25. vranapratiśēdhādhyāyaḥ

Adhikarana adhyAyopakramaH · Śloka

ಅಥ ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಂ ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಚಿಖ್ಯಾಸುರಾಹ-

Adhikarana vraNapratishedhAdhyAyaH vraNasya dvaividhyam (2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ) ವ್ರಣೋ ದ್ವಿಧಾ ನಿಜಾಗನ್ತುದುಷ್ಟಶುದ್ಧವಿಭೇದತಃ| ನಿಜೋ ದೋಷೈಃ ಶರೀರೋತ್ಥೈರಾಗನ್ತುರ್ಬಾಹ್ಯಹೇತುಜಃ||೧|| ದೋಷೈರಧಿಷ್ಠಿತೋ ದುಷ್ಟಃ ಶುದ್ಧಸ್ತೈರನಧಿಷ್ಠಿತಃ| |೨|

ಸ೦-ವ್ರಣೋ ದ್ವಿಪ್ರಕಾರೋ-ನಿಜಾಗನ್ತುಭೇದಾದ್ ದುಷ್ಟಶುದ್ಧಭೇದಾಚ್ಚ| ನಿಜೋ ವ್ರಣಃ ಶಾರೀರೈದೋಷೈರ್ಭವತಿ| ಆಗನ್ತುರ್ಬಾಹ್ಯಹೇತೂದ್ಭವಃ| ದೋಷೈರಧಿಷ್ಠಿತೋ ದುಷ್ಟಃ| ಶುದ್ಧೋ ಯೋ ದೋಷೈರನಧಿಷ್ಠಿತಃ|

Adhikarana duShTavraNasya lakShaNam (2-5) · Śloka 5

| ಸಂವೃತತ್ವಂ ವಿವೃತತಾ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ಮೃದುತಾಽತಿ ವಾ||೨|| ಅತ್ಯುತ್ಸನ್ನಾವಸನ್ನತ್ವಮತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯಮತಿಶೀತತಾ| ರಕ್ತತ್ವಂ ಪಾಣ್ಡುತಾ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಂ ಪೂತಿಪೂಯಪರಿಸ್ರುತಿಃ||೩|| ಪೂತಿಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಚ್ಛನ್ನತೋತ್ಸಙ್ಗಿತಾಽತಿರುಕ್| ಸಂರಮ್ಭದಾಹಶ್ವಯಥುಕಣ್ಡ್ವಾದಿಭಿರುಪದ್ರುತಃ||೪|| ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಬನ್ಧಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾದ್ದುಷ್ಟವ್ರಣಾಕೃತಿಮ್| |೫|

ಸ೦-ಸಂವೃತತ್ವಾದಿರ್ಯೋ ವ್ರಣಸ್ತಂ ದುಷ್ಟವ್ರಣಾಕೃತಿಂ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana vraNaH pa~jcadashaprakAraH (5) · Śloka 5

| ಸ ಪಞ್ಚದಶಧಾ ದೋಷೈಃ ಸರಕ್ತೈಃ|೫|

ಸ೦-ಸ ಚ ಪಞ್ಚದಶಪ್ರಕಾರೋ ರಕ್ತಸಹಿತೈರ್ದೋಷೈಃ ಸ್ಯಾತ್| ತತ್ರ ಪೃಥಗ್ ದೋಷೈಸ್ತ್ರಯಃ, ಸಂಸರ್ಗಜಾಸ್ತ್ರಯಃ, ಸನ್ನಿಪಾತೇನೈಕ ಇತಿ [ಸಪ್ತ]| ಏವಂಭೂತಾ ರಕ್ತಸಹಿತೈಃ ಸಪ್ತ| ಏವಂ ಚತುರ್ದಶ| ರಕ್ತೇನ ಕೇವಲೇನೈಕ ಇತಿ ಪಞ್ಚದಶ| ನನು, ಪ್ರಾಗಭ್ಯಧಾಯಿ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ.೨೯/೬)-"ಶೂಲಂನರ್ತೇಽನಿಲಾದ್ದಾಹಃ ಪಿತ್ತಾಚ್ಛೋಫಃ ಕಫೋದಯಾತ್| ರಾಗೋ ರಕ್ತಾಚ್ಚ ಪಾಕಃಸ್ಯಾತ್" ಇತ್ಯಾದಿ| ತದಿಹೈಕದೋಷಜತ್ವಂ ದ್ವಿದೋಷಜತ್ವಂ ರಕ್ತರಹಿತತ್ವಂ ಚೋಚ್ಯಮಾನಂ ಪೂರ್ವಾಪರವ್ಯಾಹತಂ ಸ್ಯಾತ್| ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ| ಕಾಸಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವದತ್ರ ನ್ಯಾಯೋ ಬೋಧ್ಯಃ| ತಥಾ ಹ್ಯೇಕದೋಷಜೇಽಪಿ ಕಾಸೇ ದೋಷಾನ್ತರಸ್ಯಾನುಬನ್ಧತ್ವಮುರರೀಕೃತ್ಯ ದ್ವಿದೋಷಜಾನುಸಾರೇಣ ಯಥೋಪಕ್ರಮಸ್ತಥೇಹಾಪೀತಿ ನಾತ್ರ ಪುರ್ವಾಪರವ್ಯಾಹತತ್ವಮ್|

Adhikarana 1 vAtajasya vraNasya lakShaNam (5-7) · Śloka 7

| ತತ್ರ ಮಾರುತಾತ್||೫|| ಶ್ಯಾವಃ ಕೃಷ್ಣೋಽರುಣೋ ಭಸ್ಮಕಪೋತಾಸ್ಥಿನಿಭೋಽಪಿ ವಾ| ಮಸ್ತುಮಾಂಸಪುಲಾಕಾಮ್ಬುತುಲ್ಯತನ್ವಲ್ಪಸಂಸ್ರುತಿಃ||೬|| ನಿರ್ಮಾಂಸಸ್ತೋದಭೇದಾಢ್ಯೋ ರೂಕ್ಷಶ್ಚಟಚಟಾಯತೇ| |೭|

ಸ೦-ತೇಷು ಮಧ್ಯೇ ಮಾರುತಾತ್ ಶ್ಯಾವಾದಿಗುಣೋ ಮಸ್ತ್ವಾದಿತುಲ್ಯತನ್ವಲ್ಪವಿಸ್ರಾವಸ್ತಥಾ ನಿರ್ಮಾಂಸಾದಿಗುಣಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana 2 pittajasya vraNasya lakShaNam (7-8) · Śloka 8

| ಪಿತ್ತೇನ ಕ್ಷಿಪ್ರಜಃ ಪೀತೋ ನೀಲಃ ಕಪಿಲಪಿಙ್ಗಲಃ||೭|| ಮೂತ್ರಕಿಂಶುಕಭಸ್ಮಾಮ್ಬುತೈಲಾಭೋಷ್ಣಬಹುಸ್ರುತಿಃ| ಕ್ಷಾರೋಕ್ಷಿತಕ್ಷತಸಮವ್ಯಥೋ ರಾಗೋಷ್ಮಪಾಕವಾನ್||೮||

ಸ೦-ಪಿತ್ತೇನ ವ್ರಣಃ ಕ್ಷಿಪ್ರೋದ್ಭವಃ ಪೀತಾದುಗುಣೋ ಮೂತ್ರಾದಿಸದೃಶಬಹುಸ್ರಾವಃ ಕ್ಷಾರೋಕ್ಷಿತತುಲ್ಯರುಜೋ ರಾಗೋಷ್ಮಪಾಕವಾನ್|

Adhikarana 3 kafajasya vraNasya lakShaNam (9) · Śloka 9

ಕಫೇನ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಣ್ಡೂಮಾನ್ ಬಹುಶ್ವೇತಘನಸ್ರುತಿಃ| ಸ್ಥೂಲೋಷ್ಠಃ ಕಠಿನಃ ಸ್ನಾಯುಸಿರಾಜಾಲತತೋಽಲ್ಪರುಕ್||೯||

ಸ೦-ಕಫೇನ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಣ್ಡೂಯುತೋ ಬಹುಶುಕ್ಲಘನಸ್ರಾವಃ ಸ್ಥೂಲೌಷ್ಠಃ ಕಠಿನಸ್ತಥಾ ಸ್ರಾಯುಸಿರಾಜಾಲತತೋಽಲ್ಪರುಜಃ|

Adhikarana 4 raktajasya vraNasya lakShaNam (10) · Śloka 10

ಪ್ರವಾಲರಕ್ತೋ ರಕ್ತೇನ ಸರಕ್ತಂ ಪೂಯಮುದ್ಗಿರೇತ್| ವಾಜಿಸ್ಥಾನಸಮೋ ಗನ್ಧೇ ಯುಕ್ತೋ ಲಿಙ್ಗೈಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕೈಃ||೧೦||

ಸ೦-ರಕ್ತೇನ ವಿದ್ಗುಮಲೋಹಿತಃ ಸರಕ್ತಂ ಪೂಯಂ ಸ್ರವೇತ್| ತುರಗಸ್ಥಾನತುಲ್ಯೋ ಗನ್ಧೇನ| ತಥಾ ಪೈತ್ತಿಕೈರ್ಲಿಙ್ಗೈರ್ಯುತಃ|

Adhikarana 5-10 dvidoShajasya vraNasya lakShaNam,11-14 tridoShajasya vraNasya lakShaNam 15 sarvajasya vraNasya lakShaNam (11) · Śloka 11

ದ್ಬಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿಶ್ಚ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಣಸಙ್ಕರಾತ್| |೧೧|

ಸ೦-ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಭಿಃ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಲಕ್ಷಣಾನಾಂ ಸಙ್ಕರಾತ್ ಸಂಸರ್ಗಜಾದೀನ್ ವಿದ್ಯಾತ್|

Adhikarana shuddhavraNasya lakShaNam (11-12) · Śloka 12

| ಜಿಹ್ವಾಪ್ರಭೋ ಮೃದುಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಃ ಶ್ಯಾವೌಷ್ಠಪಿಟಿಕಃ ಸಮಃ||೧೧|| ಕಿಞ್ಚಿದುನ್ನತಮಧ್ಯೋ ವಾ ವ್ರಣಃ ಶುದ್ಧೋಽನುಪದ್ರವಃ| |೧೨|

ಸ೦-ಜಿಹ್ವಾಪ್ರಭಾದಿಗುಣೋ ವ್ರಣೋಽನುಪದ್ರವಃ ಶುದ್ಧಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana tcagAdInAM vraNAshrayAnAmuttarottaraM duHsAdhyatvam (12-13) · Śloka 13

| ತ್ವಗಾಮಿಷಸಿರಾಸ್ನಾಯುಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥೀನಿ ವ್ರಣಾಶಯಾಃ||೧೨|| ಕೋಷ್ಠೋ ಮರ್ಮ ಚ ತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ದುಃಸಾಧ್ಯಾನ್ಯುತ್ತರೋತ್ತರಮ್| |೧೩|

ಸ೦-ತ್ವಗಾದೀನಿ ವ್ರಣಾಶ್ರಯಾಸ್ತಥಾ ಕೋಷ್ಠೋ ಮರ್ಮ ಚೇತ್ಯಷ್ಟಾವೃತ್ತರೋತ್ತರಂ ದುಃಸಾಧ್ಯಾನಿ|

Adhikarana vraNAnAM susAdhyatvam (13-14) · Śloka 14

| ಸುಸಾಧ್ಯಃ ಸತ್ತ್ವಮಾಂಸಾಗ್ನಿವಯೋಬಲವತಿ ವ್ರಣಃ||೧೩|| ವೃತ್ತೋ ದೀರ್ಘಸ್ತ್ರಿಪುಟಕಶ್ಚತುರಸ್ರಾಕೃತಿಶ್ಚ ಯಃ| ತಥಾ ಸ್ಫಿಕ್ಪಾಯುಮೇಢ್ರೋಷ್ಠಪೃಷ್ಠಾನ್ತರ್ವಕ್ತ್ರಗಣ್ಡಗಃ||೧೪||

ಸ೦-ಸತ್ತ್ವಾದಿಮತಿ ವ್ರಣಃ ಸುಸಾಧ್ಯಃ| ವೃತ್ತಾದಿಗುಣಸ್ತಥಾ ಸ್ಫಿಗಾದಿಷು ಚ ಸುಸಾಧ್ಯಃ|

Adhikarana vraNAnAM kRucchrasAdhyatvam (15) · Śloka 15

ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯೋಽಕ್ಷಿದಶನನಾಸಿಕಾಪಾಙ್ಗನಾಭಿಷು| ಸೇವನೀಜಠರಶ್ರೋತ್ರಪಾರ್ಶ್ವಕಕ್ಷಾಸ್ತನೇಷು ಚ||೧೫||

ಸ೦-ಅಕ್ಷ್ಯಾದಿಷು ಸ್ಥಿತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಃ|

Adhikarana vraNAnAM asAdhyatvam (16-22) · Śloka 22

ಫೇನಪೂಯಾನಿಲವಹಃ ಶಲ್ಯವಾನೂರ್ಧ್ವನಿರ್ವಮೀ| ಭಗನ್ದರೋಽನ್ತರ್ವದನಸ್ತಥಾ ಕಟ್ಯಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಃ||೧೬|| ಕುಷ್ಠಿನಾಂ ವಿಷಜುಷ್ಟಾನಾಂ ಶೋಷಿಣಾಂ ಮಧುಮೇಹಿನಾಮ್| ವ್ರಣಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಿಧ್ದ್ಯನ್ತಿ ಯೇಷಾಂ ಚ ಸ್ಯುರ್ವ್ರಣೇ ವ್ರಣಾಃ||೧೭|| ನೈವ ಸಿಧ್ದ್ಯನ್ತಿ ವೀಸರ್ಪಜ್ವರಾತೀಸಾರಕಾಸಿನಾಮ್| ಪಿಪಾಸೂನಾಮನಿದ್ರಾಣಾಂ ಶ್ವಾಸಿನಾಮವಿಪಾಕಿನಾಮ್||೧೮|| ಭಿನ್ನೇ ಶಿರಃಕಪಾಲೇ ವಾ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ದರ್ಶನೇ| ಸ್ನಾಯುಕ್ಲೇದಾತ್ಸಿರಾಚ್ಛೇದಾದ್ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯಾತ್ಕೃಮಿಭಕ್ಷಣಾತ್||೧೯|| ಅಸ್ಥಿಭೇದಾತ್ಸಶಲ್ಯತ್ವಾತ್ಸವಿಷತ್ವಾದತರ್ಕಿತಾತ್| ಮಿಥ್ಯಾಬನ್ಧಾದತಿಸ್ನೇಹಾದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ರೋಮಾದಿಘಟ್ಟನಾತ್||೨೦|| ಕ್ಷೋಭಾದಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠತ್ವಾತ್ಸೌಹಿತ್ಯಾದತಿಕರ್ಶನಾತ್| ಮದ್ಯಪಾನಾದ್ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದ್ವವಾಯಾದ್ರಾತ್ರಿಜಾಗರಾತ್||೨೧|| ವ್ರಣೋ ಮಿಥ್ಯೋಪಚಾರಾಚ್ಚ ನೈವ ಸಾಧ್ಯೋಽಪಿ ಸಿಧ್ಯತಿ| |೨೨|

ಸ೦-ಫೇನಾದಿವಹಃ ಶಲ್ಯುಕ್ತ ಊರ್ಧ್ವನಿರ್ವಮೀ ತಥಾ ಭಗನ್ದರೋಽನ್ತರ್ಮುಖಸ್ತಥಾ ಕಠ್ಯಸ್ಥಿಸಂಶ್ರಿತಸ್ತಥಾ ಕುಷ್ಠ್ಯಾದೀನಾಂ ವ್ರಣಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಿಧ್ದ್ಯನ್ತಿ| ತಥಾ ಯೇಷಾಂ ವ್ರಣೇ ವ್ರಣಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತೇ ಚ ದುಃಸಾಧ್ಯಾಃ| ಸ೦-ವಿಸರ್ಪಜ್ವರಾದಿಮತಾಂ ವ್ರಣಾ ನೈವ ಸಿದ್ಧ್ಯನ್ತಿ| ಶಿರಃಕಪಾಲೇ ಚ ಭಿನ್ನೇ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗದರ್ಶನೇ [ವಾ] ವ್ರಣೋ ನ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ| ಸ೦-ಸ್ರಾಯುಕ್ಲೇದಾದೇಃ ಕಾರಣಾತ್ ಸಾಧ್ಯೋಽಪಿ ವ್ರಣೋ ನ ಸಿದ್ಧ್ಯತಿ|

Adhikarana rohasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23

| ಕಪೋತವರ್ಣಪ್ರತಿಮಾ ಯಸ್ಯಾನ್ತಾಃ ಕ್ಲೇದವರ್ಜಿತಾಃ||೨೨|| ಸ್ಥಿರಾಶ್ಚಿಪಿಟಿಕಾವನ್ತೋ ರೋಹತೀತಿ ತಮಾದಿಶೇತ್| |೨೩|

ಸ೦-ಯಸ್ಯ ಕಪೋತವರ್ಣಾಭಾಃ ಪ್ರಕ್ಲೇದವರ್ಜಿತಾ ಅನ್ತಾಃ, ತಥಾ ಚಿಪಿಟಿಕಾನ್ವನ್ತೋ-ಮ್ಲಾನಪ್ರಾಯಾಃ, ತಂ-ವ್ರಣಂ, ರೋಹತೀತಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್|

Adhikarana vraNacikitsA vraNashophe vishodhanam (23-24) · Śloka 24

| ಅಥಾತ್ರ ಶೋಫಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ಯಥಾಸನ್ನಂ ವಿಶೋಧನಮ್||೨೩|| ಯೋಜ್ಯಂ ಶೋಫೋ ಹಿ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವ್ರಣಶ್ಚಾಶು ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| |೨೪|

ಸ೦-ಅತ್ರ ಚ-ವ್ರಣೇ, ಶೋಫಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ಸತ್ಯಾಂ ಯಥಾಸನ್ನಂ-ಊರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ, ಶೋಧನಂ-ವಮನಂ ವಿರೇಚನಂ ವಾ, ಯೋಜ್ಯಮ್| ಶುದ್ಧಾನಾಂ ಹಿ ಶೋಫೋ ವ್ರಣಶ್ಚ ಶೀಘ್ರಂ ಶಾಮ್ಯತಿ|

Adhikarana vraNashItopacAraH (24-25) · Śloka 25

| ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೀತೋಪಚಾರಂ ಚ ಶೋಫಾವಸ್ಥಸ್ಯ ಸನ್ತತಮ್||೨೪|| ದೋಷಾಗ್ನಿರಗ್ನಿವತ್ತೇನ ಪ್ರಯಾತಿ ಸಹಸಾ ಶಮಮ್| |೨೫|

ಸ೦-ಶೋಫಾವಸ್ಥಸ್ಯ ಸತತಂ ಶೀತೋಪಚಾರಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತೇನ-ಶೀತೋಪಚಾರೇಣ ಕೃತೇನ ಸತಾ, ದೋಷಾಗ್ನಿರಗ್ನಿರಿವ ಸಹಸೈವ ಶಮಂ ಯಾತಿ|

Adhikarana shophe vraNe ca kaThinAdiyukte raktaharaNam (25-26) · Śloka 26

| ಶೋಫೇ ವ್ರಣೇ ಚ ಕಠಿನೇ ವಿವರ್ಣೇ ವೇದನಾನ್ವಿತೇ||೨೫|| ವಿಷಯುಕ್ತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಲಜಾದ್ಯೈರ್ಹರೇದಸೃಕ್| ದುಷ್ಟಾಸ್ರೇಽಪಗತೇ ಸದ್ಯಃ ಶೋಫರಾಗರುಜಾಂ ಶಮಃ||೨೬||

ಸ೦-ಶೋಫೇ ವ್ರಣೇ ಚ ಕಠಿನಾದಿಗುಣೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಲೌಕಃಪ್ರಭೃತಿಭಿರಸ್ರಂ ಹರೇತ್| ಯತೋ ದುಷ್ಟರಕ್ತೇಽಪನೀತೇ ಸದ್ಯ ಏವ ಶೋಫಾದಿಶಮಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana shophe punaH punaH srAvitarakte shIradravyairlepaH (27-28) · Śloka 28

ಹೃತೇ ಹೃತೇ ಚ ರುಧಿರೇ ಸುಶೀತೈಃ ಸ್ಪರ್ಶವೀರ್ಯಯೋಃ| ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಸ್ತದಹಃಪಿಷ್ಟೈಃ ಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುಸ್ವರಸದ್ರವೈಃ||೨೭|| ಶತಧೌತಘೃತೋಪೇತೈರ್ಮುಹುರನ್ಯೈರಶೋಷಿಭಿಃ| ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಹಿತೋ ಲೇಪಃ ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಾಶ್ಚ ತತ್ಕೃತಾಃ||೨೮||

ಸ೦-ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ರಾವಿತೇ ಚ ರಕ್ತೇ ಸತಿ ಸ್ಪರ್ಶವೀರ್ಯಯೋಃ ಸುಷ್ಠು ಶೀತದ್ರವ್ಯೈಃ ಸುಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಹನಿ ಪಿಷ್ಟೈಃ-ನ ತು ಪರ್ಯುಷಿತೈಃ, ತಥಾ ಕ್ಷೀರಾದಿದ್ರವೈಃ ಶತಧೌತಘೃತಯುಕ್ತೈರ್ಮುಹುರಪರೈರಶೋಷಿಭಿರ್ಲೇಪೋ ಹಿತಃ| ಪ್ರತಿಲೋಮಂ-ನ ತ್ವನುಲೋಮಮ್| ಸೇಕಾಭ್ಯಙ್ಗಾಶ್ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ ಕೃತಾ ಹಿತಾಃ|

Adhikarana shophe nyagrodhAditvAgbhiH pralepaH (29) · Śloka 29

ನ್ಯಗ್ರೋಧೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷವೇತ ಸವಲ್ಕಲೈಃ| ಪ್ರದೇಹೋ ಭೂರಿಸರ್ಪಿಭಿಃ ಶೋಫನಿರ್ವಾಪಣಃ ಪರಮ್||೨೯||

ಸ೦-ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿತ್ವಗ್ಭಿಃ ಪ್ರದೇಹೋ ಭೂರಿಘೃತಃ ಪರಂ ಶೋಫನಿರ್ವಾಪಣಃ|

Adhikarana shophe AnUpavesavArAdyaiH svedaH,shophe dAharUgdharAH somAstilAH (30-31) · Śloka 31

ವಾತೋಲ್ಬಣಾನಾಂ ಸ್ತಬ್ಧಾನಾಂ ಕಠಿನಾನಾಂ ಮಹಾರುಜಾಮ್| ಸ್ರುತಾಸ್ರುಜಾಂ ಚ ಶೋಫಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮಪಿ ಚೇದ್ದಶಾಮ್||೩೦|| ಆನೂಪವೇಸವಾರಾದ್ಯೈಃ ಸ್ವೇದಃ, ಸೋಮಾಸ್ತಿಲಾಃ ಪುನಃ| ಭೃಷ್ಟಾ ನಿರ್ವಾಪಿತಾಃ ಕ್ಷೀರೇ ತತ್ಪಿಷ್ಟಾ ದಾಹರುಗ್ಘರಾಃ||೩೧||

ಸ೦-ವಾತೋಲ್ಬಣಾನಾಂ ತಥಾ ಸ್ತಬ್ಧಾನಾಂ ಕಠಿನಾನಾಂ ತೀವ್ರರುಜಾಂ ಸ್ರುತರಕ್ತಾನಾಂ ಶೋಫಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮಪಿ ಚೇದ್ದಕ್ಸ್ವರೂಪಾಣಾಂ ಕುಟ್ಟಿತಘೃತಾದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಾನೂಪಮಾಂಸಾದ್ಯೈಃ ಸ್ವೇದೋ ಹಿತಃ| ಅತಸೀಯುಕ್ತಾಸ್ತಿಲಾ ಭೃಷ್ಟಾ ದುಗ್ಧೇ ನಿರ್ವಾಪಿತಾಸ್ತೇನೈವ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಾ ದಾಹರುಜಾಘ್ನಾಃ|

Adhikarana shophe shthiratvAdiyukte snehaH svedo mardanaM yavAdibhiH pralepashca (32-33) · Śloka 33

ಸ್ಥಿರಾನ್ ಮನ್ದರುಜಃ ಶೋಫಾನ್ ಸ್ನೇಹೈರ್ವಾತಕಫಪಹೈಃ| ಅಭ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಚ ವೇಣುನಾಡ್ಯಾ ಶನೈಃ ಶನೈಃ||೩೨|| ವಿಮ್ಲಾಪನಾರ್ಥಂ ಮೃದ್ಗೀಯಾತ್ ತಲೇನಾಙುಷ್ಠಕೇನ ವಾ| ಯವಗೋಧೂಮಮುದ್ಗೈಶ್ಚ ಸಿದ್ಧ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೩೩||

ಸ೦-ಶೋಫಾನ್ ಸ್ಥಿರಾನಲ್ಪಪೀಡಾನ್ ವಾತಕಫಘ್ನೈಃ ಸ್ನೇಹೈರ್ಮ್ರಕ್ಷಾಯಿತ್ವಾ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಚ ವಂಶನಾಡ್ಯಾ ವಿಮ್ಲಾಪನಾರ್ಥಂ ಶನೈಃ ಶನೈರ್ಮಲಯೇತ್| ತಲೇನಾಙ್ಗುಷ್ಠಕೇನ ವಾ ಮಲಯೇತ್| ಯವಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರದೇಹಯೇತ್|

Adhikarana shophe evaM vilayanAbhAve upanAhaH (34) · Śloka 34

ವಿಲೀಯತೇ ಸ ಚೇನ್ನೈವಂ ತತಸ್ತಮುಪನಾಹಯೇತ್| ಅವಿದಗ್ಧಸ್ತಥಾ ಶಾನ್ತಿಂ ವಿದಗ್ಧಃ ಪಾಕಮಶ್ರುತೇ||೩೪||

ಸ೦-ಏವಂ ಕೃತೇ ಯದಿ ಶೋಫೋ ನ ವಿಲೀಯತೇ, ತತಸ್ತಮುಪನಾಹಯೇತ್| ತಥಾ ಕೃತೇ ಸತ್ಯವಿದಗ್ಧಃ ಶೋಫಣ್ ಸನ್ ಶಾನ್ತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ವಿದಗ್ಧಸ್ತು ಪಚ್ಯತೇ|

Adhikarana shophe upanAhe saktupiNDikAshreShThA (35) · Śloka 35

ಸಕೋಲತಿಲವಲ್ಲೋಮಾ ದಧ್ಯಮ್ಲಾ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾ| ಸಕಿಣ್ವಕುಷ್ಠಲವಣಾ ಕೋಷ್ಣಾ ಶಸ್ತೋಪನಾಹನೇ||೩೫||

ಸ೦-ಬದರಾದಿಯುತಾ ಸಕ್ತುಪಿಣ್ಡಿಕಾಽಮ್ಲದಧಿಯುತಾ ಕಿಣ್ವಾದ್ಯನ್ವಿತಾ ಕೋಷ್ಣಾ ಉಪನಾಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ|

Adhikarana shophe supavkAdiyukte dAraNam (36) · Śloka 36

ಸುಪಕ್ವೇ ಪಿಣ್ಡಿತೇ ಶೋಫೇ ಪೀಡನೈರುಪಪೀಡಿತೇ| ದಾರಣಂ ದಾರಣಾರ್ಹಸ್ಯ ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ ಚೇಷ್ಯತೇ||೩೬||

ಸ೦-ಶೋಫೇ ಸುಪಕ್ವೇ ಗ್ರಥಿತೇ ಪೀಡನೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರುಪಪೀಡಿತೇ ಸತಿ ದಾರಣಾರ್ಹಸ್ಯ ಸುಕುಮಾರಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ದಾರಣಮಿಷ್ಯತೇ|

Adhikarana shophe guggulvAdIni pavkashopha vidAraNAni (37) · Śloka 37

ಗುಗ್ಗುಲ್ವತಸಿಗೋದನ್ತಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀಕಪೋತವಿಟ್| ಕ್ಷೌರೌಷಧಾನಿ ಕ್ಷಾರಾಶ್ಚ ಪಕ್ವಶೋಫವಿದಾರಣಮ್||೩೭||

ಸ೦-ಗುಗ್ಲ್ಗುಲ್ವಾದೀನಿ, ತಥಾ ಕ್ಷಾರೌಷಧಾನಿ-ಕ್ಷಾರವಿಧ್ಯುಕ್ತಾನಿ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೩೦೧೮), ಕ್ಷಾರಾಶ್ಚ, ಪಕ್ವಶೋಫವಿದಾರಣಂ ಸ್ಯಾತ್| ಗೋದನ್ತೋ-ಹರಿತಾಲಮ್|

Adhikarana vraNe pUyagarbhAdiyukte pIDanam (38) · Śloka 38

ಪೂಯಗರ್ಭಾನಣುದ್ವಾರಾನ್ ಸೋತ್ಸಙ್ಗಾನ್ಮರ್ಮಗಾನಪಿ| ನಿಃಸ್ನೇಹೈಃ ಪೀಡನದ್ರವ್ಯೈಃ ಸಮನ್ತಾತ್ಪ್ರತಿಪೀಡಯೇತ್||೩೮||

ಸ೦-ಪೂಯಗರ್ಭಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮದ್ವಾರಾನ್ ಸೋತ್ಸಙ್ಗಾನ್ ಮರ್ಮಾಶ್ರಿತಾನ್ ಸ್ನೇಹರಹಿತೈಃ ಪೀಡನದ್ರವ್ಯೈಃ ಪರಿತಃ ಪ್ರತಿಪೀಡಯೇತ್|

Adhikarana vraNe pIDanapralepasya shuShkatve samupekShAdi (39) · Śloka 39

ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಪ್ರಲೇಪಂ ಪೀಡನಂ ಪ್ರತಿ| ನ ಮುಖೇ ಚೈನಮಾಲಿಮ್ಪೇತ್ ತಥಾ ದೋಷಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ||೩೯||

ಸ೦-ಪೀಡನಂ ಪ್ರತಿ ಯೋ ಲೇಪಸ್ತಂ ಶುಷ್ಯನ್ತಂ ಸಮುಪೇಕ್ಷೇತ| ಮುಖೇ ಚೈನಂ ವ್ರಣಂ ನಾಲಿಮ್ಪೇತ್| ತಥಾ ಚ-ಏವಂ, ದೋಷಃ, ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ-ನಿರ್ಯಾತಿ|

Adhikarana vraNe kalAyAdiyukte surasAdinA kShAlanAdi (40) · Śloka 40

ಕಲಾಯಯವಗೋಧೂಮಮಾಷಮುದ್ಗಹರೇಣವಃ| ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಂ ಚ ತ್ವಙ್ಮೂಲಾನಿ ಪ್ರಪೀಡನಮ್||೪೦||

ಸ೦-ಕಲಾಯಾದಯಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ತ್ವಚೋ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಪ್ರಪೀಡನಂ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana vraNe avishuddhe paTolInimbavkA thena kShAlanam (41) · Śloka 41

ಸಪ್ತಸು ಕ್ಷಾಲನಾದ್ಯೇಷು ಸುರಸಾರಗ್ವಧಾದಿಕೌ| ಭೃಶಂ ದುಷ್ಟೇ ವ್ರಣೇ ಯೋಜ್ಯೌ ಮೇಹಕುಷ್ಠವ್ರಣೇಷು ಚ||೪೧||

ಸ೦-ಸಪ್ತಸು ಕ್ಷಾಲನಾದಿಷು-ಕ್ಷಾಲನಮಾಲೇಪೋ ಘೃತಂ ತೈಲಂ ರಸಕ್ರಿಯಾ ಚೂರ್ಣೋ ವರ್ತಿಶ್ಚೇತಿ ಸಪ್ತ ತೇಷು, ಸುರಸಾದಿರಾರಗ್ವಧಾದಿಶ್ಚೇತಿ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೫) ದುಷ್ಟೇ ವ್ರಣೇ ಭೃಶಂ ಯೋಜ್ಯೌ ತಥಾ ಮೇಹಾದಿಷು ಚ|

Adhikarana vraNe vishuddhe nyagrodAdivkAhena kShAlanam (42) · Śloka 42

ಅಥವಾ ಕ್ಷಾಲನಂ ಕ್ವಾಥಃ ಪಟೋಲೀನಿಮ್ಬಪತ್ರಜಃ| ಅವಿಶುದ್ಧೇ, ವಿಶುದ್ಧೇ ತು ವ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿತ್ವಗುದ್ಭವಃ||೪೨||

ಸ೦-ಅಥವಾಽವಿಶುದ್ಧೇ ವ್ರಣೇ ಪಟೋಲೀನಿಮ್ಬಪತ್ರಜಃ ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷಾಲನಂ ಹಿತಃ| ವಿಶುದ್ಧೇ ತು ವ್ರಣೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿತ್ವಗುದ್ಭವಃ ಕ್ವಾಥಃ ಕ್ಷಾಲನಾದೌ ಹಿತಃ|

Adhikarana vraNe paTolyAdilepo vraNashodhanaH (43) · Śloka 43

ಪಟೋಲೀತಿಲಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವತ್ರಿವೃದ್ದನ್ತೀನಿಶಾದ್ವಯಮ್| ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಚಾಲೇಪಃ ಸಪಟುರ್ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೪೩||

ಸ೦-ಪಟೋಲಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಃ ಸೈನ್ಧವಯುತೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ|

Adhikarana vraNe sUkShmAsyAdiyukte trivRutAdivartyA vishodhanam (44) · Śloka 44

ವ್ರಣಾನ್ ವಿಶೋಧಯೇದ್ವರ್ತ್ಯಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯಾನ್ ಸನ್ಧಿಮರ್ಮಗಾನ್| ಕೃತಯಾ ತ್ರಿವೃತಾದನ್ತೀಲಾಙ್ಗಲೀಮಧುಸೈನ್ಧವೈಃ||೪೪||

ಸ೦-ವ್ರಣಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖಾನ್ ಸನ್ಧಿಮರ್ಮಾಶ್ರಿತಾನ್ ವರ್ತ್ಯಾ ತ್ರಿವೃತಾದಿಭಿಃ ಕೃತಯಾ ವಿಶೋಧಯೇತ್|

Adhikarana vraNe vAtAbhIbhUtAdau yavAjyAdibhirdhUpanam (45) · Śloka 45

ವಾತಾಭಿಭೂತಾನ್ ಸಾಸ್ರಾವಾನ್ ಧೂಪಯೇದುಗ್ರವೇದನಾನ್| ಯವಜ್ಯಭೂರ್ಜಮದನಶ್ರೀವೇಷ್ಟಕಸುರಾಹ್ವಯೈಃ||೪೫||

ಸ೦-ವಾತಾಭಿಭೂತಾನ್ ಸಾಸ್ರಾವಾನ್ ದಾರುಣವೇದನಾನ್ ಯವಾದಿಭಿರ್ಧೂಪಯೇತ್|

Adhikarana pittadyulbaNe shItatairnirvApaNam (46) · Śloka 46

ನಿರ್ವಾಪಯೇದ್ ಭೃಶಂ ಶೀತೈಃ ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿಷೋಲ್ಬಣಾನ್| |೪೬|

ಸ೦-ಪಿತ್ತಾ[ದ್ಯ]ಧಿಕಾನ್ ಶೀತೈರ್ಭೃಶಂ ನಿರ್ವಾಪಯೇತ್|

Adhikarana pittashuShkAlpamAMsAdau nyagrodhAdibhirutsAdanaM mAMsAdamAMsAnAM bhakShaNaM ca (46-48) · Śloka 48

| ಶುಷ್ಕಾಲ್ಪಮಾಂಸೇ ಗಮ್ಭೀರೇ ವ್ರಣ ಉತ್ಸಾದನಂ ಹಿತಮ್||೪೬|| ನ್ಯಗ್ರೋಧಪದ್ಮಕಾದಿಭ್ಯಾಮಶ್ವಗನ್ಧಾಬಲಾತಿಲೈಃ| ಅದ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸಾನಿ ವಿಧಿನೋಪಹಿತಾನಿ ಚ||೪೭|| ಮಾಂಸಂ ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸೇನ ವರ್ಧತೇ ಶುದ್ಧಚೇತಸಃ| |೪೮|

ಸ೦-ವ್ರಣೇ ಶುಷ್ಕಾಲ್ಪಮಾಂಸೇ ಗಮ್ಭೀರ ಉತ್ಸಾದನಂ ಹಿತಂ ವ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಭಿಃ| ತಥಾ ಮಾಂಸಾದೀನಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಮಾಂಸಾನಿ ಸುಷ್ಠು ಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಯತಃ ಶುದ್ಧಮನಸೋ ಮಾಂಸಾದಮಾಂಸೇನ ಪಿಶಿತಂ ವರ್ಧತೇ|

Adhikarana pitta utsannamRudumAMse jAtyAdibhiravasAdanam (48-49) · Śloka 49

| ಉತ್ಸನ್ನಮೃದುಮಾಂಸಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮವಸಾದನಮ್||೪೮|| ಜಾತೀಮುಕುಲಕಾಸೀಸಮನೋಹ್ವಾಲಪುರಾಗ್ನಿಕೈಃ| |೪೯|

ಸ೦-ವ್ರಣಾನಾಮುತ್ಸನ್ನಮೃದುಮಾಂಸಾನಾಂ ಜಾತೀಮುಕುಲಾದಿಭಿರವಸಾದನಂ ಹಿತಮ್|

Adhikarana pitta utsannamAMsAdau kShArakarmaNA shodhanam (49-50) · Śloka 50

| ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾನ್ ಕಠಿನಾನ್ ಕಣ್ಡೂಯುಕ್ತಾಂಶ್ಚಿರೋತ್ಥಿತಾನ್||೪೯|| ವ್ರಣಾನ್ ಸುದುಃಖಶೋಧ್ಯಾಂಶ್ಚ ಶೋಧಯೇತ್ ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಣಾ| |೫೦|

ಸ೦-ಉತ್ಸನ್ನಮಾಂಸಾದಿಕಾ ವ್ರಣಾಸ್ತಥಾ ಯೇ ತು ಸುಷ್ಠು ದುರ್ವಿಶೋಧ್ಯಾಸ್ತಾನ್ ಕ್ಷಾರಕರ್ಮಣಾ ವಿಶೋಧಯೇತ್|

Adhikarana phitta ashmaryAdau agnikarmaNA sAdhanam (50-51) · Śloka 51

| ಸ್ರವನ್ತೋಽಶ್ಮರಿಜಾ ಮೂತ್ರಂ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ರಕ್ತವಾಹಿನಃ||೫೦|| ಛಿನ್ನಾಶ್ಚ ಸನ್ಧಯೋ ಯೇಷಾಂ ಯಥೋಕ್ತೈರ್ಯೇ ಚ ಶೋಧನೈಃ| ಶೋಧ್ಯಮಾನಾ ನ ಶುಧ್ದ್ಯನ್ತಿ ಶೋಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತೇಽಗ್ನಿಕರ್ಮಣಾ||೫೧||

ಸ೦-ಅಶ್ಮರಿಜಾ ವ್ರಣಾ ಮೂತ್ರಂ ಸ್ರವನ್ತೋ, ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ರಕ್ತವಾಹಿನೋ, ಯೇಷಾಂ ಚ ಸನ್ಧಯಸ್ಛಿನಾಃ, ಯೇ ಚ ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಶೋಧನೈಃ ಶೋಧ್ಯಮಾನಾ ನ ಶುದ್ಧ್ಯನ್ತಿ, ತೇಽಗ್ನಿಕರ್ಮಣಾ ಶೋಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ|

Adhikarana phitta shuddhautsAdanadravyeNa ropaNam (52) · Śloka 52

ಶುದ್ಧಾನಾಂ ರೋಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮುತ್ಸಾದಾಯ ಯದೀರಿತಮ್| |೫೨|

ಸ೦-ಯದುತ್ಸಾದಾರ್ಥಂ ದ್ರವ್ಯಂ ಕಥಿತಂ ತದೇವ ಶುದ್ಧಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ರೋಪಣಂ ಯೋಜ್ಯಮ್|

Adhikarana pitta ashvagandhAdikaM paramaM ropaNam (52-53) · Śloka 53

| ಅಶ್ವಗನ್ಧಾ ರುಹಾ ರೋಧ್ರಂ ಕಟ್ಫಲಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ||೫೨|| ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಪರಮಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್| |೫೩|

ಸ೦-ಅಶ್ವಗನ್ಧಾದಿಕಂ ವ್ರಣರೋಪಣಂ ಪರಮ್|

Adhikarana pittaa petapUtimAMsAdau tilakalkaha saMrohaNaH (53-54) · Śloka 54

| ಅಪೇತಪೂತಿಮಾಂಸಾನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಥಾನಾಮರೋಹತಾಮ್||೫೩|| ಕಲ್ಕಂ ಸಂರೋಹಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ತಿಲಾನಾಂ ಮಧಿಕಾನ್ವಿತಮ್| |೫೪|

ಸ೦-ಅಪಗತಪೂತಿಮಾಂಸಾನಾಂ ಮಾಂಸಸ್ಥಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಮರೋಹತಾಂ ತಿಲಕಲ್ಕಂ ಸಮಧುಕಂ ಸಂರೋಹಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್|

Adhikarana pitta sakShaudranimbapatrayuktaH paraM saMshodhanam,pitta sapUrvAbhyAM sarpiShA ca yuktaH shIdhraM ropaNaH (54-55) · Śloka 55

| ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣತಿಕ್ತಮಧುರಕಷಾಯತ್ವೈಃ ಸ ಸರ್ವಜಿತ್||೫೪|| ಸ ಕ್ಷೌದ್ರನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಃ ಸಂಶೋಧನಂ ಪರಮ್| ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾಸೌ ಯುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾದಾಶು ರೋಪಣಃ||೫೫||

ಸ೦-ಏಷ ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದಿಗುಣೈಃ ಸರ್ವರೋಗಜಿತ್| ಸ ಮಾಕ್ಷಿಕನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಯುತಸ್ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಪರಂ ಸಂಶೋಧನಮ್| ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಂ-ಕ್ಷೌದ್ರನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಭ್ಯಾಂ, ಸರ್ಪಿಷಾ ಚಾಸೌ ತಿಲಕಲ್ಕೋ ಯುತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸಂರೋಹಣಃ ಸ್ಯಾತ್|

Adhikarana pitta tilavat yavakalko~api (56) · Śloka 56

ತಿಲವದ್ಯವಕಲ್ಕಂ ತು ಕೇಚಿದಿಚ್ಛನ್ತಿ ತದ್ವಿದಃ| |೫೬|

ಸ೦-ಕೇಚಿದ್ ವ್ರಣಸ್ವರೂಪಾಭಿಜ್ಞಾ ಯವಕಲ್ಕಂ ತಿಲಕಲ್ಕವದಿಚ್ಛನ್ತಿ|

Adhikarana pitta sAstrapittAdau kShIraropaNasiddhadhRutena ropaNam,pitta kaphavAtaje ropaNasiddhatailena ropaNasiddha tailena ropaNam (56-57) · Śloka 57

| ಸಾಸ್ರಪಿತ್ತವಿಷಾಗನ್ತುಗಮ್ಭೀರಾನ್ ಸೋಷ್ಮಣೋ ವ್ರಣಾನ್||೫೬|| ಕ್ಷೀರರೋಪಣಭೈಷಜ್ಯಶೃತೇನಾಜ್ಯೇನ ರೋಪಯೇತ್| ರೋಪಣೌಷಧಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ಕಫವಾತಜಾನ್||೫೭||

ಸ೦-ಸಾಸ್ರಪಿತ್ತಾದೀನ್ ವ್ರಣಾನ್ ಕ್ಷೀರಯುಕ್ತರೋಪಣದ್ರವ್ಯಪಕ್ವೇನ ಘೃತೇನ ರೋಪಯೇತ್| ರೋಪಣದ್ರವ್ಯಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ ಕಫವಾತೋತ್ಥಾನ್ ರೋಪಯೇತ್|

Adhikarana pitta kAcchcAyAdikaM shreShThaM ropaNam (58) · Śloka 58

ಕಾಚ್ಛೀರೋಧ್ರಾಭಯಾಸರ್ಜಸಿನ್ದೂರಾಞ್ಜನತುತ್ಥಕಮ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ತೈಲಮದನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ರೋಪಣಮುತ್ತಮಮ್||೫೮||

ಸ೦-ಕಾಛ್ಛ್ಯಾದಿಕಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಜೀಕೃತಂ ತೈಲಮದನೈರ್ಯುಕ್ತಂ ರೋಪಣಮ್|

Adhikarana pitta samAdau cUrNaH (59) · Śloka 59

ಸಮಾನಾಂ ಸ್ಥಿರಮಾಂಸಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾನಾಂ ಚೂರ್ಣ ಇಷ್ಯತೇ| |೫೯|

ಸಂ-ಸಮಾನಾಂ ವ್ರಣಾನಾಂ ಸ್ಥಿರಮಾಂಸಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಮಿಷ್ಟಮ್|

Adhikarana pitta kakuBAdipralepastvagvishuddhikaraH param (59-60) · Śloka 60

| ಕಕುಭೋದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಜಮ್ಬೂಕಟ್ಫಲರೋಧ್ರಜೈಃ||೫೯|| ತ್ವಚಮಾಶು ನಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣೈಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ವ್ರಣಾಃ| |೬೦|

ಸಂ-ಕಕುಭಾದಿಜೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ವ್ರಣಾಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾಃ ಶೀಘ್ರಮೇವ ತ್ವಚಂ ನಿಗೃಹ್ಣನನ್ತಿ|

Adhikarana pitta lAkShAdipralepastvagviSuddhikaraH param (60-61) · Śloka 61

| ಲಾಕ್ಷಾಮನೋಹ್ವಾಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಹರಿತಾಲನಿಶಾದ್ವಯೈಃ||೬೦|| ಪ್ರಲೇಪಃ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತ್ವಗ್ವಿಶುದ್ಧಿಕರಃ ಪರಮ್| |೬೧|

ಸಂ-ಲಾಕ್ಷಾದಿಭಿರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತೋ ಲೇಪಃ ಪರಂ ತ್ವಗ್ವಿಶುದ್ಧಿಕರಃ|

Adhikarana pitta kAlIyAdilepaH savarNakaraNaH (61-62) · Śloka 62

| ಕಾಲೀಯಕಲತಾಮ್ರಾಸ್ಥಿಹೇಮಕಾಲಾರಸೋತ್ತಮೈಃ||೬೧|| ಲೇಪಃ ಸಗೋಮಯರಸಃ ಸವರ್ಣಕರಣಃ ಪರಮ್| |೬೨|

ಸ೦-ಕಾಲೀಯಕಾದಿಭಿರ್ಲೇಪಃ ಸಗೋಶಕೃದ್ರಸಃ ಪರಂ ಸವರ್ಣಕರಣಃ|

Adhikarana pitta vAraNadantAdilepo romobhdavakaraH ,pittaa catuShpAnnakhAdimaShIlepo (62-63) · Śloka 63

| ದಗ್ಧೋ ವಾರಣದನ್ತೋಽನ್ತರ್ಧೂಮಂ ತೈಲಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೬೨|| ರೋಮಸಞ್ಜನನೋ ಲೇಪಸ್ತದ್ವತ್ತೈಲಪರಿಪ್ಲುತಾ| ಚತುಷ್ಪಾನ್ನಖರೋಮಾಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಶೃಙ್ಗಖುರಜಾ ಮಷೀ||೬೩||

ಸ೦-ವಾರಣದನ್ತೋಽನ್ತರ್ಧೂಮಂ ದಗ್ಧಸ್ತೈಲಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಚ ಲೇಪೋ ರೋಮೋದ್ಭವಕರಃ| ತಥೈವ ತೈಲಪರಿಪ್ಲುತಾ ಚತುಷ್ಪಾನ್ನಖಾದಿಜಾ ಮಷೀ ಪೂರ್ವಗುಣಾ|

Adhikarana pitta shastrakarmoktaM pathyApathyAnnam (64) · Śloka 64

ವ್ರಣಿನಃ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮೋಕ್ತಂ ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಾನ್ನಮಾದಿಶೇತ್| |೬೪|

ಸ೦-ವ್ರಣಿನಃ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮವಿಧಿಕಥಿತಂ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೨೯/೩೪) ಪಥ್ಯಾಪಥ್ಯಾನ್ನಮಾದಿಶೇತ್|

Adhikarana vAtaje vraNe dvipa~jjamUlAdiH pittaje vraNe nyagrodhAdiH kaphaje vraNe AragvadhAdiH mishraje vraNe mishraH (64-65) · Śloka 65

| ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ವರ್ಗಶ್ಚ ವಾತಘ್ನೋ ವಾತಿಕೇ ಹಿತಃ||೬೪|| ನ್ಯಗ್ರೋಧಪದ್ಮಕಾದ್ಯೌ ತು ತದ್ವತ್ಪಿತ್ತಪ್ರದೂಷಿತೇ| ಆರಗ್ವಧಾದಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಃ ಕಫೇ, ಮಿಶ್ರಾಸ್ತು ಮಿಶ್ರಜೇ||೬೫||

ಸ೦-ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ತಥಾ ವರ್ಗೋ ವಾತಘ್ನೋ ವಾತಾಧಿಕೇ ಹಿತಃ| ತಥಾ ಪೈತ್ತಿಕೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಪದ್ಮಕಾದೀ(ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೫/೪೯ ಅ. ೧೫/೧೨) ಹಿತೌ| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕ ಆರಗ್ವಧಾದಿಃ (ಹೃ.ಸೂ.ಅ. ೧೫/೧೭) ಕಫಘ್ನೋ ಹಿತಃ| ಮಿಶ್ರೇ ತು ಮಿಶ್ರ ಉಪಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ|

Adhikarana vraNe prakShAlanAdi saptayathAsvaM yojyAH (66) · Śloka 66

ಏಭಿಃ ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಂ ಲೇಪೋ ಘೃತಂ ತೈಲಂ ರಸಕ್ರಿಯಾ| ಚೂರ್ಣೋ ವರ್ತಿಶ್ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯಾ ವ್ರಣೇ ಸಪ್ತ ಯಥಾಯಥಮ್||೬೬||

ಸ೦-ಏಭಿಃ-ಪೂರ್ವೋಕ್ತೈಃ, ಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾದಯಃ ಸಪ್ತ ವ್ರಣೇ ಸತಿ ಯಥಾಸ್ವಂ ಯೋಜ್ಯಾಃ|

Adhikarana vraNe sUkShmavadanAdau jAtyAdidhRutena shodhanaM ropaNaM ca (25) · Śloka 25

ಜಾತೀನಿಮ್ಬಪಟೋಲಪತ್ರಕಟುಕಾದಾರ್ವೀನಿಶಾಸಾರಿವಾ- ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಭಯಸಿಕ್ಥತುತ್ಥಮಧುಕೈರ್ನಕ್ತಾಹ್ವಬೀಜಾನ್ವಿತೈಃ| ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧ್ಯಮನೇನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವದನಾ ಮರ್ಮಾಶ್ರಿತಾಃ ಕ್ಲೇದಿನೋ ಗಮ್ಭೀರಾಃ ಸರುಜೋ ವ್ರಣಾಃ ಸಗತಯಃ ಶುಧ್ದ್ಯನ್ತಿ ರೋಹನ್ತಿ ಚ||೬೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟ- ವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೫||

ಸಂ-ಜಾತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಾಧ್ಯಮ್| ಅಭಯಂ-ಉಶೀರಮತ್ರ| ಅನೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖಾ ಮರ್ಮಸ್ಥಾದಯಶ್ಚ ವ್ರಣಾಃ ಶುದ್ಧ್ಯನ್ತಿ ರೋಹನ್ತಿ ಚೇತಿ| ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತಂ ವೃತ್ತಮ್| ಇತಿ ಶ್ರೀಮೃಗಾಙ್ಕದತ್ತಪುತ್ರಶ್ರೀಮದರುಣದತ್ತವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯ- ಟೀಕಾಯಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಸುನ್ದರಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಷಷ್ಠೇ ಉತ್ತರಸ್ಥಾನೇ ವ್ರಣಪ್ರತಿ- ಷೇಧೋ ನಾಮ ಪಞ್ಚವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಮಾಪ್ತಃ|| ೨೫||