39. rasāyanavidhiradhyāyaḥ

Adhikarana rasAyanavidhiradhyAyaH ------- rasAyanasya phalam, rasAyanasya niruktiH (2) · Śloka 2

ಅಧುನಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಹೇತುಸಮ್ಬನ್ಧಂ ರಸಾಯನಾಧ್ಯಾಯಂ ಜಿಗದಿಷುರಾಹ ಅಥಾತೋ ರಸಾಯನವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ)||೨|| ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ ಸ್ಮೃತಿಂ ಮೇಧಾಮಾರೋಗ್ಯಂ ತರುಣಂ ವಯಃ| ಪ್ರಭಾವರ್ಣಸ್ವರೌದಾರ್ಯಂ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಬಲೋದಯಮ್||೧|| ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿಂ ವೃಷತಾಂ ಕಾನ್ತಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ರಸಾಯನಾತ್| ಲಾಭೋಪಾಯೋ ಹಿ ಶಸ್ತಾನಾಂ ರಸಾದೀನಾಂ ರಸಾಯನಮ್||೨||

ಸ೦- ದೀರ್ಘಾಯುಃಪ್ರಭೃತೀನ್ ರಸಾಯನಾದಧಿಗಚ್ಛತಿ| ಕಸ್ಮಾದೇತಾನಿ ರಸಾಯನಾಲ್ಲಭ್ಯನ್ತೇ? ಇತ್ಯಾಹ-ಲಾಭೋಪಾಯ ಇತಿ| ಯಸ್ಮಾತ್ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನಾಂ ರಸರುಧಿರಾದೀನಾಂ ಯೋ ಲಾಭೋಪಾಯಃ, ಸ ರಸಾಯನಮುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana rasAyanasya prayogakAlAdiH (3) · Śloka 3

ಪೂರ್ವೇ ವಯಸಿ ಮಧ್ಯೇ ವಾ ತತ್ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಜಿತಾತ್ಮನಃ| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸ್ರುತರಕ್ತಸ್ಯ ವಿಶುದ್ಧಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಥಾ||೩||

ಸ೦-ತತ್-ರಸಾಯನಂ, ಜಿತಾತ್ಮನಃ ಪುರುಷಸ್ಯಾದ್ಯೇ ವಯಸಿ-ಅತಿಬಾಲ್ಯಾತಿಕ್ರಾನ್ತಮಾತ್ರೇ, ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮೇ ವಯಸಿ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಮ್| ಕೀದೃಶಸ್ಯ ಪುಂಸಃ ? ಸ್ನಿಗ್ಧೇತ್ಯಾದಿ| ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಸ್ಯ, ತಥಾ ಸರ್ವಥಾ ಅಧ ಉಪರಿಷ್ಟಾಚ್ಚ ಶುದ್ಧಸ್ಯ|

Adhikarana rasAyanasya niShphalatvam (4) · Śloka 4

ಅವಿಶುದ್ಧೇ ಶರೀರೇ ಹಿ ಯುಕ್ತೋ ರಾಸಾಯನೋ ವಿಧಿಃ| ವಾಜೀಕರೋ ವಾ ಮಲಿನೇ ವಸ್ತ್ರೇ ರಙ್ಗ ಇವಾಫಲಃ||೪||

ಸ೦-ಯಸ್ಮಾದವಿಶುದ್ಧೇ ಶರೀರೇ ರಾಸಾಯನೋ ವಿಧಿರುಪಯುಕ್ತೋ ವಾಜೀಕರೋ ವೋಪಯುಕ್ತೋ ನಿಷ್ಫಲಃ ಸ್ಯಾತ್| ಯಥಾ ಮಲಿನೇ ವಸ್ತ್ರೇ ರಙ್ಗಃ| ಮಲಿನಂ ಹಿ ವಸ್ತ್ರಂ ನ ರಜ್ಯತೇ|

Adhikarana rasAyanasya dvividhatvam (5) · Śloka 5

ರಸಾಯನಾನಾಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಪ್ರಯೋಗಮೃಷಯೋ ವಿದುಃ| ಕುಟೀಪ್ರಾವೇಶಿಕಂ ಮುಖ್ಯಂ ವಾತಾತಪಿಕಮನ್ಯಥಾ||೫||

ಸ೦-ಮುನಯೋ ರಸಾಯನಾನಾಂ ಪ್ರಯೋಗಂ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರಂ ಜಾನನ್ತಿ| ತತ್ರ ಮುಖ್ಯಂ ಕುಟೀಪ್ರವೇಶನಿರ್ವೃತ್ತಮ್| ವಾತಾತಪಿಕಮನ್ಯಥಾ-ಅಮುಖ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana rasAyanArthaM kuTI (6-7) · Śloka 7

ಪುರೇ ಪ್ರಾಪ್ಯೋಪಕರಣೇ ಹರ್ಮ್ಯನಿರ್ವಾತನಿರ್ಭಯೇ| ದಿಶ್ಯುದೀಚ್ಯಾಂ ಶುಭೇ ದೇಶೇ ತ್ರಿಗರ್ಭಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಲೋಚನಾಮ್||೬|| ಧೂಮಾತಪರಜೋವ್ಯಾಲಸ್ತ್ರೀಮೂರ್ಖಾದ್ಯವಿಲಙ್ಘಿತಾಮ್| ಸಜ್ಜವೈದ್ಯೋಪಕರಣಾಂ ಸುಮೃಷ್ಟಾಂ ಕಾರಯೇತ್ಕುಟೀಮ್||೭||

ಸ೦-ಕ್ವ ತತ್ಕುರ್ವೀತ ? ಪುರೇ, ಪ್ರಾಪ್ಯೋಪಕರಣೀಯೇ, ಹರ್ಮ್ಯಂ-ಧವಲಗೃಹಂ, ನಿವಾತಂ ನಿರ್ಭಯಂ ಚ ಯಸ್ಮಿನ್ ತಸ್ಮಿನ್, ತಥೋದೀಚ್ಯಾಂ ದಿಶಿ, ಶುಭೇ-ದುರ್ಭಿಕ್ಷಮರಕಾದಿರಹಿತೇ, ಕುಟೀಂ ತ್ರಿಗರ್ಭಾಂ ಕಾರಯೇತ್| ಪ್ರಥಮಮೇಕಂ ಗೃಹಮ್, ತಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ದ್ವಿತೀಯಮ್, ತಸ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ತೃತೀಯಮ್, ಏವಂ ತ್ರಿಗರ್ಭಾ| ತ್ರಯೋ ಗರ್ಭಾಃ-ಅನ್ತರಾಣಿ, ಯಸ್ಯಾ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ| ತಥಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗವಾಕ್ಷಾಮ್| ತಥಾ ಧೂಮಾದಿಭಿರವಿಲಿಙ್ಘಿತಾಂ-ಅನಾಕ್ರಾನ್ತಾಮ್| ತಥಾ ಪ್ರಗುಣಾನಿ ವೈದ್ಯೋಪಕರಣಾನಿ-ಭೇಷಜಾದೀನಿ, ಯಸ್ಯಾಂ ತಾಂ ತಥಾವಿಧಾಮ್| ಸುಮೃಷ್ಟಾಂ-ಉಪಲೇಪನಾದಿಕರಣೇನ ಶುದ್ಧಾಮ್|

Adhikarana puNye~ahni kuTIpraveshaH, rasAyanasevanakarturniyamAH (8-10) · Śloka 10

ಅಥ ಪುಣ್ಯೇಽಹ್ನಿ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ಪೂಜ್ಯಾಂಸ್ತಾಂ ಪ್ರವಿಶೇಚ್ಛುಚಿಃ| ತತ್ರ ಸಂಶೋಧನೈಃ ಶುದ್ಧಃ ಸುಖೀ ಜಾತಬಲಃ ಪುನಃ||೮|| ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಧೃತಿಯುತಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ| ದಾನಶೀಲದಯಾಸತ್ಯವ್ರತಧರ್ಮಪರಾಯಣಃ||೯|| ದೇವತಾನುಸ್ಮೃತೌ ಯುಕ್ತೋ ಯುಕ್ತಸ್ವಪ್ನಪ್ರಜಾಗರಃ| ಪ್ರಿಯೌಷಧಃ ಪೇಶಲವಾಗಾರಭೇತ ರಸಾಯನಮ್||೧೦||

ಸ೦- ಅಥ-ಕೃತಮಙ್ಗಲಃ, ಶುಭೇ ದಿವಸೇ ಶುಚಿಃ ಪೂಜ್ಯಾನ್-ಗುರುಮಿತ್ರಾದೀನ್, ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ತಾಂ-ಪೂರ್ವೋಪವರ್ಣಿತಾಂ ಕುಟೀಂ, ಪ್ರವಿಶೇತ್| ತಸ್ಯಾಂ ಕುಟ್ಯಾಂ ಕೃತಸನ್ನಿವೇಶಃ ಸಂಶೋಧನೈಃ ಶುದ್ಧಃ| ಸುಖೀ-ಅರೋಗಃ| ಏತಚ್ಚ ಬಾಹುಲ್ಯೇನೋಕ್ತಮ್| ಶಿಲಾಜತುಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಾದೀನಾಂ ವ್ಯಾಧಿಷ್ವಪ್ಯನುಜ್ಞಾತತ್ವಾತ್| ತಥಾ ಚ ವಕ್ಷಯತಿ (ಶ್ಲೋ.೧೪೨)-"ನ ಸೋಽಸ್ತಿ ರೋಗೋ ಭುವಿ ಸಾಧ್ಯರೂಪೋ ಜತ್ವಶ್ಮಜಂ ಯಂ ನ ಜಯೇತ್ಪ್ರಸಹ್ಯ|" ಇತಿ| ತಥಾ (ಶ್ಲೋ.೩೯)-"ಇತ್ಯೇಷ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶೋ ಯಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಚ್ಯವನೋ ಮುನಿಃ| ಜರ್ಜರಿತೋಽಪ್ಯಾಸೀನ್ನಾರೀನಯನನನ್ದನಃ|| ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಕ್ಷಯಂ ಶೋಫಂ ವೈಸ್ವರ್ಯಂ ಚ ವ್ಯಪೋಹತಿ||" ಇತಿ| ಪುನರ್ಜಾತಬಲಂ ಇತಿ ಪ್ರಕೃತಿಬಲೇನ ಯೋ ಬಲವಾನ್ನಾಸೀತ್ತಸ್ಯ ಸಂಶೋಧನೇನ ಬಲಹೀನತ್ವೇನ ಪುನರ್ಜಾತಬಲೋ ಬೃಂಹಣಾಹಾರಾದಿನಾ ಯದಾ, ಸ ತದಾ ರಸಾಯನಮಾರಭೇತೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಸಞ್ಜಾತಬಲೋ ಹ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವೀರ್ಯಾಣಾಂ ರಸಾಯನಾನಾಂ ವೀರ್ಯಂ ಸೋಢುಂ ನ ಕ್ಷಮತ ಇತಿ ಪುನರ್ಜಾತಬಲ ಇತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀತ್ಯುಕ್ತಂ ನಿವೃತ್ತಸ್ತ್ರೀಸಙ್ಗಪರಮ್| ತಥಾ ಜಾತಸನ್ತೋಷಃ| ಶ್ರದ್ಧಾಲುರಲೋಲುಪಶ್ಚ| ತಥಾ ದಾನರತಃ ದಯಾದಿತತ್ಪರಃ| ತಥಾ ದೇವತಾಭಕ್ತಃ| ಯುಕ್ತೌ ಸ್ವಪ್ನಪ್ರಜಾಗರೌ ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಮ್| ತಥಾ ಭೇಷಜಾನುರಾಗವಾನ್ ಮಧುರವಚನಃ|

Adhikarana rasAyane pUrvaM harItakyAdivirecanam (11-12) · Śloka 12

ಹರೀತಕೀಮಾಮಲಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ನಾಗರಂ ವಚಾಮ್| ಹರಿದ್ರಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ವೇಲ್ಲಂ ಗುಡಂ ಚೋಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾ ಪಿಬೇತ್||೧೧|| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ನರಃ ಪೂರ್ವಂ, ತೇನ ಸಾಧು ವಿರಿಚ್ಯತೇ| |೧೨|

ಸ೦- ಹರೀತಕ್ಯಾದಿಕಂ ಯೋಗಮುಷ್ಣಜಲೇನ ಪ್ರಾಕ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ನರಃ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ಯೋಗೇನ ಸಮ್ಯಗ್ ವಿರಿಚ್ಯತೇ|

Adhikarana tataH shuddhasharIrAya ghRutAnvitaM yAvakaM deyam (12-13) · Śloka 13

| ತತಃ ಶುದ್ಧಶರೀರಾಯ ಕೃತಸಂಸರ್ಜನಾಯ ಚ||೧೨|| ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಘೃತಾನ್ವಿತಮ್| ದದ್ಯಾದ್ಯಾವಕಮಾಶುದ್ಧೇಃ ಪುರಾಣಶಕೃತೋಽಥವಾ||೧೩||

ಸ೦- ಅನನ್ತರಂ, ಶುದ್ಧದೇಹಾಯ ಕೃತಪೇಯಾದಿಕಕ್ರಮಾಯ ಚ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಯುತಂ ಯಾವಕಂ ದದ್ಯಾತ್| ಅಥವಾ ಪುರಾಣಶಕೃತಃ ಶುದ್ಧಿಂ ಯಾವತ್ ತಾವದ್ಯಾವಕಂ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ದದ್ಯಾತ್| ತ್ರಿವಿಧಮಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ ತ್ರಿವಿಧಂ ಪರಿಜ್ಞಾನಮ್,-ಹೀನಪುರೀಷಸ್ಯ ತ್ರಿರಾತ್ರಮ್, ಮಧ್ಯಪುರೀಷಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಮ್, ಉತ್ಕೃಷ್ಟಪುರೀಷಸ್ಯ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮಿತಿ| ತಥಾ ಹಿ [ಮಧ್ಯ]ಬಹುವರ್ಚಸ್ಕಸ್ಯ ಪಞ್ಚರಾತ್ರೇಣ ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಣ ವಾ ಮಲಃ ಶುದ್ಧ್ಯತಿ, ಅಲ್ಪಮಲಸ್ಯ ತ್ರಿರಾತ್ರೇಣೈವ, ಇತಿ ತ್ರಿವಿಧಂ ಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಯುಕ್ತಮ್| ಬಹುತರಮಲಸ್ಯ ಬಹುತರೈರೇವಾಹೋಭಿಃ ಶುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯುಕ್ತವಾನ್'ಆಶುದ್ಧೇಃ ಪುರಾಣಶಕೃತೋಽಥವಾ' ಇತಿ|

Adhikarana itthaM saMskRutakoShThasya yaugikaM rasAyanaM deyam (14) · Śloka 14

ಇತ್ಥಂ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ರಸಾಯನಮುಪಾಹರೇತ್| ಯಸ್ಯ ಯದ್ಯೌಗಿಕಂ ಪಶ್ಯೇತ್ಸರ್ವಮಾಲೋಚ್ಯ ಸಾತ್ಮ್ಯವಿತ್||೧೪||

ಸ೦-ಏವಂ ಸಂಸ್ಕೃತಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಯದ್ರಸಾಯನಂ ಯೌಗಿಕಮುಪಲಭ್ಯತೇ, ಸಾತ್ಮ್ಯಜ್ಞೋ ಭಿಷಕ್ ಸರ್ವಮಾಲೋಚ್ಯ ತಸ್ಯ ತದ್ರಸಾಯನಮುಪಾಹರೇತ್| ["ಹರಣಾತ್ ಸರ್ವತೋಗಾಣಂ ಯಾಽಸಾವುಕ್ತಾ ಹರೀತಕೀ| ಪಥ್ಯತ್ವಾತ್ಸರ್ವಧಾತೂನಾಂ ಪಥ್ಯಾ, ಶಿವತಯಾ ಶಿವಾ|| ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಜಯತೇ ವ್ಯಾಧೀನ್ ಸಮಗ್ರಾನ್ ವಿಜಯಾ ತತಃ| ಅಭಯಂ ಸರ್ವರೋಗೇಭ್ಯೋ ಭವತ್ಯಾಯುಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್|| ಯತಃ ಶೀಲಯತಾಮೇನಾಂ ತೇನೇಯಮಭಯಾ ಸ್ಮೃತಾ| ನವಾ ವೃತ್ತಾ ಘನಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಗುರ್ವೀ ಮಜ್ಜತಿ ಚಾಪ್ಸು ಯಾ|| ಬಾಲಸ್ಯ ಸಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ನವನೀತಸಮನ್ವಿತಾ| ವಾತೇ ಸಸರ್ಪಿರ್ಲವಣಾ ಪಿತ್ತೇ ಸಗುಡಶರ್ಕರಾ|| ಕಫೇ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಾ ಸರ್ವದಾ ಸಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|" ಇತಿ ವೃದ್ಧವಾಗ್ಭಟಾತ್ (ಸಂ.ಉ. ಅ. ೪೯)|]

Adhikarana brAhmaM rasAyanam (15-23) · Śloka 23

ಪಥ್ಯಾಸಹಸ್ರಂ ತ್ರಿಗುಣಧಾತ್ರೀಫಲಸಮನ್ವಿತಮ್| ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಸಾರ್ಧಂ ಪಲಶತದ್ವಯಮ್||೧೫|| ಜಲೇ ದಶಗುಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದಶಭಾಗಸ್ಥಿತೇ ರಸೇ| ಆಪೋಥ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ವ್ಯಸ್ಥೀನಿ ವಿಜಯಾಮಲಕಾನ್ಯಥಾ||೧೬|| ವಿನೀಯ ತಸ್ಮಿನ್ನಿರ್ಯೂಹೇ ಯೋಜಯೇತ್ಕುಡವಾಂಶಕಮ್| ತ್ವಗೇಲಾಮುಸ್ತರಜನೀಪಿಪ್ಪಲ್ಯಗುರುಚನ್ದನಮ್||೧೭|| ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಕನಕಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀವಚಾಪ್ಲವಮ್| ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಚ ಚೂರ್ಣಿತಂ ತುಲಯಾಽಧಿಕಮ್||೧೮|| ಸಿತೋಪಲಾರ್ಧಭಾರಂ ಚ ಪಾತ್ರಾಣಿ ತ್ರೀಣಿ ಸರ್ಪಿಷಃ| ದ್ವೇ ಚ ತೈಲಾತ್ ಪಚೇತ್ಸರ್ವಂ ತದಗ್ನೌ ಲೇಹತಾಂ ಗತಮ್||೧೯|| ಅವತೀರ್ಣಂ ಹಿಮಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವಿಂಶೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಶತೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ| ತತಃ ಖಜೇನ ಮಥಿತಂ ನಿದಧ್ಯಾದ್ ಘೃತಭಾಜನೇ||೨೦|| ಯಾ ನೋಪರುನ್ಧ್ಯಾದಾಹಾರಮೇಕಂ ಮಾತ್ರಾಽಸ್ಯ ಸಾ ಸ್ಮೃತಾ| ಷಷ್ಟಿಕಃ ಪಯಸ ಚಾತ್ರ ಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜನಮಿಷ್ಯತೇ||೨೧|| ವೈಖಾನಸಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಚಾನ್ಯೇ ತಪೋಧನಾಃ| ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ವಿಹಿತಂ ಧನ್ಯಮಿದಂ ಪ್ರಶ್ಯ ರಸಾಯನಮ್||೨೨|| ತನ್ದ್ರಾಶ್ರಮಾಕ್ಲಮವಲೀಪಲಿತಾಮಯವರ್ಜಿತಾಃ| ಮೇಘಾಸ್ಮೃತಿಬಲೋಪೇತಾ ಬಭೂವುರಮಿತಾಯುಷಃ||೨೩||

ಸ೦- ಅಭಯಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಮಾಮಲಕಸಹಸ್ರತ್ರಿತಯಯುತಮ್| ತಥಾ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಪಲಶತದ್ವಯಂ ಸಾರ್ಧಂ ಸಲಿಲೇ ದಶಗುಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ದಶಾಂಶಸ್ಥಿತೇ ರಸ ಆಪೋಥ್ಯ-ಮೃದಿತ್ವಾ, ಹರೀತಕ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ವ್ಯಸ್ಥೀನಿ ಕೃತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಕ್ವಾಥೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಕುಡವಪ್ರಮಾಣಂ ತ್ವಗೇಲಾದಿಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಕನಕಂ-ನಾಗಕೇಸರಮ್| ವ್ಯಸ್ಥೀನೀತಿ "ನಪುಂಸಕಮನಪುಂಸಕೇನ" ಇತ್ಯೇಕಶೇಷಃ| ಪಲಶತೇನಾಧಿಕಂ ಶರ್ಕರಾಯಾ ಅರ್ಧಭಾರಮ್, ಘೃತಸ್ಯ ತ್ರೀಣ್ಯಾಢಕಾನಿ, ದ್ವೇ ಚಾಢಕೇ ತೈಲಾತ್, ತತ್ಸರ್ವಂ ವಹ್ನೌ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಲೇಹತಾಂ ಗತಮವತೀರ್ಣಂ ಶೀತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಶತೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ವಿಂಶತ್ಯಧಿಕೈರ್ಯುಞ್ಜೀತ| ವಿಂಶೈರಿತಿ 'ವಿಂಶತೇಃ ಪೂರಣೇ' ಇತಿ ಪೂರಣೇಽರ್ಥೇ ಡಿಭಿಃ| 'ವಿಂಶತೇರ್ಡಿತ್' ಇತಿ ಟಿಲೋಪೇ ವಿಂಶಶಬ್ದಃ| ಅನನ್ತರಂ ಖಜೇನಾಲೋಡಿತಂ ಘೃತಭಾಣ್ಡೇ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ಯಾ-ಮಾತ್ರಾ, ಏಕಮಾಹಾರಂ-ಸಾಯಂತನಂ, ನೋಪರುನ್ಧ್ಯಾತ್ ಸಾಽಸ್ಯ ರಸಾಯನಸ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಸ್ಮೃತಾ| ಆಹಾರಮೇಕಮಿತಿ ವಚನಾಚ್ಚ ಪ್ರಥಮಾಹಾರಕಾಲಸ್ಯ ರಸಾಯನಮಾತ್ರಯಾಽವಶ್ಯಮುಪರೋಧಃ ಕಾರ್ಯ ಇತಿ ವೇದಯತಿ| ಅಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಲೇಹೇ ಜೀರ್ಣೇ ಷಷ್ಟಿಕಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ಭೋಜನಮಿಷ್ಟಮ್| ವೈಖಾನಸಾದಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ನಿರ್ಮಿತಮೇತದುಪಯುಜ್ಯ ರಸಾಯನಂ ತನ್ದ್ರಾದಿವರ್ಜಿತಾ ಮೇಧಾದಿಯುತಾ ಅಮಿತಜೀವಿತಾಶ್ಚಾಭೂವನ್| ಧನ್ಯಮಿತಿ ಧನಾಯ ಹಿತಮ್| ನನು, ರಸಾಯನಸ್ಯ ಧನಾರ್ಜನೋಪಾಯತ್ವಾಭಾವಾತ್ ಕಥಂ ಧನ್ಯತ್ವಮ್ ? ಅತ್ರ ಬ್ರೂಮಃ| ಕಾರ್ಯೇ ಕಾರಣೋಪಚಾರಾದೇವಮುಕ್ತಮ್| ತಥಾ ಹಿ ರಸಾಯನಮಿದಮಾಮಯಘ್ನತ್ವಾದಾರೋಗ್ಯೇ ಚ ಸತಿ ಮೇಧಾಸ್ಮೃತ್ಯಾಯುಕ್ತಸ್ಯ ಧನಾಯೋದ್ಯಮಂ ಕುರ್ವತೋಽವಶ್ಯಂ ಧನಸಮ್ಪ[ಮ್ಪ್ರಾ]ತ್ತಿರಿತಿ ಯುಕ್ತಮೇವ| ನನು, ಆಮಯವರ್ಜೈತಾ ಇತ್ಯನೇನೈವೋಕ್ತಾರ್ಥತ್ವಾತ್ ತನ್ದ್ರಾದಿಗ್ರಹಣಮವಾಚ್ಯಮೇವ| ಅತ್ರಾಚಕ್ಷಮಹೇ| ಆಮಯವರ್ಜಿತೇ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಾನುವೃತ್ತಿಕರಣಸಾಮರ್ಥ್ಯಮಸ್ಯ ರಸಾಯನಸ್ಯಾವಾದೀತ್ತನ್ತ್ರಕೃತ್| ತನ್ದ್ರಾದಿಗ್ರಹಣಂ ಚ ರೋಗನಾಶೇಽಪ್ಯಸ್ಯ ಜ್ಯಾಯಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನಾರ್ಥಮ್| ["ಅಭಯಾಮಲಕಬಿಭೀತಕಪಞ್ಚಾತ್ಮಕಪಞ್ಚಮೂಲನಿರ್ಯೂಹೇ| ವಲ್ಲೀಪಲಾಶಕರಸೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ಕ್ಷೀರೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ಚ ವಿಪಚೇತ|| ಘೃತಸ್ಯ ಕುಮ್ಭಂ ಮಧುಕಂ ಮಧೂಕಂ ಕಾಕೋಲಿಯುಗ್ಮಂ ಚ ಬಲಾಂ ಸ್ವಗುಪ್ತಾಮ್| ಸಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಮೃಷಭಂ ಸಜೀವಂ ಸುಖಾಮ್ಬುಪಸ್ತಚ್ಚ ಪಿಬೇದ್ಗುಣಾಢ್ಯಮ್|| (ಸಮ್. ಉ. ಅ. ೪೯)"]

Adhikarana abhayAmalakaM rasAyanam (24-27) · Śloka 27

ಅಭಯಾಮಲಕಸಹಸ್ರಂ ನಿರಾಮಯಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಸಹಸ್ರಯುತಮ್| ತರುಣಪಲಾಶಕ್ಷರದ್ರವೀಕೃತಂ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ಭಾಣ್ಡೇ||೨೪|| ಉಪಯುಕ್ತೇ ಚ ಕ್ಷಾರೇ ಛಾಯಾಸಂಶುಷ್ಕಚೂರ್ಣಿತಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಪಾದಾಂಶೇನ ಸಿತಾಯಾಶ್ಚತುರ್ಗುಣಾಭ್ಯಾಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಮ್||೨೫|| ತದ್ಘೃತಕುಮ್ಭೇ ಭೂಮೌ ನಿಧಾಯ ಷಣ್ಮಾಸಸಂಸ್ಥಮುದ್ಧೃತ್ಯ| ಪ್ರಾಹ್ಣೇ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಯಥಾನಲಮುಚಿತಾಹಾರೋ ಭವೇತ್ಸತತಮ್||೨೬|| ಇತ್ಯುಪಯುಞ್ಜ್ಯಾಶೇಷಂ ವರ್ಷಶತಮನಾಮಯೋ ಜರಾರಹಿತಃ| ಜೀವತಿ ಬಲಪುಷ್ಟಿವಪುಃಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾದ್ಯನ್ವಿತೋ ವಿಶೇಷೇಣ||೨೭||

ಸ೦- ಅಭಯಾಮಲಕಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ದೃಢಂ ಕಣಾಸಹಸ್ರಾನ್ವಿತಮಜೀರ್ಣಪಲಾಶಕ್ಷಾರದ್ರವೀಕೃತಂ ಭಾಜನೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಕ್ಷಾರೇ ಚೋಪಯುಕ್ತೇ ಸತಿ ಛಾಯಾಯಾಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಚ ಶರ್ಕರಾಯಾಶ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೇನ ಚತುರ್ಗುಣಾಭ್ಯಾಂ ಘೃತಮಾಕ್ಷೀಕಾಭ್ಯಾಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಏತದ್ಘೃತಕುಮ್ಭೇ ನಿಧಾಯ ಭೂಮೌ ಷಣ್ಮಾಸಸ್ಥಿತಂ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಯಥಾಗ್ನಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಸಾತ್ಮ್ಯಾಹಾರಃ ಸದಾ ಸ್ಯಾತ್| ತಿಸ್ರ ಆರ್ಯಾಃ| ಏವಮೇತತ್ಸರ್ವಮುಪಯುಜ್ಯ ಸಂವತ್ಸರಶತಂ ನೀರೋಗೋ ಜರಾರಹಿತೋ ಜೀವತಿ| ವಿಶೇಷೇಣ ಬಲಾದಿಯುತಃ| ಗೀತಿರಾರ್ಯಾ|

Adhikarana AmalakaM rasAyanam (28-32) · Śloka 32

ನೀರುಜಾರ್ದ್ರಪಲಾಶಸ್ಯ ಛಿನ್ನೇ ಶಿರಸಿ ತತ್ಕ್ಷತಮ್| ಅನ್ತರ್ದ್ವಿಹಸ್ತಂ ಗಮ್ಭೀರಂ ಪೂರ್ಯಮಾಮಲಕೈರ್ನವೈಃ||೨೮|| ಆಮೂಲಂ ವೇಷ್ಟಿತಂ ದರ್ಭೈಃ ಪದ್ಮಿನೀಪಙ್ಕಲೇಪಿತಮ್| ಆದೀಪ್ಯ ಗೋಮಯೈರ್ವನ್ಯೈರ್ನಿರ್ವಾತೇ ಸ್ವೇದಯೇತ್ತತಃ||೨೯|| ಸ್ವಿನ್ನಾನಿ ತಾನ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ತೃಪ್ತ್ಯಾ ಖದೇನ್ನರಃ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಾನ್ವಿತಾನಿ| ಕ್ಷೀರಂ ಶೃತಂ ಚಾನು ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಕಾಮಂ ತೇನೈವ ವರ್ತೇತ ಚ ಮಾಸಮೇಕಮ್||೩೦|| ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ಚ ತತ್ರ ಯತ್ನಾತ್ ಸ್ಪೃಶ್ಯಂ ಚ ಶೀತಾಮ್ಬು ನ ಪಾಣಿನಾಽಪಿ| ಏಕಾದಶಾಹೇಽಸ್ಯ ತತೋ ವ್ಯತೀತೇ ಪತನ್ತಿ ಕೇಶಾ ದಶನಾ ನಖಾಶ್ಚ||೩೧|| ಅಥಾಲ್ಪಕೈರೇವ ದಿನೈಃ ಸುರೂಪಃ ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಕ್ಷಯಃ ಕುಞ್ಜರತುಲ್ಯವೀರ್ಯಃ| ವಿಶಿಷ್ಟಮೇಧಾಬಲಬುದ್ಧಿಸತ್ತ್ವೋ ಭವತ್ಯಸೌ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಜೀವೀ||೩೨||

ಸ೦-ನೀರುಜೋ-ಜನ್ತ್ವಾದಿಭಿರನುಪದ್ರುತೋ, ಯಃ ಪಲಾಶಸ್ತಸ್ಯ ಶಿರಸಿ ಛಿನ್ನೇಽನ್ತರ್ದ್ವಿಹಸ್ತಮಾತ್ರಂ ತತ್ಕ್ಷತಂ-ಸುಷಿರೀಕೃತಂ, ಗಮ್ಭೀರಂ ನವೈರಾಮಲಕೈಃ ಪೂರಣೀಯಮ್| ಪೂರ್ಣಂ ಯಾವದ್ದರ್ಭೈರ್ವೇಷ್ಟಿತಂ ಪದ್ಮಿನೀಕರ್ದಮೇನ ಲೇಪಿತಂ ತತ ಆರಣ್ಯೈರ್ಗೋಮಯೈರಾದೀಪ್ಯ ನಿವಾತೇ ಸ್ವೇದಯೇತ್| ತಾನಿ ಚಾಮಲಕಾನಿ ಸ್ವಿನ್ನಾನಿ ಕ್ಷೌದ್ರಘೃತಯುತಾನಿ ತೃಪ್ತ್ಯಾ ಪುರುಷಃ ಖಾದೇತ್| ಪಶ್ಚಾದ್ದುಗ್ಧಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಬಹು ಪಿಬೇತ್| ತೇನೈವ ಚ ದುಗ್ಧೇನ ಮಾಸಮೇಕಂ ವರ್ತೇತ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾ| ರಸಾಯನವಿಧೌ ಯಾನ್ಯುಕ್ತಾನಿ ಕ್ಷಾರಾದೀನಿ ವರ್ಜ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯಾನಿ ಯತ್ನೇನ| ಹಸ್ತೇನಾಪಿ ಶಿಶಿರಂ ಜಲಂ ನ ಸ್ಪರ್ಶಯಿತವ್ಯಮ್| ತತೋಽಸ್ಯ ರಸಾಯನವಿಧಾತುರೇಕಾದಶೇಽಹ್ನಿ ವ್ಯತಿಕ್ರಾನ್ತೇ ಕೇಶಾದಯಃ ಪತನ್ತಿ| ತತೋಽಲ್ಪಕೈರೇವ ದಿನೈ ರೂಪವಾಂಸ್ತರುಣೀವಿಷಯ ಅಕ್ಷಯಶಕ್ತಿರ್ಗಜಸಮಾನಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟಮೇಧಾದಿರಸೌ ಭವತಿ| ವರ್ಷಸಹಸ್ರಜೀವೀ ಚ| ಉಪಜಾತೀ ವೃತ್ತೇ|

Adhikarana cyavanaprAsho rasAyanam (33-41) · Śloka 41

ದಶಮೂಲಬಲಾಮುಸ್ತಜೀವಕರ್ಷಭಕೋತ್ಪಲಮ್| ಪರ್ಣಿನ್ಯೌ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶೃಙ್ಗೀ ಮೇದಾ ತಾಮಲಕೀ ತ್ರುಟಿಃ||೩೩|| ಜೀವನ್ತೀ ಜೋಙ್ಗಕಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಪೌಷ್ಕರಂ ಚನ್ದನಂ ಶಠೀ| ಪುನರ್ನವರ್ದ್ಧಿಕಾಕೋಲೀಕಾಕನಾಸಾಮೃತಾದ್ವಯಮ್||೩೪|| ವಿದಾರೀ ವೃಷಮೂಲಂ ಚ ತದೈಕಧ್ಯಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್| ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್ಪಞ್ಚ ಧಾತ್ರೀಫಲಶತಾನಿ ಚ||೩೫|| ಪಾದಶೇಷಂ ರಸಂ ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಸ್ಥೀನ್ಯಾಮಲಕಾನಿ ಚ| ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭರ್ಜಯೇತ್ತೈಲಘೃತಾದ್ ದ್ವಾದಶಭಿಃ ಪಲೈಃ||೩೬|| ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾತುಲಾರ್ಧೇನ ಯುಕ್ತಂ ತಲ್ಲೇಹವತ್ ಪಚೇತ್| ಸ್ನೇಹಾರ್ಧಂ ಮಧು ಸಿದ್ಧೇ ತು ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾಶ್ಚತುಷ್ಪಲಮ್||೩೭|| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ದ್ವಿಪಲಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಜಾತಂ ಕಣಾರ್ಧಿತಮ್| ಅತೋಽವಲೇಹಯೇನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಕುಟೀಸ್ಥಃ ಪಥ್ಯಭೋಜನಃ||೩೮|| ಇತ್ಯೇಷ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶೋ ಯಂ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಚ್ಯವನೋ ಮುನಿಃ| ಜರಾಜರ್ಜರಿತೋಽಪ್ಯಾಸೀನ್ನಾರೀನಯನನ್ದನಃ||೩೯|| ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಜ್ವರಂ ಶೋಷಂ ಹೃದ್ರೋಗಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ಮೂತ್ರಶುಕ್ರಾಶ್ರಯಾನ್ ದೋಷಾನ್ ವೈಸ್ವರ್ಯಂ ಚ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೪೦|| ಬಾಲವೃದ್ಧಕ್ಷತಕ್ಷೀಣಕೃಶಾನಾಮಙ್ಗವರ್ಧನಃ| ಮೇಧಾಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಕಾನ್ತಿಮನಾಮತ್ವ- ಮಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಂ ಪವನಾನುಲೋಮ್ಯಮ್| ಸ್ತ್ರೀಷು ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಬಲಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾ- ಮಗ್ನೇಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಧಿನೋಪಯುಕ್ತಃ||೪೧||

ಸ೦-ದಶಮೂಲಾದಿಕಂ ಪಲೋನ್ಮಿತಮೈಕಧ್ಯಂ ತೋಯದ್ರೋಣ ಆಮಲಕಶತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಶಂ ರಸಂ ವಿಗತಾಸ್ಥೀನಿ ಚಾಮಲಕಾನ್ಯಾದಾಯ ತೈಲಘೃತಯೋಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಾದಶಭಿಃ ಪಲೈರ್ಭರ್ಜಯೇತ್| ಶರ್ಕರಾತುಲಾರ್ಧೇನಾನ್ವಿತಂ ತದೇತತ್ಸರ್ವಂ ಲೇಹಮಿವ ಪಚೇತ್| ಸ್ನೇಹಸ್ಯಾರ್ಧಂ ಪಕ್ವೇ ಶೀತೇ ಮಧು ತಥಾ ತವಕ್ಷೀರೀಚತುಷ್ಪಲಂ ಕಣಾದ್ವಿಪಲಂ ಕಣಾರ್ಧೇನ ಚತುರ್ಜಾತಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್| ಅತೋ-ಲೇಹಾತ್, ಮಾತ್ರಾಂ ಕುಟೀಸ್ಥಿತಃ ಪಥ್ಯಾನ್ಯಶ್ನನ್ನವ ಲೇಹಯೇತ್| ಇತಿ-ಏವಂ ಪ್ರಕಾರಃ, ಅಯಂ ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶಾಖ್ಯೋ ಲೇಹಃ| ಯಂ ಲೇಹಂ, ಪ್ರಾಶ್ಯ ಚ್ಯವನಸಂಜ್ಞೋ ಮುನಿರ್ಜರಾಕ್ರಾನ್ತೋಽಪಿ ತರುಣೀಲೋಚನರಞ್ಜನ ಅಸೀತ್| ಅಯಂ ಲೇಹಃ ಕಾಸಾದೀನ್ ವ್ಯಪೋಹತಿ| "ಉಪಸರ್ಗಾದಸ್ಯತ್ಯೂಹ್ಯೋರ್ವಾ ವಚನಮ್ (ರ್ವೇತಿ ವಾಚ್ಯಮ್)" ಇತಿ ತಙ್| ಬಾಲಾದೀನಾಮಙ್ಗವೃದ್ಧಿಕೃತ್| ಮೇಧಾದೀಂಶ್ಚ ವಿದಧ್ಯಾತ್ ವಿಧಿನಾ ರಸಾಯನೋಕ್ತೇನೋಪಯುಕ್ತೋಽಯಮ್| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana triPalA rasAyanam (42-43) · Śloka 43

ಮಧುಕೇನ ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ಸಿನ್ಧುಜನ್ಮನಾ| ಪೃಥಗ್ಲೋಹೈಃ ಸುವರ್ಣೇನ ವಚಯಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ||೪೨|| ಸಿತಯಾ ವಾ ಸಮಾ ಯುಕ್ತಾ ಸಮಾಯುಕ್ತಾ ರಸಾಯನಮ್| ತ್ರಿಫಲಾ ಸರ್ವರೋಗಘ್ನೀ ಮೇಧಾಯುಃಸ್ಮೃತಿಬುದ್ಧಿದಾ||೪೩||

ಸ೦-ಮಧುಕೇನ ಸಮಾ-ತುಲ್ಯಾ, ಯುಕ್ತಾ ತ್ರಿಫಲಾ ತಥಾ ಸಮೈಃ ಸರ್ವೈಃ, ಯುಕ್ತಾ-ಉಪಯುಕ್ತಾ, ರಸಾಯನಂ ಸರ್ವರೋಗಘ್ನೀ ಮೇಧಾದಿದಾ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ತವಕ್ಷೀರ್ಯಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಙ್ಗತ್ವೇನ ರಸಾಯನಾನಿ ನಿರುಪ್ಯಾಣಿ| ಸಿನ್ಧುಜನ್ಮನಾ-ಸೈನ್ಧವೇನ, ಲೋಹಾಃ-ರೂಪ್ಯಂ ತಾಮ್ರಂ ಸೀಸಂ ತ್ರಪು ಅಯ ಇತಿ ಪಞ್ಚ, ತೈಃ ಸುವರ್ಣೇನ ಚ, ಪೃಥಗ್ಯುಕ್ತಾ ವರಾ ರಸಾಯನಮಿತಿ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಮಧುಸರ್ಪಿಷೇತ್ಯೇಕವಚನನಿರ್ದೇಶಾದ್ ದ್ವಾಭ್ಯಾಮಪಿ ಯುಗಪದ್ಯೋಗ ಏಕಂ ರಸಾಯನಂ ವೇದ್ಯಮ್|

Adhikarana maNDUkaparNyAdIni rasAyanam (44-45) · Śloka 45

ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಂ ಯಥಾಗ್ನಿ ಕ್ಷೀರೇಣ ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸ್ಯ ಚೂರ್ಣಮ್| ರಸಂ ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸಹಮೂಲಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಕಲ್ಕಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಚ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ||೪೪|| ಅಯುಷ್ಪ್ರದಾನ್ಯಾಮಯನಾಶನಾನಿ ಬಲಾಗ್ನಿವರ್ಣಸ್ವರವರ್ಧನಾನಿ| ಮೇಧ್ಯಾನಿ ಚೈತಾನಿ ರಸಾಯನಾನಿ ಮೇಧ್ಯಾ ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ||೪೫||

ಸ೦-ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀಸ್ವರಸಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ, ಅಗ್ನಿಬಲಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ದುಗ್ಧೇನ ಮಧುಯಷ್ಟೀಚೂರ್ಣಂ ಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ರಸಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ತಥಾ ಸಹ ಮೂಲಪುಷ್ಪಾಭ್ಯಾಂ ವರ್ತತೇ ಸಹಮೂಲಪುಷ್ಪೀ, ತಸ್ಯಾಃ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಶ್ಚ ಕಲ್ಕಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಇತ್ಯೇತಾನಿ ರಸಾಯನಾನ್ಯಾಯುಷ್ಪ್ರದಾನಿ ರೋಗಘ್ನಾನಿ ಬಲಾದಿ ವರ್ಧನಾನಿ ಮೇಧಾಯೈ ಹಿತಾನಿ ಚ| ಅತಿಶಯೇನ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ ಮೇಧ್ಯಾ| ಉಪಜಾತೀ ವೃತ್ತೇ|

Adhikarana naladAdi ; vAgmitvAdi karam (46-47) · Śloka 47

ನಲದಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಚನ್ದನಸಾರಿವೋಗ್ರಗನ್ಧಾಃ| ತ್ರಿಫಲಾ ಕಟುಕತ್ರಯಂ ಹರಿದ್ರೇ ಸಪಟೋಲಂ ಲವಣಂ ಚ ತೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ||೪೬|| ತ್ರಿಗುಣೇನ ರಸೇನ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪ್ಯಾಃ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಘೃತನಲ್ವಣಂ ವಿಪಕ್ವಮ್| ಉಪಯುಜ್ಯ ಭವೇಜ್ಜಡೋಽಪಿ ವಾಗ್ಮೀ ಶ್ರುತಧಾರೀ ಪ್ರತಿಭಾನವಾನರೋಗಃ||೪೭||

ಸ೦ -ನಲದಾದಿಭಿಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಾಮಾನ್ಯಪರಿಭಾಷೋಕ್ತಪ್ರಮಾಣಾತ್ತ್ರಿಗುಣೇನ ಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀರಸೇನ ಘೃತಸ್ಯಾಢಕಂ(ಸ್ಯ ದ್ರೋಣಂ) ಕ್ಷೀರಸಹಿತಂ ವಿಪಕ್ವಂ ಪ್ರಶ್ಯ ಜಡೋಽಪಿ ನರೋ ವಾಗ್ಮೀ ಶ್ರುತಧರಃ ಸಪ್ರತಿಭೋ ನಿರಾಮಯಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಔಪಚ್ಛನ್ದಸಿಕೇ ವೃತ್ತೇ|

Adhikarana pa~jcAravindaM rasAyanam pauruShAdikaram (48) · Śloka 48

ಪೈಷ್ಯೈರ್ಮೃಣಾಲಬಿಸಕೇಸರಪತ್ರಬೀಜೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸಹೇಮಶಕಲಂ ಪಯಸಾ ಚ ಸರ್ಪಿಃ| ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಮಿತಿ ತತ್ಪ್ರಥಿತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಪೌರುಷಬಲಪ್ರತಿಭೈರ್ನಿಷೇವ್ಯಮ್||೪೮||

ಸ೦-ಮೃಣಾಲಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕೈಃ ಸುವರ್ಣಶಕಲಾನ್ವಿತಂ ಹೈಯಂಗವೀನಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಮಿತಿ ಪಞ್ಚಾರವಿನ್ದಾನಿ ಯಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ಸಮಾಸಃ, ಏವಮಗ್ರೇಽಪಿ ಕಾರ್ಯಃ| ಏತದ್ಘೃತಂ ನಷ್ಟಶುಕ್ರಾದಿಭಿರ್ನಿಷೇವಿತವ್ಯಮ್, ಏತನ್ನಿಷೇವಣೇ ನೈತಾನೇ ಸ್ಯುರಿತ್ಯರ್ಥಃ|

Adhikarana catuShkuvalayaM rasAyanam medhyam (49) · Śloka 49

ಯನ್ನಾಲಕನ್ದದಲಕೇಸರವದ್ವಿಪಕ್ವಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಸ್ಯ ತದಪಿ ಪ್ರಥಿತಂ ದ್ವಿತೀಯಮ್| ಸರ್ಪಿಶ್ಚತುಷ್ಕುವಲಯಂ ಸಹರಿಣ್ಯಪತ್ರಂ ಮೇಧ್ಯಂ ಗವಾಮಪಿ ಭವೇತ್ ಕಿಮು ಮಾನುಷಾಣಾಮ್||೪೯||

ಸ೦-ಯದ್ಘೃತಂ ನೀಲೋತ್ಪಲಸ್ಯ ನಾಲಾದಿಮತ್ ಕಾಞ್ಚನಶಕಲಾನ್ವಿತಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ವಿಪಕ್ವಂ ತದಪಿ ಚತುಷ್ಕುವಲಯಂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮ್| ಗವಾಮಪಿಜಡಾನಾಮಪಿ, ಏತನ್ಮೇಧ್ಯಮ್| ಕಿಂ ಪುನರ್ಮಾನುಷಾಣಾಮ್ ? ತೇಷಾಂ ಸಮೇಧಾನಾಮತಿಶಯೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ವಸನ್ತತಿಲಕೇ ವೃತ್ತೇ|

Adhikarana brAhmyAdi rasAyanamkuShThAdinGnam (50-53) · Śloka 53

ಬ್ರಾಹ್ಮೀವಚಾಸೈನ್ಧವಶಙ್ಖಪುಷ್ಪೀ- ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಬ್ರಹ್ಮಸುವರ್ಚಲೈನ್ದ್ರ್ಯಃ| ವೈದೇಹಿಕಾ ಚ ತ್ರಿಯವಾಃ ಪೃಥಕ್ಸ್ಯು- ರ್ಯವೌ ಸುವರ್ಣಸ್ಯ ತಿಲೋ ವಿಷಸ್ಯ||೫೦|| ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚ ಪಲಮೇಕತ ಏತ- ದ್ಯೋಜಯೇತ್ಪರಿಣತೇ ಚ ಘೃತಾಢ್ಯಮ್| ಭೋಜನಂ ಸಮಧು ವತ್ಸರಮೇವಂ ಶೀಲಯನ್ನಧಿಕಧೀಸ್ಮೃತಿಮೇಧಃ||೫೧|| ಅತಿಕ್ರಾನ್ತಜರಾವ್ಯಾಧಿತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯಶ್ರಮಕ್ಲಮಃ| ಜೀವತ್ಯಬ್ದಶತಂ ಪೂರ್ಣಂ ಶ್ರೀತೇಜಃಕಾನ್ತಿದೀಪ್ತಿಮಾನ್||೫೨|| ವಿಶೇಷತಃ ಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಗುಲ್ಮ ವಿಷಜವರೋನ್ಮಾದಗರೋದರಾಣಿ| ಅಥರ್ವಮನ್ತ್ರಾದಿಕೃತಾಶ್ಚ ಕೃತ್ಯಾಃ ಶಾಮ್ಯನ್ತ್ಯನೇನಾತಿಬಲಾಶ್ಚ ವಾತಾಃ||೫೩||

ಸ೦-ಬ್ರಾಮ್ಹ್ಯಾದಯಸ್ತ್ರಿಯವಪ್ರಮಾಣಾಃ ಪೃಥಕ್ ಸ್ಯುಃ| ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕಃಪತ್ತೂರಃ| ಸುವರ್ಣಸ್ಯ ಯವೌ ದ್ಬೌ| ತಿಲ ಏಕೋ ವಿಷಸ್ಯ| ಘೃತಸ್ಯ ಚ ಪಲಮ್| ಏತದೇಕತೋ ಯೋಜಯೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಭೇಷಜೇ ಬಹುಘೃತಂ ಭೋಜನಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಏವಂ ವರ್ಷಂ ಶೀಲಯನ್ ವಿಪುಲಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಕಃ ಸ್ಯಾತ್| ಉಪಜಾತಿಸ್ವಾಗತೇ ವೃತ್ತೇ| ಜರಾದಿರಹಿತಃ ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷ್ಯಾದಿಕೋ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವತಿ| ವಿಶೇಷೇಣ ಕುಷ್ಠಾದಯೋಽನೇನ ಶಾಮ್ಯನ್ತಿ, ಅತಿಬಲಾ ವಾತಾಶ್ಚ| ಉಪಜಾತಿಃ|

Adhikarana nAdabalArasAyanam (54-55) · Śloka 55

ಶರನ್ಮುಖೇ ನಾಗಬಲಾಂ ಪುಷ್ಯಯೋಗೇ ಸಮುದ್ಧರೇತ್| ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ತತೋ ಮೂಲಾಚ್ಚೂರ್ಣಿತಾತ್ಪಯಸಾ ಪಿಬೇತ್||೫೪|| ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವ ಕ್ಷೀರವೃತ್ತಿರನನ್ನಭುಕ್| ಏವಂ ವರ್ಷಪ್ರಯೋಗೇಣ ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತಂ ಬಲೀ||೫೫||

ಸ೦-ಶರದಾದೌ ಪುಷ್ಯನಕ್ಷತ್ರೇ ನಾಗಬಲಾಮೂಲಂ ಸಮುದ್ಧರೇತ್| ತಸ್ಮಾನ್ಮೂಲಾಚ್ಚೂರ್ಣಿತಾದಕ್ಷಮಾತ್ರಂ-ಕರ್ಷಮಾತ್ರಂ, ದುಗ್ಧೇನ ಪಿಬೇತ್, ಮಾಕ್ಷಿಕಾಜ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್, ಕ್ಷೀರವರ್ತನೋಽನನ್ನಾಶೀ| ಏವಂ ವರ್ಷಪ್ರಯೋಗೇಣ ಬಲವಾನ್ ಸನ್ ವರ್ಷಶತಂ ಜೀವೇತ್|

Adhikarana gokShurakarasAyanam (56-57) · Śloka 57

ಫಲೋನ್ಮುಖೋ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ ಸಮೂಲ- ಶ್ಛಾಯಾವಿಶುಷ್ಕಃ ಸುವಿಚೂರ್ಣಿತಾಙ್ಗಃ| ಸುಭವಿತಃ ಸ್ವೇನ ರಸೇನ ತಸ್ಮಾ- ನ್ಮಾತ್ರಾಂ ಪರಾಂ ಪ್ರಾಸೃತಿಕೀಂ ಪಿವೇದ್ಯಃ||೫೬|| ಕ್ಷೀರೇಣ ತೇನೈವ ಚ ಶಾಲಿಮಶ್ನನ್ ಜೀರ್ಣೇ ಭವೇತ್ಸ ದ್ವಿತುಲೋಪಯೋಗಾತ್| ಶಕ್ತಃ ಸುರೂಪಃ ಸುಭಗಃ ಶತಾಯುಃ ಕಾಮೀ ಕುಕುದ್ಮಾನಿವ ಗೋಕುಲಸ್ಥಃ||೫೭||

ಸ೦-ಗೋಕ್ಷುರಕಃ ಫಲಾಭಿಮುಖೋ ಮೂಲಯುತಶ್ಛಾಯಾವಿಶುಷ್ಕಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಿತಃ ಸ್ವರಸೇನ ಸುಭಾಬಿತಃ| ತಸ್ಮಾತ್-ಗೋಕ್ಷುರಕಾತ್, ಮಾತ್ರಾಂ ಪ್ರಾಸೃತಿಕೀಂ ಪರಾಂ ಯಃ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಬೇತ್, ಪರಿಣತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದುಗ್ಧೇನೈವ ಚ ಶಾಲೀನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್, ಸ ಪುರುಷಃ ಪಲಶತದ್ವಯೋಪಯೋಗಾತ್ ಶಕ್ತ್ಯಾದಿಗುಣಃ ಸ್ಯಾತ್| ಉಪಜಾತೀನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತೇ|

Adhikarana vArAhIkandarasAyanAni (58-59) · Śloka 59

ವಾರಾಹೀಕನ್ದಮಾಱ್ದ್ರಾದ್ರಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಕ್ಷೀರಪಃ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಸಂ ನಿರನ್ನೋ ಮಾಸಂ ಚ ಕ್ಷೀರಾನ್ನಾದೋ ಜರಾಂ ಜಯೇತ್||೫೮|| ತತ್ಕನ್ದಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸ್ವರಸೇನ ಸುಭಾವಿತಮ್| ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಪ್ಲುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ತತ್ಪಕ್ವಂ ವಾ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್||೫೯||

ಸ೦-ವಾರಾಹ್ಯಾಃ-ವೃದ್ಧದಾರಕಸ್ಯ, ಮೂಲಮತ್ಯಾರ್ದ್ರಂ ದುಗ್ಧೇನ ಮಾಸಂ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇಽಪಿ ಕ್ಷೀರಪೋ ನಿರನ್ನಃ ಸ್ಯಾತ್| ಅಪರಂ ಚ ಮಾಸಂ ಕ್ಷೀರಾನ್ನಾಶೀ ಸನ್ ಜರಾಂ ಜಯತಿ| ಸಂ-ತಸ್ಯಾಃ-ವಾರಾಹ್ಯಾಃ, ಮೂಲಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸ್ವರಸೇನ ಸುಷ್ಠು ಭಾವಿತಂ ಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕಾಪ್ಲುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತೇನ ವಾ ಮೂಲಕಲ್ಕೇನ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್|

Adhikarana vidAryAdirasAyanAni (60-61) · Śloka 61

ತದ್ವದ್ವಿದಾರ್ಯತಿಬಲಾಬಲಾಮಧುಕವಾಯಸೀಃ| ಶ್ರೇಯಸೀಶ್ರೇಯಸೀಯುಕ್ತಾಪಥ್ಯಾಧಾತ್ರೀಸ್ಥಿರಾಮೃತಾಃ||೬೦|| ಮಣ್ಡೂಕೀಶಙ್ಖಕುಸುಮಾವಾಜಿಗನ್ಧಾಶತಾವರೀಃ| ಉಪಯುಞ್ಜೀತ ಮೇಧಾಧೀವಯಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಬಲಪ್ರದಾಃ||೬೧||

ಸ೦-ವಿದಾರ್ಯಾದೀಂಶ್ಚ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ತದ್ವತ್-ವೃದ್ಧದಾರಕವತ್ ಸರ್ಪಿರ್ದುಗ್ಧ(ರ್ಮಧು)ಯುತಾನ್, ಮೇಧಾದ್ಯಾವಹಾನುಪಯುಞ್ಜೀತ| ತತಶ್ಚೋಪಯುಕ್ತಾ ವಯಃಸ್ಥೈರ್ಯಾದಿಪ್ರದಾಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana citrakarasAyanam (62-65) · Śloka 65

ಯಥಾಸ್ವಂ ಚಿತ್ರಕಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಪೀತಸಿತಾಸಿತೈಃ| ಯಥೋತ್ತರಂ ಸ ಗುಣವಾನ್ ವಿಧಿನಾ ಚ ರಸಾಯನಮ್||೬೨|| ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ತತೋ ಮೂಲಂ ಮಾಸಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಲಿಹನ್| ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಪಿಬನ್ ವಾ ಪಯಸಾ ಯತಿಃ||೬೩|| ಅಮ್ಭಸಾ ವಾ ಹಿತಾನ್ನಾಶೀ ಶತಂ ಜೀವತಿ ನೀರುಜಃ| ಮೇಧಾವೀ ಬಲವಾನ್ ಕಾನ್ತೋ ವಪುಷ್ಮಾನ್ ದೀಪ್ತಪಾವಕಃ||೬೪|| ತೈಲೇನ ಲೀಢೋ ಮಾಸೇನ ವಾತಾನ್ ಹನ್ತಿ ಸುದುಸ್ತರಾನ್| ಮೂತ್ರೇಣ ಶ್ವಿತ್ರಕುಷ್ಠಾನಿ ಪೀತಸ್ತಕ್ರೇಣ ಪಾಯುಜಾನ್||೬೫||

ಸ೦-ಚಿತ್ರಕೋ ಯಥಾಯೋಗಂ ಪುಷ್ಪೈಃ ಪೀತೈಃ ಶುಕ್ಲೈಃ ಕೃಷ್ಣೈಶ್ಚ ಯಥೋತ್ತರಂ ಗುಣವಾನ್ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ವಿಧಿನಾ ಚ ಪ್ರಯುಕ್ತೋ ರಸಾಯನಂ ಸ್ಯಾತ್| ಸಂ-ತಸ್ಮಾಚ್ಚಿತ್ರಕಾತ್ ಮೂಲಂ ಛಾಯಾಶುಷ್ಕಂ ಮಾಸಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಘೃತೇನ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಪಯಸಾ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಪಿಬೇತ್| ಪಾನೀಯೇನ ವಾ ಹಿತಾನ್ನಭೋಜನಃ ಸನ್ ಪಿಬೇತ್| ಸುಖೀ ಮೇಧಾವಾನ್ ಬಲವಾನ್ ರಮಣೀಯೋ ವಪುಷ್ಮಾನ್ ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಃ ಸಮಾಃ ಶತಂ ಜೀವತಿ| ಸಂ-ತೈಲೇನ ಲೀಢಶ್ಚಿತ್ರಕೋ ಮಾಸೇನ ದಾರುಣಾನ್ ವಾತಾನ್ ಜಯತಿ| ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪೀತಃ ಶ್ವಿತ್ರಕುಷ್ಠಾನಿ ಹನ್ತಿ| ತಕ್ರೇಣ ಪೀತೋಽರ್ಶಾಂಸಿ ಜಯೇತ್|

Adhikarana BallAtakasahasrarasAyanam (66-71) · Śloka 71

ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಪುಷ್ಟಾನಿ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಹೇಮನ್ತೇ ಸ್ವಾದುಸ್ನಿಗ್ಧಹಿಮೈರ್ವಪುಃ||೬೬|| ಸಂಸ್ಕೃತ್ಯ ತಾನ್ಯಷ್ಟಗುಣೇ ಸಲಿಲೇಽಷ್ಟೌ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಅಷ್ಟಾಂಶಶಿಷ್ಟಂ ತತ್ಕ್ವಾಥಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಶೀತಲಂ ಪಿಬೇತ್||೬೭|| ವರ್ಧಯೇತ್ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಚಾನು ತತ್ರೈಕೈಕಮರುಷ್ಕರಮ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರತ್ರಯಂ ಯಾವತ್ ತ್ರೀಣಿ ತ್ರೀಣಿ ತತಃ ಪರಮ್||೬೮|| ಆಚತ್ವಾರಿಂಶತಸ್ತಾನಿ ಹ್ರಾಸಯೇದ್ದ್ವೃದ್ಧಿವತ್ತತಃ| ಸಹಸ್ರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ ಸಪ್ತಾಹೈರಿತಿ ಸಪ್ತಭಿಃ||೬೯|| ಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ ಘೃತಕ್ಷೀರಶಾಲಿಷಷ್ಟೀಕಭೋಜನಃ| ತದ್ವತ್ತ್ರಿಗುಣಿತಂ ಕಾಲಂ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇಽಪಿ ಚಾಚರೇತ್||೭೦|| ಆಶೇಷೋ ಲಭತೇಽಪೂರ್ವಾ ವಹ್ನೇರ್ದೀಪ್ತಿಂ ವಿಶೇಷತಃ| ಪ್ರಮೇಹಕೃಮಿಕುಷ್ಠಾರ್ಶೋಮೇದೋದೋಷವಿವರ್ಜಿತಃ||೭೧||

ಸ೦-ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಸುನಿಷ್ಪನ್ನಾನಿ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಧಾನ್ಯರಾಶೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಹೇಮನ್ತೇ ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಲೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತಶರೀರಸ್ತಾನ್ಯಷ್ಟಾವಷ್ಟಗುಣೇ ಜಲೇ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತತ್ಕ್ವಾಥಮಷ್ಟಾಂಶಶೇಷಂ ಕ್ಷೀರಸಹಿತಂ ಶೀತಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಶ್ಚಾತ್ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರತಿದಿನಂ ಚೈಕೈಕಂ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ವರ್ಧಯೇತ್-ಅಧಿಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಪ್ತರಾತ್ರತ್ರಯಂ ಯಾವತ್| ಸಪ್ತರಾತ್ರತ್ರಯಾತ್ ಪರತಸ್ತ್ರೀಣಿ ತ್ರೀಣ್ಯರುಷ್ಕರಾಣಿ ಚತ್ವಾರಿಂಶತಂ ಯಾವದ್ವರ್ಧಯೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ತಾನಿ-ಅರುಷ್ಕರಾಣಿ, ವೃದ್ಧಿವದ್ಧ್ರಾಸಯೇತ್| ಇತಿ-ಏವಂ, ಸಪ್ತಭಿಃ ಸಪ್ತಾಹೈಃ ಸಹಸ್ರಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ ಪುರುಷೋ ಘೃತಕ್ಷೀರಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಭೋಜನಃ| ತಥೈವ ಚ ಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗಾನ್ತ ಏಕವಿಂಶತಿಸಪ್ತಾಹಾನ್ ಘೃತಕ್ಷೀರಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಭೋಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಏವಂ ಕೃತಭಲ್ಲಾತಕಪ್ರಯೋಗೋಽಪೂರ್ವಾಃ-ಅಭಿಲಷಿತಾ ದಯಿತಾಃ, ಆಶಿಷೋ ಲಭತೇ, ತಥಾ ವಿಶೇಷೇಣ ವಹ್ನಿಪಾಟವಮ್| ಪ್ರಮೇಹಾದಿವರ್ಜಿತಶ್ಚ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana bhallAtakasvarasarasAyanam (72-74) · Śloka 74

ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನಮರುಜೈಃ ಪೂರ್ಣಂ ಭಲ್ಲಾತಕೈರ್ವಿಜರ್ಜರಿತೈಃ| ಭೂಮಿನಿಖಾತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮೃಲ್ಲಿಪ್ತಮ್||೭೨|| ಪರಿವಾರಿತಂ ಸಮನ್ತಾತ್ಪಚೇತ್ತತೋ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿನಾ ಮೃದುನಾ| ತತ್ಸ್ವರಸೋ ಯಶ್ಚ್ಯವತೇ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ತಂ ದಿನೇಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್||೭೩|| ಅಮುಮುಪಯುಜ್ಯ ಸ್ವರಸಂ ಮಧ್ವಷ್ಟಮಭಾಗಿಕಂ ದ್ವಿಗುಣಸರ್ಪಿಃ| ಪೂರ್ವವಿಧಿಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಗುಣಾನ್ ಸ ತಾನೇವ||೭೪||

ಸ೦-ಪಿಷ್ಟಂ ಶಾಲಿಚೂರ್ಣಂ ಸ್ವೇದ್ಯತೇಽಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ಪಿಷ್ಟಸ್ವೇದನಂ,- ಭಾಣ್ಡಮ್| ತದರುಜೈಃ-ದೃಢೈಃ, ಭಲ್ಲಾತಕೈಸ್ತಥಾ ವಿಜರ್ಜರಿತೈಃ ಪೂರ್ಣಂ ಸತ್ ಕೃತಚ್ಛಿದ್ರಂ ಭೂಮಿನಿಖಾತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಕೃಷ್ಣಮೃತ್ತಿಕಯಾ ಲಿಪ್ತಮನನ್ತರಂ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿನಾ ಮೃದುನಾ ಪರಿವಾರಿತಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ಸ್ವರಸೋ ಯಸ್ತತ್ರ ಧರಾನಿಖಾತೇ ಕುಮ್ಭೇ ಪತೇತ್, ತಮನ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ಅಮುಂ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ, ಸ್ವರಸಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಷ್ಟಮಭಾಗಂ ದ್ವಿಗುಣಘೃತಂ ಪೂರ್ವವಿಧಿನಾ ಯನ್ತ್ರಿತಾತ್ಮಾ ಸನ್ನುಪಯುಜ್ಯ, ತಾನೇವ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನ್, ಗುಣಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಆರ್ಯಾಸ್ತಿಸ್ರಃ, ಮಧ್ಯಮಾಽತ್ರ ಮುಖಚಪಲಾ|

Adhikarana bhallAtakaghRutarasAyanam (75-78) · Śloka 78

ಪುಷ್ಟಾನಿ ಪಾಕೇನ ಪರಿಚ್ಯುತಾನಿ ಭಲ್ಲಾತಕಾನ್ಯಾಢಕಸಮ್ಮಿತಾನಿ| ಘೃಷ್ಟ್ವೇಷ್ಟಿಕಾಚೂರ್ಣಕಣೈರ್ಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಸಂಶೋಷ್ಯ ಚ ಮಾರುತೇನ||೭೫|| ಜರ್ಜರಾಣಿ ವಿಪಚೇಜ್ಜಲಕುಮ್ಭೇ ಪಾದಶೇಷಧೃತಗಾಲಿತಶೀತಮ್| ತದ್ರಸಂ ಪುನರಪಿ ಶ್ರಪಯೇತ ಕ್ಷೀರಕುಮ್ಭಸಹಿತಂ ಚರಣಸ್ಥೇ||೭೬|| ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ವಂ ತತ್ರ ತುಲ್ಯಪ್ರಮಾಣಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ಸ್ವೇಚ್ಛಂ ಶರ್ಕರಾಯಾ ರಜೋಭಿಃ| ಏಕೀಭೂತಂ ತತ್ಖಜಕ್ಷೋಭಣೇನ ಸ್ಥಾಪ್ಯಂ ಧಾನ್ಯೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸುಗುಪ್ತಮ್||೭೭|| ತಮಮೃತರಸಪಾಕಂ ಯಃ ಪ್ರಗೇ ಪ್ರಾಶಮಶ್ನನ್ ಅನು ಪಿಬತಿ ಯಥೇಷ್ಟಂ ವಾರಿ ದುಗ್ಧಂ ರಸಂ ವಾ| ಸ್ಮೃತಿಮತಿಬಲಮೇಧಾಸತ್ತ್ವಸಾರೈರುಪೇತಃ ಕನಕನಿಚಯಗೌರಃ ಸೋಽಶ್ನುತೇ ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ||೭೮||

ಸ೦-ಸುನಿಷ್ಪನ್ನಾನಿ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ಪಾಕೇನ ಪರಿಚ್ಯುತಾನ್ಯಾಢಕಸಮ್ಮಿತಾನಿ ಇಷ್ಟಿಕಾಚೂರ್ಣಕಣೈರ್ಘೃಷ್ಟಾನಿ ಜಲೇನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ, ಮಾರುತೇನ ಸಂಶೋಷ್ಯ-ನ ತ್ವಾತಪೇ, ತತೋ ಜರ್ಜರಾಣಿ ಜಲದ್ರೋಣೇ ವಿಪಚೇತ್| ಪಾದಶೇಷಧೃತಗಾಲಿತಂ ಶೀತಂ ಚ ತದ್ರಸಂ ಪುನರಪಿ ಕ್ಷೀರದ್ರೋಣಸಹಿತಂ ಪಚೇತ್| [ತತ್ರ-] ತಸ್ಮಿನ್ ಪಾದಶೇಷಸ್ಥೇ, ತುಲ್ಯಪ್ರಮಾಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಕ್ವಂ ಶರ್ಕರಾಚೂರ್ಣೇನ ಯುತಂ ಯಥೇಚ್ಛಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾದಿವಶಾದ್ಯುಞ್ಜೀತ| ತಚ್ಚ ಖಜಲೋಡನೇನೈಕೀಭೂತಂ ಧಾನ್ಯಮಧ್ಯೇ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಸುಗುಪ್ತಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮ್| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾಸ್ವಾಗತಾಶಾಲಿನ್ಯೋ ವೃತ್ತಾನಿ| ತಮಮೃತರಸತುಲ್ಯಪಾಕಂ ಯಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಪ್ರಾಶಂ-ಲೇಹಂ, ಭಕ್ಷಯನ್ ಪಶ್ಚಾದ್ಯಥೇಷ್ಟಂ ಜಲಂ ಕ್ಷೀರಂ ಮಾಂಸರಸಂ ವಾ ಪಿಬತಿ, ಸ ಸ್ಮೃತ್ಯಾದಿಯುತಃ ಸುವರ್ಣೌಘಗೌರೋ ದೀರ್ಘಮಾಯುಃ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ಮಾಲಿನೀ|

Adhikarana bhallAtakasiddhatailaM kuShThaghnam (79) · Śloka 79

ದ್ರೋಣೇಽಂಭಸೋ ವ್ರಣಕೃತಾಂ ತ್ರಿಶತಾದ್ವಿಪಕ್ವಾತ್ ಕ್ವಾಥಾಢಕೇ ಪಲಸಮೈಸ್ತಿಲತೈಲಪಾತ್ರಮ್| ತಿಕ್ತಾವಿಷಾದ್ವಯವರಾಗಿರಿಜನ್ಮತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪರಂ ನಿಖಿಲಕುಷ್ಠನಿಬರ್ಹಣಾಯ||೭೯||

ಸ೦-ಜಲದ್ರೋಣೇ ವ್ರಣಕೃತಾಂ ಭಲ್ಲಾತಕಾನಾಂ ಶತತ್ರಯಾದ್ವಿಪಕ್ವಾತ್ ಕ್ವಾಥಸ್ಯಾಢಕೇಽವಶಿಷ್ಟೇ ತಿಲತೈಲಾಢಕಂ ತಿಕ್ತಾದಿಭಿಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಪಕ್ವಂ ನಿಃಶೇಷಕುಷ್ಠನಿಷೂದನಾಯ ಪರಂ-ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್| ವಸನ್ತತಿಲಕಮ್|

Adhikarana bhallAtako AmalakashuktyAdibhirAyuShkaraH (80) · Śloka 80

ಸಹಾಮಲಕಶುಕ್ತಿಭಿರ್ದಧಿಸರೇಣ ತೈಲೇನ ವಾ ಗುಡೇನ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನ ಯವಸಕ್ತುಭಿರ್ವಾ ಸಹ| ತಿಲೇನ ಸಹ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಪಲಲೇನ ಸೂಪೇನ ವಾ ವಪುಷ್ಕರಮರುಷ್ಕರಂ ಪರಮಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಕರಮ್||೮೦||

ಸ೦-ಆಮಲಕತ್ವಗಾದಿಭಿರೇಕಾದಶಭಿಃ ಸಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಭಲ್ಲಾತಕಮುಪಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಶಸ್ತಶರೀರಕರಣಕಾರಣಮ್| ತಥಾ ಪರಂ-ಅತಿಶಯೇನ, ಮೇಧ್ಯಮಾಯುಷ್ಪ್ರದಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್| ಪೃಥ್ವೀವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana bhallAtako yathAvidhiprayukto~amRutakalpaH (81) · Śloka 81

ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಪಾಕೀನ್ಯಗ್ನಿಸಮಾನಿ ಚ| ಭವನ್ತ್ಯಮೃತಕಲ್ಪಾನಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಯಥಾವಿಧಿ||೮೧||

ಸ೦-ಭಲ್ಲಾತಕಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾನಿ ಸುನಿಷ್ಪನ್ನಾನಿ ದಹನತುಲ್ಯಾನಿ ತಾನಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಪ್ರಯುಕ್ತಾನ್ಯಮೃತತುಲ್ಯಾನಿ ಭವನ್ತಿ|

Adhikarana bhallAtakasya kaphajarogAdinAshatve prashaMsA (82) · Śloka 82

ಕಫಜೋ ನ ಸ ರೋಗೋಽಸ್ತಿ ನ ವಿಬನ್ಧೋಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚನ| ಯಂ ನ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ಹನ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಮಗ್ನಿಬಲಪ್ರದಮ್||೮೨||

ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ಥೋ ರೋಗಃ ಸ ನಾಸ್ತಿ, ವಿಬನ್ಧಶ್ಚ ಸ ಕಶ್ಚಿದಪಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ, ಯಂ-ರೋಗಂ ವಿಬನ್ಧಂ ವಾ, ಭಲ್ಲಾತಕಂ ದ್ರುತತರಂ ಪಟುತರದಹನಕರಂ ನ ಹನ್ಯಾತ್|

Adhikarana BllAkasya vAtArapavidhAne~api kulatthAdi varjanam (83) · Śloka 83

ವಾತಾತಪವಿಧಾನೇಽಪಿ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿವರ್ಜಯೇತ್| ಕುಲತ್ಥದಧಿಶುಕ್ತಾನಿ ತೈಲಾಭ್ಯಙ್ಗಾಗ್ನಿಸೇವನಮ್||೮೩||

ಸ೦-ವಾತಾತಪವಿಧಾವಪಿ ಭಲ್ಲಾತಕಸ್ಯ ಕುಲತ್ಥಾದೀನಿ ವಿಶೇಷೇಣ ವರ್ಜಯೇತ್|

Adhikarana tuvarakatailaM kuShThaghnam (84-91) · Śloka 91

ವೃಕ್ಷಾಸ್ತುವರಕಾ ನಾಮ ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಣವತೀರಜಾಃ| ವೀಚೀತರಙ್ಗವಿಕ್ಷೋಭಮಾರುತೋದ್ಧೂತಪಲ್ಲವಾಃ||೮೪|| ತೇಭ್ಯಃ ಫಲಾನ್ಯಾದದೀತ ಸುಪಕ್ವಾನ್ಯಮ್ಬುದಾಗಮೇ| ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಫಲೇಭ್ಯಶ್ಚಾದಾಯ ಶೋಷಯಿತ್ವಾಽವಚೂರ್ಣ್ಯ ಚ||೮೫|| ತಿಲವತ್ ಪೀಡಯೇದ್ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ, ಕ್ವಾಥಯೇದ್ವಾ ಕುಸುಮ್ಭವತ್| ತತ್ತೈಲಂ ಸಮ್ಭೃತಂ ಭೂಯಃ ಪಚೇದಾಸಲಿಲಕ್ಷಯಾತ್||೮೬|| ಅವತಾರ್ಯ ಕರೀಷೇ ಚ ಪಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ಹೃತಮಲಃ ಪಕ್ಷಾದುದ್ಧೃತ್ಯ ತತ್ತತಃ||೮೭|| ಚತುರ್ಥಭಕ್ತಾನ್ತರಿತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಾಣಿತಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಪೂತಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ದಿವಸೇ ಶುಭೇ||೮೮|| "ಮಜ್ಜಸಾರ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ ಧಾತೂನ್ ವಿಶೋಧಯ| ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಸ್ತ್ವಾಮಾಜ್ಞಾಪಯತೇಽಚ್ಯುತಃ||೮೯|| ತೇನಾಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಾಚ್ಚ ದೋಷಾ ಯಾನ್ತ್ಯಸಕೃತ್ತತಃ| ಸಾಯಮಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಶೀತಲಾಂ ಪಿಬೇತ್||೯೦|| ಪಞ್ಚಾಹಾನಿ ಪಿಬೇತ್ತೈಲಮಿತ್ಥಂ ವರ್ಜ್ಯಾನ್ ವಿವರ್ಜಯನ್| ಪಕ್ಷಂ ಮುದ್ಗರಸಾನ್ನಾಶೀ ಸರ್ವಕುಷ್ಠೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ||೯೧||

ಸ೦-ತುವರಸಂಜ್ಞಾ ವೃಕ್ಷಾಸ್ತುವರಕಾಃ ಪಶ್ಚಿಮಸಮುದ್ರತಟೋದ್ಭೂತಾಃ| ವೀಚೀತ್ಯಾದಿನಾ ವಿಶೇಷಣೇನ ತೋಯನಿಧಿನಿಕಟತರತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾದಯತಿ| ತೇಭ್ಯೋ ವೃಕ್ಷೇಭ್ಯೋ ಜಲದಾಗಮೇ ಸುಪಕ್ವಾನಿ ಫಲಾನಿ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ಫಲೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಮಜ್ಜ್ಞೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶೋಷಯಿತ್ವಾ ಸುಷ್ಠು ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಚ ತಿಲವದ್ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಪೀಡಯೇತ್| ಕುಸುಮ್ಭವದ್ವಾ ಕ್ವಾಥಯೇತ್ಜ್| ತಚ್ಚ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್ತೋಯಕ್ಷಯಂ ಯಾವತ್| ಪಕ್ವಂ ಚಾವರ್ತಾಯ ಕರೀಷೇ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಯನ್ತ್ರಪೀಡಿತಂ ತು ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ನಿಸ್ತೋಯಂ ತೈಲಂ ತದಕ್ವಥಿತಮೇವ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತತಃ-ಪಕ್ಷಾದನನ್ತರಂ, ತೈಲಮುದ್ದ್ಧೃತ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನೋ ಹೃತದೋಷೋ ಮನ್ತ್ರೇಣಾನೇನ ಮಜ್ಜಸಾರೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪವಿತ್ರಿತಸ್ಯ ತೈಲಸ್ಯ ಶುಭದಿವಸೇ ಚತುರ್ಥೇನ ಭಕ್ತೇನಾನ್ತರಿತೋಽಹರ್ಮುಖೇ ಕರ್ಷಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ತೈಲೇನಾಸ್ಯ ಪುಂಸ ಊರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನರ್ದೋಷಾ ಯಾನ್ತಿ| ಅನನ್ತರಮಪರಾಹ್ಣೇಽಸ್ನೇಹಲವಣಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಶಿಶಿರಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಇತ್ಥಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ, ಪರಿಹಾರ್ಯಾನ್ ಪರಿಹರನ್ ಪಞ್ಚ ದಿವಸಾನಿ ತೈಲಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಕ್ಷಂ ಮುದ್ಗರಸಾನ್ನಭೋಜನಃ ಸರ್ವಕುಷ್ಠೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ|

Adhikarana tuvarakatailaM khadirakvAthasiddhaM kuShThaghnam (92-93) · Śloka 93

ತದೇವ ಖದಿರಕ್ವಾಥೇ ತ್ರಿಗುಣೇ ಸಾಧು ಸಾಧಿತಮ್| ನಿಹಿತಂ ಪೂರ್ವವತ್ಪಕ್ಷಂ ಪಿಬೇನ್ಮಾಸಂ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ||೯೨|| ತೇನಾಭ್ಯಕ್ತಶರೀರಶ್ಚ ಕುರ್ವನ್ನಾಹಾರಮೀರಿತಮ್| | ಭಿನ್ನಸ್ವರಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಂ ಶೀರ್ಣಾಙ್ಗಂ ಕೃಮಿಭಕ್ಷಿತಮ್| ] ಅನೇನಾಶು ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಸಾಧಯೇತ್ಕುಷ್ಠಿನಂ ನರಮ್||೯೩||

ಸ೦-ತದೇವ-ತುವರಾಸ್ಥಿತೈಲಂ, ಖದಿರಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರಿಗುಣೇನ ಸಮ್ಯಕ್ಪಕ್ವಂ ಪೂರ್ವವತ್-ಕರೀಷೇ ಪಕ್ಷಂ ನಿಹಿತಂ, ಮಾಸಂ ಸುಯನ್ತ್ರಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ತೇನ ಚ ತೈಲೇನಾಭ್ಯಕ್ತಶರೀರೋ ಭೋಜನಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಮುದ್ಗರಸಾನ್ನಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಏತೇನ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಶೀಘ್ರಂ ಕುಷ್ಠವನ್ತಂ ಪುರುಷಮುಪಕ್ರಮೇತ್|

Adhikarana tuvarakatailaM sarpirmadhuyutaM dvishatAyuShkaram (94) · Śloka 94

ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಯುತಂ ಪೀತಂ ತದೇವ ಖದಿರಾದ್ವಿನಾ| ಪಕ್ಷಂ ಮಾಂಸರಸಾಹಾರಂ ಕರೋತಿ ದ್ವಿಶತಾಯುಷಮ್||೯೪||

ಸ೦-ತದೇವ-ತುವರಾಸ್ಥಿತೈಲಂ, ಖದಿರಮನ್ತರೇಣ ಘೃತಮಧುಯುತಂ ಪಕ್ಷಂ ಪೀತಂ ಸನ್ಮಾಂಸರಸಾಹಾರಂ ನರಂ ದ್ವಿಶತಾಯುಷಂ ವಿಧತ್ತೇ|೦

Adhikarana tuvarakatailaM nasyopayojitaM trishatAyuShkaram (95) · Śloka 95

ತದೇವ ನಸ್ಯೇ ಪಞ್ಚಾಶದ್ದಿವಸಾನುಪಯೋಜಿತಮ್| | ವಲೀಪಲಿತನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸ್ಥಿರಸ್ಮೃತಿಕಚದ್ವಿಜಮ್| ] ವಪುಷ್ಮತಂ ಶ್ರುತಧರಂ ಕರೋತಿ ತ್ರಿಶತಾಯುಷಮ್||೯೫||

ಸ೦-ತದೇವ ತೈಲಂ ನಸ್ಯೇ ಪಞ್ಚಾಶದ್ವಾಸರಾನ್ ಸೇವಿತಂ ವರಶರೀರಂ ಶ್ರುತಧರಂ ತ್ರಿವರ್ಷಶತಾಯುಷಂ ಪುರುಷಂ ಕರೋತಿ|

Adhikarana pippalIrasAyanam (96) · Śloka 96

ಪಞ್ಚಾಷ್ಟೌ ಸಪ್ತ ದಶ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಮಧುಸರ್ಪಿಷಾ| ರಸಾಯನಗುಣಾನ್ವೇಷೀ ಸಮಾಮೇಕಾಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೯೬||

ಸ೦-ಪಞ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀರಥವಾ ಸಪ್ತಾಷ್ಟೌ ವಾ ದಶ ವಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ರಸಾಯನಗುಣಮಭಿಲಷ್ಯ ವರ್ಷಮೇಕಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana anyaM pippalI rasAyanam (97-98) · Śloka 98

ತಿಸ್ರಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತು ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ಭುಕ್ತ್ವಾಽಗ್ರೇ ಭೋಜನಸ್ಯ ಚ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಿಂಶುಕಕ್ಷಾರಭಾವಿತಾ ಘೃತಭರ್ಜಿತಾಃ||೯೭|| ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಮಧುಸಮ್ಮಿಶ್ರಾ ರಸಾಯನಗುಣೈಷಿಣಾ| |೯೮|

ಸ೦-ಪಲಾಶಕ್ಷಾರಭಾವಿತಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಸರ್ಪಿಷಾ ಭರ್ಜಿತಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್ವಿತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ, ತಿಸ್ರೋ ಭುಕ್ತ್ವಾ, ತಿಸ್ರೋ ಭೋಜನಸ್ಯಾಗ್ರೇ, ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ ರಸಾಯನಗುಣಂ ಕಾಮಯಮಾನೇನ|

Adhikarana vardhamAnapippalIsahasram (98-1) · Śloka 1

| ಕ್ರಮವೃದ್ಧ್ಯಾ ದಶಾಹಾನಿ ದಶಪೈಪ್ಪಲಿಕಂ ದಿನಮ್||೯೮|| ವರ್ಧಯೇತ್ಪಯಸಾ ಸಾರ್ಧಂ ತಥೈವಾಪನಯೇತ್ಪುನಃ| ಜೀರ್ಣೌಷಧಶ್ಚ ಭುಞ್ಜೀತ ಷಷ್ಟಿಕಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಾ||೯೯|| ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗೋಽಯಂ ರಸಾಯನಮ್| ಪಿಷ್ಟಾಸ್ತಾ ಬಲಿಭಿಃ ಪೇಯಾಃ ಶೃತಾ ಮಧ್ಯಬಲೈರ್ನರೈಃ||೧೦೦|| | ಶೀತೀಕೃತಾ ಹೀನಬಲೈರ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಾಮಯಾನ್ ಪ್ರತಿ| ]||೧||

ಸ೦-ದಶ ದಿನಾನಿ ದಶಪೈಪ್ಪಲಿಕಂ ದಿನಂ ಕ್ರಮವೃದ್ದ್ಯಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ಯೋಜಯೇತ್, ವರ್ಧಮಾನಾ ದಶ ಪಿಪ್ಪಲೀಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥೈವ ದಶಪೈಪ್ಪಲಿಕಂ ದಿನಂ ಪಯಸಾ ಸಹಾಪನಯೇತ್| ಪರಿಣತಭೇಷಜಶ್ಚ ಷಷ್ಟಿಕಂ ದುಗ್ಧಘೃತೇನಾದ್ಯಾತ್| ಅಯಂ-ಏವಂಪ್ರಕಾರಃ, ಸಹಸ್ರಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಪ್ರಯೋಗೋ ರಸಾಯನಂ ಸ್ಯಾತ್| ತಾಃ-ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ, ಪಿಷ್ಟಾಃ ಸತ್ಯೋ ಬಲವದ್ಭಿರ್ನರೈಃ ಪಾತವ್ಯಾಃ, ಮಧ್ಯಬಲೈರ್ನರೈಃ ಕ್ವಥಿತಾಃ ಪೇಯಾಃ|

Adhikarana vardhamAnapippalIsahasradvayam (101) · Śloka 101

ತದ್ವಚ್ಚ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| |೧೦೧|

ಸ೦-ತದ್ವಚ್ಚೇತಿ ಅನೇನೈವ ಕ್ರಮೇಣ ಛಾಗಕ್ಷೀರೇಣ ಸಹ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ರೇ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|

Adhikarana eShAM pippalIprayogANAM phalam (101-102) · Śloka 102

| ಏಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಾಸಶ್ವಾಸಗಲಗ್ರಹಾನ್||೧೦೧|| ಯಕ್ಷ್ಮಮೇಹಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶಃಪಾಣ್ಡುತ್ವವಿಷಮಜ್ವರಾನ್| ಘ್ನನ್ತಿ ಶೋಫಂ ವಮಿಂ ಹಿಧ್ಮಾಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ವಾತಶೋಣಿತಮ್||೧೦೨||

ಸ೦-ಏಭಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ, ಪಿಪ್ಪಲ್ಯ ಉಪಯುಕ್ತಾಃ ಕಾಸಾದೀಂಶ್ಛೋಫಾದೀಂಶ್ಚ ಜಯನ್ತಿ|

Adhikarana lohapAtralIptapippalI prayogaH (103) · Śloka 103

ಬಿಲ್ವಾರ್ಧಮಾತ್ರೇಣ ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಂ ಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಲಿಮ್ಪೇದಯಸೋ ನಿಶಾಯಾಮ್| ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್ತತ್ಸಲಿಲಾಞ್ಜಲಿಭ್ಯಾಂ ವರ್ಷಂ ಯಥೇಷ್ಟಾಶನಪಾನಚೇಷ್ಟಃ||೧೦೩||

ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲೀಕರ್ಷದ್ವಯಮಾತ್ರೇಣ ನಿಶಾಯಾಂ ಲೋಹಪಾತ್ರಂ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ತಚ್ಚ ಜಲಾಞ್ಜಲಿಯುಗೇನ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಬೇತ್ ಸಂವತ್ಸರಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಭೋಜನಪಾನಕ್ರಿಯಃ| ಏತಚ್ಚ ರಸಾಯನಂ ಪೂರ್ವಗುಣಮ್| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾ ವ್ರತ್ತಮ್|

Adhikarana lohapAtralIptanAM shuNThacAdInAM prayogaH (104-105) · Śloka 105

ಶುಣ್ಠೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಗುಡೂಚೀ- ಯಷ್ಟೀಹರಿದ್ರಾತಿಬಲಾಬಲಾಶ್ಚ| ಮುಸ್ತಾಸುರಾಹ್ವಾಗುರುಚಿತ್ರಕಾಶ್ಚ ಸೌಗನ್ಧಿಕಂ ಪಙ್ಕಜಮುತ್ಪಲಾನಿ||೧೦೪|| ಧವಾಶ್ವಕರ್ಣಾಸನಬಾಲಪತ್ರ- ಸಾರಾಸ್ತಥಾ ಪಿಪ್ಪಲಿವತ್ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ| ಲೋಹೋಪಲಿಪ್ತಾಃ ಪೃಥಗೇವ ಜೀವೇ- ತ್ಸಮಾಃ ಶತಂ ವ್ಯಾಧಿಜರಾವಿಮುಕ್ತಃ||೧೦೫||

ಸ೦-ಶುಣ್ಠ್ಯಾದೀನ್ ಪೃಥಗೇವ ಪಿಪ್ಪಲೀರಿವ ಲೋಹೋಪಲಿಪ್ತಾನುಪಯುಜ್ಯ ವರ್ಷಶತಂ ರೋಗಜರಾರಹಿತೋ ಜೀವತಿ|

Adhikarana eShAM rasAyanAnAM dviguNaprakarShakaraH prayogaH (106) · Śloka 106

ಕ್ಷೀರಾಞ್ಜಲಿಭ್ಯಾಂ ಚ ರಸಾಯನಾನಿ ಯುಕ್ತಾನ್ಯಮೂನ್ಯಾಯಸಲೇಪನಾನಿ| ಕುರ್ವನ್ತಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಪ್ರಕರ್ಷ- ಮಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ತತಶ್ಚ||೧೦೬||

ಸ೦-ಅಮೂನಿ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ರಸಾಯನಾನಿ, ಲೋಹಲೇಪನಾನಿ ಕ್ಷೀರಾಞ್ಜಲಿಭ್ಯಾಂ-ದುಗ್ಧಪಲಾಷ್ಟಕೇನ, ಉಪಯುಕ್ತಾನಿ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಗುಣಾತಿಶಯಮಾಯುಃ ಪ್ರಕರ್ಷಂ ಚ ತತೋ ದ್ವಿಗುಣಂ ವಿದಧತಿ| ಆದ್ಯನ್ತೇ ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾಖ್ಯೇ, ಮಧ್ಯಮಂ ತೂಪಜಾತಿಃ|

Adhikarana somarAjIrasAyanam (107) · Śloka 107

ಅಸನಖದಿರಯೂಷೈರ್ಭಾವಿತಾಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಮಧುಘೃತಶಿಖಿಪಥ್ಯಾಲೋಹಚೂರ್ಣೈರುಪೇತಾಂ| ಶರದಮವಲಿಹಾನಃ ಪಾರಿಣಾಮಾನ್ ವಿಕಾರಾಂ- ಸ್ತ್ಯಜತಿ ಮಿತಹಿತಾಶೀ ತದ್ವದಾಹಾರಜಾತಾನ್||೧೦೭||

ಸ೦-ಅಸನಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಾಂ ಬಾಕುಚೀಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾದಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಾಂ ವರ್ಷಮವಿಲಹನ್ ಪಾರಿಣಾಮಾನ್-ವಯಃಪರಿಣತಿಜಾನ್, ವಿಕಾರಾನ್ ಜಹಾತಿ| ತಥಾ ಹಿತಮಿತಭೋಜನ ಆಹಾರಜಾನ್ ವಿಕಾರಾಂಸ್ತ್ಯಜತಿ| ಮಾಲಿನೀ|

Adhikarana anyaM somarAjIrasAyanam kuShThaghnam (108) · Śloka 108

ತೀವ್ರೇಣ ಕುಷ್ಠೇನ ಪರೀತಮೂರ್ತಿ- ರ್ಯಃ ಸೋಮರಾಜೀಂ ನಿಯಮೇನ ಖಾದೇತ್| ಸಂವತ್ಸರಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲದ್ವಿತೀಯಾಂ ಸ ಸೋಮರಾಜೀಂ ವಪುಷಾಽತಿಶೇತೇ||೧೦೮||

ಸ೦-ದಾರುಣೇನ ಕುಷ್ಠೇನ ವ್ಯಾಪ್ತದೇಹೋ ಯಃ ಶಶಾಙ್ಕಲೇಖಾಂ ಕೃಷ್ಣತಿಲಯುತಾಂ ನಿಯಮೇನ ವತ್ಸರಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್, ಸ ಚನ್ದ್ರಕಾನ್ತಿಂ ಶರೀರೇಣ ಜಯೇತ್| ಉಪಜಾತಿಃ|

Adhikarana anyaM somarAjIrasAyanam kuShThaghnam (109-110) · Śloka 110

ಯೇ ಸೋಮರಾಜ್ಯಾ ವಿತುಷೀಕೃತಾಯಾ- ಶ್ಚೂರ್ಣೈರೂಪೇತಾತ್ ಪಯಸಃ ಸುಜಾತಾತ್| ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಸಾರಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹನ್ತಿ ತಕ್ರಂ ತದೇವಾನು ಪಿಬನ್ತಿ ಚಾನ್ತೇ||೧೦೯|| ಕುಷ್ಠಿನಃ ಶೀರ್ಯಮಾಣಾಙ್ಗಾಸ್ತೇ ಜಾತಾಙ್ಗುಲಿನಾಸಿಕಾಃ| ಭಾನ್ತಿ ವೃಕ್ಷಾ ಇವ ಪುನಃ ಪ್ರರೂಢನವಪಲ್ಲವಾಃ||೧೧೦||

ಸ೦-ಯೇ ಪುರುಷಾ ವಿತುಷೀಕೃತಾಯಾ ಇನ್ದುರಾಜ್ಯಾಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಯುಕ್ತಾತ್ ಕ್ಷೀರಾತ್ ಸುಜಾತಾತ್ ಸಾರಂ-ನವನೀತಾಖ್ಯಂ, ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಸಹ ಲಿಹನ್ತಿ, ಪಶ್ಚಾತ್ ತದೇವ ತಕ್ರಂ ಚ ಯೇ ಪಿಬನ್ತಿ, ತೇ ಕುಷ್ಠವನ್ತಃ ಶೀರ್ಯಮಾಣಶರೀರಾಃ ಸಮುದ್ಭೂತಾಙ್ಗುಲಿಘ್ರಾಣಾಃ ಶೋಭನ್ತೇ| ತರವ ಇವ ಭೂಯಃ ಸಞ್ಜಾತಪ್ರತ್ಯಗ್ರಪಲ್ಲವಾಃ| ಇನ್ದ್ರವಜ್ರಾ|

Adhikarana rasonasyotpattiH (1-112) · Śloka 112

| ಶೀತವಾತಹಿಮದಗ್ಧತನೂನಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಭಗ್ನಕುಟಿಲವ್ಯಥಿತಾಸ್ಥ್ನಾಮ್| ಭೇಷಜಸ್ಯ ಪವನೋಪಹತಾನಾಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ವಿಧಿರತೋ ಲಶುನಸ್ಯ||೧|| ] ರಾಹೋರಮೃತಚೌರ್ಯೇಣ ಲೂನಾದ್ಯೇ ಪತಿತಾ ಗಲಾತ್| ಅಮೃತಸ್ಯ ಕಣಾ ಭೂಮೌ ತೇ ರಸೋನತ್ವಮಾಗತಾಃ||೧೧೧|| ದ್ವಿಜಾ ನಾಶ್ನನ್ತಿ ತಮತೋ ದೈತ್ಯದೇಹಸಮುದ್ಭವಮ್| ಸಾಕ್ಷಾದಮೃತಸಮ್ಭೂತೇರ್ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಸ ರಸಾಯನಮ್||೧೧೨||

ಅಥ ಲಶುನಕಲ್ಪಮಾಚಷ್ಟೇ- ಸಂ-ಸ್ವರ್ಭಾನೋರಮೃತಾಪಹರಣಾಪರಾಧೇನ ಕಣ್ಠಾಚ್ಛಿನ್ನಾದ್ಯೇಽಮೃತಸ್ಯ ಬಿನ್ದವೋ ಧರಿತ್ರ್ಯಾಂ ಪತಿತಾಸ್ತೇ ಲಶುನತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ| ಯ(ಅ)-ಅಸ್ಮಾದ್ಧೇತೋಃ, ದೈತ್ಯದೇಹೋತ್ಥಂ ಲಶುನಮತೋ ದ್ವಿಜಾ ನ ಭಕ್ಷಯನ್ತಿ| ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಚಾಮೃತಸಮ್ಭೂತತ್ವಾದ್ಧೇತೋರಸೌ ರಸೋನೋ ರಸಾಯನಂ ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ|

Adhikarana doShovisheSheNa lashunashIlanakAlaH (113-114) · Śloka 114

ಶೀಲಯೇಲ್ಲಶುನಂ ಶೀತೇ, ವಸನ್ತೇಽಪಿ ಕಫೋಲ್ಬಣಃ| ಘನೋದಯೇಽಪಿ ವಾರ್ತಾತಃ, ಸದಾ ವಾ ಗ್ರೀಷ್ಮಲೀಲಯಾ||೧೧೩|| ಸ್ನಿಗ್ಧಶುದ್ಧತನುಃ ಶೀತಮಧುರೋಪಸ್ಕೃತಾಶಯಃ| ತದುತ್ತಂಸಾವತಂಸಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಚಿತಾನುಚರಾಜಿತಃ||೧೧೪||

ಸ೦-ಶೀತೇ-ಹೇಮನ್ತಶಿಶಿರಯೋಃ, ಲಶುನಂ ಶೀಲಯೇತ್| ಕಫಾಧಿಕೋ ವಸನ್ತೇಽಪಿ ಶೀಲಯೇತ್| ವಾತೋತ್ತರೋ ವರ್ಷಾಸ್ವಪಿ ಶೀಲಯೇತ್| ಸರ್ವದೈವ ವಾ ವಾತಾರ್ತೌ ಗ್ರೀಷ್ಮರ್ತುಚರ್ಯಾಚರಣೇನ ಶೀಲಯೇತ್| ಕೀದೃಶಃ ಸನ್ ? ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಶುದ್ಧಾ ಚ ತನುರ್ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಮ್| ತಥಾ ಶೀತಲೈರ್ಮಧುರೈಶ್ಚೋಪಸ್ಕೃತಃ-ಸಂಸ್ಕೃತಃ, ಆಶಯೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಮ್| ತಥಾ ತಸ್ಯ-ಲಶುನಸ್ಯ, ಶೇಖರಕರ್ಣಪೂರಾಭ್ಯಾಂ ಮಣ್ಡಿತಾ ಅನುಚರಾಃ-ಸೇವಕಾಃ, ಅಙ್ಗಣೇ ಯಸ್ಯ ಸ ತಥಾ|

Adhikarana lashunasvarasavidhiH kaNThanADIshuddhaye (115-119) · Śloka 119

ತಸ್ಯ ಕನ್ದಾನ್ ವಸನ್ತಾನ್ತೇ ಹಿಮವಚ್ಛಕದೇಶಜಾನ್| ಅಪನೀತತ್ವಚೋ ರಾತ್ರೌ ತಿಮಯೇನ್ಮದಿರಾದಿಭಿಃ||೧೧೫|| ತತ್ಕಲ್ಕಸ್ವರಸಂ ಪ್ರಾತಃ ಶುಚಿತಾನ್ತವಪೀಡಿತಮ್| ಮದಿರಾಯಾಃ ಸೂರೂಢಾಯಾಸ್ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಸಮನ್ವಿತಮ್||೧೧೬|| ಮದ್ಯಸ್ಯಾನ್ಯಸ್ಯ ತಕ್ರಸ್ಯ ಮಸ್ತುನಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯ ವಾ| ತತ್ಕಾಲ ಏವ ವಾ ಯುಕ್ತಂ ಯುಕ್ತಮಾಲೋಚ್ಯ ಮಾತ್ರಯಾ||೧೧೭|| ತೈಲಸರ್ಪಿರ್ವಸಾಮಜ್ಜಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸೈಃ ಪೃಥಕ್| ಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ರಸಂ ಕೇವಲಮೇವ ವಾ||೧೧೮|| ಪಿಬೇದ್ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾಕ್ ಕಣ್ಠನಾಡೀವಿಶುದ್ಧಯೇ| |೧೧೯|

ಸ೦-ತಸ್ಯ-ಲಶುನಸ್ಯ, ಕನ್ದಾನ್ ವಸನ್ತಋತಜಾಂಸ್ತಥಾ ಹಿಮವೇದ್ದೇಶಜಾಂಶ್ಛಕದೇಶಜಾನ್ ವಾ ಉದ್ಧೃತತ್ವಚೋ ರಾತ್ರೌ ಮದಿರಾಬೀಜಪೂರರಸಾದಿಭಿಸ್ತಿಮಯೇತ್-ಕ್ಲೇದಯೇತ್| ತತ್ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಸ್ವರಸಂ ಧೌತವಸ್ತ್ರಪೀಡಿತಂ ಮದಿರಾಯಾಃ ಸುರುಢಾಯಾಸ್ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಯುತಂ, ಮದ್ಯಾದೇರ್ವಾ ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಯುತಂ, ಅಥವಾ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ಸುರಾದಿಭಿರ್ಯುತಂ, ಮಾತ್ರಯಾ-ದೇಶಕಾಲಾತುರಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಿಣ್ಯಾ, ಆಲೋಚ್ಯ-ನಿರೂಪ್ಯ, ತೈಲಾದಿಭಿರ್ವಾ ಪೃಥಕ್ ಯುಕ್ತಂ ಯದಿ ವಾ ಕ್ವಾಥೇನ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿವಶಾದ್ಯುಕ್ತಂ, ಕೇವಲಮೇವ ವಾ ರಸಂ, ಪ್ರಾಕ್-ಪೂರ್ವಂ, ಗಣ್ಡೂಷಮಾತ್ರಂ ಪಿಬೇತ್ ಗಲನಾಡೀವಿಶೋಧನಾಯ|

Adhikarana lashunarasasevane vamimUrcCAyayormukhe shItalajasekaH lashunarasasevane vedanAyAM svedanam (119-120) · Śloka 120

| ಪ್ರತತಂ ಸ್ವೇದನಂ ಚಾನು ವೇದನಾಯಾಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೧೯|| ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇಕಃ ಸಹಸಾ ವಮಿಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಯೋರ್ಮುಖೇ| |೧೨೦|

ಸ೦-ವೇದನಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಸತತಂ ಸ್ವೇದನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್| ತಥಾ ವಮೌ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯೇ ಚ ಸಹಸಾ-ಝಟಿತ್ಯೇವ, ಶೀತಲಜಲಸೇಕೋ ಮುಖೇ ಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana lashunarasasevane klamApAye sheSharasapAnam (120) · Śloka 120

| ಶೇಷಂ ಪಿಬೇತ್ ಕ್ಲಮಾಪಾಯೇ ಸ್ಥಿರತಾಂ ಗತ ಓಜಸಿ||೧೨೦||

ಸ೦-ಶೇಷಂ ರಸಂ ಕ್ಲಾನ್ತೇರಪಗಮ ಓಜಸಿ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸತಿ ಪಿಬೇತ್|

Adhikarana lashunarasasevane vidAhaparihArArthaM shItAnulepanAdi (121) · Śloka 121

ವಿದಾಹಪರಿಹಾರಾಯ ಪರಂ ಶೀತಾನುಲೇಪನಃ| ಧಾರಯೇತ್ಸಾಮ್ಬುಕಣಿಕಾ ಮುಕ್ತಾಕರ್ಪೂರಮಾಲಿಕಾಃ||೧೨೧||

ಸ೦-ವಿದಾಹೋಪಶಾನ್ತಯೇಽತಿಶೀತಾನುಲೇಪನಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಮುಕ್ತಾಮಾಲಿಕಾಃ ಕರ್ಪೂತಮಾಲಿಕಾಶ್ಚ ಸಜಲಕಣಾ ಧಾರಯೇತ್|

Adhikarana lashunarasasevane parAmAtrAdi (122) · Śloka 122

ಕುಡವೋಽಸ್ಯ ಪರ ಮಾತ್ರಾ ತದರ್ಧಂ ಕೇವಲಸ್ಯ ತು| ಪಲಂ ಪಿಷ್ಟಸ್ಯ ತನ್ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಸಭಕ್ತಂ ಪ್ರಾಕ್ ಚ ಶೀಲಯೇತ್||೧೨೨||

ಸ೦-ಅಸ್ಯೋತ್ತಮಾ ಮಾತ್ರಾ ಸುರಾಸಹಿತಸ್ಯ ಕುಡವಃ| ಕೇವಲಸ್ಯ ತು ರಸಸ್ಯ ಕುಡವಾರ್ಧಂ ಪರಂ ಮಾತ್ರಾ| ತನ್ಮಜ್ಜ್ಞಃ ಪಿಷ್ಟಸ್ಯ ಪಲಂ ಪರಾಮಾತ್ರಾ| ಸಭಕ್ತಂ ಪ್ರಾಕ್ ಚಾಹಾರಾತ್ ತಚ್ಛೀಲಯೇತ್|

Adhikarana lashunarasasevane jIrNaSAlyodanaBojanAdi (123) · Śloka 123

ಜೀರ್ಣಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಜೀರ್ಣೇ ಶಙ್ಖಕುನ್ದೇನ್ದುಪಾಣ್ಡುರಮ್| ಭುಞ್ಜೀತ ಯೂಷೈಃ ಪಯಸಾ ರಸೈರ್ವಾ ಧನ್ವಚಾರಿಣಾಮ್||೧೨೩||

ಸ೦-ಪುರಾಣಶಾಲಿಭಕ್ತಂ ಪರಿಣತೇ ಶಙ್ಖಾದಿವತ್ ಸಿತಂ ಯೂಷಾದಿಭಿಃ ಸಾತ್ಮ್ಯಾದಿವಶಾತ್ ಭುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana lashunarasasevane madyAdipAnam (124) · Śloka 124

ಮದ್ಯಮೇಕಂ ಪಿಬೇತ್ತತ್ರ ತೃಟ್ಪ್ರಬನ್ಧೇ ಜಲಾನ್ವಿತಮ್| ಅಮದ್ಯಪಸ್ತ್ವಾರನಾಲಂ ಫಲಾಮ್ಬು ಪರಿಸಿಕ್ಥಕಾಮ್||೧೨೪||

ಸ೦-ತತ್ರ ಚ ತೃಷಿ ಜಾತಾಯಾಂ ಕೇವಲಂ ಮದ್ಯಂ ಜಲಯುತಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಮದ್ಯಪಸ್ತು ನರೋ ಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಾದೀನಿ ಪಿಬೇತ್| ಪರಿಸಿಕ್ಥಿಕಾ-ಸಟ್ಟಕವಿಶೇಷಃ, ಕಿಟ್ಟಿರಿತಿ ಕ್ವಚಿತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ|

Adhikarana lashunakalkarasAyanam (125) · Śloka 125

ತತ್ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಸಮಘೃತಂ ಘೃತಪಾತ್ರೇ ಖಜಾಹತಮ್| ಸ್ಥಿತಂ ದಶಾಹಾದಶ್ನೀಯಾತ್ತದ್ವದ್ವಾ ವಸಯಾ ಸಮಮ್||೧೨೫||

ಸ೦-ಅಥವಾ ತಸ್ಯ-ಲಶುನಸ್ಯ, ಕಲ್ಕಂ ತುಲ್ಯಘೃತಂ ಖಜೇನಾಲೋಡಿತಂ ಘೃತಭಾಣ್ಡೇ ಸ್ಥಿತಂ ದಶಾಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ತಥೈವ ವಸಯಾ ಸಹ ಸ್ಥಿತಂ ದಶಾಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಭುಞ್ಜೀತ|

Adhikarana lashunagarbhashUlyamAMsarasAyanam (126) · Śloka 126

ವಿಕಞ್ಚುಕಪ್ರಾಜ್ಯರಸೋನಗರ್ಭಾನ್ ಸಶೂಲ್ಯಮಾಂಸಾನ್ ವಿವಿಧೋಪದಂಶಾನ್| ನಿಮರ್ದಕಾನ್ ವಾ ಘೃತಶುಕ್ತಯುಕ್ತಾನ್ ಪ್ರಕಾಮಮದ್ಯಾಲ್ಲಘು ತುಚ್ಛಮಶ್ನನ್||೧೨೬||

ಸ೦-ವಿಕಞ್ಚುಕೋ-ವಿಗತತ್ವಗ್, ಯಃ ಪ್ರಾಜ್ಯಃ-ಪ್ರಭೂತೋ ಲಶುನಃ, ಸ ಗರ್ಭೋ ಯೇಷಾಂ ತಾಂಸ್ತಥಾವಿಧಾನ್, ತಥಾ ಸಹಶೂಲ್ಯಮಾಂಸೇನ ಸಶೂಲ್ಯಮಾಂಸಾನ್, ತಥಾ ನಾನಾವಿಧರುಚಕಾನ್, ಈದೃಶಾನ್ ವಾ ನಿಮರ್ದಕಾನ್ ಘೃತಶುಕ್ತಕಾನ್ವಿತಾನ್, ಯಥೇಚ್ಛಂ ಲಘು ತಥಾ ತುಚ್ಛಂ-ಅಲ್ಪಂ, ಭುಞ್ಜಾನಃ| ಉಪೇನ್ದ್ರವಜ್ರಾವೃತ್ತಮ್|

Adhikarana pittaraktavihInasamastAvaraNA vRuteshuddhe ca vAyau lashunAtparaM dravyaM na vidyates (127) · Śloka 127

ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಸಮಸ್ತಾವರಣಾವೃತೇ| ಶುದ್ಧೇ ವಾ ವಿದ್ಯತೇ ವಾಯೌ ನ ದ್ರವ್ಯಂ ಲಶುನಾತ್ಪರಮ್||೧೨೭||

ಸ೦-ವಾತೇ ಲಶುನಾತ್ಪರಮನ್ಯದ್ ದ್ರವ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ| ಕಿಮ್ಭೂತೇ ? ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿಹೀನಸಕಲಾವರಣಾವೃತೇ| ಶುದ್ಧೇ-ಕೇವಲೇ ವಾ, ಪವನೇಽಪರಂ ದ್ರವ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ|

Adhikarana priyAmbuguDadugdhAdernarasya rasono vyApattaye (128) · Śloka 128

ಪ್ರಿಯಾಮ್ಬುಗುಡದುಗ್ಧಸ್ಯ ಮಾಂಸಮದ್ಯಾಮ್ಲವಿದ್ವಿಷಃ| ಅತಿತಿಕ್ಷೋರಜೀರ್ಣಂ ಚ ರಸೋನೋ ವ್ಯಾಪದೇ ಧ್ರುವಮ್||೧೨೮||

ಸ೦-ಲಶುನಂ ಪ್ರಿಯಜಲಾದೇರ್ನರಸ್ಯ, ಮಾಂಸಾದಿದ್ವೇಷಿಣಃ, ತಥಾಽಜೀರ್ಣಮತಿತಿಕ್ಷೋಃ, ನಿಶ್ಚಯೇನ ವ್ಯಾಪತ್ತಯೇ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana lashunaprayogAnte mRudu virecanam (129) · Śloka 129

ಪಿತ್ತಕೋಪಭಯಾದನ್ತೇ ಯುಞ್ಜ್ಯಾನ್ಮೃದು ವಿರೇಚನಮ್| ರಸಾಯನಗುಣಾನೇವಂ ಪರಿಪೂರ್ಣಾನ್ ಸಮಶ್ರುತೇ||೧೨೯||

ಸ೦-ಲಶುನಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ಚ ಪಿತ್ತಕೋಪಭಯಾತ್ ಮೃದು-ಅತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿರೇಚನಂ ಚ ಕಾರಯೇತ್| ಏವಂ-ಅನೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ ಯುಕ್ತೇ ರಸೋನೇ, ರಸಾಯನಗುಣಾನ್ ಪರಿಪೂರ್ಣಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| [ "ಆಮಾಮ್ಬುಪಾನೇಕ್ಷುವಿಕಾರಮತ್ಸ್ಯಯಾನಾಧ್ವವಾತಾತಪಭಾಷ್ಯಚಿನ್ತಾಃ| ಸ್ವಪ್ನಂ ದಿವಾ ಜಾಗರಣಂ ನಿಶಾಸು ಪಿಷ್ಟಂ ವ್ಯವಾಯಂ ದಧಿ ಚಾತ್ರ ನೇಚ್ಛೇತ್|| ಪಾಣ್ಡೂದರೋರಃಕ್ಷತಶೋಫತೃಷ್ಣಾಪಾನಾತ್ಯಯಚ್ಛರ್ದಿವಿಷವ್ರಣೇಷು| ಪೈತ್ತೇ ವಿಕಾಱ್ರೇಽಕ್ಷಿಗದೇಽತಿಸಾರೇ ಕ್ಷಾಮೇ ಶರೀರೇ ಚ ಸ ವರ್ಜನೀಯಃ||" ಇತಿ ವೃದ್ಧವಾಗ್ಭಟಾತ್| ರಸೋನಸ್ಯೋಪರಿ ಏತಾನಿ ವಿರುದ್ಧಾನಿ| ]

Adhikarana shilAjatuna utpattiH (130) · Śloka 130

ಅಧುನಾ ಶಿಲಾಜತುಕಲ್ಪಂ ಬ್ರೂತೇ ಗ್ರೀಷ್ಮೇಽರ್ಕತಪ್ತಾ ಗಿರಯೋ ಜತುತುಲ್ಯಂ ವಮನ್ತಿ ಯತ್| ಹೇಮಾದಿಷಡ್ಧಾತುರಸಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತಚ್ಛಿಲಾಜತು||೧೩೦||

ಸ೦ -ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಋತೌ ಗಿರಯೋ ರವಿತಪ್ತಾ ಜತುತುಲ್ಯಂ ಯತ್ ವಮನ್ತಿಕ್ಷರನ್ತಿ, ಸುವರ್ಣಾದಯಶ್ಚ ತೇ ಷಡ್ಧಾತವಶ್ಚ ತೇಷಾಂ ರಸಂ, ತತ್ ಶಿಲಾಜತು ಗದ್ಯತೇ|

Adhikarana shilAjatuna lakShaNam shilAjatuna prAshastyam (131) · Śloka 131

ಸರ್ವಂ ಚ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ನಾತ್ಯುಷ್ಣಂ ಕಟು ಪಾಕತಃ| ಛೇದನಂ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಲೌಹಂ ತತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೩೧||

ಸ೦-ಸರ್ವಂ-ಷಡ್ಧಾತುಜಮಪಿ, ಗಿರಿಜಂ ತಿಕ್ತಕಟುಕಂ ನ ಚಾತಿಶಯೇನೋಷ್ಣಂ ಪಾಕೇ ಕಟುಕಂ ಛೇದನಂ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ| ತತ್ರ ಮಧ್ಯೇ ಲೌಹಂ ಶಿಲಾಜಂ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|

Adhikarana shreShThasya shilAjatuna lakShaNam (132) · Śloka 132

ಗೋಮೂತ್ರಗನ್ಧಿ ಕೃಷ್ಣಂ ಗುಗ್ಗುಲ್ವಾಭಂ ವಿಶರ್ಕರಂ ಮೃತ್ಸ್ನಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಮನಮ್ಲಕಷಾಯಂ ಮೃದು ಗುರು ಚ ಶಿಲಾಜತು ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್||೧೩೨||

ಸ೦-ಗೋಮೂತ್ರಗನ್ಧ್ಯಾದಿಗುಣಂ ಶಿಲಾಜತು ವರಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana lohapAtre shilAjatuna bhAvanA prakAraH (133-135) · Śloka 135

ವ್ಯಾಧಿವ್ಯಾಧಿತಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಸಮನುಸ್ಮರನ್ ಭಾವಯೇದಯಃಪಾತ್ರೇ| ಪ್ರಾಕ್ ಕೇವಲಜಲಧೌತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಕ್ವಾಥೈಸ್ತತೋ ಭಾವ್ಯಮ್||೧೩೩|| ಸಮಗಿರಿಜಮಷ್ಟಗುಣಿತೇ ನಿಃಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಭಾವನೌಷಧಂ ತೋಯೇ| ತನ್ನಿರ್ಯೂಹೇಽಷ್ಟಾಂಶೇ ಪೂತೋಷ್ಣೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ ಗಿರಿಜಮ್||೧೩೪|| ತತ್ಸಮರಸತಾಂ ಯಾತಂ ಸಂಶುಷ್ಕಂ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ರಸೇ ಭೂಯಃ| ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈರೇವಂ ಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವ್ಯಂ ವಾರಾನ್ ಭವೇತ್ಸಪ್ತ||೧೩೫||

ಸ೦-ವ್ಯಾಧಿಶ್ಚ ವ್ಯಾಧಿತಶ್ಚ ತಯೋಃ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ-ಉಪಶಯಂ, ಸಮನುಸ್ಮರನ್ ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಗಿರಿಜಂ ಭಾವಯೇತ್| ಕಥಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ಪೂರ್ವಂ ಕೇವಲಜಲೇನ ಧೌತಂ ತತಃ ಶುಷ್ಕಂ ಸತ್ ಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವನೀಯಮ್| ಸಂ-ಸಮಂ ಗಿರಿಜಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಭಾವನೌಷಧೇ ತದೇವಮಷ್ಟಗುಣೇ ಜಲೇ ನಿಃಕ್ವಾಥ್ಯಮ್| ತತ್ಕ್ವಾಥೇಽಷ್ಟಾಂಶಶೇಷೇ ಪೂತೋಷ್ಣೇ ಸತಿ ಶಿಲಾಜತು ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತ್ಸಮರಸತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಪುನಾ ರಸೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್| ಏವಂ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಕ್ವಾಥೈಃ ಸಪ್ತ ವಾರಾನ್ ಭಾವನೀಯಮ್| ಆರ್ಯಾಶ್ಚತಸ್ರಃ|

Adhikarana shilAjatuna sevanavidhiH (136-138) · Śloka 138

ಅಥ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಘೃತಂ ತಿಕ್ತಕಸಾಧಿತಮ್| ತ್ರ್ಯಹಂ ಯುಞ್ಜೀತ ಗಿರಿಜಮೇಕೈಕೇನ ತಥಾ ತ್ರ್ಯಹಮ್||೧೩೬|| ಫಲತ್ರಯಸ್ಯ ಯೂಷೇಣ ಪಟೋಲ್ಯಾ ಮಧುಕಸ್ಯ ಚ| ಯೋಗಂ ಯೋಗ್ಯಂ ತತಸ್ತಸ್ಯ ಕಾಲಾಪೇಕ್ಷಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೧೩೭|| ಶಿಲಾಜಮೇವಂ ದೇಹಸ್ಯ ಭವತ್ಯತ್ಯುಪಕಾರಮ್| ಗುಣಾನ್ ಸಮಗ್ರಾನ್ ಕುರುತೇ ಸಹಸಾ ವ್ಯಾಪದಂ ನ ಚ||೧೩೮||

ಸ೦ -ಅಥ ಗಿರಿಜಮೇವಂ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಚ ನರಸ್ಯ ತಿಕ್ತಕಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ದಿವಸತ್ರಯಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ನನು, ಯದಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಶುದ್ಧ ಏವಾಸೌ, ತತ್ಕಿಮಿತಿ ಪುನಃ ಸರ್ಪಿರ್ಯುಜ್ಯತೇ ? ಬ್ರೂಮಃ| ಕೃತಘೃತಸ್ಯ ಶಿಲಾಜತುವಿಧಾನಂ ಸುತರಾಂ ಶಸ್ತಮ್| ತಥಾ ಚೋಕ್ತಮ್-"ಯಥಾ ಹಿ ಕವಚೀ ಶಸ್ತ್ರಂ ಪರೇಭ್ಯಃ ಸಹತೇಽಧಿಕಮ್| ತಥಾ ಸ್ನೇಹಾಧಿಕೇ ಗಾತ್ರೇ ಸೇವ್ಯಮಾನಂ ಶಿಲಾಜತು||" ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾ ಏಕೈಕೇನ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇನ ಸಹ, ಶೈಲಜಂ ತ್ರ್ಯಹಮುಪಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರ್ಯಹಂ, ಪಟೋಲ್ಯಾಶ್ಚ ಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರ್ಯಹಂ, ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರಿದಿವಸಮ್| ಅನನ್ತರಂ ಯೋಗ್ಯಂ ಯೋಗಂ ಕಾಲಾದೀನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಏವಂ ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ, ಗಿರಿಜಂ ಯುಕ್ತಂ ಶರೀರಸ್ಯೋಪಕಾರಕತರಂ ಸ್ಯಾತ್| ಸಕಲಾನ್ ಗುಣಾನ್ ವಿಧತ್ತೇ| ಅಕ್ಸ್ಮಾದೇವ ಚ ವ್ಯಾಪದಂ ನ ಕರೋತಿ|

Adhikarana shilAjatuna hInamadhyottamo yogaH (139) · Śloka 139

ಏಕತ್ರಿಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹಂ ಕರ್ಷಮರ್ಧಪಲಂ ಪಲಮ್| ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮೋ ಯೋಗಃ ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ಕ್ರಮಾನ್ಮತಃ||೧೩೯||

ಸಂ-ಏಕಂ ಸಪ್ತಾಹಂ ತ್ರಿಸಪ್ತಾಹಂ ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹಮಿತಿ ಕಾಲಯೋಗಃ, ಕರ್ಷಮರ್ಧಪಲಂ ಪಲಮಿತಿ ಮಾತ್ರಾಯೋಗಃ, ಇತಿ ದ್ವಯೇಽಪ್ಯತ್ರ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಹೀನಮಧ್ಯೋತ್ತಮತ್ವಮ್| ಏಕಶ್ಚ ತ್ರಯಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಚ ತೇಷಾಂ ಸಪ್ತಾಹಮಿತಿ ಸಮಾಸಃ| ಮುನಿನಾಽಪ್ಯುಕ್ತಮ್ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧ ಪಾ. ೩/೫೪)- "ಪ್ರಯೋಗಃ ಸಪ್ತಸಪ್ತಾಹಾಸ್ತ್ರಯ ಏಕಶ್ಚ ಕಾಲತಃ| ನಿರ್ದಿಷ್ಟಸ್ತ್ರಿವಿಧಸ್ತಸ್ಯ ವರೋ ಮಧ್ಯೋಽವರಸ್ತಥಾ|| ಪಲಮರ್ಧಪಲಂ ಕರ್ಷಂ ಮಾತ್ರಾ ತಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾಮತಾ|" ಇತಿ|

Adhikarana rAsAyanaphalaH shilAjatuprayogaH (140-141) · Śloka 141

ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಂಸ್ಕೃತೇ ದೇಹೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಗಿರಿಜಾಹ್ವಯಮ್| ಯುಕ್ತಂ ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ತಾಮ್ರಾಯೋರೂಪ್ಯಹೇಮಭಿಃ||೧೪೦|| ಕ್ಷೀರೇಣಾಲೋಡಿತಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ರಾಸಾಯನಂ ಫಲಮ್| ಕುಲತ್ಥಾನ್ ಕಾಕಮಾಚೀಂ ಚ ಕಪೋತಾಂಶ್ಚ ಸದಾತ್ಯಜೇತ್||೧೪೧||

ಸ೦-ಸಂಸ್ಕೃತಂ-ಪವನಾದಿಹರೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ಭಾವಿತಂ, ಸಂಸ್ಕೃತೇ ದೇಹೇ-ಸ್ನೇಹನಶೋಧನೈಃ ಕೃತಸಂಸ್ಕಾರೇ ಶರೀರೇ, ಶಿಲಾಜತು ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ತಾಮ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಮುದಿತೈರ್ವ್ಯಸ್ತೈರ್ವಾ ಯುಕ್ತಂ ದುಗ್ಧೇನಾಲೋಡಿತಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮೇವ ರಸಾಯನಫಲಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್| ಕುಲತ್ಥಾದೀನಿ ಕೃತತತ್ಪ್ರಯೋಗಃ ಸದೈವ ಜಹ್ಯಾತ್| ಖರಣಾದೇ ಕಾಕಮಾಚೀಕಪೋತೌ ನ ವರ್ಜಿತೌ| ತದ್ವಚನಂ ಹಿ-"ಶುಷ್ಕಾಮಿಷಂ ವಿರುಢಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಶುಕ್ತಮ್ ವಿದಾಹಿ ಗುರು ಚಾನ್ಯತ್| ಪಾನಾಶನಂ ಕುಲತ್ಥಾನ್ ವಿಶೇಷತೋ ವರ್ಜಯೇಚ್ಚಾತ್ರ||" ಇತ್ಯಾದಿ| ಮುನಿನಾಽಪಿ ನೈತೌ ವರ್ಜಿತೌ| ತಥಾ ಚ ತದ್ಗ್ರನ್ಥಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧ ಪಾ.೩/೬೨) _"ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗೇಷು ವಿದಾಹೀನಿ ಗುರೂಣಿ ಚ| ವರ್ಜಯೇತ್ಸರ್ವಕಾಲೇಷು ಕುಲತ್ಥಾಂಶ್ಚ ಸದಾ ತ್ಯಜೇತ್||" ಇತಿ| ವಿದಾಹ್ಯಾದಿವರ್ಜನಂ ರಸಾಯನಕಾಲಾದ್ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕಾಲಂ ವಿಧೇಯಮ್| ಕುಲತ್ಥಾಂಶ್ಚ ಯಾವಜ್ಜೀವಮಿತ್ಯೇಕೇ| ಅನ್ಯೇ ತು ವದನ್ತಿ ಸದಾಶಬ್ದೇನ ಸಂವತ್ಸರ ಉಚ್ಯತೇ| ಯತೋ ಯ ಏತೇ ಷಡ್ ಋತವಃ| ಏತಾವಾನೇವ ಕಾಲೋ, ನ ಷಾಡ್ ಋತುವ್ಯತಿರಿಕ್ತೋಽನ್ಯಃ ಕಾಲೋಽಸ್ತೀತಿ ತೇಷಾಮಯಮಭಿಪ್ರಾಯಃ| ನನು, ವಿದಾಹಿಗುರ್ವಾದಿಭ್ಯಃ ಕಿಮಿತಿ ಕುಲತ್ಥಾನಾಮಧಿಕಃ ಪರಿಹಾರ ಇಷ್ಯತೇ ? ಬ್ರೂಮಃ| ಪಾಷಾಣಭೇದೇ ಕುಲತ್ಥಾನಾಮಧಿಕತರಸ್ವಭಾವತ್ವಾತ್| ತಥಾ ಹಿ-ಸನ್ತಪ್ತಕುಲತ್ಥಜಲೇನಾಪ್ಲುತಾನಾಂ ಪಾಷಾಣಾನಾಂ ಪಾಷಾಣಹನ್ತೃಭಿಃ ಸುಖೇನೈವ ವಿದಾರಣಂ ದೃಷ್ಟಮ್| ಶಿಲಾಜತು ಚ ಗಿರಿಜಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಅತಃ ಶಿಲಾಜತುಪ್ರಯೋಗಾತ್ ತನ್ಮಯಮೇವ ಶರೀರಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ| ತೇನ ತಸ್ಯ ಕುಲತ್ಥಾ ಬಾಧಾವಿಧಾಯಿನಃ, ಇತಿ ಪರಿಹಾರಸ್ತೇಷಾಮಧಿಕಃ ಕೃತಃ|

Adhikarana sarvaroganAshane shilAjatusAmarthyam,guggulukalpaH (142) · Śloka 142

ನ ಸೋಽಸ್ತಿ ರೋಗೋ ಭುವಿ ಸಾಧ್ಯರೂಪೋ ಜತ್ವಶ್ಮಜಂ ಯಂ ನ ಜಯೇತ್ ಪ್ರಸಹ್ಯ| ತತ್ ಕಾಲಯೋಗೈರ್ವಿಧಿವತ್ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಚೋರ್ಜಾಂ ವಿಪುಲಾಂ ದಧಾತಿ||೧೪೨||

ಸ೦ -ಅತ್ರ ಭೂಲೋಕಗ್ರಹಣಂ ಸಕಲಭೂಲೋಕಪರಿಗ್ರಹಾರ್ಥಮ್| ಅನ್ಯಥಾ ಕಶ್ಚಿದೇವ ದೇಶೋ ಗೃಹ್ಯೇತ, ನ ತ್ವಶೇಷೋ ಭೂಲೋಕಃ| ರೂಪಗ್ರಹಣೇನ ಸಾಧ್ಯಃ ಸವಿಕಲ್ಪೋಽಪಿ ಗೃಹ್ಯತೇ, ತೇನ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋಽಪಿ ಗೃಹ್ಯತೇ| ರೂಪ ಪದಮನ್ತರೇಣ ತು ಸುಖಸಾಧ್ಯ ಏವ ಕೇವಲೋ ಗೃಹ್ಯೇತ| ಪ್ರಸಹ್ಯೇತ್ಯನೇನ ಶೀಘ್ರತರಂ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಚ ರೋಗಜಯಂ ಕರೋತೀತಿ ಗಮಯತಿ| ತದಯಂ ಭಾವಃ,-ಕುಷ್ಠಘ್ನಾನಿ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಹರಾಣಿ ವಾ ಯಥೌಷಧಾನಿ ತೇಷಾಂ ಶಮಯತಿ, ತತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರತರಂ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಚ ರೋಗಜಯಂ ಕರೋತಿ ಗಿರಿಜಮಿತಿ| ನ ಸ ರೋಗೋ ಸಾಧ್ಯರೂಪೋ ವಿದ್ಯತೇ, ಯಂ ಶಿಲಾಜತು ಪ್ರಸಹ್ಯ ನ ಜಯೇತ್| ಗಿರಿಜಂ ಕಾಲಯೋಗೇನ ಚ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ನೀರುಜಸ್ಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ಮಹತೀಮೂರ್ಜಾಂ ಚ ಕರೋತಿ| ಉಪಜಾತಿಃ| ಅತ ಏವ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಜಗಾದ (ಉ. ಅ. ೪೯)-"ಜ್ವರೀ ಜ್ವರಘ್ನಾಮ್ಬುದಪರ್ಪಟಾದೇಃ ಕ್ವಾಥೇನ ರಕ್ತೀ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಯಾಃ| ಶೋಷೀ ರಸೈಃ ಕ್ರವ್ಯಭುಗಾಮಿಷೋತ್ಥೈರ್ಮಾಯೂರಮಾಂಸೈಃ ಪಯಸಾ ಚ ಕಾರ್ಶ್ಯೇ|| ಮಧ್ವಮ್ಬುನಾ ಮೇದಸಿ ಸಂಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪರ್ಯಾಕುಲಬುದ್ಧಿಸತ್ತ್ವಃ| ಪಾಣ್ಡೌ ಸಶೋಫೇ ಜಠರೇ ಸಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಪಿಬೇಚ್ಛಿಲಾಜಂ ಮಹಿಷೀಜಲೇನ|| ಅಶ್ಮ ವೀರತರಾದ್ಯೇನ ಕುಷ್ಠಂ ಖದಿರವಾರಿಣಾ| ವಿಷಂ ವಿಷಘ್ನೈರಗದೈರ್ಹನ್ತ್ಯೇವಂ ತದ್ಯಥಾಮಯಮ್|| ಶೈಲಜತ್ರಿಕಟುಕಟುಕ್ಷೌದ್ರಕ್ಷೌದ್ರಧಾತೂನ್ ವಿಷೇವತೇ| ಕ್ಷೀರೋದನಾಶೀ ಯೋ ಜೀರ್ಣೇ ಯಕ್ಷ್ಮಣಾ ನ ಸ ಬಾಧ್ಯತೇ|| ಸುಭಾವಿತಾಂ ಸಾರಜಲೈಸ್ತುಲಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಶಿಲೋದ್ಭವಾತ್| ಸಾರಾಮ್ಬುನೈವ ಭುಞ್ಜಾನಃ ಶಾಲೀನ್ ಜಾಙ್ಗಲಜೈ ರಸೈಃ|| ಅಪೋಹ್ಯ ಮಧುಮೇಹಾಖ್ಯಮನ್ತಕಂ ರೋಗಸಙ್ಕರಮ್| ವಪುರ್ವರ್ಣಬಲೋಪೇತಃ ಶತಂ ಜೀವತ್ಯನಾಮಯಃ|| ಅಮರಮನ್ದಿರಮನ್ದರಸಮ್ಭವಾತ್ ಪಲಶತಂ ಗಿರಿಜಾದುಪಯೋಜಯ| ಯದಿ ಜರಾಮಯದುಃಖವಿವರ್ಜಿತಾಂ ಸುಚಿರಮಿಚ್ಛಸಿ ಜೀವಿತಸನ್ತಿತಮ್|| ದಶಗುಣಮುಪಯುಙ್ಕ್ತೇ ಯಃ ಶತಂ ಶೈಲಜಾತಾಲ್ಲಘುಹಿತಮಿತಭೋಜೀ ವರ್ಜಯನ್ ವರ್ಜನೀಯಾನ್| ಸತತಸಮನುಷಕ್ತಾನ್ ವರ್ಜಿತಾನ್ ವೈದ್ಯವೃನ್ದೈರ್ವಿಧಮತಿ ಸ ಗದೌಘಾನ್ನೇಕ್ಷತೇ ಚಾಯುಷೋಽನ್ತಮ್||" ಇತಿ| ಶಿವಗುಟಿಕಾ ಚಾತ್ರೈವೋಕ್ತಾ (ಸಂ. ಉ. ಅ. ೪೯)| ಯಥಾ-"ಶಿಲಾಹ್ವಾತ್ ಷೋಡಶಪಲಂ ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿರೇಕತ್ರ ಭಾವಯೇತ್| ವರಾಯಾ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕರ್ಕಟಸ್ಯ ಚ|| ಬಲಾಯಾ ಮಧುಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ರಸೇ ಗವ್ಯೇ ಚ ವಾರಿಣಿ| ಕ್ಷೀರೇ ಸಕೃತ್ ಕ್ರಮೇಣೈವಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಸ್ತಥಾ ಪುನಃ|| ಕಾಕೋಲಿಯುಗ್ಮಘನಪುಷ್ಕರವಹ್ನಿರಾಸ್ನಾಮೇದಾಯುಗರ್ದ್ಧಿಚವಿಕಾಗಜಪಿಪ್ಪಲೀನಾಮ್| ಪಾಠಾದ್ವಿಜೀವಕನಿಕುಮ್ಭವಿದಾರಿಯುಗ್ಮವೀರಾವರೀಮಧುಫಲಾಂಶುಮತೀದ್ವಯಾನಾಮ್|| ಪಲಿಕಾನಾಮಬ್ದ್ರೋಣೇ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಪಾದಶೇಷಿತೇ ಕ್ವಾಥೇ| ಭಾವಿತಮಿತ್ಥಂ ಗಿರಿಜಂ ದ್ವಿಪಲೈಶ್ಚೂರ್ಣೀಕೃತೈರ್ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್|) ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀಧಾತ್ರೀವ್ಯೋಷೈಸ್ತಾಲೀಸಪತ್ರಕುಡವೇನ| ಚೂರ್ಣಪಲೇನ ವಿದಾರ್ಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಯುಗ್ಮೇನ|| ಕುಡವೇನ ಚತುರ್ಜಾತಾತ್ತೈಲಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಾಭಿಶ್ಚ| ದ್ವಿಪಲಾದಿದ್ವಿಗುಣಾಭಿಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಗುಲಿಕಾಸ್ತತೋಽಕ್ಷಸಮಾಃ|| ತಾಃ ಶುಷ್ಕಾ ನವಕುಮ್ಭೇ ಜಾತೀಪುಷ್ಪಾಧಿವಾಸಿತೇ ಸ್ಥಾಪ್ಯಾಃ| ತಾಸಾಮೇಕಾಂ ಖಾದೇತ್ ಪ್ರತಿದಿನಮನುಪಾನಮತ್ರೇಷ್ಟಮ್|| ಕ್ಷೀರರಸದಾಡಿಮಾಮ್ಭೋಮಾರ್ದ್ವೀಕಸುರಾಸವಾನ್ಯತಮಮ್| ಜೀರ್ಣೇಽನ್ನಂ ಲಘು ಭೋಜ್ಯಂ ಯೂಷಪಯಃಪಿಶಿತನಿರ್ಯೂಹೈಃ|| ಸಪ್ತಾಹಮಾತ್ರಮೇವಂ ಸರ್ವಾನ್ನೀನಃ ಕ್ರಮಾದ್ಭವೇತ್ಪರತಃ| ಭಕ್ತಸ್ಯಾನ್ತೇ ಪ್ರಾಗ್ವಾ ಗುಲಿಕಾ ನ ವಿರುಧ್ಯತೇ ಚೈಷಾ|| ನಿರಪಾಯಾ ಭೂರಿಫಲಾ ಪರಿಹಾರಸುಖೋಪಯೋಜಿತಾ ಜಯತಿ| ಪ್ರಬಲಮಪಿ ವಾತಶೋಣಿತಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಂ ಜ್ವರಂ ದೀರ್ಘಮ್|| ಭಗಮೂತ್ರಶುಕ್ರದೋಷಪ್ಲೀಹಯಕೃದ್ರಕ್ತಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಾನ್| ವರ್ಧ್ಮವಮಿಗುಲ್ಮಪೀನಸಹಿಧ್ಮಾಕಾಸಾರುಚಿಶ್ವಾಸಾನ್|| ವಿದ್ರಧಿಮುದರಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಷಾಣ್ಢ್ಯಂ ಕ್ಷಯಂ ಮದಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮ್| ಉನ್ಮಾದಮಪಸ್ಮಾರಂ ಮುಖನೇತ್ರಶಿರೋಗದಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್|| ಆನಾಹಮತೀಸಾರಂ ಹಲೀಮಕಂ ಕಾಮಲಾಗ್ರಹಣಿರೋಗಾನ್| ಗ್ರನ್ಥ್ಯರ್ಬುದಾನ್ ಸಪಿಡಕಾನ್ ಭಗನ್ದರಂ ಗಣ್ಡಮಾಲಾಂ ಚ|| ಅತಿಕಾರ್ಶ್ಯಮತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಂ ಸ್ವೇದಮಪಿ ಶ್ಲೀಪದಂ ಗುದೇ ಕೀಲಾನ್| ದಂಷ್ಟ್ರಾವಿಷಂ ಸಮೂಲಂ ಗರಪ್ರಯೋಗಾನ್ ಸುಘೋರಾಂಶ್ಚ|| ಅಭಿಚಾರಮರಾತಿಕೃತಂ ದುಃಸ್ವಪ್ನಂ ಭೌತಿಕೀಂ ತಥಾ ಬಾಧಾಮ್| ಪಾಪ್ಮಾಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಚೇಯಂ ಗುಲಿಕಾ ಶಮಯೇಚ್ಛಿವಾ ನಾಮ|| ವೃಷ್ಯಾಽಽಯುಷ್ಯಾ ಧನ್ಯಾ ಕಾನ್ತಿಯಶಃ ಶ್ರೀವಿಬೋಧನೀ ಮೇಧ್ಯಾ| ಕುರುತೇ ನೃಪವಲ್ಲಭತಾಂ ಜಯಂ ವಿವಾದೇ ಚ ವಕ್ತ್ರಸ್ಥಾ|| ಜಿತಖಲತಿವಲೀಪಲಿತಂ ಜೀವಯತಿ ಸುಖಂ ಶತದ್ವಯಂ ಶರದಾಮ್| ವರ್ಷದ್ವಯಪ್ರಯೋಗಾದ್ವರ್ಷಶತಚತುಷ್ಟಯಂ ಜೀವೇತ್||" [ಇತಿ|] ಖರನಾದೇ ತೂಕ್ತಮ್-"ಕನಕಾದ್ರಜತಾತ್ತಾಮ್ರಾದಯಸಃ ಸೀಸಾತ್ತಥಾ ತ್ರಪುಣಃ| ಗಿರಿವಿವರನಿಃಸೃತಂ ತತ್ಕ್ವಾಥಸ್ನಿಗ್ಧಾತಿಮೃದುಮೃತ್ಸ್ನಮ್|| ಜತ್ವಾಭಂ ಚ ಶಿಲಾಜತು ವಿದ್ಯಾದೇತಜ್ಜಡಾತ್ಮಕಂ ಗಿರಿಜಮ್| ಸಂರಕ್ತಪೀತವರ್ಣಂ ಸತಿಕ್ತಮಧುರಂ ರಸೇ ಕಟುವಿಪಾಕಿ|| ಶೀತಂ ಕನಕಶಿಲಾಜತು ವಿಶೇಷತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಘ್ನಮ್|| ಶ್ವೇತಂ ಚ ತಿಕ್ತಮಧುರಂ ಪಾಚನವಲ್ಲೇಖನಂ ಶೀತಮ್| ಕಿಞ್ಚಿಲ್ಲವಣಂ ವಿದ್ಯಾ(ರೂಪ್ಯಾ)ದ್ವಿಶೇಷತೋ ವಾತಪಿತ್ತಘ್ನಮ್|| ಶಿತಿಕಣ್ಠತುಲ್ಯವರ್ಣಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಂ ಲೇಖನಂ ವಿಪಾಕಕಟು| ಕಿಞ್ಚಿಲ್ಲವಣಂ ತಾಮ್ರಾತ್ಮಕಂ ಸ್ಮೃತಂ ಕಫಕೃ(ಹೃ)ದ್ವಿಶೇಷೇಣ|| ಗುಗ್ಗುಲುಕಾಭಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ತಿಕ್ತಂ ಲವಣಂ ಸರಂ ವಿಶದತೀಕ್ಷ್ಣಮ್|| ಕಟುಪಾಕಿನಾತಿಶೀತಂ ತ್ರಿಮಲಘ್ನಂ ತ್ವಾಯಸಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|| ಸ್ವಾಕರಸಮಾನವರ್ಣೇ ಸೀಸತ್ರಪುಸಮ್ಭವೇ ಶಿಲಾಜತುನೀ|| ಅಲ್ಪಾನ್ತರಕರ್ಮಗುಣೇ ಕೃಷ್ಣಾಯಸಜಾಚ್ಛಿಲಾಜತುನಃ|| ಗೋಮೂತ್ರಗನ್ಧಮಸಿತಂ ಗುಗ್ಗುಲುಕಾಭಂ ವಿಶರ್ಕರಂ ಮೃತ್ಸ್ನಮ್| ಸ್ನಿಗ್ಧಮನಮ್ಲಕಷಾಯಂ ಶಿಲೋದ್ಭವಂ ಸರ್ವಕರ್ಮಣ್ಯಮ್||" ಇತ್ಯತ್ರ ಗುರುಮೃದುಗುಣೌ ನೋಕ್ತೌ| ತಥೋಕ್ತಮ್-"ಸಸ್ನೇಹಲವಣಭಾವಾದ್ವಾತಘ್ನಂ ಪಿತ್ತನುತ್ ಸರತ್ವಾತ್ತತ್| ರಸಪಾಕಯೋಃ ಕಟುತ್ವಾತ್ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದೋಘ್ನಮ್|| ಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದ್ದೀಪನಮಗ್ನೇರುದ್ದೀಪನಾನ್ಮಲಾನ್ ಪಚತಿ| ತಿಕ್ತತ್ವಾದ್ರಕ್ತಘ್ನಂ ಕಟುತೈಕ್ಷ್ಣೌಷ್ಣ್ಯಾತ್ ಕೃಮಿಘ್ನಂ ಚ|| ಶೋಭನಭಾವಾದ್ದೃಷ್ಯಂ ಸ್ನಿಗ್ಧತ್ವಾತ್ ಪೌಷ್ಟಿಕಂ ಚ ಬಲ್ಯಂ ಚ| ಆಯುಷ್ಯಂ ಚ ವಿಷಘ್ನಂ ಮಙ್ಗಲ್ಯಮಮೃತಾನ್ವಯತ್ವಾಚ್ಚ|| ಶೋಧನಭಾವಾತ್ ಸ್ರೋತೋಧಾತ್ವಿನ್ದ್ರಿಯಬುದ್ಧಿಶೋಧನಂ ವರ್ಣ್ಯಮ್| ಪುತ್ರ್ಯಂ ಚ ವೃಷ್ಯಭಾವಾನ್ಮೇಧ್ಯಂ ಯೋನಿಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ||" ಇತ್ಯಾದಿ| ತಥಾ "ಭಾವಿತಮನ್ಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ವೀರ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಾದ್ವಿಶೇಷಕರ್ಮಣ್ಯಮ್| ತತ್ ಸ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಾವ್ಯಂ ವಾತಾದಿಹರೌಷಧಕಷಾಯೈಃ|| 'ರಾಸ್ನಾದಶಮೂಲಬಲಾಪುನರ್ನವೈರಣ್ಡಶುಣ್ಠಿಮಧುಕಾನಾಮ್| ಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಂ ತದ್ವಿಶೇಷತೋ ವಾತರೋಗಘ್ನಮ್|| ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಭೀರುಪಟೋಲೀತ್ರಾಯನ್ತಿಗುಡೂಚಿಜೀವನೀಯಾನಾಮ್| ಕ್ವಾಥೇನ ಭಾವಿತಂ ತದ್ವಿಶೇಷತಃ ಪಿತ್ತರೋಗಘ್ನಮ್|| ತ್ರಿಫಲಾವಚಾವಿಡಙ್ಗಕರಞ್ಜ ಘನಮುಖ್ಯಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಮ್| ಸಹಪಞ್ಚಕೋಲಾಕಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇನ ಕಫಾಮಯೇ ಭಾವ್ಯಮ್|| ಲಘುಪಞ್ಚಮೂಲಶುಣ್ಠೀದ್ರಾಕ್ಷಾಕಾಶ್ಮರ್ಯವಾಜಿಗನ್ಧಾನಾಮ್| ಸುಗುಡೂಚಿಶರಬಲಾನಾಂ ರಸೇನ ಪಿತ್ತಾನಿಲಗದೇಷು|| ಘನಕುಷ್ಠವಚಾತ್ರಿಫಲಾಸುರದಾರುವಿಡಙ್ಗಪಞ್ಚಕೋಲಾನಾಮ್| ರಜನೀಮರಿಚಾತಿವಿಷಾಯುಕ್ತಾನಾಂ ವಾತಕಫಜೇಷು|| ಪಾಠಾಪಟೋಲನಿಮ್ಬತ್ರಿಫಲಾಘನಕುಟಜಸಪ್ತಪರ್ಣಾನಾಮ್| ತ್ರಾಯನ್ತ್ಯಮೃತಾತಿವಿಷಾಸಹಿತಾನಾಂ ಪಿತ್ತಕಫಜೇಷು (ಸಂ. ಉ. ಅ. ೪೯)||" ತ್ರಿಮಲೇಷು ಯಥಾದೋಷಂ ಯೋಗಾನೇತಾನ್ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಭಾವ್ಯಂ ಸ್ಯಾತ್| ಪ್ರಾಕ್ಕೇವಲಜಲಧೌತಂ ಶುಷ್ಕಂ ಕ್ವಾಥೈಸ್ತತೋ ಭಾವ್ಯಮ್|| ಗಿರಿಜಂ ಚತುರ್ಗುಣಜಲಂ ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಭಾವನೌಷಧಂ ತತ್ರ| ಚತುರ್ಥಶೇಷೇ ಕ್ವಾಥೇ ಪೂತೋಷ್ಣೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದ್ಗಿರಿಜಮ್||" ಇತಿ| ಅತ್ರ ಚತುರ್ಗುಣಜಲಸ್ಯೌಷಧಸ್ಯ ಕ್ವಾಥೇನ ಮುಕ್ತರಸತಾ ನ ತಥಾ ಸ್ಯಾದಿತಿ ವಾಗ್ಭಟೋಕ್ತಮೇವಾಷ್ಟಗುಣಜಲಕ್ವಾಥೇನ ಕಾರ್ಯಮಿತಿ ಮನ್ಯಾಮಹೇ| ತಥೋಕ್ತಮ್-"ಸಲಿಲವಿಶುದ್ಧಾದ್ಗಿರಿಜಾತ್ ಪಿಬೇದರೋಗಃ ಫಲತ್ರಿಕರಸೇನ| ಮಾತ್ರಾಂ ಕ್ರಮಾಭಿವೃದ್ಧಾಂ ತ್ರ್ಯಹಂ ಪಟೋಲಸ್ಯ ಚ ರಸೇನ|| ಮೂತ್ರೇಣ ಗವಾಂ ತದ್ವತ್ ತ್ರ್ಯಹಂ ಕಷಾಯೇಣ ಮಧುಕಸ್ಯ|" ಇತಿ| "ರೋಗಾನ್ವಿತೇಷು ಗಿರಿಜಂ ಜಲಶುದ್ಧಂ ಭಾವಿತಂ ಕಷಾಯೈಶ್ಚ| ದೋಷವ್ಯಾಧಿಬಲಾತುರಕಾಲಾಪೇಕ್ಷೀ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|| ಜೀರ್ಣೌಷಧಃ ಸುಖೋದಕಪರಿಷಿಕ್ತೋ ಮಾಂಸರಸಪಯೋಯೂಷೈಃ| ರಕ್ತಾದಿಷಷ್ಟಿಕೌದನಮನವಮರೋಗೋ ಗದೀ ವಾಽದ್ಯಾತ್|| ವ್ಯಾಧ್ಯಾತುರದೋಷಬಲಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಸ್ಯ ತ್ರಿಧಾ ಪ್ರಯೋಗಃ ಸ್ಯಾತ್| ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತ್ರಿಷಷ್ಟಿರಾತ್ರಂ ಮಾಸೋ ಮಧ್ಯಸ್ತ್ರಿಸಪ್ತರಾತ್ರಮವರಃ|| ಪಾನಾವಗಾಹಯೋಃ ಸ್ಯಾದ್ದಿವ್ಯಂ ಶೈಲೋದ್ಭವಂ ಕೌಪಮ್|" ಮುನಿಸ್ತ್ವಸ್ಯ ಚತುರ್ಧಾತುಜತ್ವಮೇವ ಸಂಗಿರತೇ| ತಥಾ ಚ ತದ್ಗ್ರನ್ಥಃ (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೧ ಪಾ. ೨/೪೭)- "ಅನಮ್ಲಂ ಚ ಕಷಾಯಂ ಚ ಕಾತುಪಾಕೇ ಶಿಲಾಜತು| ನಾತ್ಯುಷ್ಣಶೀತಂ ಚಾತುಭ್ಯಶ್ಚತುರ್ಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಃ||| ಹೇಮ್ನಃ ಸರಜತಾತ್ತಾಮ್ರಾದ್ವರಂ ಕೃಷ್ಣಾಯಸಾದಪಿ|" ಇತಿ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಚ ಗುಗ್ಗುಲುಕಲ್ಪೋಽಭಿಹಿತಃ| ಯಥಾ (ಉ. ಅ. ೪೯)- "ದಾನವೇನ್ದ್ರವಿಜಿತಾನ್ ಪುರಾ ಸುರಾನ್ ಭ್ರಷ್ಟಕಾನ್ತಿಧೃತಿಶೌರ್ಯತೇಜಸಃ| ವೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಷ್ಣುರಮೃತಂ ಕಿಲಾಸೃಜದ್ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಬಲವಪುರ್ಜಯಪ್ರದಮ್|| ಅದ್ಯಾಪ್ಯತಃ ಸುರಗಣಾಃ ಕಿಲ ಧೂಪಮುಖ್ಯಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ವರಾಗುರುತುರುಷ್ಕಹಿಮೇನ್ದುದರ್ಪಾನ್| ನಿರ್ದಹ್ಯಮಾನವಪುಷೋಽಪಿ ಶಿಖಾಂ ಪಿಬನ್ತೋ ಗನ್ಧೇನ ಯಸ್ಯ ಮುದಿತಾ ದಧತಿ ಪ್ರಸಾದಮ್|| ಸ ಯೋಗವಾಹೀ ಸ ಶಿವಃ ಸ ಸಾರ್ವಃ ಸರ್ವರ್ತುಸೇವ್ಯಃ ಸುಖಶೀಲನೀಯಃ| ಹರ್ತಾ ಜರಾಪಾಪ್ಮಮಲಾಮಯಾನಾಂ ಕರ್ತಾಽಗ್ನಿಮೇಧಾಸ್ಮೃತಿಪಾಟವಾನಾಮ್|| ಗನ್ಧೋತ್ಕಟಃ ಸ ದಾಹೇ ಸ್ನಿಗ್ಧದ್ರವಪಿಚ್ಛಿಲೋ ವಿಗತಶಲ್ಯಃ| ಮಹಿಷಾಖ್ಯಃ ಪುಷ್ಪರಾಗಸ್ಫಟಿಕಾಸಿತನೀರದಚ್ಛಾಯಃ|| ಯಃ ಪದ್ಮರಾಗರಾಗೋ ಯಃ ಕನಕಚ್ಛೇದಪಾತಲೋ ಯೋ ವಾ| ಜಯತೀನ್ದ್ರನೀಲಮಮಲಂ ಭಗ್ನೋಽಪ್ಯತಿಕಾನ್ತಿಮತ್ತ್ವೇನ|| ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪ್ರಯೋಗೋಽಸ್ಯ ತುಲಾ ಪಲಾನ್ನೈವಾಧಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಆತ್ರೇಯಮುನಿಗೀತಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರೋಽಯಂ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಕೃತ್|| 'ಭಗವಾನ್ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ದೇವಾಶ್ಚ ಸಪುರನ್ದರಾಃ| ಆಜ್ಞಾಪಯನ್ತಿ ಸಮ್ಯಕ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಭಾವಂ ಚಾದಿಶನ್ತಿ ತೇ|| ಜರಾಮರಣದುಃಖೇಭ್ಯೋ ಯಥಾ ತೇಽಭ್ಯುತ್ಥಿತಾಃ ಸುರಾಃ| ಉಪಯೋಕ್ತುಸ್ತಥೈವಾಸ್ಯ ಭವ ತ್ವಂ ಹಿ ಮಹಾಬಲಃ||' ಇತಿ| ಪಞ್ಚಮೂಲಸ್ಯ ಮಹತಃ ಕ್ವಾಥೇನ ಹಿತಭೋಜಿನಾ| ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಶೀಲಿತೋ ಹನ್ತಿ ಸರ್ವಾನ್ ವಾತಕಫಾಮಯಾನ್|| ಲಘೀಯಸೋಽಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ಜಲೇನ ವಾ| ಮಸ್ತುಧಾನ್ಯಾಮ್ಲಮದ್ಯೈರ್ವಾ ವಚಾದೇಃ ಸಲಿಲೇನ ವಾ|| ವರಣಾದೇಸ್ತು ಬಾಧಿರ್ಯಂ ದನ್ತಕರ್ಣಶಿರೋರುಜಃ| ಸ್ವರಭೇದೋದರಶ್ಚಾಸವರ್ಧ್ಮಾನ್ತರ್ಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧೀನ್|| ವಾತಪಿತ್ತಾಸ್ರರೋಗೇಷು ಬೃಂಹಣಾರ್ಥಿನಿ ಚೇಷ್ಯತೇ| ಕ್ವಾಥೇನ ವಾಜಿಗನ್ಧಾಯಾ ಜೀವನೀಯಗಣಸ್ಯ ವಾ|| ಕ್ವಾಥೇನೋತ್ಪಲಮೃದ್ವೀಕಾರಕ್ತಚನ್ದನಜನ್ಮನಾ| ವಾತಪಿತ್ತಂ ನಿಹನ್ತ್ಯೇಷ ಪದ್ಮಕಾದಿಗಣಸ್ಯ ವಾ|| ಚವ್ಯಕುಷ್ಠವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ಯವಾನ್ಯಾ ನಾಗರಸ್ಯ ವಾ| ಪ್ರಸಾರಣ್ಯಾಶ್ಚ ತೋಯೇನ ಗುಗ್ಗುಲುಃ ಕಫವಾತಜಿತ್|| ತ್ರ್ಯೂಷಣಾಗ್ನಿಘನವೇಲ್ಲವರಾಭಿರ್ಭಕ್ಷಯನ್ ಸಮಧೃತಂ ಮಹಿಷಾಕ್ಷಮ್| ಆಶು ಹನ್ತಿ ಕಫಮಾರುತಮೇದೋದೋಷಜಾನ್ ಬಲವತೋಽಪಿ ವಿಕಾರಾನ್|| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬತ್ರಿಫಲಾಗುಡೂಚೀಗಾಯತ್ರಿರಾತ್ರಿದ್ವಯಬೀಜಕಾನಾಮ್| ಕ್ವಾಥೈಃ ಪೃಥಕ್ ಪಥ್ಯಪರಸ್ಯ ಹನ್ತಿ ಮಾಸೇನ ಘೋರಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತರೋಗಾನ್|| ವಿಶೇಷಾಚ್ಛೋಫವೀರ್ಸರ್ಪದುಷ್ಟವ್ರಣಭಗನ್ದರಾನ್| ಶುಕ್ರಾರ್ತವಮನೋದೋಷಪ್ರಮೇಹಶ್ವಿತ್ರಪಾಣ್ಡುತಾಃ|| ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟನಿರ್ಯೂಹಪಿಷ್ಟಸ್ತುಲ್ಯರಸಾಞ್ಜನಃ| ಗಲರೋಗಾಪಚೀವ್ಯಙ್ಗಗ್ರನ್ಥಿಸ್ಥೌಲ್ಯಕೃಮಿಪ್ರಣುತ್|| ಶಿಲಾಜತುಸಮಃ ಪೀತಃ ಪಯಸಾ ವಾತಶೋಣಿತಮ್| ನಿವರ್ತಯತ್ಯತಿಬಲಂ ಕ್ಷೀರಮಾಂಸಘೃತಾಶಿನಃ|| ರಸೇನ ಪಯಸಾ ಮೂತ್ರೈರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಃ| ಬ್ರಾಹ್ಮೀಮಣ್ಡೂಕಶಙ್ಖಾನಾಂ ಪೃಥಙ್ಹ್ ಮೇಧಾದಿಕೃದ್ರಸೈಃ|| ಮಾಗಧಿಕಾಗ್ನಿವಿಡಙ್ಗಕಲಿಙ್ಗೈರ್ಬಿಲ್ವಧೃತೈಃ ಸವಚಾಪಲಷಟ್ಕೈಃ| ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಸದೃಶೇನ ಸಮೇತೈಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತೈಃ ಸಕಲಾಮಯನಾಶಃ|| ಪಿಬೇತ್ಪಲಶತಂ ಯೋಽಸ್ಯ ವಿಧಿನಾ ನಿಯತೋ ಯತಿಃ| ನಾಕಾಲಮೃತ್ಯೋರ್ನ ವ್ಯಾಧೇರ್ನ ತಸ್ಯ ಜರಸೋ ಭಯಮ್|| ಕಲ್ಪಯೇದೋಷಧೈಃ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈರ್ವ್ಯಾಧಿಷು ವ್ಯಾಧಿನಾಶನೈಃ| ಶಿಲಾಜತುವಿಧಾನಂ ಚ ಗುಗ್ಗುಲೋಃ ಸರ್ವಮಿಷ್ಯತೇ|| ಗುಣನಿಧಿರಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸೋಽತಿಮಾತ್ರೋಪಯುಕ್ತಸ್ತಿಮಿರವದನಶೋಷಕ್ಲೀಬತಾಕಾರ್ಶ್ಯಮೇಹಾನ್| ಶಮಲಶಿಥಿಲಭಾವಂ ದೇಹರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಚ ತಸ್ಮಾದ್ರಜನಿಚರನಿಷೇವೀ ಸ್ಯಾನ್ನ ರೋಗೇಷ್ವಮೀಷು||" [ಇತಿ|]

Adhikarana kuTIpraveshavidherviShayaH,sauryamArUtikavidherviShayaH (143) · Śloka 143

ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಃ ಕ್ಷಣಿನಾಂ ಪರಿಚ್ಛದವತಾಂ ಹಿತಃ| ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ತು ಯೇ ತೇಷಾಂ ಸೌರ್ಯಮಾರುತಿಕೋ ವಿಧಿಃ||೧೪೩||

ಸ೦-ಕ್ಷಣಿನಾಂ-ವ್ಯಾಪಾರಕರಣಂ ಪ್ರತಿ ಸ್ವತನ್ತ್ರಾಣಾಮ್, ತಥಾ ಪರಿಚ್ಛದವತಾಂ-ಸಪರಿವಾರಾಣಾಮ್, ಕುಟೀಪ್ರವೇಶಲಕ್ಷಣೋ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ| ಅತಃ-ಅಸ್ಮಾತ್, ಯೇಽನ್ಯಥಾ-ಪರತನ್ತ್ರಾಃ ಪರಿವಾರರಹಿತಾಃ, ತೇಷಾಂ ಸೌರ್ಯಮಾರುತಿಕೋ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ|

Adhikarana ato vAtAtapasahA yogAH (144) · Śloka 144

ವಾತಾತಪಸಹಾ ಯೋಗಾ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽತೋ ವಿಶೇಷತಃ| ಸುಖೋಪಚಾರಾ ಭ್ರಂಶೇಽಪಿ ಯೇ ನ ದೇಹಸ್ಯ ಬಾಧಕಾಃ||೧೪೪||

ಸ೦-ಅತಃ-ಅಸ್ಮಾಚ್ಚ ಹೇತೋಃ, ಯೇ ವಾತಾತಪಸಹಾ ಯೋಗಾಸ್ತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ| ತಥಾ ಯೇ ನ ದುಃಖಾವಹಾಃ, ಭ್ರಂಶೇಽಪಿ-ವ್ಯಾಪತ್ತಾವಪಿ, ಶರೀರಸ್ಯ ನ ಪೀಡಾಕೃತಃ|

Adhikarana vayaH sthApakAH shItodakAdiyogAH (145) · Śloka 145

ಶೀತೋದಕಂ ಪಯಃ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಘೃತಮೇಕೈಕಶೋ ದ್ವಿಶಃ| ತ್ರಿಶಃ ಸಮಸ್ತಮಥವಾ ಪ್ರಾಕ್ ಪೀತಂ ಸ್ಥಾಪಯೇದ್ವಯಃ||೧೪೫||

ಸ೦-ಶಿಶಿರಜಲಾದಿಕಮೇಕೈಕಶೋ ದ್ವಿಶಸ್ತ್ರಿಶೋ ವಾ ಪ್ರಾಗ್ಭೋಜನಾತ್ ಪೀತಂ ವಯಃ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ತೇನ ಶೀತಾಮ್ಭೋ ವಾ, ಕ್ಷೀರಂ ವಾ, ಮಧು-ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ವಾ, ಸರ್ಪಿರ್ವಾ, ಪೀತಮಥವಾ ಶೀತಾಮ್ಭಃಪಯಸೀ, ಶೀತಜಲಕ್ಷೌದ್ರೇ, ಶೀತದಲಘೃತೇ, ಇತ್ಯೇವಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ದ್ವೇ ಸಂಯುಕ್ತೇ ಪ್ರಾಕ್ಪೀತೇಽಥವಾ ತ್ರೀಣಿ ಸಂಯುಕ್ತಾನಿ ಪೀತಾನಿ ಸಮಸ್ತಂ ವಾ ಚತುಷ್ಟಯಮಿತ್ಯೇವಮವತಿಷ್ಠತೇ|

Adhikarana varShashatajIvano harItakIyogaH (146) · Śloka 146

ಗುಡೇನ ಮಧುನಾ ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಕೃಷ್ಣಯಾ ಲವಣೇನ ವಾ| ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಖಾದನ್ ಸದಾ ಪಥ್ಯೇ ಜೀವೇದ್ವರ್ಷಶತಂ ಸುಖೀ||೧೪೬||

ಸ೦-ಗುಡಾದಿನಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಹರೀತಕ್ಯೌ ಸರ್ವದಾ ಭಕ್ಷಯನ್ ಸಮಾಶತಂ ಸುಖಂ ಜೀವೇತ್|

Adhikarana cirasthAyibalakaro kIyogAH (147) · Śloka 147

ಹರೀತಕೀಂ ಸರ್ಪಿಷಿ ಸಮ್ಪ್ರತಾಪ್ಯ ಸಮಶ್ನತಸ್ತತ್ ಪಿಬೇತೋ ಘೃತಂ ಚ| ಭವೇಚ್ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಬಲಂ ಶರೀರೇ ಸಕೃತ್ ಕೃತಂ ಸಾಧು ಯಥಾ ಕೃತಜ್ಞೇ||೧೪೭||

ಸ೦-ಘೃತೇ ಹರೀತಕೀಂ ಸಮ್ಯಕ್ ತಾಪಯಿತ್ವಾ ಭಕ್ಷಯತಸ್ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಪಿಬತೋ ದೇಹೇಽತಿದೃಢಂ ಬಲಂ ಸ್ಥಿರತರಂ ಭವೇತ್| ಯಥಾ ಕೃತಜ್ಞೇ ನರೇ ಸಕೃತ್-ಏಕವಾರಂ, ಶೋಭನಂ ಕೃತಂ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿ ಭವೇತ್| ಉಪೇನ್ದ್ರವಜ್ರಾ|