Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

8. vartmarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana vartmarogavij~jAnIyAdhyAyaH||8|| (2-3) · Śloka 3

ப்ராதாந்யாத் பூர்வமுபந்யாஸ இத்யாஹ அதாதோ வர்த்மரோகவிஜ்ஞாநீயமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| )|௩|

View original

प्राधान्यात् पूर्वमुपन्यास इत्याह अथातो वर्त्मरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| )|३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nayanarogANAM samprAptiH (1-3) · Śloka 3

ஸர்வரோகநிதாநோக்தைரஹிதைஃ குபிதா மலாஃ| அசக்ஷுஷ்யைர்விஶேஷேண ப்ராயஃ பித்தாநுஸாரிணஃ||௧|| ஶிராபிரூர்த்வஂ ப்ரஸதா நேத்ராவயவமாஶ்ரிதாஃ| வர்த்ம ஸந்திஂ ஸிதஂ கஷ்ணஂ தஷ்டிஂ வா ஸர்வமக்ஷி வா||௨|| ரோகாந் குர்யுஃ| |௩|

View original

सर्वरोगनिदानोक्तैरहितैः कुपिता मलाः| अचक्षुष्यैर्विशेषेण प्रायः पित्तानुसारिणः||१|| शिराभिरूर्ध्वं प्रसृता नेत्रावयवमाश्रिताः| वर्त्म सन्धिं सितं कृष्णं दृष्टिं वा सर्वमक्षि वा||२|| रोगान् कुर्युः| |३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 1 kRucchronmIlasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4

சலஸ்தத்ர ப்ராப்ய வர்த்மாஶ்ரயாஃ ஸிராஃ| ஸுப்தோத்திதஸ்ய குருதே வர்த்மஸ்தம்பஂ ஸவேதநம்||௩|| பாஂஶுபூர்ணாபநேத்ரத்வஂ கச்ச்ரோந்மீலநமஶ்ரு ச| விமர்தநாத் ஸ்யாச்ச ஶமஃ கச்ச்ரோந்மீலஂ வதந்தி தத்||௪||

View original

चलस्तत्र प्राप्य वर्त्माश्रयाः सिराः| सुप्तोत्थितस्य कुरुते वर्त्मस्तम्भं सवेदनम्||३|| पांशुपूर्णाभनेत्रत्वं कृच्छ्रोन्मीलनमश्रु च| विमर्दनात् स्याच्च शमः कृच्छ्रोन्मीलं वदन्ति तत्||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 nimeShasya lakShaNam (5) · Śloka 5

சாலயந் வர்த்மநீ வாயுர்நிமேஷோந்மேஷணஂ முஹுஃ| கரோத்யருங் நிமேஷோऽஸௌ|௫|

View original

चालयन् वर्त्मनी वायुर्निमेषोन्मेषणं मुहुः| करोत्यरुङ् निमेषोऽसौ|५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 vAtahatasya lakShaNam (5-6) · Śloka 6

| வர்த்ம யத்து நிமீல்யதே||௫|| விமுக்தஸந்தி நிஶ்சேஷ்டஂ ஹீநஂ வாதஹதஂ ஹி தத்| |௬|

View original

| वर्त्म यत्तु निमील्यते||५|| विमुक्तसन्धि निश्चेष्टं हीनं वातहतं हि तत्| |६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 kumbhipiTikAyAH lakShaNam (6-7) · Śloka 7

| கஷ்ணாஃ பித்தேந பஹ்வ்யோऽந்தர்வர்த்ம கும்பீகபீஜவத்||௬|| ஆத்மாயந்தே புநர்பிந்நாஃ பிடிகாஃ கும்பிஸஂஜ்ஞிதாஃ| |௭|

View original

| कृष्णाः पित्तेन बह्व्योऽन्तर्वर्त्म कुम्भीकबीजवत्||६|| आध्मायन्ते पुनर्भिन्नाः पिटिकाः कुम्भिसंज्ञिताः| |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 pittotkliShTasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ஸதாஹக்லேதநிஸ்தோதஂ ரக்தாபஂ ஸ்பர்ஶநாக்ஷமம்||௭|| பித்தேந ஜாயதே வர்த்ம பித்தோத்க்லிஷ்டமுஶந்தி தத்| |௮|

View original

| सदाहक्लेदनिस्तोदं रक्ताभं स्पर्शनाक्षमम्||७|| पित्तेन जायते वर्त्म पित्तोत्क्लिष्टमुशन्ति तत्| |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 pakShmashAtasya lakShaNam (8-9) · Śloka 9

| கரோதி கண்டூஂ தாஹஂ ச பித்தஂ பக்ஷ்மாந்தமாஸ்திதம்||௮|| பக்ஷ்மணாஂ ஶாதநஂ சாநு பக்ஷ்மஶாதஂ வதந்தி தம்| |௯|

View original

| करोति कण्डूं दाहं च पित्तं पक्ष्मान्तमास्थितम्||८|| पक्ष्मणां शातनं चानु पक्ष्मशातं वदन्ति तम्| |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 pothakyAH lakShaNam (9-10) · Śloka 10

| போதக்யஃ பிடிகாஃ ஶ்வேதாஃ ஸர்ஷபபா கநாஃ கபாத்||௯|| ஶோபோபதேஹருக்கண்டூபிச்சிலாஶ்ருஸமந்விதாஃ| |௧௦|

View original

| पोथक्यः पिटिकाः श्वेताः सर्षपभा घनाः कफात्||९|| शोफोपदेहरुक्कण्डूपिच्छिलाश्रुसमन्विताः| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 kaphotkliShTasya lakShaNam (10) · Śloka 10

| கபோத்க்லிஷ்டஂ பவேத்வர்த்ம ஸ்தம்பக்லேதோபதேஹவத்||௧௦||

View original

| कफोत्क्लिष्टं भवेद्वर्त्म स्तम्भक्लेदोपदेहवत्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 lagaNasya lakShaNam (11) · Śloka 11

க்ரந்திஃ பாண்டுரருக்பாகஃ கண்டூமாந் கடிநஃ கபாத்| கோலமாத்ரஃ ஸ லகணஃ கிஞ்சிதல்பஸ்ததோऽத வா||௧௧||

View original

ग्रन्थिः पाण्डुररुक्पाकः कण्डूमान् कठिनः कफात्| कोलमात्रः स लगणः किञ्चिदल्पस्ततोऽथ वा||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 utsa~ggAyAH lakShaNam (12) · Śloka 12

ரக்தா ரக்தேந பிடிகா தத்துல்யபிடிகாசிதா| உத்ஸங்காக்யா|௧௨|

View original

रक्ता रक्तेन पिटिका तत्तुल्यपिटिकाचिता| उत्सङ्गाख्या|१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 utkliShTasya lakShaNam (12) · Śloka 12

| ததோத்க்லிஷ்டஂ ராஜிமத்ஸ்பர்ஶநாக்ஷமம்||௧௨||

View original

| तथोत्क्लिष्टं राजिमत्स्पर्शनाक्षमम्||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 arshasaH lakShaNam (13) · Śloka 13

அர்ஶோऽதிமாஂஸஂ வர்த்மாந்தஃ ஸ்தப்தஂ ஸ்நிக்தஂ ஸதாஹருக்| ரக்தஂ ரக்தேந தத்ஸ்ராவி சிந்நஂ சிந்நஂ ச வர்ததே||௧௩||

View original

अर्शोऽधिमांसं वर्त्मान्तः स्तब्धं स्निग्धं सदाहरुक्| रक्तं रक्तेन तत्स्रावि छिन्नं छिन्नं च वर्धते||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 a~jjanAyAH lakShaNam (14) · Śloka 14

மத்யே வா வர்த்மநோऽந்தே வா கண்டூஷாருக்வதீ ஸ்திரா| முத்கமாத்ராऽஸஜா தாம்ரா பிடிகாऽஞ்ஜநநாமிகா||௧௪||

View original

मध्ये वा वर्त्मनोऽन्ते वा कण्डूषारुग्वती स्थिरा| मुद्गमात्राऽसृजा ताम्रा पिटिकाऽञ्जननामिका||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 visavartmanaH lakShaNam (15) · Śloka 15

தோஷைர்வர்த்ம பஹிஃ ஶூநஂ யதந்தஃ ஸூக்ஷ்மகாசிதம்| ஸஸ்ராவமந்தருதகஂ பிஸாபஂ பிஸவர்த்ம தத்||௧௫||

View original

दोषैर्वर्त्म बहिः शूनं यदन्तः सूक्ष्मखाचितम्| सस्रावमन्तरुदकं बिसाभं बिसवर्त्म तत्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 utkliShTavartmanaH lakShaNam (16) · Śloka 16

யத்வர்த்மோத்க்லிஷ்டமுத்க்லிஷ்டமகஸ்மாந்ம்லாநதாமியாத்| ரக்ததோஷத்ரயோத்க்லேஶாத்பவத்யுத்க்லிஷ்டவர்த்ம தத்||௧௬||

View original

यद्वर्त्मोत्क्लिष्टमुत्क्लिष्टमकस्मान्म्लानतामियात्| रक्तदोषत्रयोत्क्लेशाद्भवत्युत्क्लिष्टवर्त्म तत्||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 shyAvavartmanaH lakShaNam (17) · Śloka 17

ஶ்யாவவர்த்ம மலைஃ ஸாஸ்ரைஃ ஶ்யாவஂ ருக்க்லேதஶோபவத்| |௧௭|

View original

श्याववर्त्म मलैः सास्रैः श्यावं रुक्क्लेदशोफवत्| |१७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 kliShTavartmanaH lakShaNam (17) · Śloka 17

| ஶ்லிஷ்டாக்யஂ வர்த்மநீ ஶ்லிஷ்டே கண்டூஶ்வயதுராகிணீ||௧௭||

View original

| श्लिष्टाख्यं वर्त्मनी श्लिष्टे कण्डूश्वयथुरागिणी||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 sikatAvartmanaH lakShaNam (18) · Śloka 18

வர்த்மநோऽந்தஃ கரா ரூக்ஷாஃ பிடிகாஃ ஸிகதோபமாஃ| ஸிகதாவர்த்ம|௧௮|

View original

वर्त्मनोऽन्तः खरा रूक्षाः पिटिकाः सिकतोपमाः| सिकतावर्त्म|१८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 kardamavartmanaH lakShaNam (18) · Śloka 18

| கஷ்ணஂ து கர்தமஂ கர்தமோபமம்||௧௮||

View original

| कृष्णं तु कर्दमं कर्दमोपमम्||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 bahalavartmanaH lakShaNam (19) · Śloka 19

பஹலஂ பஹலைர்மாஂஸைஃ ஸவர்ணைஶ்சீயதே ஸமைஃ| |௧௯|

View original

बहलं बहलैर्मांसैः सवर्णैश्चीयते समैः| |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 kukUNasya lakShaNam (19-20) · Śloka 20

| குகுணகஃ ஶிஶோரேவ தந்தோத்பத்திநிமித்தஜஃ||௧௯|| ஸ்யாத்தேந ஶிஶுருச்ச்ரநதாம்ராக்ஷோ வீக்ஷணாக்ஷமஃ| ஸவர்த்மஶூலபைச்சில்யஃ கர்ணநாஸாக்ஷிமர்தநஃ||௨௦||

View original

| कुकुणकः शिशोरेव दन्तोत्पत्तिनिमित्तजः||१९|| स्यात्तेन शिशुरुच्छ्रनताम्राक्षो वीक्षणाक्षमः| सवर्त्मशूलपैच्छिल्यः कर्णनासाक्षिमर्दनः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 pakShmoparodhasya lakShaNam (21-22) · Śloka 22

பக்ஷ்மோபரோதே ஸங்கோசோ வர்த்மநாஂ ஜாயதே ததா| கரதாऽந்தர்முகத்வஂ ச ரோம்ணாமந்யாநி வா புநஃ||௨௧|| கண்டகைரிவ தீக்ஷ்ணாக்ரைர்கஷ்டஂ தைரக்ஷி ஶூயதே| உஷ்யதே சாநிலாதித்விடல்பாஹஃ ஶாந்திருத்ததைஃ||௨௨||

View original

पक्ष्मोपरोधे सङ्कोचो वर्त्मनां जायते तथा| खरताऽन्तर्मुखत्वं च रोम्णामन्यानि वा पुनः||२१|| कण्टकैरिव तीक्ष्णाग्रैर्घृष्टं तैरक्षि शूयते| उष्यते चानिलादिद्विडल्पाहः शान्तिरुद्धृतैः||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 alajyAH lakShaNam (23) · Śloka 23

கநீநகே பஹிர்வர்த்ம கடிநோ க்ரந்திருந்நதஃ| தாம்ரஃ பக்வோऽஸ்ரபூயஸ்ருதலஜ்யாத்மாயதே முஹுஃ||௨௩||

View original

कनीनके बहिर्वर्त्म कठिनो ग्रन्थिरुन्नतः| ताम्रः पक्वोऽस्रपूयस्रुदलज्याध्मायते मुहुः||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 arbudasya lakShaNam (24) · Śloka 24

வர்த்மாந்தர்மாஂஸபிண்டாபஃ ஶ்வயதுர்க்ரதிதோऽருஜஃ| ஸ்ராஸ்ரைஃ ஸ்யாதர்புதோ தோஷைர்விஷமோ பாஹ்யதஶ்சலஃ||௨௪||

View original

वर्त्मान्तर्मांसपिण्डाभः श्वयथुर्ग्रथितोऽरुजः| स्रास्रैः स्यादर्बुदो दोषैर्विषमो बाह्यतश्चलः||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana evaM vartmasaMshrayAshcaturviMshatiH (25) · Śloka 25

சதுர்விஂஶதிரித்யேதே வ்யாதயோ வர்த்மஸஂஶ்ரயாஃ| |௨௫|

View original

चतुर्विंशतिरित्येते व्याधयो वर्त्मसंश्रयाः| |२५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana teShAM sAdhyAsAdhyatvam (25-26) · Śloka 26

| ஆத்யோऽத்ர பேஷஜைஃ ஸாத்யோ த்வௌ ததோऽர்ஶஶ்ச வர்ஜயேத்||௨௫|| பக்ஷ்மோபரோதோ யாப்யஃ ஸ்யாச்சேஷாஞ்சஸ்த்ரேண ஸாதயேத்| |௨௬|

View original

| आद्योऽत्र भेषजैः साध्यो द्वौ ततोऽर्शश्च वर्जयेत्||२५|| पक्ष्मोपरोधो याप्यः स्याच्छेषाञ्छस्त्रेण साधयेत्| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana shastrasAdhyeShu kuTTanacchedanAdi (8) · Śloka 8

| குட்டயேத்பக்ஷ்மஸதநஂ சிந்த்யாத்தேஷ்வபி சார்புதம்||௨௬|| பிந்த்யால்லகணகும்பீகாபிஸோத்ஸங்காஞ்ஜநாலஜீஃ| போதகீஶ்யாவஸிகதாஶ்லிஷ்டோத்க்லிஷ்டசதுஷ்டயம்||௨௭|| ஸகர்தமஂ ஸபஹலஂ விலிகேத்ஸகுகூணகம்| ௨௭ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுபஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே வர்த்மரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம அஷ்டமோऽத்யாயஃ||௮||

View original

| कुट्टयेत्पक्ष्मसदनं छिन्द्यात्तेष्वपि चार्बुदम्||२६|| भिन्द्याल्लगणकुम्भीकाबिसोत्सङ्गाञ्जनालजीः| पोथकीश्यावसिकताश्लिष्टोत्क्लिष्टचतुष्टयम्||२७|| सकर्दमं सबहलं विलिखेत्सकुकूणकम्| २७ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुपसूनुश्रीमद्वाग्भटविर- चितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां षष्ठे उत्तर- स्थाने वर्त्मरोगविज्ञानीयो नाम अष्टमोऽध्यायः||८||

🔊 Audio coming soon

8. vartmarōgavijñānīyādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi