Adhikarana li~gganAshapratiShedhAdhyAyaH||14|| kaphaje li~gganAshe sujAte vyadhaH (2-1) · Śloka 1
അഥാതോ ലിങ്ഗനാശപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ|
ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രയാദയോ മഹര്ഷയഃ|
(ഗദ്യസൂത്രേ|൨|
) വിധ്യേത്സുജാതം നിഃപ്രേക്ഷ്യം ലിങ്ഗനാശം കഫോദ്ഭവമ്|
ആവര്തക്യാദിഭിഃ ഷഡ്ഭിര്വിവര്ജിതമുപദ്രവൈഃ||൧||
View original
अथातो लिङ्गनाशप्रतिषेधं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे|२|
) विध्येत्सुजातं निःप्रेक्ष्यं लिङ्गनाशं कफोद्भवम्|
आवर्तक्यादिभिः षड्भिर्विवर्जितमुपद्रवैः||१||
ലിങ്ഗനാശസ്തിമിരപ്രതിഷേധാത്പൃഥഗുച്യതേ, ബഹുവക്തവ്യത്വാത്| സ൦-സുജാതം-സുഷ്ഠു ഘനീഭൂതം, ലിങ്ഗനാശം നിഃപ്രേക്ഷ്യം കഫോദ്ഭവം വിധ്യേത്| ശേഷാസ്തു ലിങ്ഗനാശാ അസാധ്യാ ഇതി ന താന് വിധ്യേത്| തഥാऽऽവര്തക്യാദിഭിര്വക്ഷ്യമാണൈഃ ഷഡ്ഭിരുപദ്രവൈര്വിവര്ജിതമ്|
Adhikarana kaphaje li~gganAshe vyadhahetuH (2-3) · Śloka 3
സുജാതം കസ്മാദ്വിധ്യേത് ? ഇത്യാഹ സോऽസഞ്ജാതോ ഹി വിഷമോ ദധിമസ്തുനിഭസ്തനുഃ|
ശലാകയാऽവകൃഷ്ടോऽപി പുനരൂര്ധ്വം പ്രപദ്യതേ||൨||
കരോതി വേദനാം തീവ്രാം ദൃഷ്ടിം ച സ്ഥഗയേത്പുനഃ|
ശ്ലേഷ്മലൈഃ പൂര്യതേ ചാശു സോऽന്യൈഃ സോപദ്രവശ്ചിരാത്||൩||
View original
सुजातं कस्माद्विध्येत् ? इत्याह सोऽसञ्जातो हि विषमो दधिमस्तुनिभस्तनुः|
शलाकयाऽवकृष्टोऽपि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते||२||
करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिं च स्थगयेत्पुनः|
श्लेष्मलैः पूर्यते चाशु सोऽन्यैः सोपद्रवश्चिरात्||३||
സ൦-സ ലിങ്ഗനാശോ യസ്മാദസഞ്ജാതോ വിഷമോ-ന സമസംസ്ഥാനഃ, തഥാ ദധിമസ്തുസദൃശസ്തഥാ തനുഃ-ന ഘനഃ, ശലാകയാऽവകൃഷ്ടോऽപി സന് പുനരൂര്ധ്വമ് പ്രവര്തതേ| തീവ്രാം രുജം കരോതി| പുനരപി-കൃതവ്യധോऽപി സന് ഭൂയോऽപി, ദൃഷ്ടിമാച്ഛാദയേത്| ശ്ലേഷ്മലൈരാഹാരൈരാശു പൂര്യതേ| സോऽപരൈശ്ച-അശ്ലേഷ്മലൈരാഹാരൈഃ, സോപദ്രവൈ(വ)ശ്ചിരാത്പൂര്യതേ|
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
ശ്ലൈഷ്മികോ ലിങ്ഗനാശോ ഹി സിതത്വാച്ഛ്ലേഷ്മണഃ സിതഃ|
തസ്യാന്യദോഷാഭിഭവാദ്ഭവത്യാനീലതാ ഗദഃ|൪|
View original
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः|
तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः|४|
സ൦-യസ്മാച്ഛ്ലൈഷ്മികോ ലിങ്ഗനാശഃ ശ്ലേഷ്മണശ്ച ശുക്ലത്വാച്ഛുക്ലഃ|തസ്യ-ലിങ്ഗനാശസ്യ, അന്യദോഷേണ-വാതാദിനാ, അഭിഭവാദാനീലതാ ഭവതി ഗദഃ|
Adhikarana kaphajali~gganAshasya lakShaNam vAtapittali~gganAshasya lakShaNam (4) · Śloka 4
ശ്ലൈഷ്മികോ ലിങ്ഗനാശോ ഹി സിതത്വാച്ഛ്ലേഷ്മണഃ സിതഃ|
തസ്യാന്യദോഷാഭിഭവാദ്ഭവത്യാനീലതാ ഗദഃ||൪||
View original
श्लैष्मिको लिङ्गनाशो हि सितत्वाच्छ्लेष्मणः सितः|
तस्यान्यदोषाभिभवाद्भवत्यानीलता गदः||४||
സ൦-യസ്മാച്ഛ്ലൈഷ്മികോ ലിങ്ഗനാശഃ ശ്ലേഷ്മണശ്ച ശുക്ലത്വാച്ഛുക്ലഃ|തസ്യ-ലിങ്ഗനാശസ്യ, അന്യദോഷേണ-വാതാദിനാ, അഭിഭവാദാനീലതാ ഭവതി ഗദഃ|
Adhikarana SarkarAyAH lakShaNam (5) · Śloka 5
|
ശര്കരാऽര്കപയോലേശനിചിതേവ ഘാനാതി ച||൫||
View original
|
शर्कराऽर्कपयोलेशनिचितेव ग़ानाति च||५||
സം-ശര്കരാऽര്കക്ഷീരലവനിചിതേവ തഥാऽതിഘന സ്യാത്|
Adhikarana rAjImatyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
രാജീമതീ ദൃങ്നിചിതാ ശാലിശൂകാഭരാജിഭിഃ|
|൬|
View original
राजीमती दृङ्निचिता शालिशूकाभराजिभिः|
|६|
സ൦-രാജീമതീ ദൃഷ്ടിഃ ശാലിശൂകസദൃശീഭീ രാജീഭിര്നിചിതാ സ്യാത്|
Adhikarana chinnAMshukAyAH lakShaNam (6) · Śloka 6
|
വിഷമച്ഛിന്നദഗ്ധാഭാ സരുക് ഛിന്നാംശുകാ സ്മൃതാ||൬||
View original
|
विषमच्छिन्नदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका स्मृता||६||
സ൦-വിഷമാ ഛിന്നദഗ്ധാഭാ തഥാ സരുജാ ഛിന്നാംശുകാ ദൃഷ്ടിഃ സ്മൃതാ|
Adhikarana candrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
ദൃഷ്ടിഃ കാംസ്യസമച്ഛായാ ചന്ദ്രകീ ചന്ദ്രകാകൃതിഃ|
|൭|
View original
दृष्टिः कांस्यसमच्छाया चन्द्रकी चन्द्रकाकृतिः|
|७|
സ൦-ചന്ദ്രകീ ദൃഷ്ടിഃ കാംസ്യതുല്യച്ഛായാ ചന്ദ്രകാകാരാ സ്യാത്|
Adhikarana chatrakyAH lakShaNam (7) · Śloka 7
|
ഛത്രാഭാ നൈകവര്ണാ ച ഛത്രകീ നാമ നീലികാ||൭||
View original
|
छत्राभा नैकवर्णा च छत्रकी नाम नीलिका||७||
സ൦-ഛത്രാഭാऽനേകവര്ണാ ച ഛത്രകീ നാമ നീലികാ സ്യാത്|
Adhikarana asirArhAdInAM na vyadhaH (8) · Śloka 8
ന വിധ്യേദസിരാര്ഹാണാം ന തൃട്പീനസകാസിനാമ്|
നാജീര്ണഭീരുവമിതശിരഃകര്ണാക്ഷിശൂലിനാമ്||൮||
View original
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्|
नाजीर्णभीरुवमितशिरःकर्णाक्षिशूलिनाम्||८||
സ൦-അസിരാര്ഹാദീനാം നരാണാം ലിങ്ഗനാശം ന വിധ്യേത്|
Adhikarana vyadhavidhiH (9-13) · Śloka 13
അഥ സാധാരണേ കാലേ ശുദ്ധസമ്ഭോജിതാത്മനഃ|
ദേശേ പ്രകാശോ പൂര്വാഹ്ണേ ഭിഷഗ്ജാനൂച്ചപീഠഗഃ||൯||
യന്ത്രിതസ്യോപവിഷ്ടസ്യ സ്വിന്നാക്ഷസ്യ മുഖാനിലൈഃ|
അങ്ഗുഷ്ഠമൃദിതേ നേത്രേ ദൃഷ്ടൌ ദൃഷ്ട്വോത്പ്ലുതം മലമ്||൧൦||
സ്വാം നാസാം പ്രേക്ഷമാണസ്യ നിഷ്കമ്പം മൂര്ധ്നി ധാരിതേ|
കൃഷ്ണാദര്ധാങ്ഗുലം മുക്ത്വാ തഥാऽര്ധാര്ധമപാങ്ഗതഃ||൧൧||
തര്ജനീമധ്യമാങ്ഗുഷ്ഠൈഃ ശലാകാം നിശ്ചലം ധൃതാമ്|
ദൈവച്ഛിദ്രം നയേത്പാര്ശ്വാദൂര്ധ്വമാമന്ഥയന്നിവ||൧൨||
സവ്യം ദക്ഷിണഹസ്തേന നേത്രം സവ്യേന ചേതരത്|
വിധ്യേത്|൧൩|
View original
अथ साधारणे काले शुद्धसम्भोजितात्मनः|
देशे प्रकाशो पूर्वाह्णे भिषग्जानूच्चपीठगः||९||
यन्त्रितस्योपविष्टस्य स्विन्नाक्षस्य मुखानिलैः|
अङ्गुष्ठमृदिते नेत्रे दृष्टौ दृष्ट्वोत्प्लुतं मलम्||१०||
स्वां नासां प्रेक्षमाणस्य निष्कम्पं मूर्ध्नि धारिते|
कृष्णादर्धाङ्गुलं मुक्त्वा तथाऽर्धार्धमपाङ्गतः||११||
तर्जनीमध्यमाङ्गुष्ठैः शलाकां निश्चलं धृताम्|
दैवच्छिद्रं नयेत्पार्श्वादूर्ध्वमामन्थयन्निव||१२||
सव्यं दक्षिणहस्तेन नेत्रं सव्येन चेतरत्|
विध्येत्|१३|
സ൦-അഥേതി മങ്ലാര്ഥഃ| കൃതമങ്ഗലസ്യ ശുദ്ധസ്യ തഥാ സമ്ഭോജിതാത്മന ആതുരസ്യ സാധരണേ കാലേ പ്രകാശേ ദേശേ പൂര്വാഹ്ണേ ജാനുതുല്യാസനസ്ഥിതോ വൈദ്യ ആതുരസ്യ യന്ത്രിതസ്യോപവിഷ്ടസ്യ, തഥാ സ്വിന്നേऽക്ഷിണീ യസ്യ തസ്യ സ്വിന്നാക്ഷസ്യ| കൈഃ ? മുഖവായുഭിഃ| തഥാऽങ്ഗുഷ്ഠേന മലിതേ നയനേ സതി ദൃഷ്ടൌ മലമുത്പ്ലുതം-ഉദ്ഗതം ദൃഷ്ട്വാ, സ്വാം നാസികാം വീക്ഷമാണസ്യ മൂര്ധ്നി നിഷ്കമ്പം ധാരിതേ സതി കൃഷ്ണമണ്ഡലാദര്ധാങ്ഗുലം ഹിത്വാऽപാങ്ഗാച്ചാങ്ഗുലചതുര്ഭാഗം മുക്ത്വാ തര്ജനീമധ്യമാങ്ഗുഷ്ഠൈഃ ശലാകാം നിശ്ചലം യഥാ ഭവതി തഥാ ധൃതാം ദൈവച്ഛിദ്രസ്യ പാര്ശ്വം നയേത് ഊര്ധ്വമാലോഡയന്നിവ| സവ്യം നേത്രം ദക്ഷിണകരേണ, വാമേന ച ഹസ്തേന ദക്ഷിണമക്ഷി, വിധ്യേത്|
Adhikarana suviddhe sAntvanAdi (13-18) · Śloka 18
|
സുവിദ്ധേ ശബ്ദഃ സ്യാദരുക് ചാമ്ബുലവസ്രുതിഃ||൧൩||
സാന്ത്വയന്നാതുരം ചാനു നേത്രം സ്തന്യേന സേചയേത്|
ശലാകായാസ്തതോऽഗ്രേണ നിര്ലിഖേണ്ണേത്രമണ്ഡലമ്||൧൪||
അബാധമാനഃ ശനകൈര്നാസാം പ്രതി നുദംസ്തതഃ|
ഉച്ഛിങ്ഘനാച്ചാപഹരേദ്ദൃഷ്ടിമണ്ദലഗം കഫമ്||൧൫||
സ്ഥിരേ ദോഷേ ചലേ വാऽതി സ്വേദയേദക്ഷി ബാഹ്യതഃ|
അഥ ദൃഷ്ടേഷു രൂപേഷു ശലാകാമാഹരേച്ഛനൈഃ||൧൬||
ഘൃതാപ്ലുതം പിചും ദത്ത്വാ ബദ്ധാക്ഷം ശായയേത്തതഃ|
വിദ്ധാദന്യേന പാര്ശ്വേന തമുത്താനം ദ്വയോര്വ്യധേ||൧൭||
നിവാതേ ശയനേऽഭ്യക്തശിരഃപാദം ഹിതേ രതമ്|
|൧൮|
View original
|
सुविद्धे शब्दः स्यादरुक् चाम्बुलवस्रुतिः||१३||
सान्त्वयन्नातुरं चानु नेत्रं स्तन्येन सेचयेत्|
शलाकायास्ततोऽग्रेण निर्लिखेण्णेत्रमण्डलम्||१४||
अबाधमानः शनकैर्नासां प्रति नुदंस्ततः|
उच्छिङ्घनाच्चापहरेद्दृष्टिमण्दलगं कफम्||१५||
स्थिरे दोषे चले वाऽति स्वेदयेदक्षि बाह्यतः|
अथ दृष्टेषु रूपेषु शलाकामाहरेच्छनैः||१६||
घृताप्लुतं पिचुं दत्त्वा बद्धाक्षं शाययेत्ततः|
विद्धादन्येन पार्श्वेन तमुत्तानं द्वयोर्व्यधे||१७||
निवाते शयनेऽभ्यक्तशिरःपादं हिते रतम्|
|१८|
സ൦-സുവിദ്ധേ സതി ശബ്ദഃ സ്യാത്| തഥാऽരുഗ് ജലലവസ്യ ച സ്രുതിഃ സ്യാത്| സാന്ത്വയന് രോഗിണമനു-പശ്ചാത്, നേത്രം സ്തന്യേന സേചയേത്| തതഃ-അനന്തരം, ശലാകായാ അഗ്രേണ ദൃഷ്ടിമണ്ഡലം നിര്ലിഖേത്| കഥമ് ? അപീഡയന്| തഥാ ശനൈര്നാസാം പ്രതി കഫം നുദന്| തത ഉച്ഛിങ്ഘനാച്ച ദൃഷ്ടിമണ്ഡലഗം കഫം ഹരേത്| ദോഷേ ചലേ സ്ഥിരേ വാ സത്യക്ഷിബാഹ്യതോऽതി സ്വേദയേത്| അനന്തരം രൂപേഷു-വസ്തുഷു, ദൃഷ്ടേഷു സത്സു ശനൈഃ ശലാകാമാര്കര്ഷേത്| തതോ ഘൃതാപ്ലുതം പിചും ദത്ത്വാ പട്ടികയാ ബദ്ധാക്ഷം വിദ്ധാദന്യേന പാര്ശ്വേന ശായയേത്| ദ്വയോരക്ഷ്ണോര്വ്യധേ സതി തമുത്താനം നിവാതേ ശയനേऽഭ്യക്തശിരഃ പാദം ഹിതേ രതം ശായയേത്|
Adhikarana suviddhe saptAhaM kShavathvAdiniShedhaH (18-19) · Śloka 19
|
ക്ഷവഥും കാസമുദ്ഗാരം ഷ്ഠീവനം പാനമമ്ഭസഃ||൧൮||
അധോമുഖസ്ഥിതിം സ്നാനം ദന്തധാവനഭക്ഷണമ്|
സപ്താഹം നാചാരേത്സ്നേഹപീതവച്ചാത്ര യന്ത്രണാ||൧൯||
View original
|
क्षवथुं कासमुद्गारं ष्ठीवनं पानमम्भसः||१८||
अधोमुखस्थितिं स्नानं दन्तधावनभक्षणम्|
सप्ताहं नाचारेत्स्नेहपीतवच्चात्र यन्त्रणा||१९||
സ൦-ക്ഷവഥ്വാദീന് സപ്താഹം നാചരേത്| അത്ര ച സ്നേഹപീത ഇവ യന്ത്രണാ|
Adhikarana suviddhe shaktito la~gghanAdi (20-21) · Śloka 21
ശക്തിതോ ലങ്ഘയേത്സേകോ രുജി കോഷ്ണേന സര്പിഷാ|
സവ്യോഷാമലകം വാട്യമശ്നീയാത്സഘൃതം ദ്രവമ്||൨൦||
വിലേപീം വാ ത്ര്യഹാച്ചാസ്യ ക്വാഥൈര്മുക്ത്വാऽക്ഷി സേചയേത്|
വാതഘ്നൈഃ സപ്തമേ ത്വഹ്നി സര്വഥൈവാക്ഷി മോചയേത്||൨൧||
View original
शक्तितो लङ्ग़येत्सेको रुजि कोष्णेन सर्पिषा|
सव्योषामलकं वाट्यमश्नीयात्सग़ृतं द्रवम्||२०||
विलेपीं वा त्र्यहाच्चास्य क्वाथैर्मुक्त्वाऽक्षि सेचयेत्|
वातग़्नैः सप्तमे त्वह्नि सर्वथैवाक्षि मोचयेत्||२१||
സ൦-ശക്ത്യനുസാരേണ ച തം ലങ്ഘയേത്| പീഡായാം സത്യാം കോഷ്ണേന ഘൃതേന സേകോ ഹിതഃ| തഥാ വ്യോഷാമലകയുക്തം വാഠ്യം ദ്രവം സഘൃതം ത്ര്യഹം ഭുഞ്ജീത വിലേപികാം വാ| ത്ര്യഹാദന്തരം നയനം മുക്ത്വാ ക്വാഥൈര്വാതഘ്നൈഃ സേവയേത്| സപ്തമേ തു ദിനേ സര്വഥൈവാക്ഷി മോചയേത്|
Adhikarana suviddhe sUkShmAdidarshananiShedhaH (22) · Śloka 22
യന്ത്രണാമനുരുധ്യേത ദൃഷ്ടേരാസ്ഥൈര്യലാഭതഃ|
രൂപാണി സൂക്ഷ്മദീപ്താനി സഹസാ നാവലോകയേത്||൨൨||
View original
यन्त्रणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः|
रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||२२||
സ൦-ദൃഷ്ടേശ്ച യന്ത്രണാം കുര്യാത്| അതിസൂക്ഷ്മഭാസുരാദീന് നേക്ഷേതേത്യര്ഥഃ| സ്ഥൈര്യലാഭോ യാവദക്ഷ്ണി സ്യാത്| സ്ഥിരീഭൂതായാമപി ദൃശി സൂക്ഷ്മണി രൂപാണി ഭാസുരാണി ച സഹസാ നാവലോകയേത്|
Adhikarana vedhadoShe~ahitAcaraNe ca shophAdi (23) · Śloka 23
ശോഫരാഗരുജാദീനാമധിമന്ഥസ്യ ചോദ്ഭവഃ|
അഹിതൈര്വേധദോഷാച്ച യഥാസ്വം താനുപാചരേത്||൨൩||
View original
शोफरागरुजादीनामधिमन्थस्य चोद्भवः|
अहितैर्वेधदोषाच्च यथास्वं तानुपाचरेत्||२३||
സ൦-അഹിതൈരാചരിതൈസ്തഥാ വേധദോഷാച്ച ശോഫാദീനാമധിമന്ഥസ്യ ചോദ്ഭൂതിഃ| താംശ്ച യഥായോഗമുപക്രമേത്|
Adhikarana rujArAgashamane dUrvAdilepaH (24) · Śloka 24
കല്കിതാഃ സഘൃതാ ദൂര്വായവഗൈരികസാരിവാഃ|
മുഖാലേപേ പ്രയോക്തവ്യാ രുജാരാഗോപശാന്തയേ||൨൪||
View original
कल्किताः सघृता दूर्वायवगैरिकसारिवाः|
मुखालेपे प्रयोक्तव्या रुजारागोपशान्तये||२४||
സ൦-ദൂര്വാദയഃ കല്കിതാഃ സഘൃതാ മുഖാലേപേ പ്രയോക്തവ്യാ രൂഗ്രാഗശമായ|
Adhikarana rujArAgashamane tilAdilepaH (25) · Śloka 25
സസര്ഷപാസ്തിലാസ്തദ്വന്മാതുലുങ്ഗരസാപ്ലുതാഃ|
|൨൫|
View original
ससर्षपास्तिलास्तद्वन्मातुलुङ्गरसाप्लुताः|
|२५|
സ൦-തിലാഃ സര്ഷപയുക്താ ബീജപൂരരസാപ്ലുതാഃ പൂര്വഗുണാഃ|
Adhikarana rujArAgashamane payasyAdilepaH (25-26) · Śloka 26
|
പയസ്യാസാരിവാപത്രമഞ്ജിഷ്ഠാമധുയഷ്ടിഭിഃ||൨൫||
അജാക്ഷീരയുതൈര്ലേപഃ സുഖോഷ്ണഃ ശര്മകൃത്പരമ്|
|൨൬|
View original
|
पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठामधुयष्टिभिः||२५||
अजाक्षीरयुतैर्लेपः सुखोष्णः शर्मकृत्परम्|
|२६|
സ൦-പയസ്യാദിഭിശ്ഛാഗക്ഷീരാന്വിതൈഃ സുഖോഷ്ണോ ലേപഃ പരം സുഖകൃത്|
Adhikarana rujArAgashamane rodhrAdishRutakShIrasyAshcyotanam (26-27) · Śloka 27
|
രോധ്രസൈന്ധവമൃദ്വീകാമധുകൈശ്ഛാഗലം പയഃ||൨൬||
ശൃതമാശ്ച്യോതനം യോജ്യം രുജാരാഗവിനാശനമ്|
|൨൭|
View original
|
रोध्रसैन्धवमृद्वीकामधुकैश्छागलं पयः||२६||
शृतमाश्च्योतनं योज्यं रुजारागविनाशनम्|
|२७|
സ൦-രോധ്രാദിഭിരജാക്ഷീരം ശൃതമാശ്ച്യോതനേ യോജ്യം രുജാദിഹൃത്|
Adhikarana rujArAgashamane madhukAdiSrRutakShIrasyAScyotanam (27) · Śloka 27
|
മധുകോത്പലകുഷ്ഠൈര്വ ദ്രാക്ഷാലാക്ഷാസിതാന്വിതൈഃ||൨൭||
View original
|
मधुकोत्पलकुष्ठैर्व द्राक्षालाक्षासितान्वितैः||२७||
സ൦-മധുകാദിഭിര്വാ ശൃതമജാക്ഷീരമാശ്ച്യോതനം ഹിതമ്|
Adhikarana evamanupashame sirAmokShAdi (28-29) · Śloka 29
വാതഘ്നസിദ്ധേ പയസി ശൃതം സര്പിശ്ചതുര്ഗുണേ|
പദ്മകാദിപ്രതീവാപം സര്വകര്മസു ശസ്യതേ||൨൮||
സിരാം തഥാऽനുപശമേ സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ മോക്ഷയേത്|
മന്ഥോക്താം ച ക്രിയാം കുര്യാദ്വേധേ രൂഢേऽഞ്ജനം മൃദു||൨൯||
View original
वातघ्नसिद्धे पयसि शृतं सर्पिश्चतुर्गुणे|
पद्मकादिप्रतीवापं सर्वकर्मसु शस्यते||२८||
सिरां तथाऽनुपशमे स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत्|
मन्थोक्तां च क्रियां कुर्याद्वेधे रूढेऽञ्जनं मृदु||२९||
സ൦-വാതഘ്നശൃതേ ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ സര്പിഃ പദ്മകാദിപ്രതീവാപം സര്വകര്മസു ശസ്യതേ| സം-ഏവമപ്യനുപശാന്തൌ സ്നിഗ്ധസ്വിന്നസ്യ സിരാം മോക്ഷയേത്| മന്ഥോക്തം ചോപക്രമം യുഞ്ജീത| വേധേ രൂഢേ സതി മൃദ്വഞ്ജനം ഹിതമ്|
Adhikarana viddhe~akShNi ADhakyAdivartiH (30) · Śloka 30
ആഢകീമൂലമരിചഹരിതാലരസാഞ്ജനൈഃ|
വിദ്ധേऽക്ഷ്ണി സഗുഡാ വര്തിര്യോജ്യാ ദിവ്യാമ്ബുപേഷിതാ||൩൦||
View original
आढकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः|
विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता||३०||
സ൦-ആഢക്യാദിഭിഃ സഗുഡാ വര്തിര്ദിവ്യാമ്ബുപിഷ്ഠാ വിദ്ധേ നയനേ യോജ്യാ|
Adhikarana viddhe~akShNi jAtyAdi piNDA~jjanam (31-32) · Śloka 32
ജാതീശിരീഷധവമേഷവിഷാണിപുഷ്പ വൈഡൂര്യമൌക്തികഫലം പയസാ സുപിഷ്ടമ്|
ആജേന താമ്രമമുനാ പ്രതനു പ്രദിഗ്ധം സപ്താഹതഃ പുനരിദം പയസൈവ പിഷ്ടമ്||൩൧||
പിണ്ഡാഞ്ജനം ഹിതമനാതപശുഷ്കമക്ഷ്ണി വിദ്ധേ പ്രസാദജനനം ബലകൃച്ച ദൃഷ്ടേഃ|
- |൩൨|
View original
जातीशिरीषधवमेषविषाणिपुष्प वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्|
आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्||३१||
पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः|
- |३२|
സ൦-ജാത്യാദികമജാക്ഷീരേണ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടമേതേന ച താമ്രം പ്രതനു പ്രദിഗ്ധം സപ്താഹാത്പുനരജാക്ഷീരേണ ചൈതത് പിഷ്ടം പിണ്ഡാഞ്ജനം ഛായാശുഷ്കം വിദ്ധേ നയനേ പ്രസാദനം ഹിതമ്| ദൃഷ്ടേശ്ച ബലകൃത്|
Adhikarana viddhe~akShNi srotojAdi piNDA~jjanam (14) · Śloka 14
- |
സ്രോതോജവിദ്രുമശിലാമ്ബുധിഫേനതീക്ഷ്ണൈ- രസ്യൈവ തുല്യമുദിതം ഗുണകല്പനാഭിഃ||൩൨||
ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ- യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ലിങ്ഗനാശപ്രതിഷേധോ നാമ ചതു ര്ദശോऽധ്യായഃ||൧൪||
View original
- |
स्रोतोजविद्रुमशिलाम्बुधिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||३२||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तरस्थाने लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम चतु र्दशोऽध्यायः||१४||
സ൦-സ്രോതോജാദിഭിരജാക്ഷീരപിഷ്ടൈഃ പിണ്ഡാഞ്ജനം പൂര്വവദിതി| വസന്തതിലകം(കേ) വൃത്തമ്(ത്തേ)| ഇതി ശ്രീമൃഗാങ്കദത്തപുത്രശ്രീമദരുണദത്തവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയടീകായാം സര്വാങ്ഗസുന്ദരാഖ്യായാം ഷഷ്ഠേ ഉത്തരസ്ഥാനേ ലിങ്ഗനാശപ്രതിഷേധോ നാമ ചതുര്ദശോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ|| ൧൪||