8. vartmarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana vartmarogavij~jAnIyAdhyAyaH||8|| (2-3) · Śloka 3

ப்ராதாந்யாத் பூர்வமுபந்யாஸ இத்யாஹ அதாதோ வர்த்மரோகவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| )|௩|

அபஸ்மாராதநந்தரஂ ஶாலாக்யமுபக்ரம்யதே| யதைவ ஹதயாக்யமஹாமர்மாஶ்ரிதைரபஸ்மாரோ ஜந்யதே ததைவ முர்தாக்யமஹாமர்மாஶ்ரிதைரூர்த்வஜத்ரூத்தா ரோகா ஜந்யந்தே| தேஷாமபி ச மத்யே சக்ஷூரோகாணாஂ ஸ௦-வர்த்மநி ரோகா வர்த்மரோகாஃ,-கச்ச்ரோந்மீலாதயஃ, தேஷாஂ விஜ்ஞாநஂ-போதஃ, ஸ வித்யதே யஸ்மிந்நிதி சஃ, தஸ்ய பூர்வவல்லுக்|

Adhikarana nayanarogANAM samprAptiH (1-3) · Śloka 3

ஸர்வரோகநிதாநோக்தைரஹிதைஃ குபிதா மலாஃ| அசக்ஷுஷ்யைர்விஶேஷேண ப்ராயஃ பித்தாநுஸாரிணஃ||௧|| ஶிராபிரூர்த்வஂ ப்ரஸதா நேத்ராவயவமாஶ்ரிதாஃ| வர்த்ம ஸந்திஂ ஸிதஂ கஷ்ணஂ தஷ்டிஂ வா ஸர்வமக்ஷி வா||௨|| ரோகாந் குர்யுஃ| |௩|

ஸ௦-ஸர்வரோகநிதாநே உக்தாநி-அபிஹிதாநி யதாயோகஂ திக்தோஷணாதீநி, தைராஹாரவிஹாரைஃ ப்ரகுபித மலா ரோகாந் குர்யுஃ| விஶேஷாதசக்ஷுஷ்யைராஹாரவிஹாரைஃ குபிதா மலாஃ ப்ராயோ-பாஹுல்யேந, பித்தாநுஸாரிணஸ்ததா ஶிராதிபிஃ கரணபூதாபிரூர்த்வஂ ஜத்ருணஃ ப்ரஸதாஸ்ததா நேத்ரஸ்ய ஸம்பந்திநமவயவஂ-வக்ஷ்யமாணஂ வர்த்மாதிகஂ, ஆஶ்ரிதாஃ| வர்த்மேத்யாதி| வாஶப்தஃ ப்ரத்யேகஂ யுஜ்யதே, வர்த்ம வா ஸந்திஂ வா ஸிதஂ வாऽஸிதஂ வா தஷ்டிஂ வா ஸகலஂ லோசநமாஶ்ரிதாஃ| இதி ஸாமாந்யேந நயநரோகாணாஂ ஸம்ப்ராப்திஃ|

Adhikarana 1 kRucchronmIlasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4

சலஸ்தத்ர ப்ராப்ய வர்த்மாஶ்ரயாஃ ஸிராஃ| ஸுப்தோத்திதஸ்ய குருதே வர்த்மஸ்தம்பஂ ஸவேதநம்||௩|| பாஂஶுபூர்ணாபநேத்ரத்வஂ கச்ச்ரோந்மீலநமஶ்ரு ச| விமர்தநாத் ஸ்யாச்ச ஶமஃ கச்ச்ரோந்மீலஂ வதந்தி தத்||௪||

ஸ௦-தத்ர-தேஷு வர்த்மாத்யாஶ்ரிதேஷு மத்யே, வர்த்மாஶ்ரயாஃ ஸிரா வாயுஃ ப்ராப்ய ஸுப்தோத்திதஸ்ய நரஸ்ய வர்த்மஸ்தம்பஂ குருதே, ருஜயா ஸஹ| ததா பஂஶுபூர்ணாபநயநத்வஂ கச்ச்ரேணோந்மீலநமஶ்ரு ச குருதே| விமர்தநாத்-மலநாச்ச, ஶமஃ ஸ்யாத்| தஂ-ஈதக்ஸ்வரூபஂ, கச்ச்ரோந்மீலாக்யஂ நேத்ரேரோகஂ வதந்தி|

Adhikarana 2 nimeShasya lakShaNam (5) · Śloka 5

சாலயந் வர்த்மநீ வாயுர்நிமேஷோந்மேஷணஂ முஹுஃ| கரோத்யருங் நிமேஷோऽஸௌ|௫|

ஸ௦-வாயுர்வத்மநீ சாலயந் நிமேஷோந்மேஷணஂ பீடாரஹிதஂ புநஃ புநஃ கரோதி| அஸௌ நிமேஷாக்யோ ரோகோ ஜ்ஞேயஃ|

Adhikarana 3 vAtahatasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| வர்த்ம யத்து நிமீல்யதே||௫|| விமுக்தஸந்தி நிஶ்சேஷ்டஂ ஹீநஂ வாதஹதஂ ஹி தத்| |௬|

ஸ௦-யத்புநர்வர்த்ம விமுக்தஸந்தி ததா நிஶ்சேஷ்டஂ ஹீநம் ச நிமீல்யதே தஂ வாதஹதாக்யஂ ரோகஂ வதந்தி, 'முநயஃ' இதி ஶேஷஃ|

Adhikarana 4 kumbhipiTikAyAH lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| கஷ்ணாஃ பித்தேந பஹ்வ்யோऽந்தர்வர்த்ம கும்பீகபீஜவத்||௬|| ஆத்மாயந்தே புநர்பிந்நாஃ பிடிகாஃ கும்பிஸஂஜ்ஞிதாஃ| |௭|

ஸ௦-பித்தேந கஷ்ணவர்ணாஃ பிடிகா பஹ்வ்யோ வர்த்மநோர்மத்யே கும்பீகபீஜதுல்யாஸ்ததா பிந்நாஃ ஸத்யஃ புநரத்மாயந்தே, தாஃ கும்பீஸஂஜ்ஞாஃ|

Adhikarana 5 pittotkliShTasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ஸதாஹக்லேதநிஸ்தோதஂ ரக்தாபஂ ஸ்பர்ஶநாக்ஷமம்||௭|| பித்தேந ஜாயதே வர்த்ம பித்தோத்க்லிஷ்டமுஶந்தி தத்| |௮|

ஸ௦-பித்தேந ஸதாஹக்லேதநிஸ்தோதஂ ததா ரக்தாகாரஂ ஸ்பர்ஶநாக்ஷமஂ வர்த்ம ஜாயதே, தத் பித்தோத்க்லிஷ்டமுஶந்தி-கதயந்தி|

Adhikarana 6 pakShmashAtasya lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| கரோதி கண்டூஂ தாஹஂ ச பித்தஂ பக்ஷ்மாந்தமாஸ்திதம்||௮|| பக்ஷ்மணாஂ ஶாதநஂ சாநு பக்ஷ்மஶாதஂ வதந்தி தம்| |௯|

ஸ௦-பித்தஂ பக்ஷ்மாந்தமாஸ்திதஂ கண்டூம் தாஹஂ ச கரோதி| அநுபஶ்சாத், பக்ஷ்மாணாஂ ஶாதஂ கரோதி| தஂ பக்ஷ்மஶாதஂ வர்ணயந்தி|

Adhikarana 7 pothakyAH lakShaNam (9-10) · Śloka 10

| போதக்யஃ பிடிகாஃ ஶ்வேதாஃ ஸர்ஷபபா கநாஃ கபாத்||௯|| ஶோபோபதேஹருக்கண்டூபிச்சிலாஶ்ருஸமந்விதாஃ| |௧௦|

ஸ௦-கபாத் பிடிகாஃ ஸிதாஃ ஸர்ஷபோபமா கநாஃ-நிபிடாஃ, ஶோபாதியுதாஃ போதகீஸஂஜ்ஞாஃ|

Adhikarana 8 kaphotkliShTasya lakShaNam (10) · Śloka 10

| கபோத்க்லிஷ்டஂ பவேத்வர்த்ம ஸ்தம்பக்லேதோபதேஹவத்||௧௦||

ஸ௦-ஸ்தம்பாதியுதஂ வர்த்ம யத் பவேத் தத்கபோத்க்லிஷ்டஂ நாம|

Adhikarana 9 lagaNasya lakShaNam (11) · Śloka 11

க்ரந்திஃ பாண்டுரருக்பாகஃ கண்டூமாந் கடிநஃ கபாத்| கோலமாத்ரஃ ஸ லகணஃ கிஞ்சிதல்பஸ்ததோऽத வா||௧௧||

ஸ௦-கபாத் யோ க்ரந்திஃ கோலமாத்ரஃ, அதவா ததஃ-தஸ்மாத் கோலாத்கிஞ்சிதல்பஃ, பாண்டுஃ பீடாபாகரஹிதஃ கண்டூமாந் கடிநஶ்ச ஸ்யாத், ஸ லகணாக்யஃ|

Adhikarana 10 utsa~ggAyAH lakShaNam (12) · Śloka 12

ரக்தா ரக்தேந பிடிகா தத்துல்யபிடிகாசிதா| உத்ஸங்காக்யா|௧௨|

ஸ௦-ரக்தேந ரக்தேவர்ணா பிடிகா தத்துல்யபிடிகைராசிதா உத்ஸங்காக்யா|

Adhikarana 11 utkliShTasya lakShaNam (12) · Śloka 12

| ததோத்க்லிஷ்டஂ ராஜிமத்ஸ்பர்ஶநாக்ஷமம்||௧௨||

ஸ௦-ததா-உத்ஸங்கவத், உத்க்லிஷ்டாக்யஂ வர்த்ம| தச்ச ந பிடிகாருபம், கிஂ தர்ஹி ? ராஜியுதஂ ஸ்பர்ஶநாக்ஷமஂ ச ஸ்யாத்|

Adhikarana 12 arshasaH lakShaNam (13) · Śloka 13

அர்ஶோऽதிமாஂஸஂ வர்த்மாந்தஃ ஸ்தப்தஂ ஸ்நிக்தஂ ஸதாஹருக்| ரக்தஂ ரக்தேந தத்ஸ்ராவி சிந்நஂ சிந்நஂ ச வர்ததே||௧௩||

ஸ௦-அதிகமாஂஸஂ ச வர்த்மாப்யந்தரஸ்திதமர்ஶோ நாம ரக்தேந ஸ்யாத்| ரக்தஂ வர்ணதஃ, ததா ஸ்தப்ததாதிகுணஂ ஸ்யாத்| ததா தத்ஸ்ராவிதத்ரக்தஂ ஸ்ரவத்யபீக்ஷ்ணம்| தத் புநஃபுநஸ்சிந்நமபி வர்ததே|

Adhikarana 13 a~jjanAyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

மத்யே வா வர்த்மநோऽந்தே வா கண்டூஷாருக்வதீ ஸ்திரா| முத்கமாத்ராऽஸஜா தாம்ரா பிடிகாऽஞ்ஜநநாமிகா||௧௪||

ஸ௦-அஸஜா தாம்ரா பிடிகா முத்கப்ரமாணா வர்த்மநோ மத்யேऽந்தே வா கண்ட்வாதிமதீ ஸ்திரா சாஞ்ஜநநாமிகா ஸ்யாத்|

Adhikarana 14 visavartmanaH lakShaNam (15) · Śloka 15

தோஷைர்வர்த்ம பஹிஃ ஶூநஂ யதந்தஃ ஸூக்ஷ்மகாசிதம்| ஸஸ்ராவமந்தருதகஂ பிஸாபஂ பிஸவர்த்ம தத்||௧௫||

ஸ௦-தோஷைஃ-வாதாதிபிஃ, பஹிஃ ஶூநஂ யத்வர்த்ம ஸூக்ஷ்மைஃ கைஃசித்ரைஃ, அந்தராசிதஂ ஸஸ்ராவஂ ச தத் பிஸவர்த்ம, உதகாந்தஃஸ்திதஸச்சித்ரபிஸதுல்யத்வாத்|

Adhikarana 15 utkliShTavartmanaH lakShaNam (16) · Śloka 16

யத்வர்த்மோத்க்லிஷ்டமுத்க்லிஷ்டமகஸ்மாந்ம்லாநதாமியாத்| ரக்ததோஷத்ரயோத்க்லேஶாத்பவத்யுத்க்லிஷ்டவர்த்ம தத்||௧௬||

ஸ௦-யத்வர்த்ம ரக்தோத்க்லேஶாத்தோஷத்ரயோத்க்லேஶாச்ச உத்க்லிஷ்டஂ-உத்க்லேஶிதஂ ஸத், அகஸ்மாத்-ஹேதுஂ விநைவ, ம்லாநிமியாத்-ஶுஷ்கத்வஂ யாயாத், ததுத்க்லிஷ்டவர்த்ம ஸ்யாத்|

Adhikarana 16 shyAvavartmanaH lakShaNam (17) · Śloka 17

ஶ்யாவவர்த்ம மலைஃ ஸாஸ்ரைஃ ஶ்யாவஂ ருக்க்லேதஶோபவத்| |௧௭|

ஸ௦-ரக்தஸஹிதைஸ்த்ரிமலைர்யத்வர்த்ம ஶ்யாவஂ ருஜா க்லேதேந ஶோபேந ச யுக்தஂ பவதி, தச்ச்யாவவர்த்ம|

Adhikarana 17 kliShTavartmanaH lakShaNam (17) · Śloka 17

| ஶ்லிஷ்டாக்யஂ வர்த்மநீ ஶ்லிஷ்டே கண்டூஶ்வயதுராகிணீ||௧௭||

ஸ௦-ஶ்லிஷ்டே-ஏகத்ர ஸஂலக்நே, வர்த்மநீ கண்ட்வாதியுதே ஶ்லிஷ்டவர்த்ம நாம|

Adhikarana 18 sikatAvartmanaH lakShaNam (18) · Śloka 18

வர்த்மநோऽந்தஃ கரா ரூக்ஷாஃ பிடிகாஃ ஸிகதோபமாஃ| ஸிகதாவர்த்ம|௧௮|

ஸ௦-வர்த்மநோ மத்யே வாலிகாதுல்யாஃ பிடிகாஃ கரஸ்பர்ஶாஸ்ததா ரூக்ஷாஃ, தத் ஸிகதாஂவர்த்ம|

Adhikarana 19 kardamavartmanaH lakShaNam (18) · Śloka 18

| கஷ்ணஂ து கர்தமஂ கர்தமோபமம்||௧௮||

ஸ௦-கர்தமஸதஶஂ கஷ்ணஂ வர்த்ம கர்தமாக்யம்|

Adhikarana 20 bahalavartmanaH lakShaNam (19) · Śloka 19

பஹலஂ பஹலைர்மாஂஸைஃ ஸவர்ணைஶ்சீயதே ஸமைஃ| |௧௯|

ஸ௦-பஹலைஃ-கநைஃ, மாஂஸைஃ ஸவர்ணைஃ ஸமைஃ-ந விஷமைஃ, சீயதே தத்பஹலஂ நாம|

Adhikarana 21 kukUNasya lakShaNam (19-20) · Śloka 20

| குகுணகஃ ஶிஶோரேவ தந்தோத்பத்திநிமித்தஜஃ||௧௯|| ஸ்யாத்தேந ஶிஶுருச்ச்ரநதாம்ராக்ஷோ வீக்ஷணாக்ஷமஃ| ஸவர்த்மஶூலபைச்சில்யஃ கர்ணநாஸாக்ஷிமர்தநஃ||௨௦||

ஸ௦-குகூணகஃ ஶிஶோரேவ-ந மஹதோ, ஜயதே| யதோऽஸௌ தந்தோத்பத்திஹேதுகோ பவதி| தேந-குகூணகேந, பால உச்சூநதாம்ரநயநோ வீக்ஷணாக்ஷமஸ்ததா வர்த்மஶூலாதிமாந் கர்ணாதிமர்தநஶ்ச ஸ்யாத்|

Adhikarana 22 pakShmoparodhasya lakShaNam (21-22) · Śloka 22

பக்ஷ்மோபரோதே ஸங்கோசோ வர்த்மநாஂ ஜாயதே ததா| கரதாऽந்தர்முகத்வஂ ச ரோம்ணாமந்யாநி வா புநஃ||௨௧|| கண்டகைரிவ தீக்ஷ்ணாக்ரைர்கஷ்டஂ தைரக்ஷி ஶூயதே| உஷ்யதே சாநிலாதித்விடல்பாஹஃ ஶாந்திருத்ததைஃ||௨௨||

ஸ௦-பக்ஷ்மோபரோதே வர்த்மநாஂ ஸங்கோசோ பவதி| ததா கரத்வமந்தர்முகத்வஂ ச ரோம்ணாம், அந்யாநி வ ரோமாணி ஜாயந்தே| தைஶ்சகராந்தர்முகைஃ, அபூர்வைர்வா ரோகஸ்வபாவாத்தீக்ஷ்ணாக்ரைஃ கண்டகைரிவ கஷ்டமக்ஷிஶூயதே| உஷ்யதே ச-ஸாந்தர்தாஹஸ்தீவ்ரோஷ்மா ஸ்யாதித்யர்தஃ| ததா பவநாதித்விட், ஆதிஶப்தேநாநலாதபௌ கஹ்யேதே| ஸ்தோகாந்யஹாந்யுத்ததைஃ-உத்பாடிதைஸ்தைஸ்தைஃ, ஶாந்திர்பவதி|

Adhikarana 23 alajyAH lakShaNam (23) · Śloka 23

கநீநகே பஹிர்வர்த்ம கடிநோ க்ரந்திருந்நதஃ| தாம்ரஃ பக்வோऽஸ்ரபூயஸ்ருதலஜ்யாத்மாயதே முஹுஃ||௨௩||

ஸ௦-கநீநகே வர்த்மநோர்பாஹ்யதஃ கடிந உந்நதோ க்ரந்திரலஜீத்யுச்யதே| கிம்பூதோ க்ரந்திஃ ? தாம்ரஃ பக்வஶ்சாஸ்ரஸ்ராவீ பூயஸ்ராவீ ச| ததா முஹுர்முஹுஃ ஸ்ருதஃ ஸந்நாத்மாயதே|

Adhikarana 24 arbudasya lakShaNam (24) · Śloka 24

வர்த்மாந்தர்மாஂஸபிண்டாபஃ ஶ்வயதுர்க்ரதிதோऽருஜஃ| ஸ்ராஸ்ரைஃ ஸ்யாதர்புதோ தோஷைர்விஷமோ பாஹ்யதஶ்சலஃ||௨௪||

ஸ௦-வர்த்மநோऽந்தரே மாஂஸபிண்டாகதிஃ ஶ்வயதுஃ ஸரக்தைஸ்த்ரிபிர்தோஷைரர்புதஃ ஸ்யாத்| கிம்பூதஃ ஶ்வயதுஃ ? க்ரதிதோ நீருஜஃ| ஸ ச பாஹ்யதஶ்சலோ விஷமஶ்ச ஸ்யாத்|

Adhikarana evaM vartmasaMshrayAshcaturviMshatiH (25) · Śloka 25

சதுர்விஂஶதிரித்யேதே வ்யாதயோ வர்த்மஸஂஶ்ரயாஃ| |௨௫|

ஸ௦-இதி-அநேந ப்ரகாரேண, சதுர்விஂஶதிஸங்ஹ்க்யா வர்த்மாஶ்ரயா ரோகாஃ ஸ்யுஃ|

Adhikarana teShAM sAdhyAsAdhyatvam (25-26) · Śloka 26

| ஆத்யோऽத்ர பேஷஜைஃ ஸாத்யோ த்வௌ ததோऽர்ஶஶ்ச வர்ஜயேத்||௨௫|| பக்ஷ்மோபரோதோ யாப்யஃ ஸ்யாச்சேஷாஞ்சஸ்த்ரேண ஸாதயேத்| |௨௬|

ஸ௦-[ அத்ர-] ஏஷு மத்யாத், ஆத்யஃ-கச்ச்ரோந்மீலநாக்யோ, பேஷஜைஃ ஸாத்யஃ| ததஃ-அநந்தரஂ, த்பௌ-நிமேஷவாதஹதௌ அர்ஶஶ்ச வர்ஜயேத்| பக்ஷ்மோபரோதோ யாபநீயஃ| ஶேஷாந்-ஏகோநவிஂஶதிஂ, ஶஸ்த்ரேணோபசரேத்|

Adhikarana shastrasAdhyeShu kuTTanacchedanAdi (8) · Śloka 8

| குட்டயேத்பக்ஷ்மஸதநஂ சிந்த்யாத்தேஷ்வபி சார்புதம்||௨௬|| பிந்த்யால்லகணகும்பீகாபிஸோத்ஸங்காஞ்ஜநாலஜீஃ| போதகீஶ்யாவஸிகதாஶ்லிஷ்டோத்க்லிஷ்டசதுஷ்டயம்||௨௭|| ஸகர்தமஂ ஸபஹலஂ விலிகேத்ஸகுகூணகம்| ௨௭ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுபஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே வர்த்மரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம அஷ்டமோऽத்யாயஃ||௮||

ஸ௦-தேஷ்வபி-ஶஸ்த்ரஸாத்யேஷு மத்யே, பக்ஷ்மஸதநஂ குட்டயேத் ஸூசீகூர்சேந| அர்புதஂ ச சிந்த்யாத்வத்திபத்ராதிநா| லகணாதீநி வ்ரீஹிமுகாதிநா பிந்த்யாத்| போதக்யாதயஃ குகூணகாந்தா ஏகாதஶ விலேக்யாஃ| உத்க்லிஷ்டசதுஷ்டயஂ-பித்தோத்க்லிஷ்டஂ கபோத்க்லிஷ்டஂ ரக்தோத்க்லிஷ்டமுத்க்லிஷ்டவர்த்மசேதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே வர்த்மரோக- விஜ்ஞாநீயோ நாமாஷ்டமோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௮||