26. sadyōvranapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

வ்ரணப்ரக்ரமாத் ஸத்யோவ்ரணப்ரதிஷேதஂ வ்யாசிக்யாஸுராஹ-

Adhikarana sadyovraNapratiShedhAdhyAyaH,sadyovraNAnAM kAraNam (2-1) · Śloka 1

அதாதஃ ஸத்யோவ்ரணப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) ஸத்யோவ்ரணா யே ஸஹஸா ஸம்பவந்த்யபிகாததஃ| அநந்தைரபி தைரங்கமுச்யதே ஜுஷ்டமஷ்டதா||௧||

ஸ௦-அபிகாதாத்ஸஹஸைவ யே ஸத்யோவ்ரணா ஜாயந்தே, அஸங்க்யைரபி தைர்வ்ரணைஃ ஶரீரஂ ஜுஷ்டமஷ்டதா கத்யதே|

Adhikarana sadyo aShTau bhedA dhRuShTAdayaH (2) · Śloka 2

தாநேவாஷ்டௌ ப்ரகாராநாஹ கஷ்டாவகத்தவிச்சிந்நப்ரவிலம்பிதபாதிதம்| வித்தஂ பிந்நஂ விதலிதஂ|௨|

ஸ௦-கஷ்டேத்யாதி|

Adhikarana 1 dhRuShTasya lakShaNam 2 avakRuttasya lakShaNam 3 vicchinnasya lakShaNam 4 pravilambitasya lakShaNam 5 pAtitasya lakShaNam 6 viddhasya lakShaNam 7 bhinnasya lakShaNam 8 vidalitasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

அதைஷாமேவ லக்ஷணாந்யாஹ | தத்ர கஷ்டஂ லஸீகயா||௨|| ரக்தலேஶேந வா யுக்தஂ ஸப்லோஷஂ சேதநாத் ஸ்ரவேத்| அவகாடஂ ததஃ கத்தஂ, விச்சிந்நஂ ஸ்யாத்ததோऽபி ச||௩|| ப்ரவிலம்பி ஸஶேஷேऽஸ்த்நி, பதிதஂ பாதிதஂ தநோஃ| ஸூக்ஷ்மாஸ்யஶல்யவித்தஂ து வித்தஂ கோஷ்டவிவர்ஜிதம்||௪|| பிந்நமந்யத்விதலிதஂ மஜ்ஜரக்தபரிப்லுதம்| ப்ரஹாரபீடநோத்பேஷாத் ஸஹாஸ்த்நா பதுதாஂ கதம்||௫||

ஸ௦-தேஷு மத்யே கஷ்டஂ லஸீகயா ரக்தலேஶேந வா யுக்தஂ ஸ்ரவேத், சேதநாத் ஸப்லோஷம்| தஸ்மாதவகாடமவகத்தஂ ஸ்யாத்| ததோऽப்யவகாடதரஂ விச்சிந்நஂ ஸ்யாத்| ப்ரவிலம்பி ஸஶேஷாஸ்தி யத்| பதிதஂ யச்சரீராத் தத் பாதிதஂ ஸ்யாத்| ஸூக்ஷ்மமுகஶல்யவித்தஂ யத்தத் வித்தஂ க்த்யதே கோஷ்டவிவர்ஜிதம்| அந்யத் கோஷ்டே யத்வித்தஂ தத்பிந்நமுச்யதே| விதலிதஂ தத் கத்யதே யந்மஜ்ஜரக்தபரிப்லுதஂ ப்ரஹாராதிபிஃ ஸஹாஸ்த்நா பதுதாஂ கதம்|

Adhikarana sadyovraNacikitsA sadyovraNe tIvramyahe yaShTIShTa tena secanam sadyo balAtailena vA punaH punaH secanam (6) · Śloka 6

ஸத்யஃ ஸத்யோவ்ரணஂ ஸிஞ்சேதத யஷ்ட்யாஹ்வஸர்பிஷா| தீவ்ரவ்யதஂ கவோஷ்ணேந பலாதைலேந வா புநஃ||௬||

ஸ௦-அத ஏவஂ வ்ரணஸ்வரூபதாஂ ஜ்ஞாத்வா, ஸத்ய ஏவேதி ஸத்யோவ்ரணஂ தீவ்ரவ்யதஂ மதுயஷ்டீகதேந கோஷ்ணேந ஸிஞ்சேத்| பலாதைலேந (ஹ.ஶா.அ. ௨/௪௭) வா கோஷ்ணேந புநஃ புநஃ ஸிஞ்சேத்|

Adhikarana sadyo kShatoShmaNaH shAntaye kaShAyAdayolepAdayaH (7) · Śloka 7

க்ஷதோஷ்மணோ நிக்ரஹார்தஂ தத்காலஂ விஸதஸ்ய ச| கஷாயஶீதமதுரஸ்நிக்தா லேபாதயோ ஹேதாஃ||௭||

ஸ௦-க்ஷதோஷ்மணஶ்ச ஶாந்தயே தத்காலநிர்கதஸ்ய ச கஷாயாதயோ லேபாத்யாஃ ஶஸ்யந்தே|

Adhikarana sadyo Ayate sandhAnArthaM madhusarpiH,sadyo Ayate pittandhIshcha shItAH kriyAH (8) · Śloka 8

ஸத்யோவ்ரணேஷ்வாயதேஷு ஸந்தாநார்தஂ விஶேஷதஃ| மதுஸர்பிஶ்ச யுஞ்ஜீத பித்தக்நீஶ்ச ஹிமாஃ க்ரியாஃ||௮||

ஸ௦-ஸத்யோவ்ரணேஷ்வாயதேஷு ஸந்தாநாற்தஂ விஶேஷேண மாக்ஷிகஂ ஸகதஂ யுஞ்ஜீத| ததா பித்தக்நீஶ்ச ஶீதாஃ க்ரியா ஹிதாஃ|

Adhikarana sadyo sasaMramme shodhanAdi dhRuShTe (9) · Śloka 9

ஸஸஂரம்பேஷு கர்தவ்யமூர்த்வஂ சாதஶ்ச ஶோதநம்| உபவாஸோ ஹிதஂ புக்தஂ ப்ரததஂ ரக்தமோக்ஷணம்||௯||

ஸ௦-ஸஸஂரம்பேஷு வ்ரணேஷூர்த்வமதஶ்ச ஶோதநஂ கார்யம்| ததோபவாஸோ விதாதவ்யஃ| அவஸ்தாவஶாத் பூர்வோக்தஂ போஜநஂ ஹிதம்| ததா ப்ரததஂ ரக்தஸ்ராவணஂ ஹிதம்|

Adhikarana eSha vidhiH (10) · Śloka 10

கஷ்டே விதலிதே சைஷ ஸுதராமிஷ்யதே விதிஃ| தயோர்ஹ்யல்பஂ ஸ்ரவத்யஸ்ரஂ பாகஸ்தேநாஶு ஜாயதே||௧௦||

ஸ௦-கஷ்டே விதலிதே ச ஏஷா பூர்வோக்தா சிகித்ஸா இஷ்யதே| யஸ்மாத்தயோஃ-கஷ்டவிதலிதயோஃ, அஸ்ரமல்பஂ ஸ்ரவதி| தேந ச காரேணேந தயோராஶு ஶீக்ரஂ பாகோ ஜாயதே|

Adhikarana anyatra vikShate snehapAnAdi (11-12) · Śloka 12

அத்யர்தமஸ்ரஂ ஸ்ரவதி ப்ராயஶோऽந்யத்ர விக்ஷதே| ததோ ரக்தக்ஷயாத்வாயௌ குபிதேऽதிருஜாகரே||௧௧|| ஸ்நேஹபாநபரீஷேகஸ்வேதலேபோபநாஹநம்| ஸ்நேஹபஸ்திஂ ச குர்வீத வாதக்நௌஷதஸாதிதம்||௧௨||

ஸ௦-அந்யத்ர விக்ஷதே பாஹுல்யேந பஹு ரக்தஂ ஸ்ரவதி| ந ச பாகஂ யாதி| அநந்தரமத்யந்தரக்தஸ்ராவாத் பவநே குபிதேऽதிருஜாகரே ஸதி ஸ்நேஹபாநாதிகஂ ஸ்நேஹபஸ்திஂ ச வாதஹரௌஷதஸாதிதஂ குர்வீத|

Adhikarana sadyovraNe iti sAptAhikovidhiH ,sadyo anantaraM pUrvoktovidhiH (13) · Śloka 13

இதி ஸாப்தாஹிகஃ ப்ரோக்தஃ ஸத்யோவ்ரணஹிதோ விதிஃ| ஸப்தாஹாத்கதவேகே து பூர்வோக்தஂ விதிமாசரேத்||௧௩||

ஸ௦-இதி-ஏவஂ, ஸாப்தாஹிகஃ ஸத்யோவ்ரணஹிதோ விதிருக்தஃ| ஸப்தாஹேந நிவத்த இதி "ப்ராக்வஹதேஷ்டக்" இதி டக்| ஸப்தாஹாதூர்த்வஂ கதக்ஷோபே ஸதி பூர்வோக்தஂ விதிஂ-வ்ரணப்ரதிஷேதோக்தஂ, குர்யாத்|

Adhikarana sadyo idaM sAmAnyakarmaM (14) · Śloka 14

ப்ராயஃ ஸாமாந்யகர்மேதஂ வக்ஷ்யதே து பதக்பதக்| |௧௪|

ஸ௦-ப்ராயோ பாஹுல்யேந ஸத்யோவ்ரண ஏதத்ஸாமாந்யஂ கர்ம| ஸ௦-பதக்பதக் விஶேஷேண கர்ம பணிஷ்யதே|

Adhikarana dhRuShTe vraNe cUrNAni (14) · Śloka 14

| கஷ்டே ருஜஂ நிகஹ்யாஶு வ்ரணே சூர்ணாநி யோஜயேத்||௧௪||

ஸ௦-கஷ்டே வ்ரணே பீடாஂ ப்ராகுபஶமய்ய சூர்ணாநி யோஜயேத்|

Adhikarana avakRutte vraNe kalkAdIni (15) · Śloka 15

கல்காதிந்யவகத்தே து| |௧௫|

ஸ௦-அவகத்தே புநர்வ்ரணே கல்காதீநி யோஜயேத்|

Adhikarana vicchinne pravilambini casIvanaMbandhanaMpIDanaM ca (15) · Śloka 15

விச்சிந்நப்ரவிலம்பிநோஃ| ஸீவநஂ விதிநோக்தேந பந்தநஂ சாநு பீடநம்||௧௫||

ஸ௦-விச்சிந்நே ப்ரவிலம்பநி ச வ்ரணே ஸீவநஂ பூர்வோக்தேந விதாநேந, ததா பந்தநஂ பீடநஂ ச பஶ்சாத் யோஜயேத்|

Adhikarana sphuTitanetrasyAsAdhyatvam,asphuTitalambini netre yathA sthAnAniveshanAdi asphutisarvanetrAbhidhAtajit yaShTacAdivkamAjaM dhRutam (16-18) · Śloka 18

அஸாத்யஂ ஸ்புடிதஂ நேத்ரமதீர்ணஂ லம்பதே து யத்| ஸந்நிவேஶ்ய யதாஸ்தாநமவ்யாவித்தஸிரஂ பிஷக்||௧௬|| பீடயேத் பாணிநா பத்மபலாஶாந்தரிதேந தத்| ததோऽஸ்ய ஸேசநே நஸ்யே தர்பணே ச ஹிதஂ ஹவிஃ||௧௭|| விபக்வமாஜஂ யஷ்ட்யாஹ்வஜீவகர்ஷபகோத்பலைஃ| ஸபயஸ்கைஃ பரஂ தத்வி ஸர்வநேத்ராபிகாதஜித்||௧௮||

ஸ௦-ஸ்புடிதஂ லோசநமஸாத்யம்| அஸ்புடிதஂ து யந்நேத்ரமவதீர்ணஂலம்பதே, தத் ஸ்வே ஸ்தாநே ஸந்நிவேஶ்யாவ்யாவிதஸிரஂ பத்மபத்ராந்தரிதேந ஹஸ்தேந பீடயேத்| அநந்தரமஸ்யாதுரஸ்ய கதஂ சாகஂ ஸக்ஷீரைர்யஷ்ட்யாதிபிஃ கல்கைஃ பக்வஂ ஸேசநாதௌ ஹிதம்| யதஸ்தத் கதஂ பரஂ ஸர்வநேத்ராபிகாதஜித்|

Adhikarana avasanne netre galapIDAdi,avasanne kShatanetrava~jja kriyA (19) · Śloka 19

கலபீடாऽவஸந்நேऽக்ஷ்ணி வமநோத்காஸநக்ஷவாஃ| ப்ராணாயமோऽதவா கார்யஃ க்ரியா ச க்ஷதநேத்ரவத்||௧௯||

ஸ௦-கலபீடநமவஸந்நே நேத்ரே வமநாதயஃ கார்யாஃ, ப்ராணாயாமோ வா| ததா க்ஷநேத்ரக்ரியா சாத்ர ஹிதா|

Adhikarana karNe sthAnAccyute tailena pUraNam (20) · Śloka 20

கர்ணே ஸ்தாநாச்ச்யுதே ஸ்யூதே ஶ்ரோதஸ்தைலேந பூரயேத்| |௨௦|

ஸ௦-கர்ணே ஸ்தாநாத் ப்ரஷ்டே ஸ்யூதே ஸதி தைலேந ஶ்ரோதஃ பூரயேத்|

Adhikarana kRukATiyAM chinnAyAM sIvanAdi,kRukA Ajena sarpiShA pariShekaHkRukA uShNAno~annAni bhu~jjItakRukA tuyantritaH svapyAt (20-22) · Śloka 22

| ககாடிகாயாஂ சிந்நாயாஂ நிர்கச்சத்யபி மாருதே||௨௦|| ஸமஂ நிவேஶ்ய பத்நீயாத் ஸ்யூத்வா ஶீக்ரஂ நிரந்தரம்| ஆஜேந ஸர்பிஷா சாத்ர பரிஷேகஃ ப்ரஶஸ்யதே||௨௧|| உத்தாநோऽந்நாநி புஞ்ஜீத, ஶயீத ச ஸுயந்த்ரிதஃ| |௨௨|

ஸ௦-ககாடிகாயாஂ சிந்நாயாஂ வாதேऽபி நிர்யாதே ஸதி ஸமஂ ஸ்தாபயித்வா ஸ்யூத்வா ச நிரந்தரஂ ஶீக்ரஂ பத்நீயாத்| அத்ராஜேந கதேந ச பரிஷேகஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| உத்தாநாஃ ஸந் போஜநஂ புஞ்ஜீத| ஸுயந்த்ரிதஶ்ச ஸ்வப்யாத்|

Adhikarana shAkAsu tiryaksthe dhAte sIvanAdi (22-23) · Śloka 23

| காதஂ ஶாகாஸு திர்யக்ஸ்தஂ காத்ரே ஸம்யங்நிவேஶிதே||௨௨|| ஸ்யூத்வா வேல்லிதபந்தேந பத்நீயாத்தநவாஸஸா| சர்மணா கோஷ்பணாபந்தஃ கார்யஶ்சாஸங்கதே வ்ரணே||௨௩||

ஸ௦-ஶாகாஸு ஹதமாதுரஂ திர்யக்ஸ்திதஂ ஶரீரே ஸம்யக்ஸ்தாபிதே ஸ்யூத்வா வேல்லிதபந்தேந கநேந வாஸஸா பத்நீயாத்| அஸங்கதே வ்ரணே சர்மணா கோஷ்பணாபந்தோ விதேயஃ|

Adhikarana vilambimuShkasya sIvanAdi (24-25) · Śloka 25

பாதௌ விலம்பிமுஷ்கஸ்ய ப்ரோக்ஷ்ய நேத்ரே ச வாரிணா| ப்ரவேஶ்ய வஷணௌ ஸீவ்யேத் ஸேவந்யா துந்நஸஂஜ்ஞயா||௨௪|| கார்யஶ்ச கோஷ்பணாபந்தஃ கட்யாமாவேஶ்ய பட்டகம்| ஸ்நேஹஸேகஂ ந குர்வீத தத்ர க்லித்யதி ஹி வ்ரணஃ||௨௫||

ஸ௦-விலம்புமுஷ்கஸ்ய பாதௌ நேத்ரே ச வாரிணா ப்ரேக்ஷ்ய வஷணௌ ப்ரவேஶ்ய ஸீவ்யேத்| கதம் ? துந்நஸஂஜ்ஞயா ஸேவந்யா| ததா கட்யாஂ பட்டகமாஸஜ்ய கோஷ்பணாபந்தஂ குர்யாத்| ஸ்நேஹஸேகஂ ந குர்வீத| யதஃ ஸ்நேஹஸேகே ஸத்யஸ்மிந் வ்ரணஃ க்லித்யதி|

Adhikarana vilambi kAlAnusAryAditailenaropaNam (26) · Śloka 26

காலாநுஸார்யகுர்வேலாஜாதீசந்தநபர்படைஃ| ஶிலாதார்வ்யமதாதுத்தைஃ ஸித்தஂ தைலஂ ச ரோபணம்||௨௬||

ஸ௦-காலாநுஸார்யாதிபிஃ கல்கிதைஃ பக்வஂ தைலஂ வஷணயோ ரோபணம்|

Adhikarana niHsheShataH cchinnAyAM shAkhAyAM tailAna dgdhvA koshabandhanAdi (27) · Śloka 27

சிந்நாஂ நிஃஶேஷதஃ ஶாகாஂ தக்த்வா தைலேந யுக்திதஃ| பத்நீயாத் கோஶபந்தேந ததோ வ்ரணவதாசரேத்||௨௭||

ஸ௦-நிஃஶேஷேண சிந்நாஂ ஶாகாஂ தக்த்வா தைலேந யுக்த்யா கோஶபந்தேந பத்நீயாத்| அநந்தரஂ வ்ரணமிவாசரேத்|

Adhikarana viddhe shalyAhrate vraNavat kriyA (28) · Śloka 28

கார்யா ஶல்யாஹதே வித்தே பங்காத்விதலிதே க்ரியா| |௨௮|

ஸ௦-வித்தே ஶல்யாஹதே ஸதி பங்காத்விதலிதே க்ரியா கார்யா|

Adhikarana vidalite shalye~apahrate vraNavat kriyA,vidalite bha~ggavat kriyA shirasaH shalye~aparate bAlavartipraveshanAdi (28-29) · Śloka 29

| ஶிரஸோऽபஹதே ஶல்யே வாலவர்திஂ ப்ரவேஶயேத்||௨௮|| மஸ்துலுங்கஸ்ருதேஃ க்ருத்தோ ஹந்யாதேநஂ சலோऽந்யதா| வ்ரணே ரோஹதி சைகைகஂ ஶநைரபநயேத்கசம்||௨௯||

ஸ௦-ஶிரஸஃ ஶல்யே நிபதிதே ஸதி வாலவர்திஂ ப்ரவேஶயேத்| அந்யதா-வாலவர்தேரப்ரவேஶாத், மஸ்துலுங்கஸ்ராவாத்வாயுஃ த்தஃ ஏநஂ- வ்ரணிநஂ, ஹந்யாத்| வ்ரணே ரோஹதி ஸத்யேகைகஂ கசஂ ஶநைர்நயேத்|

Adhikarana mastulu~ggastrutou mastiShkabhakShaNam (30) · Śloka 30

ஆசரமோச்ச்வாஸாதாதுரஂ ஸமுபாசரேதிதி வசநாந்மஸ்துலுங்கஸ்ருதாவப்யுபக்ரமமாஹ மஸ்துலுங்கஸ்ருதௌ காதேந்மஸ்திஷ்காநந்யஜீவஜாந்| |௩௦|

ஸ௦-மஸ்துலுங்கஸ்ய-மஜ்ஜாக்யஸ்ய, ஸ்ருதாவந்யஜீவஜாந் மஸ்திஷ்காந் காதேத்|

Adhikarana hratashalye~a~gge snehavartiH (30) · Śloka 30

| ஶல்யே ஹதேऽங்காதந்யஸ்மாத்ஸ்நேஹவர்திஂ நிதாபயேத்||௩௦||

ஸ௦-அங்காதந்யஸ்மாச்சல்யே ஹதே ஸதி தத்ர வ்ரணே ஸ்நேஹவர்திஂ நிதாபயேத்|

Adhikarana vraNe dUrAvagADhAdau cakratai lena secanam (31) · Śloka 31

தூராவகாடாஃ ஸூக்ஷ்மாஸ்யா யே வ்ரணாஃ ஸ்ருதஶோணிதாஃ| ஸேசயேச்சக்ரதைலேந ஸூக்ஷ்மநேத்ரார்பிதேந தாந்||௩௧||

ஸ௦-யே வ்ரணா தூராவகாடாதிகுணாஸ்தாஂஶ்சக்ரதைலேந-கோஹ்லகாத்யுத்பவேந தைலேந, ஸேசயேத்| கிம்பூதேந ? ஸூக்ஷ்மநேத்ரேணார்பிதேந-க்ஷிப்தேந|

Adhikarana bhinnakoShThasya raktapUrNasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33

பிந்நே கோஷ்டேऽஸஜா பூர்ணே மூர்ச்சாஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| ஜ்வரோ தாஹஸ்தடாத்மாநஂ பக்தஸ்யாநபிநந்தநம்||௩௨|| ஸங்கோ விண்மூத்ரமருதாஂ ஶ்வாஸஃ ஸ்வேதோऽக்ஷிரக்ததா| லோஹகந்தித்வமாஸ்யஸ்ய ஸ்யாத் காத்ரே ச விகந்ததா||௩௩||

ஸ௦-பிந்நே கோஷ்டே ரக்தேந பூர்ணே ஸதி மூர்ச்சாத்யாஃ ஸ்யுஃ|

Adhikarana bhinnakoShThasya AmAshayastharudhirasya (34) · Śloka 34

ஆமாஶயஸ்தே ருதிரே ருதிரஂ சர்தயத்யபி| ஆத்மாநேநாதிமாத்ரேண ஶூலேந ச விஶஸ்யதே||௩௪||

ஸ௦-ஆமாஶயஸ்தே ருதிரே ரக்தமுத்வமத்யப்யாத்மாநேநாதிமாத்ரேண ஶூலேந ச விஶஸ்யதே-வ்யாபத்யதே|

Adhikarana bhinnakoShThasya pakvAshayastha rudhirasya lakShaNam (35) · Śloka 35

பக்வாஶயஸ்தே ருதிரே ஸஶூலஂ கௌரவஂ பவேத்| நாபேரதஸ்தாச்சீதத்வஂ கேப்யோ ரக்தஸ்ய சாகமஃ||௩௫||

ஸ௦-பக்வாஶயஸ்தே லோஹிதே ஶூலஸஹிதஂ கௌரவஂ பவேத்| நாபேரதோபாகே ஶைத்யம்| சித்ரேப்யோ ருதிரஸ்யைவாகமநம்|

Adhikarana abhinnAshayasyApi raktena pUrNatvam (36) · Śloka 36

அபிந்நோऽப்யாஶயஃ ஸூக்ஷ்மைஃ ஸ்ரோதோபிரபிபூர்யதே| அஸஜா ஸ்யந்தமாநேந பார்ஶ்வே மூத்ரேண பஸ்திவத்||௩௬||

ஸ௦-ஆஶயோऽபிந்நோऽபி ஸூக்ஷ்மைஃ ஸ்ரோதோபிர்லோஹிதேந ஸ்யந்தமாநேநாபிபூர்யதே| பார்ஶ்வே மூத்ரேண பஸ்திரிவ|

Adhikarana tatrAntarlohitAderasAdhyatvam (37) · Śloka 37

தத்ராந்தர்லோஹிதஂ ஶீதபாதோச்ச்வாஸகராநநம்| ரக்தாக்ஷஂ பாண்டுவதநமாநத்தஂ ச விவர்ஜயேத்||௩௭||

ஸ௦-தேஷு மத்யேऽந்தர்லோஹிதஂ வ்ரணிநஂ ஶீதபாதஂ ஶீதோச்ச்வாஸஂ ஶிஶிரகரஂ ஶீதவக்ரஂ லோஹிதாக்ஷஂ பாண்டுவதநமாநத்தஂ ச வர்ஜயேத்|

Adhikarana AmAshayasthe rakte vamanam,pavkAshayasthe rakte vireko nirUhashcha (38) · Śloka 38

அமாஶயஸ்தே வமநஂ ஹிதஂ, பக்வாஶயாஶ்ரிதே| விரேசநஂ நிரூஹஂ ச நிஃஸ்நேஹோஷ்ணைர்விஶோதநைஃ||௩௮||

ஸ௦-ஆமாஶயஸ்தே ரக்தே வமநஂ ஹிதம்| பக்வாஶயகதே விரேசநஂ நிரூஹஂ ச விகதஸ்நேஹைருஷ்ணைஶ்ச விஶோதநைர்ஹிதம்|

Adhikarana pakvAshaya annabhakShaNaprakAraH (39) · Śloka 39

யவகோலகுலத்தாநாஂ ரஸைஃ ஸ்நேஹவிவர்ஜிதைஃ| புஞ்ஜீதாந்நஂ யவாகூஂ வா பிபேத்ஸைந்தவஸஂயுதாம்||௩௯||

ஸ௦-யவாதீநாஂ ரஸைஃ ஸ்நேஹரஹிதைரந்நஂ பக்ஷயேத்| பேயாஂ ஸைந்தவாந்விதாஂ வா பிபேத்|

Adhikarana atiniH strutarakte rudhirapAnam (40) · Śloka 40

அதிநிஃஸ்ருதரக்தஸ்து பிந்நகோஷ்டஃ பிபேதஸக்| |௪௦|

ஸ௦-அதிநிஃஸ்ருதலோஹிதோ பிந்நகோஷ்டோ ருதிரஂ பிபேத்|

Adhikarana koShThabhedanasya dvaividhyam kliShTAntre mUrcchAdayo~alpAH chinnAntre mUrcchAatibAdhakAH kliShTacchinnAntrayoH saMshayAsAdhyatvam (40-41) · Śloka 41

| க்லிஷ்டச்சிந்நாந்த்ரபேதேந கோஷ்டபேதோ த்விதா ஸ்மதஃ||௪௦|| மூர்ச்சாதயோऽல்பாஃ ப்ரதமேத்விதீயே த்வதி பாதகாஃ| க்லிஷ்டாந்த்ரஃ ஸஂஶயீ தேஹீ சிந்நாந்த்ரோ நைவ ஜீவதி||௪௧||

ஸ௦-க்லிந்நாந்த்ரபேதேந பிந்நாந்த்ரபேதேந ச கோஷ்டபேதோ த்விப்ரகார உக்தஃ| ப்ரதமே-க்லிந்நாந்த்ராக்யே, மூர்ச்சதயோऽல்பாஃ-கிஞ்சிதேவ, ஸ்யுஃ| த்விதீயே-பிந்நாந்த்ராக்யே, அதிஶயேந பாதகாஃ ஸ்யுஃ| க்லிந்நாந்த்ரோ தேஹீ ஸஂஶயீ ஸ்யாத் ஜீவநே| பிந்நாந்த்ரோ ந ஜாது ஜீவதி|

Adhikarana bhinnakoShTasya sAdhyalakShaNam (42) · Śloka 42

யதாஸ்வஂ மார்கமாபந்நா யஸ்ய விண்மூத்ரமாருதாஃ| வ்யுபத்ரவஃ ஸ பிந்நேऽபி கோஷ்டே ஜீவத்யஸஂஶயம்||௪௨||

ஸ௦-யஸ்ய விண்மூத்ரமாருதா யதாயதஂ மார்கஂ ப்ராப்தாஃ விகதோபத்ரவஶ்ச ஸ நரோ பிந்நகோஷ்டோऽபி ஸந் ஜீவதி|

Adhikarana antrakoShThasya matadvayam (43-44) · Śloka 44

அபிந்நமந்த்ரஂ நிஷ்க்ராந்தஂ ப்ரவேஶ்யஂ ந த்வதோऽந்யதா| உத்பங்கிலஶிரோக்ரஸ்தஂ ததப்யேகே வதந்தி து||௪௩|| ப்ரக்ஷால்ய பயஸா திக்தஂ தணஶோணிதபாஂஸுபிஃ| ப்ரவேஶயேத்க்லப்தநகோ கதேநாக்தஂ ஶநைஃ ஶநைஃ||௪௪||

ஸ௦-அந்த்ரமபிந்நஂ நிஷ்க்ராந்தஂ ப்ரவேஶநீயமந்தரே| ந த்வதோऽந்யதா-பிந்நமித்யர்தஃ| அந்யே த்வேவமாசக்ஷதே,-உத்பங்கிலஶிரஸாமர்கோடஶீர்ஷேண, க்ரஸ்தஂ பிந்நமப்யந்த்ரஂ ப்ரவேஶ்யம்| ஸஂ-அந்த்ரஂ நிஷ்க்ராந்தஂ தணாதிபிர்திக்தஂ பயஸா ப்ரக்ஷால்ய ஸர்பிஷாऽப்யக்தஂ க்லப்தநகஃ ஶநைஃ ஶநைஃ ப்ரவேஶயேத்|

Adhikarana annapravEshavidhiH (45-46) · Śloka 46

க்ஷீரேணார்த்ரீகதஂ ஶுஷ்கஂ பூரிஸர்பிஃபரிப்லுதம்| அங்குல்யா ப்ரமஶேத்கண்டஂ ஜலேநோத்வேஜயேதபி||௪௫|| ததாऽந்த்ராணி விஶந்த்யந்தஸ்தத்காலஂ பீடயந்தி ச| |௪௬|

ஸ௦-ஶுஷ்கமந்த்ரஂ க்ஷீரேணார்த்ரீகதஂ பஹுகதபரிப்லுதமங்குல்யா கலஂ ப்ரமஶேத் ஜலேநோத்வேஜயேத்| ததா-ஏவஂ, அந்த்ராண்யந்தஃ ப்ரவிஶந்தி தத்காலஂ ச பீடயந்தி|

Adhikarana yathAsthAnaM syite~antre vraNaM sIvyet ,sthAnAcyute~antre maraNam kupite~antre paTTena veShTayetvA dhRutena paripecayet kupite tatashchitrAtailapayasA pAnam kupite vraNayantraNAM varShamanuvarteta (46-50) · Śloka 50

| வ்ரணஸௌக்ஷ்ம்யாத்பஹுத்வாத்வா கோஷ்டமந்த்ரமநாவிஶத்||௪௬|| தத்ப்ரமாணேந ஜடரஂ பாடயித்வா ப்ரவேஶயேத்| யதாஸ்தாநஂ ஸ்திதே ஸம்யகந்த்ரே ஸீவ்யேதநு வ்ரணம்||௪௭|| ஸ்தாநாதபேதமாதத்தே ஜீவிதஂ குபிதஂ ச தத்| வேஷ்டயித்வாऽநு பட்டேந கதேந பரிஷேசயேத்||௪௮|| பாயயேத ததஃ கோஷ்ணஂ சித்ராதைலயுதஂ பயஃ| மதுக்ரியார்தஂ ஶகதோ வாயோஶ்சாதஃப்ரவத்தயே||௪௯|| அநுவர்தேத வர்ஷஂ ச யதோக்தாஂ வ்ரணயந்த்ரணாம்| |௫௦|

ஸ௦-வ்ரணஸூக்ஷ்மாத்வாதந்த்ரஸ்ய பஹுத்வாத் [வா] கோஷ்டமநாவிஶதந்த்ரஂ ஜடரஂ தத்ப்ரமாணேந பாடயித்வா ப்ரவேஶயேத்| யதாஸ்தாநஂ ஸ்திதே ஸம்யகந்த்ரே ஸதி பஶ்சாத் வ்ரணஂ ஸீவ்யேத்| ஸ்தாநாச்ச்யுதமந்த்ரஂ ஜீவிதஂ ஹரதி| குபிதஂ ச தத்-அந்த்ரஂ, பட்டேந வேஷ்டயித்வா பஶ்சாத்கதேந பரிஷேசயேத்| அநந்தரஂ சித்ராதைலாந்விதஂ கோஷ்ணஂ க்ஷீரஂ பிபேத்| ஶகதோ ம்றதூகரணாய பவமாநஸ்ய ச ப்ரவர்தநாய| யதோக்தாஂ ச வ்ரணயந்த்ரணாஂ ஸஂவத்ஸரஂ யாவதநுவர்தேத|

Adhikarana udarAnmedovartinirgamane cikitsA (50-54) · Śloka 54

| உதராந்மேதஸோ வர்திஂ நிர்கதாஂ பஸ்மநா மதா||௫௦|| அவகீர்ய கஷாயைர்வா ஶ்லக்ஷ்ணைர்மூலைஸ்ததஃ ஸமம்| தடஂ பத்வா ச ஸூத்ரேண வர்த்தயேத்குஶலோ பிஷக்||௫௧|| தீக்ஷ்ணேநாக்நிப்ரதப்தேந ஶஸ்த்ரேண ஸகதேவ து| ஸ்யாந்தந்யதா ருகாடோபோ மத்யுர்வா சித்யமாநயா||௫௨|| ஸக்ஷௌத்ரே ச வ்ரணே பத்தே ஸுஜீர்ணேऽந்நே கதஂ பிபேத்| க்ஷீரஂ வா ஶர்கராசித்ராலாக்ஷாகோக்ஷுரகைஃ ஶதம்||௫௩|| ருக்தாஹஜித்ஸயஷ்ட்யாஹ்வைஃ பரஂ பூர்வோதிதோ விதிஃ| மேதோக்ரந்த்யுதிதஂ தத்ர தைலமப்யஞ்ஜநே ஹிதம்||௫௪||

ஸ௦-ஜடராந்மேதஸோ வர்திஂ நிர்கதாஂ பஸ்மநா வா மதாऽவகீர்யாதவா ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணைஃ கஷாயைர்மூலைரவகீர்ய ததோ மூலேந ஸமஂ தடஂ ச கத்வா ஸூத்ரேண பத்வா தீக்ஷ்ணேந வஹ்நிப்ரதப்தேந ஶஸ்த்ரேண குஶலோ வைத்யஃ ஸகதேவ வர்த்தயேத்| அந்யதா சிந்நயா ருஜாऽऽடோபோ மத்யுர்வா ஸ்யாத்| ததோ வ்ரணே ஸமாக்ஷிகே பத்தேऽந்நே ச ஸுஜீர்ணே ஸதி கதஂ பிபேத்| அதவா ஶர்கராதிபிஃ ஶதஂ துக்தஂ பிபேத்| தச்ச கதஂ க்ஷீரஂ வா ருஜாதாஹஹத்| அநந்தரஂ பூர்வோக்தோ விதிஃ| தத்ர மேதோக்ரந்திஷு கதிதஂ தைலமப்யஞ்ஜநே ஹிதம்|

Adhikarana sadyovraNeShu tAlIsAditailaM ropaNam (55-56) · Śloka 56

தாலீஸஂ பத்மகஂ மாஂஸீஹரேண்வகுருசந்தநம்| ஹரித்ரே பத்மபீஜாநி ஸோஶீரஂ மதுகஂ ச தைஃ||௫௫|| பக்வஂ ஸத்யோவ்ரணேஷூக்தஂ தைலஂ ரோபணமுத்தமம்| |௫௬|

ஸ௦-தாலீஸாதிபிஃ கல்கிதைஃ பக்வஂ தைலஂ ஸத்யோவ்ரணேஷு ரோபணஂ பரமுக்தம்|

Adhikarana gUDhaprahArAbhihatAdau vAtAstrajit karma (56-57) · Śloka 57

| கூடப்ரஹாராபிஹதே பதிதே விஷமோச்சகைஃ||௫௬|| கார்யஂ வாதாஸ்ரஜித் தப்திமர்தநாப்யஞ்ஜநாதிகம்| |௫௭|

ஸ௦-கூடப்ரஹாரேணாபிஹதே, ததா விஷமஂ பதிதே, ததோச்சகைஃ பதிதே ச, வாதரக்தஹராதிகஂ கார்யம்|

Adhikarana vishliShTadehAdau tailadroNyAM vAsayet (26) · Śloka 26

| விஶ்லிஷ்டதேஹஂ மதிதஂ க்ஷீணஂ மர்மாஹதஂ ஹதம்||௫௭|| வாஸயேத்தைலபூர்ணாயாஂ த்ரோண்யாஂ மாஂஸரஸாஶிநம்| ௫௭ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநூஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே ஸத்யோவ்ரணப்ரதிஷேதோ நாம ஷ- ட்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௬||

ஸ௦-விஶ்லிஷ்டதேஹாதிகஂ நரஂ தைலத்ரோண்யாஂ மாஂஸரஸாஶிநஂ வாஸயேதிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமாஷ்டாங்கஹதயடீ- காயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே ஸத்யோவ்ரணப்ரதி- ஷேதோ நாம ஷட்விஂஶோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௨௬||