Adhikarana timirapratiShedhAdhyAyaH||13|| (2-3) · Śloka 3
ಅಸ್ಮಾದನನ್ತರಂ ತಿಮಿರಿಪ್ರತಿಷೇಧ ಉಚ್ಯತೇ ಅಥಾತಸ್ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ|
(ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ||೨||
)||೩||
View original
अस्मादनन्तरं तिमिरिप्रतिषेध उच्यते अथातस्तिमिरप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः|
(गद्यसूत्रे||२||
)||३||
ಸ೦-ನನು, ದೃಷ್ಟಿರೋಗವಿಜ್ಞಾನಾದನನ್ತರಂ ದೃಷ್ಟಿರೋಗಪ್ರತಿಷೇಧೋ ಜ್ಞಾಪ್ಯಃ| ಉಪಪನ್ನಮಾಹ ಭವಾನ್| ಕಿಂ ತು ದೃಷ್ಟಿತೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಯ ಬಹುವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪೃಥಗಧ್ಯಾಯೋ ವಕ್ತುಂ ಯುಕ್ತಃ| ತತ್ರಾಪಿ ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧ ಇತಿ ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧಾರಮ್ಭ ಏವ ಯುಕ್ತಃ| ಕಾಚಾದೀನಾಂ ತ್ವಲ್ಪವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾದತ್ರೈವಾಭಿಧಾನಮ್| ತತೋ ಬಹುವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪೃಥಗಧ್ಯಾಯೋ ಲಿಙ್ಗನಾಶಸ್ಯ| ಇತಿ ಸರ್ವಂ ಯುಕ್ತಮ್|
Adhikarana timirasya shIghraM sAdhanam (1) · Śloka 1
ತಿಮಿರಂ ಕಾಚತಾಂ ಯಾತಿ ಕಾಚೋಽಪ್ಯಾನ್ಧ್ಯಮುಪೇಕ್ಷಯಾ|
ನೇತ್ರರೋಗೇಷ್ವತೋ ಘೋರಂ ತಿಮಿರಂ ಸಾಧಯೇದ್ ದ್ರುತಮ್||೧||
View original
तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया|
नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद् द्रुतम्||१||
ಸ೦-ತಿಮಿರಮುಪೇಕ್ಷಯಾ ಕಾಚತ್ವಂ ಯಾತಿ| ಕಾಚೋಽಪ್ಯುಪೇಕ್ಷಿತ ಆನ್ಧ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ| ಅತಃ ಕಾರಣಾನ್ನೇತ್ರರೋಗೇಷು ಮಧ್ಯೇ ತಿಮಿರಂ ದಾರುಣಂ ಶೀಘ್ರಂ ಸಾಧಯೇತ್|
Adhikarana timiraharaM jIvantyAdighRutam (2-4) · Śloka 4
ತುಲಾಂ ಪಚೇತ್ ಜೀವನ್ತ್ಯಾ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪಾದಶೇಷಿತೇ|
ತತ್ಕ್ವಾಥೇ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೨||
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಕಾಕೋಲೀಪಿಪ್ಪಲೀರೋಧ್ರಸೈನ್ಧವೈಃ|
ಶತಹ್ವಾಮಧುಕದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿರಾದಾರುಫಲತ್ರಯೈಃ||೩||
ಕರ್ಷಿಕೈರ್ನಿಶಿ ತತ್ಪೀತಂ ತಿಮಿರಾಪಹರಂ ಪರಮ್|
|೪|
View original
तुलां पचेत् जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते|
तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२||
प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीरोध्रसैन्धवैः|
शतह्वामधुकद्राक्षासिरादारुफलत्रयैः||३||
कर्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्|
|४|
ಸ೦-ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲಶತಮಪಾಂ ದ್ರೋಣೇ ಪಾದಾವಶೇಷಿತಂ ಪಚೇತ್| ತತ್ಕ್ವಾಥೇ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ದ್ವಿಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿಃ ಕರ್ಷಪರಿಮಾಣೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ನಿಶಿ ಪೀತಂ ತತ್ಪರಂ ತಿಮಿರಾಪಹಮ್|
Adhikarana kAcatimirAdiharaM drAkShAdighRutam (4-6) · Śloka 6
|
ದ್ರಾಕ್ಷಾಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಜೀವಕೈಃ||೪||
ಸಿತಾಶತಾವರೀಮೇದಾಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಧುಕೋತ್ಪಲೈಃ|
ಪಚೇಜ್ಜೀರ್ಣಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ||೫||
ಹನ್ತಿ ತತ್ಕಾಚತಿಮಿರರಕ್ತರಾಜೀಶಿರೋರುಜಃ|
|೬|
View original
|
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठाकाकोलीद्वयजीवकैः||४||
सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः|
पचेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः||५||
हन्ति तत्काचतिमिररक्तराजीशिरोरुजः|
|६|
ಸ೦-ತಥಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ-ಕರ್ಷಾಂಶೈಃ, ಜೀರ್ಣಸ್ಯ-ಪುರಾಣಘೃತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಮಕ್ಷೀರಂ ಪಚೇತ್| ತಚ್ಚ ಕಾಚಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ|
Adhikarana shukratimirAdiharaM paTolAdighRutam (6-10) · Śloka 10
|
ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಕಟುಕಾದಾರ್ವೀಸೇವ್ಯವರಾವೃಷಮ್||೬||
ಸಧನ್ವಯಾಸತ್ರಾಯನ್ತೀಪರ್ಪಟಂ ಪಾಲಿಕಂ ಪೃಥಕ್|
ಪ್ರಸ್ಥಮಾಮಲಕಾನಂ ಚ ಕ್ವಾಥಯೇನ್ನಲ್ವಣೇಽಮ್ಭಸಿ||೭||
ತದಾಢಕೇಽರ್ಧಪಲಿಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಘೃತಾತ್ಪಚೇತ್|
ಮುಸ್ತಭೂನಿಮ್ಬಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕುಟಜೋದೀಚ್ಯಚನ್ದನೈಃ||೮||
ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕೈಸ್ತತ್ಸರ್ಪಿಘ್ರಾಣಕರ್ಣಾಸ್ಯರೋಗಜಿತ್|
ವಿದ್ರಧಿಜ್ವರದುಷ್ಟಾರುರ್ವಿಸರ್ಪಾಪಚಿಕುಷ್ಠನುತ್||೯||
ವಿಶೇಷಾಚ್ಛುಕ್ರತಿಮಿರನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯೋಷ್ಣಾಮ್ಲದಾಹಹೃತ್|
|೧೦|
View original
|
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्||६||
सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्|
प्रस्थमामलकानं च क्वाथयेन्नल्वणेऽम्भसि||७||
तदाढकेऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्|
मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीच्यचन्दनैः||८||
सपिप्पलीकैस्तत्सर्पिघ्राणकर्णास्यरोगजित्|
विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्||९||
विशेषाच्छुक्रतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्|
|१०|
ಸ೦-ಪಟೋಲಾದಿಕಂ ಪರ್ಪಟಾನ್ತಂ ಪೃಥಕ್ ಪಲೋನ್ಮಿತಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ನಲ್ವಣೇ-ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಿ, ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ತದಾಢಕೇ ಮುಸ್ತಾದಿಭಿಃ ಸಪಿಪ್ಪಲೀಕೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ-ಕಲ್ಕಿತೈಃ, ಅರ್ಧಪಲಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಘ್ರಾಣಾದಿರೋಗಜಿತ್, ವಿದ್ರಧ್ಯಾದಿರೋಗಜಿತ್, ವಿಶೇಷೇಣ ಶುಕ್ರಾದಿಘ್ನಮ್| ಏತತ್ಪಟೋಲಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM triphalAghRutam (10-12) · Śloka 12
|
ತ್ರಿಫಲಾಷ್ಟಪಲಂ ಕ್ವಾಥ್ಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಜಲಾಢಕೇ||೧೦||
ತೇನ ತುಲ್ಯಪಯಸ್ಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಪಲಕಲ್ಕವಾನ್|
ಅರ್ಧಪ್ರಸ್ಥೋ ಘ್ರುತಾತ್ಸಿದ್ಧಃ ಸಿತಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ವಾ||೧೧||
ಯುಕ್ತಂ ಪಿಬೇತ್ತತ್ತಿಮಿರೀ ತದ್ಯುಕ್ತಂ ವಾ ವರಾರಸಮ್|
|೧೨|
View original
|
त्रिफलाष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके||१०||
तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्|
अर्धप्रस्थो घ्रुतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा||११||
युक्तं पिबेत्तत्तिमिरी तद्युक्तं वा वरारसम्|
|१२|
ಸ೦-ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಪಲಾಷ್ಟಕಂ ಜಲಾಢಕೇ ಪಾದಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥ್ಯಮ್| ತೇನ ಕ್ವಾಥೇನ ತುಲ್ಯಕ್ಷೀರೇಣ ತ್ರಿಫಲಾಪಲಕಲ್ಕಯುಕ್ತೋ ಘೃತಾರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಃ ಪಕ್ವಃ ಶರ್ಕರಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ವಾ ಯುತಂ ತತ್ತಿಮಿರೀ ಪಿಬೇತ್| ಘೃತೇನ ವಾ ತೇನ ಯುಕ್ತಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಂ ದೋಷದೂಷ್ಯಾದಿವಶಾತ್ ಪಿಬೇತ್| ಏತಚ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾಘ್ರುತಮುಚ್ಯತೇ|
Adhikarana timiraghnaM mahAtraiphalaghRRutam (12-14) · Śloka 14
|
ಯಷ್ಟೀಮಧುದ್ವಿಕಾಕೋಲೀವ್ಯಾಘ್ರೀಕೃಷ್ಣಾಮೃತೋತ್ಪಲೈಃ||೧೨||
ಪಾಲಿಕೈಃ ಸಸಿರಾದ್ರಾಕ್ಷೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಚೇತ್ಸಮೈಃ|
ಅಜಾಕ್ಷೀರವರಾವಾಸಾಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೈಃ ಪೃಥಕ್||೧೩||
ಮಹಾತ್ರೈಫಲಮಿತ್ಯೇತತ್ಪರಂ ದೃಷ್ಟಿವಿಕಾರಜಿತ್|
|೧೪|
View original
|
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः||१२||
पालिकैः ससिराद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत्समैः|
अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्||१३||
महात्रैफलमित्येतत्परं दृष्टिविकारजित्|
|१४|
ಸ೦-ಯಷ್ಟ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಾಲಿಕೈಃ ಸಹಸಿತಾದ್ರಾಕ್ಷೈರಜಾಕ್ಷೀರಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್ಸ್ವರಸೈಃ ಸಮೈಃ ಪ್ರಸ್ಥಪ್ರಮಾಣೈಃ ಸರ್ಪಿಃಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಏತನ್ಮಹಾತ್ರೈಫಲಂ ಸುಷ್ಟ್ರು ದೃಷ್ಟಿವಿಕಾರಜಿತ್|
Adhikarana timiraghnaM traiphalaghRutaleho gArutmatadRuShTikaraH (14-16) · Śloka 16
|
ತ್ರೈಫಲೇನಾಥ ಹವಿಷಾ ಲಿಹಾನಸ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ನಿಶಿ||೧೪||
ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಸಂಯುಕ್ತಾಂ ಮಧುನಾ ಚ ಪರಿಪ್ಲುತಾಮ್|
ಮಾಸಮೇಕಂ ಹಿತಾಹಾರಃ ಪಿಬನ್ನಾಮಲಕೋದಕಮ್||೧೫||
ಸೌಪರ್ಣಂ ಲಭತೇ ಚಕ್ಷುರಿತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ನಿಮಿಃ|
|೧೬|
View original
|
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि||१४||
यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्|
मासमेकं हिताहारः पिबन्नामलकोदकम्||१५||
सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान्निमिः|
|१६|
ಸ೦-ತ್ರೈಫಲೇನ ಚ ಸರ್ಪಿಷಾ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಯಷ್ಟೀಯುಕ್ತಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಚ ಪರಿಪ್ಲುತಾಂ ರಾತ್ರೌ ಲಿಹಾನೋ ಮಾಸಮೇಕಂ ಹಿತಾಶೀ ಸನ್ನಾಮಲಕೋದಕಂ ಪಿಬನ್ ಗಾರುತ್ಮತಂ ಚಕ್ಷುರ್ಲಭತ ಇತಿ ಭಗವಾನ್ನಿಮಿರಾಹ|
Adhikarana timiraghnaM triphalAkvAthaH (16-17) · Śloka 17
|
ತಾಪ್ಯಾಯೋಹೇಮಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸಿತಾಜೀರ್ಣಾಜ್ಯಮಾಕ್ಷಿಕೈಃ||೧೬||
ಸಂಯೋಜಿತಾ ಯಥಾಕಾಮಂ ತಿಮಿರಘ್ನೀ ವರಾ ವರಾ|
|೧೭|
View original
|
ताप्यायोहेमयष्ट्याह्वसिताजीर्णाज्यमाक्षिकैः||१६||
संयोजिता यथाकामं तिमिरघ्नी वरा वरा|
|१७|
ಸ೦-ತಾಪ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಂಯೋಜಿತಾ ತ್ರಿಫಲಾ ಯಥಾಕಾಮಂ ವರಾ ತಿಮಿರಘ್ನೀ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana timiraghnaM apUpasUpasaktavaH (17-18) · Śloka 18
|
ಸಘೃತಂ ವಾ ವರಾಕ್ವಾಥಂ ಶೀಲಯೇತ್ತಿಮಿರಾಮಯೀ||೧೭||
ಅಪೂಪಸೂಪಸಕ್ತೂನ್ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್|
|೧೮|
View original
|
सघृतं वा वराक्वाथं शीलयेत्तिमिरामयी||१७||
अपूपसूपसक्तून् वा त्रिफलाचूर्णसंयुतान्|
|१८|
ಸ೦-ಅಥವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಂ ಸಸರ್ಪಿಷ್ಕಂ ತಿಮಿರರೋಗಹರಮಭ್ಯಸೇತ್| ಅಪೂಪಾದೀನ್ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಸಂಯುತಾನ್ ಶೀಲಯೇತ್|
Adhikarana timiraghnaM pAyasAdibhakShaNam (18-19) · Śloka 19
|
ಪಾಯಸಂ ವಾ ವರಾಯುಕ್ತಂ ಶೀತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್||೧೮||
ಪ್ರಾತರ್ಭಕ್ತಸ್ಯ ವಾ ಪೂರ್ವಮದ್ಯಾತ್ಪಥ್ಯಾಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್|
ಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಸತತಂ ತಿಮಿರಾತುರಃ||೧೯||
View original
|
पायसं वा वरायुक्तं शीतं समधुशर्करम्||१८||
प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात्पथ्यां पृथक् पृथक्|
मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः||१९||
ಸ೦-ಪಾಯಸಂ ತ್ರಿಫಲಾಯುತಂ ವ ಶೀತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಂ ಪ್ರಾತರದ್ಯಾತ್| ಭಕ್ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವಂ ವಾ| ಹರೀತಕೀಂ ವಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಕ್ಷೌದ್ರೈಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಯುತಾಮನಾರತಂ ತಿಮಿರಾತುರೋಽದ್ಯಾತ್|
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (20-22) · Śloka 22
ಸ್ರೋತೋಜಾಂಶಾಂಶ್ಚತುಃಷಷ್ಟಿಂ ತಾಮ್ರಾಯೋರೂಪ್ಯಕಾಞ್ಚನೈಃ|
ಯುಕ್ತಾನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೇಕಾಂಶೈರನ್ಧಮೂಷೋದರಸ್ಥಿತಾನ್||೨೦||
ಧ್ಮಾಪಯಿತ್ವಾ ಸಮಾವೃತ್ತಂ ತತಸ್ತಚ್ಚ ನಿಷೇಚಯೇತ್|
ರಸಸ್ಕನ್ಧಕಷಾಯೇಷು ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೨೧||
ವೈಡೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಶಙ್ಖಾನಾಂ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಗೈರ್ಯುತಂ ತತಃ|
ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ತತ್ಸರ್ವತಿಮಿರಾಪಹಮ್||೨೨||
View original
स्रोतोजांशांश्चतुःषष्टिं ताम्रायोरूप्यकाञ्चनैः|
युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्||२०||
ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्|
रसस्कन्धकषायेषु सप्तकृत्वः पृथक् पृथक्||२१||
वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः|
चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वतिमिरापहम्||२२||
ಸ೦-ಸ್ರೋತೋಜಾತ್ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಮಂಶಾಂಸ್ತಾಮ್ರಾದಿಭಿಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೇಕಾಂ-ಶೈರ್ಯುತಾನನ್ಧಮೂಷೋದರಸ್ಥಿತಾನ್ ಧ್ಮಾಪಯಿತ್ವಾ ಸಮ್ಯಗಾವೃತ್ತಂ-ಆವರ್ತಿತಂ ಶಿಲಾಯಾಂ, ತತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಮಧುರಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೇಷು ತನ್ನಿಷೇಚಯೇತ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಸಪ್ತವಾರಾನ್| ತತೋ ವೈಡೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಶಙ್ಕಾನಾಂ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಗೈರ್ಯುತಮೇತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಸರ್ವತಿಮಿರಘ್ನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
Adhikarana timiraghnaM mAMsyAdya~jjanam (23-24) · Śloka 24
ಮಾಂಸೀತ್ರಿಜಾತಕಾಯಃಕುಙ್ಕುಮನೀಲೋತ್ಪಲಾಭಯಾತುತ್ಥೈಃ|
ಸಿತಕಾಚಶಙ್ಖಫೇನಕಮರಿಚಾಞ್ಜನಪಿಪ್ಪಲೀಮಧುಕೈಃ||೨೩||
ಚನ್ದ್ರೇಽಶ್ವನೀಸನಾಥೇ ಸುಚೂರ್ಣಿತೈರಞ್ಜಯೇದ್ಯುಗುಲಮಕ್ಷ್ಣೋಃ|
ತಿಮಿರಾರ್ಮರಕ್ತರಾಜೀಕಣ್ಡೂಕಾಚಾದಿಶಮಮಿಚ್ಛನ್||೨೪||
View original
मांसीत्रिजातकायःकुङ्कुमनीलोत्पलाभयातुत्थैः|
सितकाचशङ्ख़फेनकमरिचाञ्जनपिप्पलीमधुकैः||२३||
चन्द्रेऽश्वनीसनाथे सुचूर्णितैरञ्जयेद्युगुलमक्ष्णोः|
तिमिरार्मरक्तराजीकण्डूकाचादिशममिच्छन्||२४||
ಸಂ-ಮಾಂಸ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತೈಶ್ಚನ್ದ್ರೇಽಶ್ವಿನೀಯುಕ್ತೇ ಸತ್ಯಕ್ಷಿಯುಗ್ಮಮಞ್ಜಯೇತ್ ತಿಮಿರಾದಿಶಾನ್ತಿಮಿಚ್ಛನ್| ಆರ್ಯೇ ಮುಖಚಪಲೇ|
Adhikarana timiraghnaM maricAdicUrNam timiraghnaM manohvAdya~jjanam (25-2) · Śloka 2
ಮರಿಚವರಲವಣಭಾಗೌ ಭಾಗೌ ದ್ವೌ ಕಣಸಮುದ್ರಫೇನಾಭ್ಯಾಮ್|
ಸೌವೀರಭಾಗನವಕಂ ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಫಮಯಜಿತ್||೨೫||
|
ಮನೋಹ್ವಾತುತ್ಥಕಸ್ತೂರೀಮಾಂಸೀಮಲಯರೋಚನಾಃ|
ದಶಕರ್ಪೂರಸಂಯುಕ್ತಮಶೀತಿಗುಣಮಞ್ಜನಮ್||೧||
ಪಿಷ್ಟಂ ಚಿತ್ರಾಶ್ವಿನೀಪುಷ್ಯೇ ಷಡ್ವಿಧೇ ತಿಮಿರೇ ಹಿತಮ್|
ಪ್ರಸಾದನಂ ಚ ದೃಷ್ಟೇಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚಕ್ಷುಷೇಣಾವಭಾಷಿತಮ್]||೨||
View original
मरिचवरलवणभागौ भागौ द्वौ कणसमुद्रफेनाभ्याम्|
सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफमयजित्||२५||
|
मनोह्वातुत्थकस्तूरीमांसीमलयरोचनाः|
दशकर्पूरसंयुक्तमशीतिगुणमञ्जनम्||१||
पिष्टं चित्राश्विनीपुष्ये षड्विधे तिमिरे हितम्|
प्रसादनं च दृष्टेः स्याच्चक्षुषेणावभाषितम्]||२||
ಸ೦-ಮರಿಚಸೈನ್ಧವಯೋರ್ದ್ವೌ ಭಾಗೌ, ಪಿಪ್ಪಲೀಸಮುದ್ರಫೇನಯೋರ್ದ್ವೌ ಭಾಗೌ, ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಸ್ಯ ಭಾಗಾ ನವ, ಏತಚ್ಚಿತ್ರಾಯಾಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಫಾಮಯಜಿತ್| ಗೀತಿರಾರ್ಯಾ|
Adhikarana timiraghnaM videhapatikRutama~jjanam (26-27) · Śloka 27
ದ್ರಾಕ್ಷಾಮೃಣಾಲೀಸ್ವರಸೇ ಕ್ಷೀರಮದ್ಯವಸಾಸು ಚ|
ಪೃಥಕ್ ದಿವ್ಯಾಪ್ಸು ಸ್ರೋತೋಜಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ನಿಷೇಚಯೇತ್||೨೬||
ತಚ್ಚೂರ್ಣಿತಂ ಸ್ಥಿತಂ ಶಙ್ಖೇ ದೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಮಞ್ಜನಮ್|
ಶಸ್ತಂ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ವಿದೇಹಪತಿನಿರ್ಮಿತಮ್||೨೭||
View original
द्राक्षामृणालीस्वरसे क्षीरमद्यवसासु च|
पृथक् दिव्याप्सु स्रोतोजं सप्तकृत्वो निषेचयेत्||२६||
तच्चूर्णितं स्थितं शङ्खे दृक्प्रसादनमञ्जनम्|
शस्तं सर्वाक्षिरोगेषु विदेहपतिनिर्मितम्||२७||
ಸ೦-ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಸ್ವರಸೇಷು ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ದಿವ್ಯಜಲೇ ಚ ಸ್ರೋತೋಞ್ಜನಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ ನಿಷೇಚಯೇತ್| ತಚ್ಚೂರ್ಣಿಕೃತಂ ಶಙ್ಕೇ ಸ್ಥಿತಂ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದಕೃದಞ್ಜನಂ ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗೇಷು ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿದೇಹಪತಿನಿರ್ಮಿತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM bhAskaracUrNam (28-31) · Śloka 31
ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ಬಾದರಾಙ್ಗಾರೈಸ್ತುತ್ಥಂ ಚೇತ್ಥಂ ನಿಷೇಚಿತಮ್|
ಕ್ರಮಾದಜಾಪಯಃ ಸರ್ಪಿಃಕ್ಷೌದ್ರೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಪಲದ್ವಯಮ್||೨೮||
ಕಾರ್ಷಿಕೈಸ್ತಾಪ್ಯಮರಿಚಸ್ರೋತೋಜಕಟುಕಾನತೈಃ|
ಪಟುರೋಧ್ನಶಿಲಾಪಥ್ಯಾಕಣೈಲಾಞ್ಜನಫೇನಕೈಃ||೨೯||
ಯುಕ್ತಂ ಪಲೇನ ಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ಮೂಷಾನ್ತರ್ಧ್ಮಾತಚೂರ್ಣಿತಮ್|
ಹನ್ತಿ ಕಾಚಾರ್ಮನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯರಕ್ತರಾಜೀಃ ಸುಶೀಲತಃ||೩೦||
ಚೂರ್ಣೋ ವಿಶೇಷಾತ್ತಿಮಿರಂ ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಾಸ್ಕರೋ ಯಥಾ|
|೩೧|
View original
निर्दग्धं बादराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निषेचितम्|
क्रमादजापयः सर्पिःक्षौद्रे तस्मात् पलद्वयम्||२८||
कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः|
पटुरोध्नशिलापथ्याकणैलाञ्जनफेनकैः||२९||
युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्|
हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलतः||३०||
चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा|
|३१|
ಸ೦-ಬಾದರಙ್ಗಾರೈಸ್ತುತ್ಥಂ ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಕ್ರಮೇಣ ಛಾಗಕ್ಷೀರಘೃತಮಾಕ್ಷಿಕೇ ನಿಷೇಚಿತಂ, ತಸ್ಮಾತ್-ನಿರ್ದಗ್ಧಾಚ್ಚ ತುತ್ಥಾತ್ ಪಲದ್ವಯಂ, ತಾಪ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ಯಷ್ಟೀಪಲೇನ ಚ ಯುಕ್ತಂ, ಮೂಷಾನ್ತರ್ಧ್ಮಾಪಿತಂ ಚೂರ್ಣಿತಂ, ಕಾಚಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಸುಸೇವಿತೋಽಯಂ ಭಾಸ್ಕರಶ್ಚೂರ್ಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ತಿಮಿರಂಹನ್ತಿ| ಯಥಾ ರವಿರನ್ಧಕಾರಮಿತ್ಯುಪಮಾಶ್ಲೇಷೋಽಲಙ್ಕಾರಃ|
Adhikarana bhAskarA~jjanam (31-33) · Śloka 33
|
ತ್ರಿಂಶದ್ಭಾಗಾ ಭುಜಙ್ಗಸ್ಯ ಗನ್ಧಪಾಷಾಣಪಞ್ಚಕಮ್||೩೧||
ಶುಲ್ಬತಾಲಕಯೋರ್ದ್ವೌ ದ್ವೌ ವಙ್ಗಸ್ಯೈಕೋಽಞ್ಜನಾತ್ತ್ರಯಮ್|
ಅನ್ಧಮೂಷೀಕೃತಂ ಧ್ಮಾತಂ ಪಕ್ವಂ ವಿಮಲಮಞ್ಜನಮ್||೩೨||
ತಿಮಿರಾನ್ತಕರಂ ಲೋಕೇ ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ಭಾಸ್ಕರಃ|
|೩೩|
View original
|
त्रिंशद्भागा भुजङ्गस्य गन्धपाषाणपञ्चकम्||३१||
शुल्बतालकयोर्द्वौ द्वौ वङ्गस्यैकोऽञ्जनात्त्रयम्|
अन्धमूषीकृतं ध्मातं पक्वं विमलमञ्जनम्||३२||
तिमिरान्तकरं लोके द्वितीय इव भास्करः|
|३३|
ಸ೦-ಬುಜಙ್ಗಸ್ಯ-ಸೀಸಕಸ್ಯ ತ್ರಿಂಶದ್ಭಾಗಾಃ, ಗನ್ಧಪಾಷಾಣಸ್ಯ ಭಾಗ ಪಞ್ಚಕಂ, ಶುಲ್ಬತಾಲಕಯೋರ್ದ್ವೌ ದ್ಬೌ ಭಾಗೌ, ವಙ್ಗಸ್ಯ-ತ್ರಪುಣ ಏಕೋ ಭಾಗಃ, ಅಞ್ಜನಾದ್ಭಾಗತ್ರಯಮನ್ಧಮೂಷಾಧ್ಮಾತಂ ವಿಪಕ್ವಮಞ್ಜನಂ ದ್ವಿತೀಯೋ ಭಾಸ್ಕರ ಇವಲೋಕೇ ತಿಮಿರಾನ್ತಕರಮ್| ಭುಜಙ್ಗಾದೀನಾಂ ಶೋಧಿತನಾಮತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಃ, ನ ತು ಮಾರಿತಾನಾಮ್|
Adhikarana timiraghnaM tutthaM garuDasamacakShuHkaram (33) · Śloka 33
ಗೋಮೂತ್ರೇ ಛಗಣರಸೇಽಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಸ್ತನ್ಯೇ ಹವಿಷಿ ವಿಷೇ ಚ ಮಾಕ್ಷಿಕೇ ಚ|
ಯತ್ತುತ್ಥಂ ಜ್ವಲಿತಮನೇಕಶೋ ನಿಷಿಕ್ತಂ ತತ್ಕುರ್ಯಾದ್ಗರುಡಸಮಂ ನರಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ||೩೩||
View original
गोमूत्रे छगणरसेऽम्लकाञ्जिके च स्त्रीस्तन्ये हविषि विषे च माक्षिके च|
यत्तुत्थं ज्वलितमनेकशो निषिक्तं तत्कुर्याद्गरुडसमं नरस्य चक्षुः||३३||
ಸ೦-ತತ್ತುತ್ಥಂ ನರಸ್ಯ ಗರುಡನಯನತುಲ್ಯಂ ನಯನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕತಮಮ್ ? ಯದ್ದೀಪ್ತಂ ಸತ್ ಗೋಮೂತ್ರಾದಿಷ್ವನೇಕಶಃ-ಸಪ್ತಕೃತ್ವೋ, ನಿಷಿಕ್ತಮ್| ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM sIsashalAkA (34-35) · Śloka 35
ಶ್ರೇಷ್ಠಾಜಲಂ ಭೃಙ್ಗರಸಂ ಸವಿಷಾಜ್ಯಮಜಾಪಯಃ|
ಯಷ್ಟೀರಸಂ ಚ ಯತ್ಸೀಸಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್||೩೪||
ತಪ್ತಂ ತಪ್ತಂ ಪಾಯಿತಂ ತಚ್ಛಲಾಕಾ ನೇತ್ರೇ ಯುಕ್ತಾ ಸಾಞ್ಜನಾಽನಞ್ಜನಾ ವಾ|
ತೈಮಿರ್ಯಾರ್ಮಸ್ರಾಪಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಪೈಲ್ಲಂ ಕಣ್ಡೂಂ ಜಾಡ್ಯಂ ರಕ್ತರಾಜೀಂ ಚ ಹನ್ತಿ||೩೫||
View original
श्रेष्ठाजलं भृङ्गरसं सविषाज्यमजापयः|
यष्टीरसं च यत्सीसं सप्तकृत्वः पृथक् पृथक्||३४||
तप्तं तप्तं पायितं तच्छलाका नेत्रे युक्ता साञ्जनाऽनञ्जना वा|
तैमिर्यार्मस्रापपैच्छिल्यपैल्लं कण्डूं जाड्यं रक्तराजीं च हन्ति||३५||
ಸ೦-ಯತ್ಸೀಸಂ ತಪ್ತಂ ತಪ್ತಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಾದಿಕಂ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಸ್ಪತಕೃತ್ವಃ ಪಾಯಿತಂ ತಸ್ಯ ಸೀಸಸ್ಯ ಶಲಾಕಾ ನಯನೇ ಯುಕ್ತಾ ಸಹಾಞ್ಜನಾಽಞ್ಜನೇನ ರಹಿತಾ ವಾ ತೈಮಿರ್ಯಾದೀನ್ ಹನ್ತಿ| ಶಾಲಿನೀವೃತ್ತಮ್| ದ್ರವ್ಯಶಲಾಕೇಯಮಿತಿ ಪ್ರಥಿತಾ|
Adhikarana timiraghnaM rasendrAdya~jjanam (36) · Śloka 36
ರಸೇನ್ದ್ರಭುಜಗೌ ತುಲ್ಯೌ ತಯೋಸ್ತುಲ್ಯಮಥಾಞ್ಜನಮ್|
ಈಷಾತ್ಕರ್ಪೂರಸಂಯುಕ್ತಮಞ್ಜನಂ ತಿಮಿರಾಪಹಮ್||೩೬||
View original
रसेन्द्रभुजगौ तुल्यौ तयोस्तुल्यमथाञ्जनम्|
ईषात्कर्पूरसंयुक्तमञ्जनं तिमिरापहम्||३६||
ಸ೦-ಪಾರದಸೀಸಕೌ ಸಮಾಂಶೌ, ತಯೋಃ ಸಮಮಞ್ಜನಂ, ಷೋಡಶಾಂಶಕರ್ಪೂರಯುತಮಿದಮಞ್ಜನಂ ತಿಮಿರಾಪಹಂ ಭವತಿ|
Adhikarana timiraghnaM gRudhrA~jjanam (37) · Śloka 37
ಯೋ ಗೃಧ್ರಸ್ತರುಣರವಿಪ್ರಕಾಶಗಲ್ಲ- ಸ್ತಸ್ಯಾಸ್ಯಂ ಸಮಯಮೃತಸ್ಯ ಗೋಶಕೃದ್ಭಿಃ|
ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ಸಮಧೃತಮಞ್ಜನಂ ಚ ಪೇಷ್ಯಂ ಯೋಗೋಽಯಂ ನಯನಬಲಂ ಕರೋತಿ ಗಾರ್ಧ್ರಮ್||೩೭||
View original
यो गृध्रस्तरुणरविप्रकाशगल्ल- स्तस्यास्यं समयमृतस्य गोशकृद्भिः|
निर्दग्धं समधृतमञ्जनं च पेष्यं योगोऽयं नयनबलं करोति गार्ध्रम्||३७||
ಸ೦-ಯೋ ಗೃಧ್ರಸ್ತರುಣರವಿಪ್ರಕಾಶಗಲ್ಲಸ್ತಸ್ಯ ಸಮಯಮೃತಸ್ಯಾಸ್ಯಂ ಮುಖಂ, ಗೋಶಕೃದ್ಭಿಃ-ಗೋಮಯಕರೀಷೈಃ, ನಿರ್ದಗ್ಧಂ-ಭಸ್ಮಾಸಾತ್ಕೃತಂ, ತಸ್ಯ ಸಮಮಞ್ಜನಂ-ಸ್ರೋತೋಜಂ, ಸಮಧೃತಂ-ಸಮಭಾಗಂ, ಪೇಷ್ಯಂ-ಚೂರ್ಣಯಿತವ್ಯಮ್| ಅಯಂ ಯೋಗೋ ನಯನಯೋಃ-ನೇತ್ರಯೋಃ, ಬಲಂ ಗಾರ್ಧ್ರಂ-ಗೃಧ್ರತುಲ್ಯಂ, ಕರೋತಿ|
Adhikarana timiraghnaM kRuShNasarpAsyAdya~jjanam (38) · Śloka 38
ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವದನೇ ಸಹವಿಷ್ಕಂ ದಗ್ಧಮಞ್ಜನನಿಃಸೃತಧೂಮಮ್|
ಚೂರ್ಣಿತಂ ನಲದಪತ್ರವಿಮಿಶ್ರಂ ಭಿನ್ನತಾರಮಪಿ ರಕ್ಷತಿ ಚಕ್ಷುಃ||೩೮||
View original
कृष्णसर्पवदने सहविष्कं दग्धमञ्जननिःसृतधूमम्|
चूर्णितं नलदपत्रविमिश्रं भिन्नतारमपि रक्षति चक्षुः||३८||
ಸ೦-ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಸ್ಯ ವದನೇ ಸಹವಿಷ್ಕಮಞ್ಜನಮನಿಃಸೃತಧೂಮಂ ದಗ್ಧಂ ಮಾಂಸೀಪತ್ರಕಮಿಶ್ರಿತಂ ಚೂರ್ಣೀತಮುಪಯುಕ್ತಂ ಸತ್ ಚಕ್ಷುರ್ಭಿನ್ನತಾರಮಪಿ ರಕ್ಷತಿ| ಭಿನ್ನತಾರಮಪೀತ್ಯನೇನ ಶಕ್ತ್ಯತಿಶಯಮಸ್ಯಾಹ| ನ ತು ಭಿನ್ನತಾರಸ್ಯ ಕಥಞ್ಚಿದ್ರಕ್ಷಣಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅನ್ಯತ್ರಾಪ್ಯೇವಂವಿಧೋ ನ್ಯಾಯೋಽಯಮನುಸರಣೀಯಃ| ಸ್ವಾಗತಾವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM andhadRuShTipradaM kukkuTapurISham (39-40) · Śloka 40
ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಮೃತಂ ನ್ಯಸ್ಯ ಚತುರಶ್ಚಾಪಿ ವೃಶ್ಚಿಕಾನ್|
ಕ್ಷೀರಕುಮ್ಭೇ ತ್ರಿಸಪ್ತಾಹಂ ಕ್ಲೇದಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಮನ್ಥಯೇತ್||೩೯||
ತತ್ರ ಯನ್ನವನೀತಂ ಸ್ಯಾತ್ಪುಷ್ಣೀಯಾತ್ತೇನ ಕುಕ್ಕುಟಮ್|
ಅನ್ಧಸ್ತಸ್ಯ ಪುರೀಷೇಣ ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ ಧ್ರುವಮಞ್ಜನಾತ್||೪೦||
View original
कृष्णसर्पं मृतं न्यस्य चतुरश्चापि वृश्चिकान्|
क्षीरकुम्भे त्रिसप्ताहं क्लेदयित्वा प्रमन्थयेत्||३९||
तत्र यन्नवनीतं स्यात्पुष्णीयात्तेन कुक्कुटम्|
अन्धस्तस्य पुरीषेण प्रेक्षते ध्रुवमञ्जनात्||४०||
ಸ೦-ಕ್ಷೀರಕುಮ್ಭೇ ಮೃತಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ನ್ಯಸ್ಯ ವೃಶ್ಚಿಕಾಂಶ್ಚ ಚತುರಸ್ತ್ರಿಸಪ್ತಾಹಂ ಕ್ಲೇದಯಿತ್ವಾ ವಿಲೋಡಯೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಯನ್ನವನೀತಂ ಭವೇತ್, ತೇನ ನವನೀತೇನ ಕುಕ್ಕುಟಂ ಪುಷ್ಣೀಯಾತ್| ತಸ್ಯ ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಯ ಪುರೀಷೇಣಾನ್ಧೋಽಪ್ಯಞ್ಜನಾನ್ನಿಶ್ಚಿತಮೀಕ್ಷತೇ|
Adhikarana timiraghnaM andhadRuShTipradaM rasakriyA (41) · Śloka 41
ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವಸಾ ಶಙ್ಖಃ ಕತಕಾತ್ ಫಲಮಞ್ಜನಮ್|
ರಸಕ್ರಿಯೇಯಮಚಿರಾದನ್ಧಾನಂ ದರ್ಶನಪ್ರದಾ||೪೧||
View original
कृष्णसर्पवसा शङ्खः कतकात् फलमञ्जनम्|
रसक्रियेयमचिरादन्धानं दर्शनप्रदा||४१||
ಸ೦-ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಸ್ಯ ವಸಾ ಶಙ್ಖಃ ಕತಕಫಲಂ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಮ್| ಇಯಂ ರಸಕ್ರಿಯಾ ದ್ರಾಗೇವಾನ್ಧಾನಾಂ ದೃಷ್ಟಿಪ್ರದಾ|
Adhikarana timiraghnaM pratIsArAkhyama~jjanam (42) · Śloka 42
ಮರಿಚಾನಿ ದಶಾರ್ಧಪಿಚು- ಸ್ತಾಪ್ಯಾತ್ತುತ್ಥಾತ್ಪಲಂ ಪಿಚುರ್ಯಷ್ಟ್ಯಾಃ|
ಕ್ಷೀರಾರ್ದ್ರದಗ್ಧಮಞ್ಜನ- ಮಪ್ರತಿಸಾರಾಖ್ಯಮುತ್ತಮಂ ತಿಮಿರೇ||೪೨||
View original
मरिचानि दशार्धपिचु- स्ताप्यात्तुत्थात्पलं पिचुर्यष्ट्याः|
क्षीरार्द्रदग्धमञ्जन- मप्रतिसाराख्यमुत्तमं तिमिरे||४२||
ಸ೦-ದಶ ಮರಿಚಾನಿ, ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕಾದರ್ಧಕರ್ಷಂ, ತುತ್ಥಾತ್ಪಲಂ, ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಯಾಃ ಕರ್ಷಃ, ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಕ್ಷೀರಾರ್ದ್ರಂ ಪಶ್ಚಾದ್ದಗ್ಧಮಪ್ರತಿಸಾರಸಂಜ್ಞಮಞ್ಜನಮತಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತಿಮಿರೇ| ಗೀತಿರಾರ್ಯಾ|
Adhikarana timiraghnaM akShabIjAdiguTikA (43) · Śloka 43
ಅಕ್ಷಬೀಜಮರಿಚಾಮಲಕತ್ವಕ್- ತುತ್ಥಯಷ್ಟಿಮಧುಕೈರ್ಜಲಪಿಷ್ಟೈಃ|
ಛಾಯಯೈವ ಗುಟಿಕಾಃ ಪರಿಶುಷ್ಕಾ ನಾಶನ್ಯನ್ತಿ ತಿಮಿರಾಣ್ಯಚಿರೇಣ||೪೩||
View original
अक्षबीजमरिचामलकत्वक्- तुत्थयष्टिमधुकैर्जलपिष्टैः|
छाययैव गुटिकाः परिशुष्का नाशन्यन्ति तिमिराण्यचिरेण||४३||
ಸ೦-ಅಕ್ಷಬೀಜಾದಿಭಿರ್ಜಲಪಿಷ್ಟೈರ್ಗುಟಿಕಾಃ ಛಾಯಯೈವ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಃ-ನ ತ್ವಾತಪೇನ, ತಿಮಿರಾಣಿ ಲಘು ನಾಶಯನ್ತಿ| ಸ್ವಾಗತಾವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM ShaNmAkShiko yogaH (44) · Śloka 44
ಮರಿಚಾಮಲಕಜಲೋದ್ಭವ- ತುತ್ಥಾಞ್ಜನತಾಪ್ಯಧಾತುಭಿಃ ಕ್ರಮವೃದ್ಧೈಃ|
ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತಿ ಯೋಗ- ಸ್ತಿಮಿರಾರ್ಮಕ್ಲೇದಕಾಚಕಣ್ಡೂಹನ್ತಾ||೪೪||
View original
मरिचामलकजलोद्भव- तुत्थाञ्जनताप्यधातुभिः क्रमवृद्धैः|
षण्माक्षिक इति योग- स्तिमिरार्मक्लेदकाचकण्डूहन्ता||४४||
ಸ೦-ಮರಿಚಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮವೃದ್ಧೈಃ ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತಿ ಯೋಗಸ್ತಿಮಿರಾದಿಘ್ನಃ| ಷಣ್ಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತಿ ಕೋಽರ್ಥಃ ? ಕೀದೃಶಃ ಸಮಾಸಃ ? ಬ್ರೂಮಃ| ಮಾಕ್ಷಿಕಶಬ್ದೇನಾದಿಲೋಪಾಖ್ಯಯಾ ತನ್ತ್ರಯುಕ್ತ್ಯಾ ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ| ಷಟ್ಪೂರಣೋ ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕೋ ಯಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ಸಮಾಸಃ| ತೇನಾಸ್ಮಿನ್ ಯೋಗೇ ಷಷ್ಠೋ ವಟ್ಟಮಾಕ್ಷಿಕ ಇತ್ಯವತಿಷ್ಠತೇ| ಗೀತಿರಾರ್ಯಾ|
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (45) · Śloka 45
ರತ್ನಾನಿ ರೂಪ್ಯಂ ಸ್ಫಟಿಕಂ ಸುವರ್ಣಂ ಸ್ರೋತೋಞ್ಜನಂ ತಾಮ್ರಮಯಃ ಸಶಙ್ಖಮ್|
ಕುಚನ್ದನಂ ಲೋಹಿತಗೈರಿಕಂ ಚ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಸರ್ವದೃಗಾಮಯಘ್ನಮ್||೪೫||
View original
रत्नानि रूप्यं स्फटिकं सुवर्णं स्रोतोञ्जनं ताम्रमयः सशङ्खम्|
कुचन्दनं लोहितगैरिकं च चूर्णाञ्जनं सर्वदृगामयघ्नम्||४५||
ಸ೦-ರತ್ನಾದಿಭಿಶ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮ್| ರತ್ನಾನ್ಯತ್ರ ವಜ್ರಮರಕತಾದೀನಿ ಯಥಾಲಾಭಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಣಿ| ಲೋಹಿತಗೈರಿಕಂ-ಲೋಹಿತಂ ಗೈರಿಕಮ್, ಕೇಚಿತ್ತು ಲೋಹಿತಂ-ಕುಙ್ಕುಮಮಾಹುಃ| ಏತಚ್ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಮಶೇಷದೃಷ್ಟಿರೋಗಹರಮ್| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana timiraghnaM tilatailAdinasyam (46) · Śloka 46
ತಿಲತೈಲಮಕ್ಷತೈಲಂ ಭೃಙ್ಗಸ್ವರಸೋಽಸನಾಚ್ಚ ನಿರ್ಯೂಹಃ|
ಆಯಸಪಾತ್ರವಿಪಕ್ವಂ ಕರೋತಿ ದೃಷ್ಟೇರ್ಬಲಂ ನಸ್ಯಮ್||೪೬||
View original
तिलतैलमक्षतैलं भृङ्गस्वरसोऽसनाच्च निर्यूहः|
आयसपात्रविपक्वं करोति दृष्टेर्बलं नस्यम्||४६||
ಸ೦-ತಿಲತೈಲಮಕ್ಷತೈಲಂ ಚ ಸಮಾಂಶಂ ಮಾರ್ಕವಸ್ವರಸೋಽಸನಾಚ್ಚ ಕ್ವಾಥಶ್ಚೇತ್ಯಯಸಃ ಪಾತ್ರೇ ವಿಪಕ್ವಂ ದೃಷ್ಟೇರ್ಬಲಮೇತನ್ನಸ್ಯಂ ಕರೋತಿ| ಆರ್ಯಾ|
Adhikarana doShAnurodhena snehAdyupacAraH (47) · Śloka 47
ದೋಷಾನುರೋಧೇನ ಚ ನೈಕಶಸ್ತಂ ಸ್ನೇಹಾಸ್ರವಿಸ್ರವಣರೇಕನಸ್ಯೈಃ|
ಉಪಾಚರೇದಞ್ಜನಮೂರ್ಧಬಸ್ತಿ- ಬಸ್ತಿಕ್ರಿಯಾತರ್ಪಣಲೇಪಸೇಕೈಃ||೪೭||
View original
दोषानुरोधेन च नैकशस्तं स्नेहास्रविस्रवणरेकनस्यैः|
उपाचरेदञ्जनमूर्धबस्ति- बस्तिक्रियातर्पणलेपसेकैः||४७||
ಸ೦-ದೋಷವಶಾಚ್ಚ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರ್ಮುಹುರ್ಮುಹುರೇನಂ-ನೇತ್ರರೋಗಿಣಮುಪಕ್ರಮೇತ್| ಮೂರ್ಧಬಸ್ತಿಃ-ಗಣ್ಡೂಷಾದಿವಿಧ್ಯುಕ್ತಃ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೨೨)| ಬಸ್ತಿಃಬಸ್ತಿವಿಧ್ಯುಕ್ತಃ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೯)| ಉಪಜಾತಿವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana ataHparaM pratidoShaM sAdhanam (48) · Śloka 48
|
ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸಾಧನಮಿದಮ್ ಪ್ರತಿದೋಷಮತಃ ಶೃಣು||೪೮||
View original
|
सामान्यं साधनमिदम् प्रतिदोषमतः शृणु||४८||
ಸ೦-ಇದಂ-ಅನನ್ತರಾಭಿಹಿತಂ, ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ಸಂ-ಅತಃ-ಅನನ್ತರಂ, ಪ್ರತಿದೋಷಂ ಸಾಧನಂ ಶೃಣು|
Adhikarana vAtaje timire dashamUlAdighRutam (49-50) · Śloka 50
ಕಿಂ ತತ್ ? ಇತ್ಯಾಹ ವಾತಜೇ ತಿಮಿರೇ ತತ್ರ ದಶಮೂಲಾಮ್ಭಸಾ ಘೃತಮ್|
ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಕಲ್ಕಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್ತತಃ||೪೯||
ತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಕಷಾಯಂ ಕ್ಷೀರಸಂಯುತಮ್|
ಏರಣ್ಡತೈಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಯೋಜಯೇಚ್ಚ ವಿರೇಚನಮ್||೫೦||
View original
किं तत् ? इत्याह वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्|
क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः||४९||
त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्|
एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेच्च विरेचनम्||५०||
ಸ೦-[ತತ್ರ-] ತೇಷು ತಿಮಿರಾದಿಷು ಮಧ್ಯೇ, ವಾತೋತ್ಥೇ ತಿಮಿರೇ ದಶಮೂಲಕ್ವಾಥೇನ ಘೃತಂ ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ ತ್ರಿಫಲಾಕಲ್ಕಪಕ್ವಂ ಪಿಬೇತ್| ಅನನ್ತರಂ ತ್ರಿಫಲಾಪಞ್ಚಮೂಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಸಂಯುತಮೇರಣ್ಡತೈಲಾನ್ವಿತಂ ವಿರೇಚನಂ ಯೋಜಯೇತ್|
Adhikarana vAtaje timire triphalAdivirecanam (51-54) · Śloka 54
ಸಮೂಲಜಾಲಜೀವನ್ತೀತುಲಾಂ ದ್ರೋಣೇಽಮ್ಭಸಃ ಪಚೇತ್|
ಅಷ್ಟಭಾಗಸ್ಥೈತೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಯಃಸಮೇ||೫೧||
ಬಲಾತ್ರಿತಯಜೀವನ್ತೀವರೀಮೂಲೈಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈಃ|
ಯಷ್ಟೀಪಲೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್||೫೨||
ಲೋಹ ಏವ ಸ್ಥಿತಂ ಮಾಸಂ ನಾವನಾದೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜಾನ್|
ವಾತಪಿತ್ತಾಯಮಯಾನ್ ಹನ್ತಿ ತದ್ವಿಶೇಷಾದ್ದೃಗಾಶ್ರಯಾನ್||೫೩||
ಕೇಶಾಸ್ಯಕನ್ಧರಾಸ್ಕನ್ಧಪುಷ್ಟಿಲಾವಣ್ಯಕಾನ್ತಿದಮ್|
|೫೪|
View original
समूलजालजीवन्तीतुलां द्रोणेऽम्भसः पचेत्|
अष्टभागस्थैते तस्मिंस्तैलप्रस्थं पयःसमे||५१||
बलात्रितयजीवन्तीवरीमूलैः पलोन्मितैः|
यष्टीपलैश्चतुर्भिश्च लोहपात्रे विपाचयेत्||५२||
लोह एव स्थितं मासं नावनादूर्ध्वजत्रुजान्|
वातपित्तायमयान् हन्ति तद्विशेषाद्दृगाश्रयान्||५३||
केशास्यकन्धरास्कन्धपुष्टिलावण्यकान्तिदम्|
|५४|
ಸ೦-ಮೂಲಜಾಲಯುತಾಯಾ ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲಶತಂ ಜಲದ್ರೋಣೇ ಪಚೇತ್| ತಸ್ಮಿನ್ ಜಲೇಽಷ್ಟಭಾಗಶೇಷೇ ಕ್ಷೀರತುಲ್ಯೇ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ಬಲಾತ್ರಿತಯಾದಿಭಿಃ ಪಲೋನ್ಮಿತೈರ್ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಪಲೈಶ್ಚತುರ್ಭಿರ್ಲೋಹಪಾತ್ರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಲೋಹಭಾಣ್ಡ ಏವಂ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತಂ ತನ್ನಸ್ಯೇನೋರ್ಧ್ವಜತ್ರುಜಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಹನ್ತಿ| ವಿಶೇಷೇಣ ದೃಷ್ಟ್ಯಾಶ್ರಯಾನ್ ವಾತಪಿತ್ತರೋಗಾನ್ ಪರಾಕರೋತಿ| ಕೇಶಾದಿಷು ಪುಷ್ಟಿಲಾವಣ್ಯಕಾನ್ತಿಕರಮ್|
Adhikarana vAtaje timire jIvantItailanasyaM keshAsyAdikAntidaM ca (54-55) · Śloka 55
|
ಸಿತೈರಣ್ಡಜಟಾಸಿಂಹೀಫಲದಾರುವಚಾನತೈಃ||೫೪||
ಘೋಷಯಾ ಬಿಲ್ವಮೂಲೈಶ್ಚ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪಯೋನ್ವಿತಮ್|
ನಸ್ಯಂ ಸರ್ವೋರ್ಧ್ವಜತ್ರೂತ್ಥವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಮಯಾರ್ತಿಜಿತ್||೫೫||
View original
|
सितैरण्डजटासिंहीफलदारुवचानतैः||५४||
घोषया बिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोन्वितम्|
नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिजित्||५५||
ಸ೦-ಶುಕ್ಲೈರಣ್ಡಮೂಲಾದಿಭಿಸ್ತೈಲಂ ಸಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ನಸ್ಯೇನ ಸರ್ವಜತ್ರೂರ್ಧ್ವರೋಗಾದಿಜಿತ್|
Adhikarana vAtaje timire sitairaNDAditailanasyam (56) · Śloka 56
ವಸಾಽಞ್ಜನೇ ಚ ವೈಯಾಘ್ರೀ ವಾರಾಹೀ ವಾ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ|
ಗೃಧ್ರಾಹಿಕುಕ್ಕುಟೋತ್ಥಾ ವಾ ಮಧುಕೇನಾನ್ವಿತಾ ಪೃಥಕ್||೫೬||
View original
वसाऽञ्जने च वैयाघ्री वाराही वा प्रशस्यते|
गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्||५६||
ಸ೦-ವೈಯಾಘ್ರೀ ವಾರಾಹೀ ವಾ ವಸಾಽಞ್ಜನೇ ಶಸ್ಯತೇ| ಗೃಧ್ರಸರ್ಪಕುಕ್ಕುಟೋತ್ಥಾ ವಾ ವಸಾ ಪೃಥಙ್ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಯುತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ|
Adhikarana vAtaje timire vaiyAghryAdivasA~jjanam vAtaje timire sroto~jjanamM pratya~jjane (57) · Śloka 57
ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನೇ ಚ ಸ್ರೋತೋಜಂ ರಸಕ್ಷೀರಘೃತೇ ಕ್ರಮಾತ್|
ನಿಷಿಕ್ತಂ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜ್ಯಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮನುತ್ತಮಮ್||೫೭||
View original
प्रत्यञ्जने च स्रोतोजं रसक्षीरघृते क्रमात्|
निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्||५७||
ಸ೦-ಪ್ರತ್ಯಞ್ಜನೇ ಚ ಸ್ರೋತೋಞ್ಜನಂ ಮಾಂಸರಸಾದಿಷು ಕ್ರಮೇಣ ತಪ್ತಂ ತಪ್ತಂ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಪೂರ್ವವದ್ಯೋಜ್ಯಮ್| ಏತಚ್ಚ ಪರಂ ತಿಮಿರಹೃತ್|
Adhikarana vAtaje timire evaM timirAshAntau tarpaNam (58) · Śloka 58
ನ ಚೇದೇವಂ ಶಮಂ ಯಾತಿ ತತಸ್ತರ್ಪಣಮಾಚರೇತ್|
|೫೮|
View original
न चेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्|
|५८|
ಸ೦-ಯದ್ಯೇವಂ ತಿಮಿರಂ ನ ಶಾಮ್ಯೇತ್ ತತಸ್ತರ್ಪಣಮಾಚರೇತ್-ಕುರ್ಯಾತ್|
Adhikarana vAtaje timire shatAhvAdighRutamM tarpaNam (58-59) · Śloka 59
|
ಶತಾಹ್ವಾಕುಷ್ಠನಲದಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಷ್ಟಿಭಿಃ||೫೮||
ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಸರಲಪಿಪ್ಪಲೀದೇವದಾರುಭಿಃ|
ಸರ್ಪಿರಷ್ಟಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮುತ್ತಮಮ್||೫೯||
View original
|
शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वयष्टिभिः||५८||
प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः|
सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्||५९||
ಸ೦-ಶತಪುಷ್ಪಾದಿಭಿರ್ಘೃತಮಷ್ಟಗುಣಕ್ಷೀರಂ ಪಕ್ವಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತರ್ಪಣಮ್|
Adhikarana vAtaje timireaiNeyamedotejaH tarpaNam (60) · Śloka 60
ಮೇದಸಸ್ತದ್ವದೈಣೇಯಾದ್ದುಗ್ಧಸಿದ್ಧಾತ್ ಖಜಾಹತಾತ್|
ಉದ್ಧೃತಂ ಸಾಧಿತಂ ತೇಜೋ ಮಧುಕೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ||೬೦||
View original
मेदसस्तद्वदैणेयाद्दुग्धसिद्धात् खजाहतात्|
उद्धृतं साधितं तेजो मधुकोशीरचन्दनैः||६०||
ಸ೦-ತಥೈವ ಕೃಷ್ಣಹರಿಣಾನ್ಮೇದಸೋ ದುಗ್ಧೇ ಸಿದ್ಧಾತ್ ಖಜೇನಾಲೋಡಿತಾತ್ ತೇಜ ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಮಧಿಕೋಶೀರಚನ್ದನೈಃ ಸಹ ಪಕ್ವಂ ತರ್ಪಣಮುತ್ತಮಮ್|
Adhikarana vAtaje timire shvAvidAdivasA tarpaNam (61) · Śloka 61
ಶ್ವಾವಿಚ್ಛಲ್ಯಕಗೋಧಾನಾಂ ದಕ್ಷತಿತ್ತಿರಿಬರ್ಹಿಣಾಮ್|
ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗನೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಕಲ್ಪಯೇದ್ವಸಾಮ್||೬೧||
View original
श्वाविच्छल्यकगोधानां दक्षतित्तिरिबर्हिणाम्|
पृथक्पृथगनेनैव विधिना कल्पयेद्वसाम्||६१||
ಸ೦-ಶ್ವಾವಿದಾದೀನಾಂ ಪೃಥಗನೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ವಸಾಂ ಕಲ್ಪಯೇತ್|
Adhikarana vAtaje timire puTapAkaH (62) · Śloka 62
ಪ್ರಸಾದನಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಚ ಪುಟಪಾಕಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
|೬೨|
View original
प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्|
|६२|
ಸ೦-ಪುಟಪಾಕಂ ತು ಪ್ರಸಾದನಂ ಸ್ನೇಹನಂ ಚ-ತರ್ಪಣಪುಟಾಪಾಕವಿಧ್ಯುಕ್ತಂ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೨೪/೧೪-೧೬), ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್|
Adhikarana vAtaje timire vAtapInasavannirUhAdi (62) · Śloka 62
|
ವಾತಪೀನಸವಚ್ಚಾತ್ರ ನಿರೂಹಂ ಸಾನುವಾಸನಮ್||೬೨||
View original
|
वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्||६२||
ಸ೦-ಅತ್ರ ಚ-ವಾತಜೇ ತಿಮಿರೇ, ವಾತಪೀನಸ ಇವ ನಿರೂಹಮನುವಾಸನಂ ಚ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್
Adhikarana pittaje timire jIvanIyAdighRutasnigdhasya sirAvyadhaH (63) · Śloka 63
ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಸರ್ಪಿರ್ಜೀವನೀಯಫಲತ್ರಯೈಃ|
ವಿಪಾಚಿತಂ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ವ್ಯಧಯೇತ್ಸಿರಾಮ್||೬೩||
View original
पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः|
विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्||६३||
ಸ೦-ಪಿತ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಜೀವನೀಯೈಃ ಫಲತ್ರಿಕೇನ ಚ ಪಕ್ವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯಿತ್ವಾ ತತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ಯ ಸತಃ ಸಿರಾಂ ವ್ಯಧಯೇತ್|
Adhikarana pittaje timire sharkarAdivirecanam (64) · Śloka 64
ಶರ್ಕರೈಲಾತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಮಧುಯುಕ್ತೈರ್ವಿರೇಚಯೇತ್|
|೬೪|
View original
शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैर्विरेचयेत्|
|६४|
ಸ೦-ಶರ್ಕರಾದಿಭಿಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೈರ್ವಿರಚಯೇತ್|
Adhikarana pittaje timire netrAdiShu sishItAH sekalepAdayaH (64) · Śloka 64
|
ಸುಶೀತಾನ್ ಸೇಕಲೇಪಾದೀನ್ ಯುಞ್ಜ್ಯಾನ್ನೇತ್ರಾಸ್ಯಮೂರ್ಧಸು||೬೪||
View original
|
सुशीतान् सेकलेपादीन् युञ्ज्यान्नेत्रास्यमूर्धसु||६४||
ಸ೦-ನೇತ್ರಾಸ್ಯಶಿರಃಸು ಚಾತಿಶಿಶಿರನ್ ಸೇಕಲೇಪಾದೀನ್ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್|
Adhikarana pittaje timire sArivAdivartiH a~jjane (65-66) · Śloka 66
ಸಾರಿವಾಪದ್ಮಕೋಶೀರಮುಕ್ತಾಶಾಬರಚನ್ದನೈಃ|
ವರ್ತಿಃ ಶಸ್ತಾಽಞ್ಜನೇ, ಚೂರ್ಣಸ್ತಥಾ ಪತ್ರೋತ್ಪಲಾಞ್ಜನೈಃ||೬೫||
ಸನಾಗಪುಷ್ಪಕರ್ಪೂರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕೈಃ|
||೬೬||
View original
सारिवापद्मकोशीरमुक्ताशाबरचन्दनैः|
वर्तिः शस्ताऽञ्जने, चूर्णस्तथा पत्रोत्पलाञ्जनैः||६५||
सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगैरिकैः|
||६६||
ಸ೦-ಸಾರಿವಾದಿಭಿರ್ವರ್ತಿರಞ್ಜನೇ ಶಸ್ತಾ| ತಥಾ ಪತ್ರಾದಿಭಿಶ್ಚೂರ್ಣೋಽಞ್ಜನಂ ಶಸ್ತಮ್|
Adhikarana pittaje timire patrAdicUrNaH a~jjane (67) · Śloka 67
|
ಸೌವೀರಾಞ್ಜನತುತ್ಥಕಶೃಙ್ಗೀಧಾತ್ರೀಫಲಸ್ಫಟಿಕಕರ್ಪೂತಮ್|
ಪಞ್ಚಾಂಶಂ ಪಞ್ಚಾಂಶಂ ತ್ರ್ಯಂಶಮಥೈಕಾಂಶಮಞ್ಜನಂ ತಿಮಿರಘ್ನಮ್|
|೬೭|
View original
|
सौवीराञ्जनतुत्थकशृङ्गीधात्रीफलस्फटिककर्पूतम्|
पञ्चांशं पञ्चांशं त्र्यंशमथैकांशमञ्जनं तिमिरघ्नम्|
|६७|
ಸ೦-ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಾದಿಕಮಞ್ಜನಂ ಶಸ್ತಮ್| ಕಿಯತ್ಕಿಯತ್ಪ್ರಮಾಣಮ್ ? ಇತ್ಯಾಹ-ಪಞ್ಚಾಂಶಮಿತ್ಯಾದಿ| ತದೇವಂ ಪಞ್ಚ ಭಾಗಾಃ ಸೌವೀರಾಞ್ಜನಸ್ಯ, ಪಞ್ಚೈವ ತುತ್ಥಕಸ್ಯ, ಶೃಙ್ಗ್ಯಾಮಲಕಾನಾಂ ಭಾಗಾಸ್ತ್ರಯಃ, ಸ್ಫಟಿಕಕರ್ಪೂರಸ್ಯ ಭಾಗ ಏಕಃ, ಇತಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ಏವಮೇತದಞ್ಜನಂ ತಿಮಿರಹೃತ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಗೀತಿರಾರ್ಯೇಯಮ್|
Adhikarana pittaje timire sauvIrA~jjanAdi a~jjane (67) · Śloka 67
|
ನಸ್ಯಂ ಚಾಜ್ಯಂ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಜೀವನೀಯಸಿತೋತ್ಪಲೈಃ||೬೭||
View original
|
नस्यं चाज्यं शृतं क्षीरजीवनीयसितोत्पलैः||६७||
ಸ೦-ಕ್ಷೀರೇಣ ಚತುರ್ಗುಣೇನ ಜೀವನೀಯಾದಿಭಿರಾಜ್ಯಂ-ಘೃತಂ, ಪಕ್ವಂ ನಸ್ಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|
Adhikarana pittaje timire jIvanIyAdighRutanasyam (68-69) · Śloka 69
ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೇಽಮೃತಾಕ್ವಾಥವರಾಕಣಶೃತಂ ಘೃತಮ್|
ವಿಧ್ಯೇತ್ಸಿರಾಂ ಪೀತವತೋ ದದ್ಯಾಚ್ಚಾನು ವಿರೇಚನಮ್||೬೮||
ಕ್ವಾಥಂ ಪೂಗಾಭಯಾಶುಣ್ಠೀಕೃಷ್ಣಾಕುಮ್ಭನಿಕುಮ್ಭಜಮ್|
|೬೯|
View original
श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वाथवराकणशृतं घृतम्|
विध्येत्सिरां पीतवतो दद्याच्चानु विरेचनम्||६८||
क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्|
|६९|
ಸ೦-ಶ್ಲೇಷ್ಮೋತ್ಥತಿಮಿರೇಽಮೃತಾದಿಭಿಃ ಪಕ್ವಂ ಘೃತಂ ಪೀತವತಃ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| ವಿರೇಚನಂ ಚ ಪೂಗಾದಿಭಿಃ ಕ್ವಾಥಂ ದದ್ಯಾತ್|
Adhikarana kaphaje timire amRutAdighRutam (69-70) · Śloka 70
|
ಹ್ನೀಬೇರದಾರುದ್ವಿನಿಶಾಕೃಷ್ಣಾಕಲ್ಕೈಃ ಪಯೋನ್ವಿತೈಃ||೬೯||
ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲನಿರ್ಯೂಹೇ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಚ ನಾವನಮ್|
|೭೦|
View original
|
ह्नीबेरदारुद्विनिशाकृष्णाकल्कैः पयोन्वितैः||६९||
द्विपञ्चमूलनिर्यूहे तैलं पक्वं च नावनम्|
|७०|
ಸ೦-ಹ್ನೀಬೇರಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಪಯೋನ್ವಿತರ್ದ್ವಿರ್ಪಞ್ಚಮೂಲಕ್ವಾಥೇ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana kaphaje timire pUgAdivirecanam (70-71) · Śloka 71
|
ಶಙ್ಖಪ್ರಿಯಙ್ಗುನೇಪಾಲೀಕಟುತ್ರಿಕಫಲತ್ರಿಕೈಃ||೭೦||
ದೃಗ್ವೈಮಲ್ಯಾಯ ವಿಮಲಾ ವರ್ತಿಃ ಸ್ಯಾತ್|
|೭೧|
View original
|
शङ्खप्रियङ्गुनेपालीकटुत्रिकफलत्रिकैः||७०||
दृग्वैमल्याय विमला वर्तिः स्यात्|
|७१|
ಸ೦-ಶಙ್ಖಾದಿಭಿರ್ದೃಗ್ವೈಮಲ್ಯಾಯ ವಿಮಲಾಖ್ಯೇಯಂ ವರ್ತಿರ್ಹಿತಾ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana kaphaje timire hrIberAditailanasyam (71) · Śloka 71
ಕೋಕಿಲಾ ಪುನಃ|
ಕೃಷ್ಣಲೋಹರಜೋವ್ಯೋಷಸೈನ್ಧವತ್ರಿಫಲಾಞ್ಜನೈಃ||೭೧||
View original
कोकिला पुनः|
कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः||७१||
ಸ೦-ಕೃಷ್ಣಲೋಹಾದಿಭಿಃ ಕೋಕಿಲಾಖ್ಯಾ ವರ್ತಿಃ|
Adhikarana kaphaje timire vimalA vartiH (72-73) · Śloka 73
ಶಶಗೋಖರಸಿಂಹೋಷ್ಟ್ರದ್ವಿಜಾ ಲಾಲಾಟಮಸ್ಥಿ ಚ|
ಶ್ವೇತಗೋವಾಲಮರಿಚಶಙ್ಖಚನ್ದನಫೇನಕಮ್||೭೨||
ಪಿಷ್ಟಂ ಸ್ತನ್ಯಾಜದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ವರ್ತಿಸ್ತಿಮಿಶುಕ್ರಜಿತ್|
|೭೩|
View original
शशगोखरसिंहोष्ट्रद्विजा लालाटमस्थि च|
श्वेतगोवालमरिचशङ्खचन्दनफेनकम्||७२||
पिष्टं स्तन्याजदुग्धाभ्यां वर्तिस्तिमिशुक्रजित्|
|७३|
ಸ೦-ಶಶಾದಿಜಾ ದ್ವಿಜಾಃ-ದನ್ತಾಃ, ಏಷಾಮೇವ ಲಾಲಾಟಂ-ಲಲಾಟೇ ಭವಮಸ್ಥಿ, ತಥಾ ಶ್ವೇತಗೋವಾಲಾದೀನಿ, ಸ್ತ್ರೀಕ್ಷೀರಚ್ಛಾಗದುಗ್ಧಾಭ್ಯಾಂ ಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತಿಸ್ತಿಮಿರಶುಕ್ರಹರೇತ್ಯರ್ಥಃ|
Adhikarana kaphaje timire kokilA vartiH (73) · Śloka 73
|
ರಕ್ತಜೇ ಪಿತ್ತವತ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಶೀತೈಶ್ಚಾಸ್ರಂ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್||೭೩||
View original
|
रक्तजे पित्तवत्सिद्धिः शीतैश्चास्रं प्रसादयेत्||७३||
ಸ೦-ರಕ್ತಜೇ ತಿಮಿರೇ ಪಿತ್ತವದುಪಕ್ರಮಃ| [ಶೀತೈಃ-] ಶೀತವೀರ್ಯೈಃ ಶೀತಸ್ಪರ್ಶೈರನ್ನಪಾನೌಷಧಸೇಕಲೇಪಾದಿಭಿಶ್ಚ, ರಕ್ತಂ ಪ್ರಸಾದಯೇತ್|
Adhikarana kaphaje timire shashadvijAdivartiH (74) · Śloka 74
ದ್ರಾಕ್ಷಯಾ ನಲದರೋಧ್ರಯಷ್ಟಿಭಿಃ ಶಙ್ಖತಾಮ್ರಹಿಮಪದ್ಮಪದ್ಮಕೈಃ|
ಸೋತ್ಪಲೈಶ್ಛಗಲದುಗ್ಧವರ್ತಿತೈ- ರಸ್ರಜಂ ತಿಮಿರಮಾಶು ನಶ್ಯತಿ||೭೪||
View original
द्राक्षया नलदरोध्रयष्टिभिः शङ्खताम्रहिमपद्मपद्मकैः|
सोत्पलैश्छगलदुग्धवर्तितै- रस्रजं तिमिरमाशु नश्यति||७४||
ಸ೦-ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿಶ್ಛಾಗಲೀದುಗ್ಧಪಿಷ್ಟೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ರಕ್ತೋತ್ಥಂ ತಿಮಿರಂ ನಶ್ಯತಿ|
Adhikarana raktaje timire pittavat (75) · Śloka 75
ಸಂಸರ್ಗಸನ್ನಿಪಾತೋತ್ಥೇ ಯಥಾದೋಷೋದಯಂ ಕ್ರಿಯಾ|
|೭೫|
View original
संसर्गसन्निपातोत्थे यथादोषोदयं क्रिया|
|७५|
ಸ೦-ಸಂಸರ್ಗಜೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜೇ ಚ ತಿಮಿರೇ ಯಥಾದೋಷೋದ್ರೇಕಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|
Adhikarana raktaje timire shItaiH raktaprasAdanam (75-76) · Śloka 76
|
ಸಿದ್ಧಂ ಮಧೂಕಕೃಮಿಜಿನ್ಮರಿಚಾಮರದಾರುಭಿಃ||೭೫||
ಸಕ್ಷೀರಂ ನಾವನಂ ತೈಲಂ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಲೇಪೋ ಮುಖಸ್ಯ ಚ|
|೭೬|
View original
|
सिद्धं मधूककृमिजिन्मरिचामरदारुभिः||७५||
सक्षीरं नावनं तैलं पिष्टैर्लेपो मुखस्य च|
|७६|
ಸ೦-ಮಧೂಕಾದಿಭಿಃ ಸಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್| ಮಧೂಕಾದಿಭಿರೇವ ಜಲೇನ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಮುಖಲೇಪೋ ಹಿತಃ|
Adhikarana raktaje timire drAkShAdibheShajam (76-77) · Śloka 77
|
ನತನೀಲೋತ್ಪಲಾನನ್ತಾಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಸುನಿಷಣ್ಣಕೈಃ||೭೬||
ಸಾಧಿತಂ ನಾವನೇ ತೈಲಂ ಶಿರೋಬಸ್ತೌ ಚ ಶಸ್ಯತೇ|
|೭೭|
View original
|
नतनीलोत्पलानन्तायष्ट्याह्वसुनिषण्णकैः||७६||
साधितं नावने तैलं शिरोबस्तौ च शस्यते|
|७७|
ಸ೦-ನತಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ನಾವನೇ ಶಿರೋಬಸ್ತೌ ಚ ಶಸ್ಯತೇ|
Adhikarana saMsargasannipAtaje yathAdoSham (77-78) · Śloka 78
|
ದದ್ಯಾದುಶೀರನಿರ್ಯೂಹೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕಣಸೈನ್ಧವಮ್||೭೭||
ತತ್ಸ್ರುತಂ ಸಘೃತಂ ಭೂಯಃ ಪಚೇತ್ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಘನೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್|
ಶೀತೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಹಿತಮಿದಂ ಸರ್ವಜೇ ತಿಮಿರೇಽಞ್ಜನಮ್||೭೮||
View original
|
दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्||७७||
तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत्क्षौद्रं घने क्षिपेत्|
शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्||७८||
ಸ೦-ಉಶೀರಕ್ವಾಥೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಂ ರಜೀಕೃತಂ ದದ್ಯಾತ್| ತಚ್ಚ ಸ್ರುತಂ ಸತ್ ಘೃತಾನ್ವಿತಂ ಪುನಃ ಪಚೇತ್| ಘನೇ ಚಾಸ್ಮಿನ್ ಶೀತೇ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಏತತ್ ಸರ್ವೋತ್ಥೇ ತಿಮಿರೇ ಹಿತಮಞ್ಜನಮ್|
Adhikarana saMsargasannipAtaje madhUkAditailaM nasyam (79-81) · Śloka 81
ಅಸ್ಥೀನಿ ಮಜ್ಜಪೂರ್ಣಾನಿ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ರಾತ್ರಿಚಾರಿಣಾಮ್|
ಸ್ರೋತೋಜಾಞ್ಜನಯುಕ್ತಾನಿ ವಹತ್ಯಮ್ಭಸಿ ವಾಸಯೇತ್||೭೯||
ಮಾಸಂ ವಿಂಶತಿರಾತ್ರಂ ವಾ ತತಶ್ಚೋದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇತ್|
ಸಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಾನಿ ತಾನ್ಯನು||೮೦||
ಚೂರ್ಣಿತಾನ್ಯಞ್ಜನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತಿಮಿರೇ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ|
|೮೧|
View original
अस्थीनि मज्जपूर्णानि सत्त्वानां रात्रिचारिणाम्|
स्रोतोजाञ्जनयुक्तानि वहत्यम्भसि वासयेत्||७९||
मासं विंशतिरात्रं वा ततश्चोद्धृत्य शोषयेत्|
समेषशृङ्गीपुष्पाणि सयष्ट्याह्वानि तान्यनु||८०||
चूर्णितान्यञ्जनं श्रेष्ठं तिमिरे सान्निपातिके|
|८१|
ಸ೦-ರಾತ್ರಿಚಾರಿಣಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಮಸ್ಥೀನಿ ಮಜ್ಜಪೂರ್ಣಾನಿ ಸ್ರೋತೋಞ್ಜನಯುಕ್ತಾನಿ ಜಲೇ ವಹತಿ ಮಾಸಂ ವಿಂಶತಿರ್ವಾ ನಿಶಾ ವಾಸಯೇತ್| ತತಃ-ಪಶ್ಚಾತ್, ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಶೋಷಯೇತ್| ತನಿ ಚ ಮೇಷಶೃಙ್ಗೀಪುಷ್ಪೈರ್ಯುತಾನಿ ಮಧೂಕೇನ ಚ, ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ ತಿಮಿರೇಽಞ್ಜನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮ್|
Adhikarana saMsargasannipAtaje madhUkAdirmukhalepaH (81-82) · Śloka 82
|
ಕಾಚೇಽಪ್ಯೇಷಾ ಕ್ರಿಯಾ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಿರಾಂ, ಯನ್ತ್ರನಿಪೀಡಿತಾಃ||೮೧||
ಆನ್ಧ್ಯಾಯ ಸ್ಯುರ್ಮಲಾ ದದ್ಯಾತ್ಸ್ರಾವ್ಯೇ ತ್ವಸ್ರೇ ಜಲೌಕಸಃ|
|೮೨|
View original
|
काचेऽप्येषा क्रिया मुक्त्वा सिरां, यन्त्रनिपीडिताः||८१||
आन्ध्याय स्युर्मला दद्यात्स्राव्ये त्वस्रे जलौकसः|
|८२|
ಸ೦-ಕಾಚೇಽಪ್ಯಯೇಷಾ-ಪೂರ್ವೋದಿತಾ ಕ್ರಿಯಾ, ಸಿರಾಂ ಹಿತ್ವಾ| ಸಿರಾಽಪಿ ಕಸ್ಮಾನ್ನಾನುಮೀಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ-ಯನ್ತ್ರೇತ್ಯಾದಿ| ಸಿರೋಪಯೋಗಿಯನ್ತ್ರನಿಪೀಡಿತಾ ಮಲಾ ಆನ್ಧ್ಯಾಯ ಯತಃ ಸ್ಯುಃ| ಸ್ರಾವ್ಯೇ ತು ರಕ್ತೇ ಜಲೌಕಸೋ ದದ್ಯಾತ್|
Adhikarana saMsargasannipAtaje natAditailaM nasye shiro bastau ca (82-83) · Śloka 83
|
ಗುಡಃ ಫೇನೋಽಞ್ಜನಂ ಕೃಷ್ಣಾ ಮರಿಚಂ ಕುಙ್ಕುಮಾದ್ರಜಃ||೮೨||
ರಸಕ್ರಿಯೇಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಾ ಕಾಚಯಾಪನಮಞ್ಜನಮ್|
|೮೩|
View original
|
गुडः फेनोऽञ्जनं कृष्णा मरिचं कुङ्कुमाद्रजः||८२||
रसक्रियेयं सक्षौद्रा काचयापनमञ्जनम्|
|८३|
ಸ೦-ಗುಡಾದಯೋ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತೇಯಂ ಕಾಚಯಾಪನಮಞ್ಜನಮ್|
Adhikarana nakulAndhe timiravidhiH (83) · Śloka 83
|
ನಕುಲನ್ಧೇ ತ್ರಿದೋಷೋತ್ಥೇ ತೈಮಿರ್ಯವಿಹಿತೋ ವಿಧಿಃ||೮೩||
View original
|
नकुलन्धे त्रिदोषोत्थे तैमिर्यविहितो विधिः||८३||
ಸ೦-ನಕುಲಾನ್ಧೇ ತ್ರಿದೋಷಜೇ ತಿಮಿರವಿಹಿತೋ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯಃ|
Adhikarana rAtryandhe tArkShyAdirasakriyA (84) · Śloka 84
ರಸಕ್ರಿಯಾ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಗೋಮಯಸ್ವರಸದ್ರುತೈಃ|
ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಗೈರಿಕತಾಲೀಸೈರ್ನಿಶಾನ್ಧೇ ಹಿತಮಞ್ಜನಮ್||೮೪||
View original
रसक्रिया घृतक्षौद्रगोमयस्वरसद्रुतैः|
तार्क्ष्यगैरिकतालीसैर्निशान्धे हितमञ्जनम्||८४||
ಸ೦-ಘೃತಾದಿದ್ರುತೈ ರಸಾಞ್ಜನಾದಿಭಿರ್ನಿಶಾನ್ಧೇ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಹಿತಮಞ್ಜನಮ್|
Adhikarana rAtryandhe maricA~jjanam (85) · Śloka 85
ದಘ್ನಾ ವಿಘೃಷ್ಟಂ ಮರಿಚಂ ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧೇಽಞ್ಜನಮುತ್ತಮಮ್|
|೮೫|
View original
दघ्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धेऽञ्जनमुत्तमम्|
|८५|
ಸ೦-ದಧ್ನಾ ವಿಘೃಷ್ಟಂ ಮರಿಚಂ ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್|
Adhikarana rAtryandhe kauntyAdivartiH (85-86) · Śloka 86
|
ಕರಞ್ಜಿಕೋತ್ಪಲಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಾಮ್ಭೋಜಕೇಸರೈಃ||೮೫||
ಪಿಷ್ಟೈರ್ಗೋಮಯತೋಯೇನ ವರ್ತಿದೋಷಾನ್ಧನಾಶಿನೀ|
|೮೬|
View original
|
करञ्जिकोत्पलस्वर्णगैरिकाम्भोजकेसरैः||८५||
पिष्टैर्गोमयतोयेन वर्तिदोषान्धनाशिनी|
|८६|
ಸ೦-ಕರಞ್ಜಿಕಾದಿಭಿರ್ಗೋಮಯರಸೇನ ಪಿಷ್ಟೈರ್ವರ್ತಿರ್ನಕ್ತಾನ್ಧ್ಯಹೃತ್|
Adhikarana rAtryandhe kAlAnusAryAdayo vartayaH (86-87) · Śloka 87
|
ಅಜಾಮೂತ್ರೇಣ ವಾ ಕೌನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಸ್ರೋತೋಜಸೈನ್ಧವೈಃ||೮೬||
ಕಾಲಾನುಸಾರೀತ್ರಿಕಾತುತ್ರಿಫಲಾಲಮನಃಶಿಲಾಃ|
ಸಫೇನಾಶ್ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧೇ ವರ್ತಯೋ ಹಿತಾಃ||೮೭||
View original
|
अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्रोतोजसैन्धवैः||८६||
कालानुसारीत्रिकातुत्रिफलालमनःशिलाः|
सफेनाश्छागदुग्धेन रात्र्यन्धे वर्तयो हिताः||८७||
ಸ೦-ಅಜಾಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಕೌನ್ತ್ಯಾದಿಭಿರ್ವಾ ವರ್ತಿರ್ನಿಶಾನ್ಧ್ಯಘ್ನೀ| ಸಂ-ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾದಯೋಽಜಾಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಾ ವರ್ತಯೋ ನಿಶಾನ್ಧೇ ಹಿತಾಃ|
Adhikarana rAtryandhe pippalya~jjanam (88) · Śloka 88
ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯ ಯಕೃನ್ಮಧ್ಯೇ ಪಿಪ್ಪಲೀರದಹನ್ಪಚೇತ್|
ತಾಃ ಶುಷ್ಕಾ ಮಧುನಾ ಘೃಷ್ಟಾ ನಿಶಾನ್ಧೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್||೮೮||
View original
सन्निवेश्य यकृन्मध्ये पिप्पलीरदहन्पचेत्|
ताः शुष्का मधुना घृष्टा निशान्धे श्रेष्ठमञ्जनम्||८८||
ಸ೦-ಪಿಪ್ಪಲೀರ್ಯಕೃನ್ಮಧ್ಯೇ ಸನ್ನಿವೇಶ್ಯಾದಹನ್ ಪಚೇತ್| ತತಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಶುಷ್ಕಾ ಮಧುಘೃಷ್ಟಾ ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧೇ ಪರಮಞ್ಜನಮ್|
Adhikarana rAtryandhe mAhiShaplIhayakRudbhakShaNam (89) · Śloka 89
ಖಾದೇಚ್ಚ ಪ್ಲೀಹಯಕೃತೀ ಮಾಹಿಷೇ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ|
|೮೯|
View original
खादेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा|
|८९|
ಸ೦-ಮಾಹಿಷೇ ಚ ಪ್ಲೀಹಯಕೃತೀ ತೈಲಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹ ಭಕ್ಷಯೇತ್|
Adhikarana rAtryandhe jIvantyAdipallavabhakShaNam (89-90) · Śloka 90
|
ಘೃತೇ ಸಿದ್ಧಾನಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಚ ಭಕ್ಷಯೇತ್||೮೯||
ತಥಾಽತಿಮುಕ್ತಕೈರಣ್ಡಾಶೋಫಾಲ್ಯಭೀರುಜಾನಿ ಚ|
ಭೃಷ್ಟಂ ಘೃತಂ ಕುಮ್ಭಯೋನೇಃ ಪತ್ರೈಃ ಪಾನೇ ಚ ಪೂಜಿತಮ್||೯೦||
View original
|
घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्||८९||
तथाऽतिमुक्तकैरण्डाशोफाल्यभीरुजानि च|
भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्||९०||
ಸ೦-ಜೀವನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ಪಲ್ಲವಾನಿ ಸರ್ಪಿಷಾ ಪಕ್ವಾನಿ ಭುಞ್ಜೀತ| ತಥಾ ಅತಿಮುಕ್ತಕಾದೀನಿ ಪತ್ರಾಣಿ ಘೃತಸಿದ್ಧಾನಿ ಖಾದೇತ್| ಅಗಸ್ತಿಪತ್ರೈಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಾನೇ ಚ ಪೂಜಿತಮ್|
Adhikarana dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu jIrNasarpirvirecanam shItalepashca (91) · Śloka 91
ಧೂಮರಾಖ್ಯಾಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣವಿದಾಹೇ ಜೀರ್ಣಸರ್ಪಿಷಾ|
ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ವೇರೇಚಯೇಚ್ಛೀತೈಃ ಶೀತೋರ್ದಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವತಃ||೯೧||
View original
धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा|
स्निग्धं वेरेचयेच्छीतैः शीतोर्दिह्याच्च सर्वतः||९१||
ಸ೦-ಅಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣೈರ್ವಿದಾಹೋ-ವಿದಗ್ಧತ್ವಂ, ಅಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣವಿದಾಹಃ| ಧೂಮರಾಖ್ಯಶ್ಚಾಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣವಿದಾಹಶ್ಚ ತಸ್ಮಿನ್| ತತ್ರ ಧೂಮರಾಖ್ಯಃ-"ಶೋಕಜ್ವರಾದಿ" (ಅ. ೧೨/೨೯) ಇತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಃ| "ಭೃಶಮಮ್ಲಾಶನಾತ್" (ಅ. ೧೨/೨೮) ಇತ್ಯಾದಿನಾಽಮ್ಲವಿದಗ್ಧಾ| "ಭವೇತ್ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾಖ್ಯಾ" (ಅ. ೧೨/೧೬) ಇತಿ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾ| "ಉಷ್ಣತಪ್ತಸ್ಯ" (ಅ. ೧೨/೨೬) ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಉಷ್ಣಾವಿದಗ್ಧೇತಿ| ತಸ್ಮಿನ್ ಧೂಮರಾಖ್ಯಾಮ್ಲಪಿತ್ತೋಷ್ಣವಿದಾಹೇಽತಿಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಾಽಭ್ಯಕ್ತಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಶೀತೈರ್ವಿಶೋಧಯೇತ್| ಶೀತೈಶ್ಚ ಸರ್ವತೋ ಲೇಪಯೇತ್|
Adhikarana dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu goshakRudrasA~jjanam dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu svarNagairikAdirasakriyA (92) · Śloka 92
ಗೋಶಕೃದ್ರಸದುಗ್ಧಾಜ್ಯೈರ್ವಿಪಕ್ವಂ ಶಸ್ಯತೇಽಞ್ಜನಮ್|
ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕತಾಲೀಸಚೂರ್ಣಾವಾಪಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ||೯೨||
View original
गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्|
स्वर्णगैरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया||९२||
ಸ೦-ಗೋಶಕೃದಾದಿಭಿರ್ವಪಕ್ವಮಞ್ಜನಂ ಶಸ್ಯತೇ| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಾದೀನಾಂ ಚೂರ್ಣೈರಾವಾಪೋ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ, ಏವಂವಿಧಾ ರಸಕ್ರಿಯಾ ವ ಶಸ್ಯತೇ|
Adhikarana dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu medAdighRutatailaM nasyam (93) · Śloka 93
ಮೇದಾಶಾಬರಕಾನನ್ತಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಾರ್ವಿಯಷ್ಟಿಭಿಃ|
ಕ್ಷೀರಾಷ್ಟಾಂಶಂ ಘೃತಂ ಪಕ್ವಂ ಸತೈಲಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್||೯೩||
View original
मेदाशाबरकानन्तामञ्जिष्ठादार्वियष्टिभिः|
क्षीराष्टांशं घृतं पक्वं सतैलं नावनं हितम्||९३||
ಸ೦-ಮೇದಾದಿಭಿಃ ಕ್ಷೀರಾಷ್ಟಾಂಶಂ ಘೃತಂ ತೈಲಸಹಿತಂ ಪಕ್ವಂ ನಾವನಂ ಹಿತಮ್|
Adhikarana dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu kShIrasarpistarpaNam (94) · Śloka 94
ತರ್ಪಣಂ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಃ ಸ್ಯಾದಶಾಮ್ಯತಿ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ|
|೯೪|
View original
तर्पणं क्षीरसर्पिः स्यादशाम्यति सिराव्यधः|
|९४|
ಸ೦-ಕ್ಷೀರೋದ್ಭವಮ್ ಸರ್ಪಿಸ್ತರ್ಪಣಂ ಹಿತಮ್| ಏವಮಶಾಮ್ಯತಿ ಸಿರಾವ್ಯಧಃ ಕಾರ್ಯಃ|
Adhikarana dhUmarAmlapittoShNavidagdhAsu evamashAntau sirAvyadhaH timirarogivadavalokane kAraNAni (94-96) · Śloka 96
|
ಚಿನ್ತಾಭಿಘಾತಭೀಶೋಕರೌಕ್ಷ್ಯಾತ್ ಸೋತ್ಕಟಕಾಸನಾತ್||೯೪||
ವಿರೇಕನಸ್ಯವಮನಪುಟಪಾಕಾದಿವಿಭ್ರಮಾತ್|
ವಿದಗ್ಧಾಹಾರವಮನಾತ್ ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾದಿವಿಧಾರಣಾತ್||೯೫||
ಅಕ್ಷಿರೋಗಾವಸಾನಾಚ್ಚ ಪಶ್ಯೇತ್ತಿಮಿರರೋಗಿವತ್|
|೯೬|
View original
|
चिन्ताभिघातभीशोकरौक्ष्यात् सोत्कटकासनात्||९४||
विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्|
विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्||९५||
अक्षिरोगावसानाच्च पश्येत्तिमिररोगिवत्|
|९६|
ಸ೦-ಚಿನ್ತಾದಿಭಿರತಿಮಿರವಾನಪಿ ತಿಮಿರರೋಗೀವ ಪಶ್ಯೇತ್|
Adhikarana timirarogivadavalokane yathAdoShamauShadham (96) · Śloka 96
|
ಯಥಾಸ್ವಂ ತತ್ರ ಯುಞ್ಜೀತ ದೋಷಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಭೇಷಜಮ್||೯೬||
View original
|
यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भेषजम्||९६||
ಸ೦-[ ತತ್ರ- ] ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ತಿಮಿರರೋಗಿಸದೃಶದರ್ಶನೇ, ಯಥಾಯೋಗಂ ದೋಷದೂಷ್ಯದೇಶಾದೀನ್ ವೀಕ್ಷ್ಯೌಷಧಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
Adhikarana sUryo parAgAdyupahatekShaNe santarpaNam sUryo parAgAdyupahatekShaNe suvarNA~jjanam (97) · Śloka 97
ಸೂರ್ಯೋಪರಾಗಾನಲವಿದ್ಯುದಾದಿ- ವಿಲೋಕನೇನೋಪಹತೇಕ್ಷಣಸ್ಯ|
ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಹಿಮಾದಿ ಕಾರ್ಯಂ ತಥಾಞ್ಜನಂ ಹೇಮ ಘೃತೇನ ಘೃಷ್ಟಮ್||೯೭||
View original
सूर्योपरागानलविद्युदादि- विलोकनेनोपहतेक्षणस्य|
सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि कार्यं तथाञ्जनं हेम घृतेन घृष्टम्||९७||
ಸ೦-ಸೂರ್ಯೋಪರಾಗಾದಿವಿಲೋಕನೇನೋಪಹತದರ್ಶನಸ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಹಿಮಾದಿ ಸನ್ತರ್ಪಣಂ ಕಾರ್ಯಮ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನಾತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿಭಾಸುರಾದಿಪರಿಗ್ರಹಃ| ಸುರ್ವಣಂ ಚ ಘೃತೇನ ಘೃಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ಹಿತಮ್| ಉಪಾಜಾತಿವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana netrarakShaNaM sarvadA kartavyam (98) · Śloka 98
ಚಕ್ಷೂರಕ್ಷಾಯಾಂ ಸರ್ವಕಾಲಂ ಮನುಷ್ಯೈ- ರ್ಯತ್ನಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಜೀವಿತೇ ಯಾವದಿಚ್ಛಾ|
ವ್ಯರ್ಥೋ ಲೋಕೋಽಯಂ ತುಲ್ಯರಾತ್ರಿಂದಿವಾನಾಂ ಪುಂಸಾಮನ್ಧಾನಾಂ ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ವಿತ್ತೇ||೯೮||
View original
चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यै- र्यत्नः कर्तव्यो जीविते यावदिच्छा|
व्यर्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिंदिवानां पुंसामन्धानां विद्यमानेऽपि वित्ते||९८||
ಸ೦-ನೇತ್ರರಕ್ಷಾಯಾಂ ಸದಾ ಯತ್ನೋ ವಿಧೇಯೋ ಯಾವಜ್ಜೀವಿತಾಭಿಲಾಷಿತ್ವಮ್| ಯಸ್ಮಾದನ್ಧಾನಾಂ ತುಲ್ಯರಾತ್ರಿಂದಿವಾನಾಂ ಪುಂಸಾಂ ವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ಧನೇ ಲೋಕ ಏವ ನಿರರ್ಥಕಃ ಸ್ಯಾತ್| ರಾತ್ರಿಂದಿವಶಬ್ದೋಽತ್ರಾಚತುರಾದಿಸೂತ್ರೇ ನಿಪಾತಿತಃ| ವೈಶ್ವದೇವೀವೃತ್ತಮ್|
Adhikarana netrarakShaNakaraM triphalAdi (99) · Śloka 99
ತ್ರಿಫಲಾ ರುಧಿರಸ್ರುತಿರ್ವಿಶುದ್ಧಿ- ರ್ಮನಸೋ ನಿರ್ವೃತಿರಞ್ಜನಂ ಸನಸ್ಯಮ್|
ಶಕುನಾಶನತಾ ಸಪಾದಪೂಜಾ ಘೃತಪಾನಂ ಚ ಸದೈವ ನೇತ್ರರಕ್ಷಾ||೯೯||
View original
त्रिफला रुधिरस्रुतिर्विशुद्धि- र्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्|
शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा||९९||
ಸ೦-ತ್ರಿಫಲಾದಿಕಂ ಸದೈವ-ಸರ್ವಕಾಲಂ, ನೇತ್ರರಕ್ಷಾ ಸ್ಯಾತ್|
Adhikarana netrarakShaNakaraM ahitAshananivRuttyAdi (13) · Śloka 13
ಅಹಿತಾದಶನಾತ್ಸದಾ ನಿವೃತ್ತಿ- ರ್ಭೃಶಭಾಸ್ವಚ್ಚಲಸೂಕ್ಷ್ಮವೀಕ್ಷಣಾಚ್ಚ|
ಮುನಿನಾ ನಿಮಿನೋಪದಷ್ಟಮೇತತ್ ಪರಮಂ ರಕ್ಷಣಮೀಕ್ಷಣಸ್ಯ ಪುಂಸಾಮ್||೧೦೦||
ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿ- ತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರ ಸ್ಥಾನೇ ತಿಮಿರಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೩||
View original
अहितादशनात्सदा निवृत्ति- र्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्च|
मुनिना निमिनोपदष्टमेतत् परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्||१००||
इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचि- तायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर स्थाने तिमिरप्रतिषेधो नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
ಸ೦-ಅಹಿತಾದಾಹಾರಾತ್ ಸತತಂ ನಿವೃತ್ತಿಃ, ಅತಿಭಾಸುರಾದ್ಯಾಲೋಕನಾಚ್ಚೋಪರತಿಃ, ಇತ್ಯೇತನ್ನಿಮಿನಾಮ್ರಾ ಮುನಿನಾ ಪರಮಂ ನೃಣಾಂ ನಯನಸ್ಯ ರಕ್ಷಣಮುದಿತಮ್| ಔಪಚ್ಛನ್ದಸಿಕಂ(ಕೇ) ವೃತ್ತಮ್(ತ್ತೇ)| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ- ಟೀಕಾಯಾಮ್ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ತಿಮಿರ- ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ತ್ರಯೋದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೧೩||