੀਸਾਦਿਭਿਃ ਸਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੈਰਾਲਿਮ੍ਪੇਤ੍|

Adhikarana tilakAlakeShu maSheShu ca sUryaMkAntAdinA dahanam (13-14) · Śloka 14

| ਦਹੇਤ੍ਤੁ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੧੩|| ਮਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤੇਨ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਯਦਿ ਵਾਗ੍ਨਿਨਾ| |੧੪|

ਸ੦-ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍ ਮਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਦਿਭਿਰ੍ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana carmakIlajatUmaNyorutkRutya tadvaddahet (14) · Śloka 14

| ਤਦ੍ਵਦੁਤ੍ਕਤ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਰ੍ਮਕੀਲਜਤੂਮਣੀ||੧੪||

ਸ੦-ਚਰ੍ਮਕੀਲਜਤੂਮਣੀ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਦ੍ਧ(ਤ੍ਕ)ਤ੍ਯ ਤਥੈਵ ਸੂਰ੍ਯਕਾਨ੍ਤਾਦਿਭਿਰ੍ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana lA~jchana vya~gganIlikAsu yathAsannaM sirAvyadho kShIrivRukShatvagAdilepashca (15) · Śloka 15

ਲਾਞ੍ਛਨਾਦਿਤ੍ਰਯੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਮ੍| ਲੇਪਯੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਤ੍ਵਗਙ੍ਕੁਰੈਃ||੧੫||

ਸ੦-ਲਾਞ੍ਛਨਾਦਿਸੁ ਤ੍ਰਿਸੁ-ਲਾਞ੍ਛਨਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲਿਕਾਸੁ, ਯਥਾਸਨ੍ਨਂ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਣਾਂ ਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰਙ੍ਕੁਰੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍|

Adhikarana vya~ggeShu arjunatvagAdilepAH (16) · Śloka 16

ਵ੍ਯਙ੍ਗੇਸੁ ਚਾਰ੍ਜੁਨਤ੍ਵਗ੍ਵਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਵਾ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾ| ਲੇਪਃ ਸਨਵਨੀਤਾ ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਖੁਰਜਾ ਮਸੀ||੧੬||

ਸ੦-ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਸੁ ਚਾਯਂ ਲੇਪੋਰ੍ਜੁਨਵਲ੍ਕਂ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਹਿਤਾ ਵਾ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਖੁਰਜਾ ਮਸੀ ਸਨਵਨੀਤਾ ਵਾ|

Adhikarana vya~ggeShu raktacandanAdilepAH (17) · Śloka 17

ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਕੁਸ੍ਠਰੋਧ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ ਵਟਾਙ੍ਕੁਰਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਙ੍ਗਘ੍ਨਾ ਮੁਖਕਾਨ੍ਤਿਦਾਃ||੧੭||

ਸ੦-ਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਾਦਯੋ ਵ੍ਯਙ੍ਗਹਰਾ ਮੁਖਕਾਨ੍ਤਿਕਰਾਃ 'ਲੇਪਾਃ' ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਗਮ੍ਯਤੇ|

Adhikarana vya~ggeShu dvijIrakAdilepaH, masUrAdilepaH, kolamajjAdilepaH, kuShThAdilepaH, maushalIjaTAlepaH, gavyAsthilepaH (18-21) · Śloka 21

ਦ੍ਵੇ ਜੀਰਕੇ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾਃ ਪਯਸਾ ਸਹ| ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਨ੍ਦੁਮਪਾਸ੍ਤਵ੍ਯਙ੍ਗਲਾਞ੍ਛਨਮ੍||੧੮|| ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾ ਭਸ੍ਟਨਿਸ੍ਤੁਸਾਃ| ਮਸੂਰਾਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਣ੍ਟਕਾਃ||੧੯|| ਸਗੁਡਃ ਕੋਲਮਜ੍ਜਾ ਵਾ ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਲ੍ਕਿਤਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਥਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾ ਮਧੁਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੨੦|| ਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਛਾਗਪਯਸਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਮੌਸ਼ਲੀ ਜਟਾ| ਗੋਰਸ੍ਥਿ ਮੁਸ਼ਲੀਮੂਲਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸਾਜ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੨੧||

ਸ੦- ਜੀਰਕਦ੍ਵਯਾਦਯੋ ਲੇਪੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਯਸਾ ਪਿਸ੍ਟਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਨਿਰਸ੍ਤਵ੍ਯਙ੍ਗਲਾਞ੍ਛਨਂ ਵਿਦਧਤਿ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਮੇਵੇਨ੍ਦੁਃ, ਵ੍ਯਙ੍ਗਮੇਵ ਲਾਞ੍ਛਨਮਿਤਿ ਰੂਪਕਾਲਙ੍ਕਾਰਃ| ਮਸੂਰਾ ਭਸ੍ਟਾ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾ ਲੇਪਃ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਕਣ੍ਟਕਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਃ ਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਾ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਕੋਲਸ੍ਯ-ਅਮ੍ਲਬਦਰਸ੍ਯ, ਮਜ੍ਜਾ ਸ਼ਸ਼ਾਸਕ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਸ੍ਟੋ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤੋ ਲੇਪਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਬੀਜਪੂਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਤਂ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਮੋਉਸ਼ਲੀ ਜਟਾ-ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਮੂਲਂ, ਛਗਲੀਕ੍ਸੀਰਪਿਸ੍ਟਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਵਾ ਲੇਪਃ| ਗਵ੍ਯਮਸ੍ਥਿ ਤਾਲਪਤ੍ਰੀਮੂਲਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਵਾ ਲੇਪਃ

Adhikarana vya~ggeShu savarNakRut jambvAmrapallavAdiko lepaH (22) · Śloka 22

ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾ ਮਸ੍ਤੁ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਨਵੋ ਗੁਡਃ| ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਤ੍ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਚ ਤਿਨ੍ਦੁਕਮ੍||੨੨||

ਸ੦-ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਦਿਕੋ ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਃ| ਤਿਨ੍ਦੁਕਂ ਚ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਲੇਪਃ ਸਵਰ੍ਣਕਰਃ|

Adhikarana vya~ggeShu utpalAdikamudvartanam (23) · Śloka 23

ਉਤ੍ਪਲਮੁਤ੍ਪਲਕੁਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਲੀਯਕਂ ਬਦਰਮਜ੍ਜਾ| ਇਦਮੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਾਸ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਮ੍||੨੩||

ਸ੦-ਉਤ੍ਪਲਾਦਿਕਮੇਤਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਪਦ੍ਮਸਦਸ਼ਂ ਮੁਖਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ| ਆਰ੍ਯਾ|

Adhikarana vya~ggeShu ebhirevauShadhaiH siddhaH sneho mukhAbhya~ggAya (24) · Śloka 24

ਏਭਿਰੇਵੌਸਧੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮੁਖਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਯ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਯਥਾਦੋਸਰ੍ਤੁਕਾਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਸਂਯੁਤੈਃ||੨੪||

ਸ੦- ਏਭਿਰੇਵ-ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤੈਃ, ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਮੁਖਾਭ੍ਯਙ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਰ੍ਤੁ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ ਪਾਚਯੇਤ੍|

Adhikarana vya~ggeShu yavAdyabhya~ggaH (25-26) · Śloka 26

ਯਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਰੋਧ੍ਰਮੁਸ਼ੀਰਂ ਮਦਨਂ ਮਧੁ| ਘਤਂ ਗੁਡਂ ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਪਚੇਦਾਦਰ੍ਵਿਲੇਪਨਾਤ੍||੨੫|| ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਨੀਲਿਕਾਵ੍ਯਙ੍ਗਦੂਸਿਕਾਨ੍| ਮੁਖਂ ਕਰੋਤਿ ਪਦ੍ਮਾਭਂ ਪਾਦੌ ਪਦ੍ਮਦਲੋਪਮੌ||੨੬||

ਸ੦- ਯਵਾਦੀਨ੍ ਦਰ੍ਵੀਲੇਪਂ ਯਾਵਦ੍ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਏਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ ਦ੍ਰਾਗੇਵ ਨੀਲਿਕਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਸਦਸ਼ਂ ਕਰੋਤਿ| ਚਰਣੌ ਪਙ੍ਕਜਪਤ੍ਰਤੁਲ੍ਯੌ ਵਿਦਧਾਤਿ|

Adhikarana vya~ggeShu ku~gkumAditailanasyaM nIlikAdighnam (27-30) · Śloka 30

ਕੁਙ੍ਕੁਮੋਸ਼ੀਰਕਾਲੀਯਲਾਕ੍ਸਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਾਦਾਂਸ੍ਤਰੁਣਾਨ੍ ਪਦ੍ਮਕਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍||੨੭|| ਸਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਪਾਲਿਕਂ ਸਸਿਲਾਢਕੇ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ||੨੮|| ਲਾਕ੍ਸਾਪਤ੍ਤਙ੍ਗਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕਕੁਙ੍ਕੁਮੈਃ| ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤਂ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਪਚੇਤ੍||੨੯|| ਨੀਲਿਕਾਪਲਿਤਵ੍ਯਙ੍ਗਵਲੀਤਿਲਕਦੂਸਿਕਾਨ੍| ਹਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਨਸ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਤਂ ਮੁਖੋਪਚਯਵਰ੍ਣਕਤ੍||੩੦||

ਸ੦-ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਦਿਕਂ ਸਨੀਲੋਤ੍ਪਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਂ ਪਲਪ੍ਰਮਾਣਂ ਜਲਾਢਕੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਲਾਕ੍ਸਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪਿਸ੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਸ੍ਤੈਲਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਛਾਗੀਕ੍ਸੀਰਂ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਤ੍-ਤੈਲਂ, ਨਸ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਿਤਂ ਨੀਲਿਕਾਦੀਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ| ਮੁਖੋਪਚਯਕਰਂ ਵਰ੍ਣਕਰਂ ਚ|

Adhikarana vya~ggeShu ma~jjiShThAdikam (31-32) · Śloka 32

ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਸ਼ਬਰੋਦ੍ਭਵਸ੍ਤੁਵਰਿਕਾ ਲਾਕ੍ਸਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਂ ਨੇਪਾਲੀ ਹਰਿਤਾਲਕੁਙ੍ਕੁਮਗਦਾ ਗੋਰੋਚਨਾ ਗੈਰਿਕਮ੍| ਪਤ੍ਰਂ ਪਾਣ੍ਡੁ ਵਟਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦਨਯੁਗਂ ਕਾਲੀਯਕਂ ਪਾਰਦਂ ਪਤਙ੍ਗਂ ਕਨਕਤ੍ਵਚਂ ਕਮਲਜਂ ਬੀਜਂ ਤਥਾ ਕੇਸਰਮ੍||੩੧|| ਸਿਕ੍ਥਂ ਤੁਤ੍ਥਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦ੍ਯੋ ਵਸਾਜ੍ਯਂ ਮਜ੍ਜਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਮ੍ਬੁ ਚਾਗ੍ਨੌ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਨੀਲ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ੇ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਛਾਯਾਮੈਨ੍ਦਵੀਂ ਚਾਸ਼ੁ ਧਤ੍ਤੇ||੩੨||

ਸ੦- ਕਨਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍-ਕਨਕਤ੍ਵਕ੍, ਤਾਂ ਕਨਕਤ੍ਵਚਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦੀਨਿ ਵਸਾ ਘਤਂ ਮਜ੍ਜਾ ਗੋਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਕ੍ਵਾਥ ਏਤਦਗ੍ਨੌ ਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿਨਾਸ਼ੇ ਸਿਦ੍ਧਂ-ਅਵ੍ਯਾਹਤਸ਼ਕ੍ਤਿ| ਮੁਖਸ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਮਸੀਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕਰੋਤਿ| ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯੌ ਵਤ੍ਤੇ|

Adhikarana vya~ggeShu mArkavasvarasAdinAvanam (33) · Śloka 33

ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਕ੍ਸੀਰਤੋਯਾਨੀਸ੍ਟਾਨਿ ਨਾਵਨੇ| |੩੩|

ਸ੦- ਨਾਵਨੇ-ਨਸ੍ਯੇ, ਮਾਰ੍ਕਵਸ੍ਵਰਸਾਦੀਨਿ|

Adhikarana prasuptau vAtakuShThoktaM vahnidAhashca (33) · Śloka 33

| ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਵਾਤਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਾਹਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਨਾ||੩੩||

ਸ੦- ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੌ ਵਾਤਕੁਸ੍ਠਵਿਹਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਚ ਦਹੇਤ੍|

Adhikarana utkoThe kaphapittoktam (34) · Śloka 34

ਉਤ੍ਕੋਠੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤੋਕ੍ਤਂ| ||੩੪||

ਸ੦- ਉਤ੍ਕੋਠੇ ਕਫਪਿਤ੍ਤਵਿਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍|

Adhikarana koThe sarvaM kuShThoktam (32) · Śloka 32

ਕੋਠੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਕੌਸ੍ਠਿਕਮ੍| ੩੩ ੧/੨| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੨||

ਸ੦- ਕੋਠੇ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਸ੍ਠੋਕ੍ਤਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਗਾਙ੍ਕਦਤ੍ਤਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਰੀਮਦਰੁਣਦਤ੍ਤਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਟੀਕਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸਸ੍ਠੇ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਥਾਨੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ||੩੨||