14. liṅganāśapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana li~gganAshapratiShedhAdhyAyaH||14|| kaphaje li~gganAshe sujAte vyadhaH (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ವಿಧ್ಯೇತ್ಸುಜಾತಂ ನಿಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ಕಫೋದ್ಭವಮ್| ಆವರ್ತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಷಡ್ಭಿರ್ವಿವರ್ಜಿತಮುಪದ್ರವೈಃ||೧||

ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಾತ್ಪೃಥಗುಚ್ಯತೇ, ಬಹುವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್| ಸ೦-ಸುಜಾತಂ-ಸುಷ್ಠು ಘನೀಭೂತಂ, ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ನಿಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಂ ಕಫೋದ್ಭವಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ಶೇಷಾಸ್ತು ಲಿಙ್ಗನಾಶಾ ಅಸಾಧ್ಯಾ ಇತಿ ನ ತಾನ್ ವಿಧ್ಯೇತ್| ತಥಾಽಽವರ್ತಕ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೈಃ ಷಡ್ಭಿರುಪದ್ರವೈರ್ವಿವರ್ಜಿತಮ್|

Adhikarana kaphaje li~gganAshe vyadhahetuH (2-3) · Śloka 3

ಸುಜಾತಂ ಕಸ್ಮಾದ್ವಿಧ್ಯೇತ್ ? ಇತ್ಯಾಹ ಸೋಽಸಞ್ಜಾತೋ ಹಿ ವಿಷಮೋ ದಧಿಮಸ್ತುನಿಭಸ್ತನುಃ| ಶಲಾಕಯಾಽವಕೃಷ್ಟೋಽಪಿ ಪುನರೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ||೨|| ಕರೋತಿ ವೇದನಾಂ ತೀವ್ರಾಂ ದೃಷ್ಟಿಂ ಚ ಸ್ಥಗಯೇತ್ಪುನಃ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಃ ಪೂರ್ಯತೇ ಚಾಶು ಸೋಽನ್ಯೈಃ ಸೋಪದ್ರವಶ್ಚಿರಾತ್||೩||

ಸ೦-ಸ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ಯಸ್ಮಾದಸಞ್ಜಾತೋ ವಿಷಮೋ-ನ ಸಮಸಂಸ್ಥಾನಃ, ತಥಾ ದಧಿಮಸ್ತುಸದೃಶಸ್ತಥಾ ತನುಃ-ನ ಘನಃ, ಶಲಾಕಯಾಽವಕೃಷ್ಟೋಽಪಿ ಸನ್ ಪುನರೂರ್ಧ್ವಮ್ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ತೀವ್ರಾಂ ರುಜಂ ಕರೋತಿ| ಪುನರಪಿ-ಕೃತವ್ಯಧೋಽಪಿ ಸನ್ ಭೂಯೋಽಪಿ, ದೃಷ್ಟಿಮಾಚ್ಛಾದಯೇತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಾಹಾರೈರಾಶು ಪೂರ್ಯತೇ| ಸೋಽಪರೈಶ್ಚ-ಅಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರಾಹಾರೈಃ, ಸೋಪದ್ರವೈ(ವ)ಶ್ಚಿರಾತ್ಪೂರ್ಯತೇ|

Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4

ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ಹಿ ಸಿತತ್ವಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಸಿತಃ| ತಸ್ಯಾನ್ಯದೋಷಾಭಿಭವಾದ್ಭವತ್ಯಾನೀಲತಾ ಗದಃ|೪|

ಸ೦-ಯಸ್ಮಾಚ್ಛ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಶ್ಚ ಶುಕ್ಲತ್ವಾಚ್ಛುಕ್ಲಃ|ತಸ್ಯ-ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ, ಅನ್ಯದೋಷೇಣ-ವಾತಾದಿನಾ, ಅಭಿಭವಾದಾನೀಲತಾ ಭವತಿ ಗದಃ|

Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4

ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶೋ ಹಿ ಸಿತತ್ವಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಸಿತಃ| ತಸ್ಯಾನ್ಯದೋಷಾಭಿಭವಾದ್ಭವತ್ಯಾನೀಲತಾ ಗದಃ||೪||

ಸ೦-ಯಸ್ಮಾಚ್ಛ್ಲೈಷ್ಮಿಕೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಶ್ಚ ಶುಕ್ಲತ್ವಾಚ್ಛುಕ್ಲಃ|ತಸ್ಯ-ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ, ಅನ್ಯದೋಷೇಣ-ವಾತಾದಿನಾ, ಅಭಿಭವಾದಾನೀಲತಾ ಭವತಿ ಗದಃ|

Adhikarana SarkarAyAH lakShaNam (5) · Śloka 5

| ಶರ್ಕರಾಽರ್ಕಪಯೋಲೇಶನಿಚಿತೇವ ಘಾನಾತಿ ಚ||೫||

ಸಂ-ಶರ್ಕರಾಽರ್ಕಕ್ಷೀರಲವನಿಚಿತೇವ ತಥಾಽತಿಘನ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana rAjImatyAH lakShaNam (6) · Śloka 6

ರಾಜೀಮತೀ ದೃಙ್ನಿಚಿತಾ ಶಾಲಿಶೂಕಾಭರಾಜಿಭಿಃ| |೬|

ಸ೦-ರಾಜೀಮತೀ ದೃಷ್ಟಿಃ ಶಾಲಿಶೂಕಸದೃಶೀಭೀ ರಾಜೀಭಿರ್ನಿಚಿತಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana chinnAMshukAyAH lakShaNam (6) · Śloka 6

| ವಿಷಮಚ್ಛಿನ್ನದಗ್ಧಾಭಾ ಸರುಕ್ ಛಿನ್ನಾಂಶುಕಾ ಸ್ಮೃತಾ||೬||

ಸ೦-ವಿಷಮಾ ಛಿನ್ನದಗ್ಧಾಭಾ ತಥಾ ಸರುಜಾ ಛಿನ್ನಾಂಶುಕಾ ದೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಮೃತಾ|

Adhikarana candrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7

ದೃಷ್ಟಿಃ ಕಾಂಸ್ಯಸಮಚ್ಛಾಯಾ ಚನ್ದ್ರಕೀ ಚನ್ದ್ರಕಾಕೃತಿಃ| |೭|

ಸ೦-ಚನ್ದ್ರಕೀ ದೃಷ್ಟಿಃ ಕಾಂಸ್ಯತುಲ್ಯಚ್ಛಾಯಾ ಚನ್ದ್ರಕಾಕಾರಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana chatrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7

| ಛತ್ರಾಭಾ ನೈಕವರ್ಣಾ ಚ ಛತ್ರಕೀ ನಾಮ ನೀಲಿಕಾ||೭||

ಸ೦-ಛತ್ರಾಭಾಽನೇಕವರ್ಣಾ ಚ ಛತ್ರಕೀ ನಾಮ ನೀಲಿಕಾ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana asirArhAdInAM na vyadhaH (8) · Śloka 8

ನ ವಿಧ್ಯೇದಸಿರಾರ್ಹಾಣಾಂ ನ ತೃಟ್ಪೀನಸಕಾಸಿನಾಮ್| ನಾಜೀರ್ಣಭೀರುವಮಿತಶಿರಃಕರ್ಣಾಕ್ಷಿಶೂಲಿನಾಮ್||೮||

ಸ೦-ಅಸಿರಾರ್ಹಾದೀನಾಂ ನರಾಣಾಂ ಲಿಙ್ಗನಾಶಂ ನ ವಿಧ್ಯೇತ್|

Adhikarana vyadhavidhiH (9-13) · Śloka 13

ಅಥ ಸಾಧಾರಣೇ ಕಾಲೇ ಶುದ್ಧಸಮ್ಭೋಜಿತಾತ್ಮನಃ| ದೇಶೇ ಪ್ರಕಾಶೋ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಭಿಷಗ್ಜಾನೂಚ್ಚಪೀಠಗಃ||೯|| ಯನ್ತ್ರಿತಸ್ಯೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಸ್ವಿನ್ನಾಕ್ಷಸ್ಯ ಮುಖಾನಿಲೈಃ| ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮೃದಿತೇ ನೇತ್ರೇ ದೃಷ್ಟೌ ದೃಷ್ಟ್ವೋತ್ಪ್ಲುತಂ ಮಲಮ್||೧೦|| ಸ್ವಾಂ ನಾಸಾಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಧಾರಿತೇ| ಕೃಷ್ಣಾದರ್ಧಾಙ್ಗುಲಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ತಥಾಽರ್ಧಾರ್ಧಮಪಾಙ್ಗತಃ||೧೧|| ತರ್ಜನೀಮಧ್ಯಮಾಙ್ಗುಷ್ಠೈಃ ಶಲಾಕಾಂ ನಿಶ್ಚಲಂ ಧೃತಾಮ್| ದೈವಚ್ಛಿದ್ರಂ ನಯೇತ್ಪಾರ್ಶ್ವಾದೂರ್ಧ್ವಮಾಮನ್ಥಯನ್ನಿವ||೧೨|| ಸವ್ಯಂ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತೇನ ನೇತ್ರಂ ಸವ್ಯೇನ ಚೇತರತ್| ವಿಧ್ಯೇತ್|೧೩|

ಸ೦-ಅಥೇತಿ ಮಙ್ಲಾರ್ಥಃ| ಕೃತಮಙ್ಗಲಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ತಥಾ ಸಮ್ಭೋಜಿತಾತ್ಮನ ಆತುರಸ್ಯ ಸಾಧರಣೇ ಕಾಲೇ ಪ್ರಕಾಶೇ ದೇಶೇ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಜಾನುತುಲ್ಯಾಸನಸ್ಥಿತೋ ವೈದ್ಯ ಆತುರಸ್ಯ ಯನ್ತ್ರಿತಸ್ಯೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ, ತಥಾ ಸ್ವಿನ್ನೇಽಕ್ಷಿಣೀ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸ್ವಿನ್ನಾಕ್ಷಸ್ಯ| ಕೈಃ ? ಮುಖವಾಯುಭಿಃ| ತಥಾಽಙ್ಗುಷ್ಠೇನ ಮಲಿತೇ ನಯನೇ ಸತಿ ದೃಷ್ಟೌ ಮಲಮುತ್ಪ್ಲುತಂ-ಉದ್ಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ, ಸ್ವಾಂ ನಾಸಿಕಾಂ ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ನಿಷ್ಕಮ್ಪಂ ಧಾರಿತೇ ಸತಿ ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಾದರ್ಧಾಙ್ಗುಲಂ ಹಿತ್ವಾಽಪಾಙ್ಗಾಚ್ಚಾಙ್ಗುಲಚತುರ್ಭಾಗಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ತರ್ಜನೀಮಧ್ಯಮಾಙ್ಗುಷ್ಠೈಃ ಶಲಾಕಾಂ ನಿಶ್ಚಲಂ ಯಥಾ ಭವತಿ ತಥಾ ಧೃತಾಂ ದೈವಚ್ಛಿದ್ರಸ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಂ ನಯೇತ್ ಊರ್ಧ್ವಮಾಲೋಡಯನ್ನಿವ| ಸವ್ಯಂ ನೇತ್ರಂ ದಕ್ಷಿಣಕರೇಣ, ವಾಮೇನ ಚ ಹಸ್ತೇನ ದಕ್ಷಿಣಮಕ್ಷಿ, ವಿಧ್ಯೇತ್|

Adhikarana suviddhe sAntvanAdi (13-18) · Śloka 18

| ಸುವಿದ್ಧೇ ಶಬ್ದಃ ಸ್ಯಾದರುಕ್ ಚಾಮ್ಬುಲವಸ್ರುತಿಃ||೧೩|| ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ನಾತುರಂ ಚಾನು ನೇತ್ರಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ಶಲಾಕಾಯಾಸ್ತತೋಽಗ್ರೇಣ ನಿರ್ಲಿಖೇಣ್ಣೇತ್ರಮಣ್ಡಲಮ್||೧೪|| ಅಬಾಧಮಾನಃ ಶನಕೈರ್ನಾಸಾಂ ಪ್ರತಿ ನುದಂಸ್ತತಃ| ಉಚ್ಛಿಙ್ಘನಾಚ್ಚಾಪಹರೇದ್ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ದಲಗಂ ಕಫಮ್||೧೫|| ಸ್ಥಿರೇ ದೋಷೇ ಚಲೇ ವಾಽತಿ ಸ್ವೇದಯೇದಕ್ಷಿ ಬಾಹ್ಯತಃ| ಅಥ ದೃಷ್ಟೇಷು ರೂಪೇಷು ಶಲಾಕಾಮಾಹರೇಚ್ಛನೈಃ||೧೬|| ಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ಪಿಚುಂ ದತ್ತ್ವಾ ಬದ್ಧಾಕ್ಷಂ ಶಾಯಯೇತ್ತತಃ| ವಿದ್ಧಾದನ್ಯೇನ ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ತಮುತ್ತಾನಂ ದ್ವಯೋರ್ವ್ಯಧೇ||೧೭|| ನಿವಾತೇ ಶಯನೇಽಭ್ಯಕ್ತಶಿರಃಪಾದಂ ಹಿತೇ ರತಮ್| |೧೮|

ಸ೦-ಸುವಿದ್ಧೇ ಸತಿ ಶಬ್ದಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾಽರುಗ್ ಜಲಲವಸ್ಯ ಚ ಸ್ರುತಿಃ ಸ್ಯಾತ್| ಸಾನ್ತ್ವಯನ್ ರೋಗಿಣಮನು-ಪಶ್ಚಾತ್, ನೇತ್ರಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ಸೇಚಯೇತ್| ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಶಲಾಕಾಯಾ ಅಗ್ರೇಣ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಂ ನಿರ್ಲಿಖೇತ್| ಕಥಮ್ ? ಅಪೀಡಯನ್| ತಥಾ ಶನೈರ್ನಾಸಾಂ ಪ್ರತಿ ಕಫಂ ನುದನ್| ತತ ಉಚ್ಛಿಙ್ಘನಾಚ್ಚ ದೃಷ್ಟಿಮಣ್ಡಲಗಂ ಕಫಂ ಹರೇತ್| ದೋಷೇ ಚಲೇ ಸ್ಥಿರೇ ವಾ ಸತ್ಯಕ್ಷಿಬಾಹ್ಯತೋಽತಿ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ರೂಪೇಷು-ವಸ್ತುಷು, ದೃಷ್ಟೇಷು ಸತ್ಸು ಶನೈಃ ಶಲಾಕಾಮಾರ್ಕರ್ಷೇತ್| ತತೋ ಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ಪಿಚುಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪಟ್ಟಿಕಯಾ ಬದ್ಧಾಕ್ಷಂ ವಿದ್ಧಾದನ್ಯೇನ ಪಾರ್ಶ್ವೇನ ಶಾಯಯೇತ್| ದ್ವಯೋರಕ್ಷ್ಣೋರ್ವ್ಯಧೇ ಸತಿ ತಮುತ್ತಾನಂ ನಿವಾತೇ ಶಯನೇಽಭ್ಯಕ್ತಶಿರಃ ಪಾದಂ ಹಿತೇ ರತಂ ಶಾಯಯೇತ್|

Adhikarana suviddhe saptAhaM kShavathvAdiniShedhaH (18-19) · Śloka 19

| ಕ್ಷವಥುಂ ಕಾಸಮುದ್ಗಾರಂ ಷ್ಠೀವನಂ ಪಾನಮಮ್ಭಸಃ||೧೮|| ಅಧೋಮುಖಸ್ಥಿತಿಂ ಸ್ನಾನಂ ದನ್ತಧಾವನಭಕ್ಷಣಮ್| ಸಪ್ತಾಹಂ ನಾಚಾರೇತ್ಸ್ನೇಹಪೀತವಚ್ಚಾತ್ರ ಯನ್ತ್ರಣಾ||೧೯||

ಸ೦-ಕ್ಷವಥ್ವಾದೀನ್ ಸಪ್ತಾಹಂ ನಾಚರೇತ್| ಅತ್ರ ಚ ಸ್ನೇಹಪೀತ ಇವ ಯನ್ತ್ರಣಾ|

Adhikarana suviddhe shaktito la~gghanAdi (20-21) · Śloka 21

ಶಕ್ತಿತೋ ಲಙ್ಘಯೇತ್ಸೇಕೋ ರುಜಿ ಕೋಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ| ಸವ್ಯೋಷಾಮಲಕಂ ವಾಟ್ಯಮಶ್ನೀಯಾತ್ಸಘೃತಂ ದ್ರವಮ್||೨೦|| ವಿಲೇಪೀಂ ವಾ ತ್ರ್ಯಹಾಚ್ಚಾಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೈರ್ಮುಕ್ತ್ವಾಽಕ್ಷಿ ಸೇಚಯೇತ್| ವಾತಘ್ನೈಃ ಸಪ್ತಮೇ ತ್ವಹ್ನಿ ಸರ್ವಥೈವಾಕ್ಷಿ ಮೋಚಯೇತ್||೨೧||

ಸ೦-ಶಕ್ತ್ಯನುಸಾರೇಣ ಚ ತಂ ಲಙ್ಘಯೇತ್| ಪೀಡಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಕೋಷ್ಣೇನ ಘೃತೇನ ಸೇಕೋ ಹಿತಃ| ತಥಾ ವ್ಯೋಷಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ವಾಠ್ಯಂ ದ್ರವಂ ಸಘೃತಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಭುಞ್ಜೀತ ವಿಲೇಪಿಕಾಂ ವಾ| ತ್ರ್ಯಹಾದನ್ತರಂ ನಯನಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಕ್ವಾಥೈರ್ವಾತಘ್ನೈಃ ಸೇವಯೇತ್| ಸಪ್ತಮೇ ತು ದಿನೇ ಸರ್ವಥೈವಾಕ್ಷಿ ಮೋಚಯೇತ್|

Adhikarana suviddhe sUkShmAdidarshananiShedhaH (22) · Śloka 22

ಯನ್ತ್ರಣಾಮನುರುಧ್ಯೇತ ದೃಷ್ಟೇರಾಸ್ಥೈರ್ಯಲಾಭತಃ| ರೂಪಾಣಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೀಪ್ತಾನಿ ಸಹಸಾ ನಾವಲೋಕಯೇತ್||೨೨||

ಸ೦-ದೃಷ್ಟೇಶ್ಚ ಯನ್ತ್ರಣಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಭಾಸುರಾದೀನ್ ನೇಕ್ಷೇತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಸ್ಥೈರ್ಯಲಾಭೋ ಯಾವದಕ್ಷ್ಣಿ ಸ್ಯಾತ್| ಸ್ಥಿರೀಭೂತಾಯಾಮಪಿ ದೃಶಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಣಿ ರೂಪಾಣಿ ಭಾಸುರಾಣಿ ಚ ಸಹಸಾ ನಾವಲೋಕಯೇತ್|

Adhikarana vedhadoShe~ahitAcaraNe ca shophAdi (23) · Śloka 23

ಶೋಫರಾಗರುಜಾದೀನಾಮಧಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಚೋದ್ಭವಃ| ಅಹಿತೈರ್ವೇಧದೋಷಾಚ್ಚ ಯಥಾಸ್ವಂ ತಾನುಪಾಚರೇತ್||೨೩||

ಸ೦-ಅಹಿತೈರಾಚರಿತೈಸ್ತಥಾ ವೇಧದೋಷಾಚ್ಚ ಶೋಫಾದೀನಾಮಧಿಮನ್ಥಸ್ಯ ಚೋದ್ಭೂತಿಃ| ತಾಂಶ್ಚ ಯಥಾಯೋಗಮುಪಕ್ರಮೇತ್|

Adhikarana rujArAgashamane dUrvAdilepaH (24) · Śloka 24

ಕಲ್ಕಿತಾಃ ಸಘೃತಾ ದೂರ್ವಾಯವಗೈರಿಕಸಾರಿವಾಃ| ಮುಖಾಲೇಪೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ರುಜಾರಾಗೋಪಶಾನ್ತಯೇ||೨೪||

ಸ೦-ದೂರ್ವಾದಯಃ ಕಲ್ಕಿತಾಃ ಸಘೃತಾ ಮುಖಾಲೇಪೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ರೂಗ್ರಾಗಶಮಾಯ|

Adhikarana rujArAgashamane tilAdilepaH (25) · Śloka 25

ಸಸರ್ಷಪಾಸ್ತಿಲಾಸ್ತದ್ವನ್ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಾಪ್ಲುತಾಃ| |೨೫|

ಸ೦-ತಿಲಾಃ ಸರ್ಷಪಯುಕ್ತಾ ಬೀಜಪೂರರಸಾಪ್ಲುತಾಃ ಪೂರ್ವಗುಣಾಃ|

Adhikarana rujArAgashamane payasyAdilepaH (25-26) · Śloka 26

| ಪಯಸ್ಯಾಸಾರಿವಾಪತ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮಧುಯಷ್ಟಿಭಿಃ||೨೫|| ಅಜಾಕ್ಷೀರಯುತೈರ್ಲೇಪಃ ಸುಖೋಷ್ಣಃ ಶರ್ಮಕೃತ್ಪರಮ್| |೨೬|

ಸ೦-ಪಯಸ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಛಾಗಕ್ಷೀರಾನ್ವಿತೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಲೇಪಃ ಪರಂ ಸುಖಕೃತ್|

Adhikarana rujArAgashamane rodhrAdishRutakShIrasyAshcyotanam (26-27) · Śloka 27

| ರೋಧ್ರಸೈನ್ಧವಮೃದ್ವೀಕಾಮಧುಕೈಶ್ಛಾಗಲಂ ಪಯಃ||೨೬|| ಶೃತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಯೋಜ್ಯಂ ರುಜಾರಾಗವಿನಾಶನಮ್| |೨೭|

ಸ೦-ರೋಧ್ರಾದಿಭಿರಜಾಕ್ಷೀರಂ ಶೃತಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನೇ ಯೋಜ್ಯಂ ರುಜಾದಿಹೃತ್|

Adhikarana rujArAgashamane madhukAdiSrRutakShIrasyAScyotanam (27) · Śloka 27

| ಮಧುಕೋತ್ಪಲಕುಷ್ಠೈರ್ವ ದ್ರಾಕ್ಷಾಲಾಕ್ಷಾಸಿತಾನ್ವಿತೈಃ||೨೭||

ಸ೦-ಮಧುಕಾದಿಭಿರ್ವಾ ಶೃತಮಜಾಕ್ಷೀರಮಾಶ್ಚ್ಯೋತನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana evamanupashame sirAmokShAdi (28-29) · Śloka 29

ವಾತಘ್ನಸಿದ್ಧೇ ಪಯಸಿ ಶೃತಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುರ್ಗುಣೇ| ಪದ್ಮಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ||೨೮|| ಸಿರಾಂ ತಥಾಽನುಪಶಮೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಮನ್ಥೋಕ್ತಾಂ ಚ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವೇಧೇ ರೂಢೇಽಞ್ಜನಂ ಮೃದು||೨೯||

ಸ೦-ವಾತಘ್ನಶೃತೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಸರ್ಪಿಃ ಪದ್ಮಕಾದಿಪ್ರತೀವಾಪಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಶಸ್ಯತೇ| ಸಂ-ಏವಮಪ್ಯನುಪಶಾನ್ತೌ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಸಿರಾಂ ಮೋಕ್ಷಯೇತ್| ಮನ್ಥೋಕ್ತಂ ಚೋಪಕ್ರಮಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ವೇಧೇ ರೂಢೇ ಸತಿ ಮೃದ್ವಞ್ಜನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana viddhe~akShNi ADhakyAdivartiH (30) · Śloka 30

ಆಢಕೀಮೂಲಮರಿಚಹರಿತಾಲರಸಾಞ್ಜನೈಃ| ವಿದ್ಧೇಽಕ್ಷ್ಣಿ ಸಗುಡಾ ವರ್ತಿರ್ಯೋಜ್ಯಾ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುಪೇಷಿತಾ||೩೦||

ಸ೦-ಆಢಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಗುಡಾ ವರ್ತಿರ್ದಿವ್ಯಾಮ್ಬುಪಿಷ್ಠಾ ವಿದ್ಧೇ ನಯನೇ ಯೋಜ್ಯಾ|

Adhikarana viddhe~akShNi jAtyAdi piNDA~jjanam (31-32) · Śloka 32

ಜಾತೀಶಿರೀಷಧವಮೇಷವಿಷಾಣಿಪುಷ್ಪ ವೈಡೂರ್ಯಮೌಕ್ತಿಕಫಲಂ ಪಯಸಾ ಸುಪಿಷ್ಟಮ್| ಆಜೇನ ತಾಮ್ರಮಮುನಾ ಪ್ರತನು ಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ಸಪ್ತಾಹತಃ ಪುನರಿದಂ ಪಯಸೈವ ಪಿಷ್ಟಮ್||೩೧|| ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಹಿತಮನಾತಪಶುಷ್ಕಮಕ್ಷ್ಣಿ ವಿದ್ಧೇ ಪ್ರಸಾದಜನನಂ ಬಲಕೃಚ್ಚ ದೃಷ್ಟೇಃ| - |೩೨|

ಸ೦-ಜಾತ್ಯಾದಿಕಮಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಮೇತೇನ ಚ ತಾಮ್ರಂ ಪ್ರತನು ಪ್ರದಿಗ್ಧಂ ಸಪ್ತಾಹಾತ್ಪುನರಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಚೈತತ್ ಪಿಷ್ಟಂ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ವಿದ್ಧೇ ನಯನೇ ಪ್ರಸಾದನಂ ಹಿತಮ್| ದೃಷ್ಟೇಶ್ಚ ಬಲಕೃತ್|

Adhikarana viddhe~akShNi srotojAdi piNDA~jjanam (14) · Śloka 14

- | ಸ್ರೋತೋಜವಿದ್ರುಮಶಿಲಾಮ್ಬುಧಿಫೇನತೀಕ್ಷ್ಣೈ- ರಸ್ಯೈವ ತುಲ್ಯಮುದಿತಂ ಗುಣಕಲ್ಪನಾಭಿಃ||೩೨|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾ- ಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಲಿಙ್ಗನಾಶಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತು ರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||

ಸ೦-ಸ್ರೋತೋಜಾದಿಭಿರಜಾಕ್ಷೀರಪಿಷ್ಟೈಃ ಪಿಣ್ಡಾಞ್ಜನಂ ಪೂರ್ವವದಿತಿ| ವಸನ್ತತಿಲಕಂ(ಕೇ) ವೃತ್ತಮ್(ತ್ತೇ)| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ಲಿಙ್ಗನಾಶಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೪||