2. jīrṇajvaracikitsitam

Adhikarana atha jIrNajvaracikitsitaM nAma dvitIyodhyAyaH,adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

Adhikarana jIrNajvarAnuvarttane hetuH (2) · Śloka 2

ದೇಹಧಾತ್ವಬಲತ್ವೇನ ಜ್ವರೋ ಜೀರ್ಣೋಽನುವರ್ತತೇ||೨||

ದೇಹಧಾತ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಯುಕ್ತೇಽಪಿ ವಿಷಯೇ ಲಙ್ಘನಕ್ರಮೇ ಜ್ವರೋಽನುವೃತ್ತೇರ್ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ| ದೇಹಸ್ಯಾಬಲತ್ವಂ ಧಾತೂನಾಂ ಚಾಪರಿಪೋಷೋ ಜ್ವರಾನುವೃತ್ತಿಹೇತುಃ| ತಸ್ಯಾಞ್ಚ ಜೀರ್ಣತಾಯಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಕಷಾಯಪಾನಂ ಪಶ್ಚಾತ್ಸರ್ಪಿರುಪಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಾಯೇ| ತಸ್ಯೈವಾತ್ರ ವಿಶೇಷೇಣ ವಿಷಯಪ್ರದರ್ಶನಂ ಕ್ರಿಯತೇ||೨||

Adhikarana tatra sarpiHprayogaH tadguNAshca (3) · Śloka 3

ರೂಕ್ಷಂ ಹಿ ತೇಜೋ ಜ್ವರಕೃತ್ತೇಜಸಾ ರೂಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ| ವಮನಸ್ವೇದಕಾಲಾಮ್ಬುಕಷಾಯಲಘುಭೋಜನೈಃ| ಯಃ ಸ್ಯಾದತಿಬಲೋ ಧಾತುಃ ಸಹಚಾರೀ ಸದಾಗತಿಃ| ತಸ್ಯ ಸಂಶಮನಂ ಸರ್ಪಿರ್ದೀಪ್ತಸ್ಯೇವಾಮ್ಬುವೇಶ್ಮನಃ| ವಾತಪಿತ್ತಜಿತಾಮಗ್ರ್ಯಂ ಸಂಸ್ಕಾರಮನುರುಧ್ಯತೇ| ಸುತರಾಂ ತದ್ಧ್ಯತೋ ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಾಧಿತಮ್||೩||

ತಸ್ಮಿನ್ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ಸರ್ಪಿಃ ಶಸ್ಯತೇ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ- ರೂಕ್ಷಮಿತ್ಯಾದಿ| ತೇಜೋ ಹಿ ಜ್ವರಕೃತ್ ಪಿತ್ತಾಖ್ಯಂ ತಚ್ಚ ತೇಜಸ್ತ್ವಾದೇವ ರೂಕ್ಷಮ್| ತೇನ ಚ ತೇಜಸಾ ರೂಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಸತಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಮನಾದಿಭಿರಪತರ್ಪಣೈರ್ಯೋ ಧಾತುಃ ಸದಾಗತ್ಯಾಖ್ಯಃ ಪ್ರಭಞ್ಜನಾಪರನಾಮಾ ತೇನ ಸಹಚಾರ್ಯಾತಿಬಲಃ ಸ್ಯಾತ್| ತಸ್ಯ ಸದಾಗತೇಸ್ತೇಜಸಃ ಸಹಚಾರಿಣಃ ಸರ್ಪಿಃ ಸಂಶಮನಂ ಭವತಿ| ಯಥಾ ದೀಪ್ತಸ್ಯ ವೇಶ್ಮನೋಽಮ್ಬು| ತಚ್ಚ ಸರ್ಪಿಃ ವಾತಪಿತ್ತಜಿತಾನಾಮೌಷಧಾನಾಮಗ್ರ್ಯಮ್| ತಥಾ ಸಂಸ್ಕಾರಮನುರುಧ್ಯತೇ| ಯೇನೈವ ಸಂಸ್ಕ್ರಿಯತೇ ತದ್ಗುಣೈಃ ಸಹಾತ್ಮೀಯಕಾರ್ಯಕರಂ ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಯತಶ್ಚ ಸಂಸ್ಕಾರಮನುರುಧ್ಯತೇಽತಸ್ತತ್ಸುತರಾಂ ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಾಧಿತಂ ಜ್ವರಿಣಂ ದದ್ಯಾತ್| ವಾತಾನ್ವಯೇ ತದೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಮೇವಂ ಪಿತ್ತಕಫಯೋರಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್||೩||

Adhikarana sarpiShaH sarvadoShaghnatvAtsaghRutAnAM kaShAyANAM prayogaH (4) · Śloka 4

ವಿಪರೀತಂ ಜ್ವರೋಷ್ಮಾಣಂ ಜಯೇತ್ ಪಿತ್ತಂ ಚ ಶೈತ್ಯತಃ| ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾತಂ ಘೃತಂ ತುಲ್ಯಂ ಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರತಃ ಕಫಮ್| ಪೂರ್ವೇ ಕಷಾಯಾಃ ಸಘೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ಯೋಜ್ಯಾ ಯಥಾಮಲಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಪಿಚುಮನ್ದತ್ವಙ್ಮಧುಕಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್| ಸಮಸೂರದಲಂ ಕ್ವಾಥಃ ಸಘೃತೋ ಜ್ವರಕಾಸಹಾ||೪||

ತಚ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಯಾಣಾಮಪಿ ದೋಷಾಣಾಂ ಪಥ್ಯಾಮಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಾಹ- ವಿಪರೀತಮಿತ್ಯಾದಿ| ಜ್ವರೋಷ್ಮಾಣಂ ಪಿತ್ತಂ ಚ ವಿಪರೀತಂ ಶೈತ್ಯಾಜ್ಜಯೇತ್| ವಾತಂ ತು ವಿಪರೀತಂ ಸ್ನೇಹಾಜ್ಜಾಯೇತ್| ಕಫಂ ಪುನಸ್ತುಲ್ಯಮಪಿ ತನ್ನಾಶಕದ್ರವ್ಯಸಂಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರಾಭ್ಯಾಂ ಜಯೇತ್| ಅತೋ ಹೇತೋಃ ಪೂರ್ವೇ ಮುಸ್ತಾಪರ್ಪಟಕಾದ್ಯಾಃ ಕಷಾಯಾ ಯಥಾದೋಷಂ ಸಘೃತಾ ಸಾಜ್ಯಾ ಯೋಜ್ಯಾಃ| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ - ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಕದಾಚಿದೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಿಬೇತ್ ಕದಾಚಿದೌಷಧಾನಿ ಸರ್ಪಿಷಾ ಸಹೇತಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸುಯೋಜ್ಯಮ್||೪||

Adhikarana nidigdhikAdighRutam (5) · Śloka 5

ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾತಾಮಲಕೀತ್ರಾಯಮಾಣಾಕಲಿಙ್ಗಕೈಃ| ಕೃಷ್ಣಾಂಶುಮತ್ಯತಿವಿಷಾಕಟುಕಾಸೇವ್ಯಚನ್ದನೈಃ| ಧಾತ್ರೀಬಿಲ್ವಘನದ್ರಾಕ್ಷಾಸಾರಿವಾಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್| ಹನ್ತಿ ಸದ್ಯೋ ಘೃತಂ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮ್| ಅರುಚಿಂ ವಿಷಮಂ ವಹ್ನಿಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ಚ ನವೋತ್ಥಿತಮ್||೫||

ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದಿಭಿಃ ಸಾಧಿತಂ ಘೃತಂ ಸದ್ಯೋ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಾದಿಕಂ ಹನ್ತಿ| ಕಲ್ಕಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಃ ಪಲಸಙ್ಖ್ಯಯಾ| ಸ್ನೇಹಾತ್ತೋಯಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್| ಏತಚ್ಚ ಪ್ರಮಾಣಸ್ಯಾನುಕ್ತೌ ಸರ್ವತ್ರ ಸ್ನೇಹಪಾಕೇಷ್ವಪಿ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್| ತಾಮಲಕೀ ತಾಲೀ| ಅಂಶುಮತೀ ಸಾಲಪರ್ಣೀ| ಸೇವ್ಯಮುಶೀರಮ್| ವಹ್ನೇರ್ವೈಷಮ್ಯಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್||೫||

Adhikarana vAsAdighRutam (6) · Śloka 6

ವಾಸಾಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾತ್ರಾಯಮಾಣಾಯವಾಸಕಾತ್| ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ವಿಪಚೇಜ್ಜ್ವರಘ್ನಮ್ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಘೃತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಚನ್ದನೋತ್ಪಲನಾಗರೈಃ||೬||

ವಾಸಾದೀನಾಂ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಪನಯಾ ಕ್ವಾಥೇ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇ ಕ್ವಾಥಸಮೇ ಚ ಕ್ಷೀರೇ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮಾನೇನ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈರ್ಜ್ವರಘ್ನಂ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್ ಪೂರ್ವವತ್||೬||

Adhikarana balAdighRutam (7) · Śloka 7

ಬಲಾದುರಾಲಭಾಮುಸ್ತಾತ್ರಾಯನ್ತೀನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಂ ಯಚ್ಚ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ಸಕ್ಷೀರಂ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ದ್ರಾಕ್ಷಾಮೇದಾಮಲಕಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಶಠೀತಾಮಲಕೀಯುಕ್ತೈಸ್ತಚ್ಚ ಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್| ಕ್ಷಯಕಾಸಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಹೃಚ್ಛೂಲಾಂಸಾಭಿತಾಪನುತ್||೭||

ಬಲಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಕಲ್ಕೇನ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ಅತ್ರ ಕ್ಷೀರೇ ಘೃತಸಮಮ್| ತಚ್ಚ ಘೃತಂ ಪರಂ ಜ್ವರಹರಂ ಕ್ಷಯಾದಿನುಚ್ಚ||೭||

Adhikarana kulatthAdisarpiH (8) · Śloka 8

ಕುಲತ್ಥಕೋಲತ್ರಿಫಲಾದಶಮೂಲಯವಾನ್ ಪಚೇತ್| ದ್ವಿಪಲಾನ್ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೇ ಪೂತೇ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಕ್ಷಕಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಞ್ಚಕೋಲಕಸಪ್ತಾಹ್ವಯಸ್ಥಾನಿಮ್ಬತುಮ್ಬರೂನ್| ಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಪ್ರತಿವಿಷಾವಚಾಃ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಮುಸ್ತಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್| ನಕ್ತಮಾಲಮುಭೇ ಪಾಠೇ ಕಟುಕಾಶಿಗ್ರುತೇಜನೀಃ| ಸೋಮವಲ್ಕದ್ವಿರಜನೀಕಣ್ಟಕೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಃ| ಪಟೋಲಹಿಙ್ಗುಗೋಜಿಹ್ವಾಕೇಮ್ಬುಕಂ ಮದನಾಜ್ಝಟಾ| ಲವಣಾನಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಕ್ಷಾರಾನರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್| ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚಾಜ್ಯಸ್ಯ ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಜಿತ್| ಹೃತ್ಪ್ಲೀಹಗ್ರಹಣೀಗುಲ್ಮಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಮ್| ದೀರ್ಘಜ್ವರಾಭಿಭೂತಾನಾಂ ಜ್ವರಿಣಾಮಮೃತೋಪಮಮ್||೮||

ಕುಲತ್ಥಾದಿಕ್ವಾಥದ್ರವ್ಯ್ಪಲಾನಿ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶತ್| ಸಲಿಲದ್ರೋಣಃ ಪಲಶತಾನಿ ಪಞ್ಚದ್ವಾದಶಪಲಾಧಿಕಾನಿ| ಕ್ವಥಿತಶೇಷಂ ಚತುರ್ಥಾಂಶೇನ ಪಲಾನಾಂ ಶತಮಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಮ್| ಅಜ್ಝಟಾನ್ತಾನಿ ಕಾರ್ಷಿಕಾಣಿ| ಕಣ್ಟಕೀ ಖದಿರಃ| ಗೋಜಿಹ್ವಾ ಗೋಜೀ| ಅಜ್ಝಟಾ ಬಹುಪತ್ರಾ ಚ ಭೂಧಾತ್ರೀ ತಾಮಲಕ್ಯಪಿ||೮||

Adhikarana ma~jjiShThAdighRutam (9) · Śloka 9

ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾತಿವಿಷಾಪಥ್ಯಾವಚಾನಾಗರರೋಹಿಣೀಃ| ದೇವದಾರೂ ಹರಿದ್ರಾಂ ಚ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪಾಲಿಕಾನ್ ಪಚೇತ್| ಕ್ವಾಥೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಾಧಯೇತ್ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ| ಶೃಙ್ಗವೇರಕಣಾಹಿಙ್ಗುದ್ವಿಕ್ಷಾರಪಟುಪಞ್ಚಕೈಃ| ತತ್ಕಫಾವೃತಸರ್ವೋತ್ಥಜ್ವರಿಣಾಮಮೃತೋಪಮಮ್| ವರ್ಧ್ಮಹಿಧ್ಮಾರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಸಪಾಣ್ಡುವಿಕಾರಿಣಾಮ್| ಗಲಗ್ರಹಪ್ರಮೇಹಾರ್ಶಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಸ್ಮಾರಶೋಫಿನಾಮ್| ಉದಾವರ್ತಪರೀತಾನಾಂ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಕೃಮಿಕೋಷ್ಠಿನಾಮ್||೯||

ಏವಮೇವ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದ್ಯಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಯತ್ರ ಚ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಕ್ವಾಥಶಬ್ದಃ ತತ್ರ `ಕ್ವಾಥಂ ದ್ರವ್ಯಪಲೇ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಾರ್ಧಂ ಪಾದಶೋಷಿತ'ಮಿತ್ಯೇತದವಗನ್ತವ್ಯಮ್| ತೇನ ದ್ರವ್ಯಾತ್ ಷೋಡಶಗುಣಂ ಕ್ವಥನಜಲಮ್| ಕ್ವಥಿತಶೇಷಂ ಚತುರ್ಥಾಂಶಂ ದ್ರವ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಮ್| ಪಿಚುಃ ಕರ್ಣಃ||೯||

Adhikarana guDUcyAdisnehAH (10) · Śloka 10

ಗುಡೂಚ್ಯಾ ರಸಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಯಾ ವೃಷಸ್ಯ ಚ| ಮೃದ್ವೀಕಾಯಾ ಬಲಾಯಾಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಜ್ವರಚ್ಛಿದಃ||೧೦||

ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ತಸ್ಯಾ ಏವ ಕಲ್ಕಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ| ಏವಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ವೃಷಸ್ಯ ಚ ವಾಚ್ಯಮ್||೧೦||

Adhikarana ghRute jIrNe pathyamapathya~jhca (11) · Śloka 11

ಜೀರ್ಣೇ ಘೃತೇ ಚ ಭುಞ್ಜೀತ ಮೃದುಮಾಂಸರಸೌದನಮ್| ಬಲಂ ಹ್ಯಲಂ ದೋಷಹರಂ ಪರಂ ತಚ್ಚ ಬಲಪ್ರದಮ್| ಕಫಪಿತ್ತಹರಾ ಮುದ್ಗಕಾರವೇಲ್ಲಾದಿಜಾ ರಸಾಃ| ಪ್ರಾಯೇಣ ತಸ್ಮಾನ್ನ ಹಿತಾ ಜೀರ್ಣೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಜ್ವರೇ| ಶೂಲೋದಾವರ್ತವಿಷ್ಟಮ್ಭಜನನಾ ಜ್ವರವರ್ಧನಾಃ||೧೧||

ಯಸ್ಮಿನ್ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ ಘೃತೇ ಜೀರ್ಣೇ ಮೃದುಮಾಂಸರಸಾಶನಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಯತಃ ತನ್ಮಾಂಸರಸಾಶನಂ ಪರಂ ಬಲಪ್ರದಂ ಬಲಂ ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದೋಷಹರಮೌಷಢದಿತೋ ಯತ ಏವಮತಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಃ ಕಾರವೇಲ್ಲಾದಿಜಾ ರಸಾ ಯೇ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಾಸ್ತೇ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ವಾತೋತ್ತರತ್ವಾನ್ನ ಹಿತಾಃ ಶೂಲಾದಿಜನನಾಶ್ಚ||೧೧||

Adhikarana shodhanam (12) · Śloka 12

ನ ಶಾಮ್ಯತ್ಯೇವಮಪಿ ಚೇಜ್ಜ್ವರಃ ಕುರ್ವೀತ ಶೋಧನಮ್| ಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ.............................................||೧೨||

ಏವಞ್ಚ ಸ್ನೇಹಯೋಜನೇನಾಪಿ ಯದಿ ವಿಷಯೇ ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ಜ್ವರಃ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ ತತಃ ಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ ಗರ್ಭಿಣೀಸುಕುಮಾದ್ಯತಿಸಾರ್ಯಾದಿವರ್ಜಿತಸ್ಯ ಶೋಧನಂ ಯೋಜಯೇತ್||೧೨||

Adhikarana vamanaviShayaH yogAshca (13) · Śloka 13

...................ವಮನಂ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ತಸ್ಯ ಯೋಜಯೇತ್| ಆಮಾಶಯಗತೇ ದೋಷೇ ಬಲಿನಃ ಪಾಲಯನ್ ಬಲಮ್| ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥೇ ವಮನಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಾಮ್ಬುನಾ| ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಾಮ್ಭೋಭಿರ್ದಾಹತೃಷ್ಣೋಲ್ಬಣೇ ಜ್ವರೇ||೧೩||

ವಮನಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ಯೋಜಯೇತ್| ತಚ್ಚ ವಮನಂ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಿಣ ಆಮಾಶಯಗತೇ ದೋಷೇ ಯೋಜ್ಯಂ ಬಲಿನಶ್ಚ| ಯಶ್ಚ ಜ್ವರಃ ಪೂರ್ವಂ ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಸ್ತತ್ರ ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಾಮ್ಬುನೈವ ವಮನಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ದಾಹತೃಷ್ಣೋಲ್ಬಣೇ ಪುನಃ ಸರ್ವಂ ವಮನಂ ಪಿತ್ತಾನ್ವಯೇನ ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕೋದಕೈರೇವ ಯೋಜ್ಯಮ್||೧೩||

Adhikarana virecanaviShayaH yogAshca (14) · Śloka 14

ಪಕ್ವೇ ತು ಶಿಥಿಲೇ ದೋಷೇ ಜ್ವರೇ ವಾ ವಿಷಮದ್ಯಜೇ| ಮೋದಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಪಿಪ್ಪಲಿಕೇಸರೈಃ| ಸಸಿತಾಮಧುಭಿರ್ದದ್ಯಾದ್ವ್ಯೋಷಾದ್ಯಂ ವಾ ವಿರೇಚನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಧಾತ್ರೀರಸಂ ತದ್ವತ್ಸದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಾ ಹರೀತಕಮ್| ರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ತ್ರಿವೃತಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರಿಫಲಯೋಸ್ತಥಾ| ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪಿಬೇದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ| ಆರಗ್ವಧಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಮೃದ್ವೀಕಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ| ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಜ್ವರಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ಸಘೃತಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ವಿನಾ ಶೃತಮ್| ಪಯೋಽನುಪಾನಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಸ್ವರಸಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿರಿಕ್ತಾನಾಂ ಚ ಸಂಸರ್ಗೀ ಮಣ್ಡಪೂರ್ವಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್||೧೪||

ಪಕ್ವೇ ತು ದೋಷೇ ಶಿಥಿಲೇ ನಾತಿಲೀನೇ ವಿರೇಚನಂ ದದ್ಯಾತ್| ತಥಾ ವಿಷಜೇ ಜ್ವರೇ ಮದ್ಯಜೇ ಜ್ವರೇ ಚ ಸುತರಾಮ್| ವಿಷಜೋ ವಿಷಸಂಸ್ಕಾರಜಃ| ಕಿಂ ವಿರೇಚನಮಿತ್ಯಾಹ- ಮೋದಕಂ ತ್ರಿಫಲಾದಿಭಿಃ ಸಸಿತಾಮಧುಭಿಃ| ಅಥವಾ ವ್ಯೋಷಾದ್ಯಂ ಮೋದಕಂ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪಪಠಿತಂ ವ್ಯೋಷತ್ರಿಜಾತಕಾಮ್ಭೋದೇತ್ಯಾದಿನಾ| ತಥಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಲಕಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮಿಶ್ರಿತಂ ರಸಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಕೃಷ್ಣಮೂಲಸ್ಯೈಕೋ ಯೋಗಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಮ್| ತಥಾ ದ್ವಿತೀಯಃ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ಪಾನಮ್| ಆರಗ್ವಧಂ ವಾ ಮೃದ್ವೀಕಾರಸೇನ ವಾ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಯಾ ವಿಕಲ್ಪಃ| ಸರ್ವಯೋಗಾನಾಂ ಚ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಭಿನ್ನವಿಷಯತ್ವಮ್| ಸಂಸರ್ಗೀ ಪೇಯಾದಿಕ್ರಮಃ| ಅತ್ರ ಮಣ್ಡಃ ಪೂರ್ವಂ ಪಶ್ಚಾತ್ ಪೇಯಾದಿಃ ಯಥಾಕ್ರಮಮಗ್ನ್ಯುತ್ಕರ್ಷಾರ್ಥಮ್||೧೪||

Adhikarana svayampravRuttadoShANAmupekShaNIyatvam| (15) · Śloka 15

ಚ್ಯವಮಾನಂ ಜ್ವರೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಮಲಂ ಸದಾ| ಪಕ್ವೋಽಪಿ ಹಿ ವಿಕುರ್ವೀತ ದೋಷಃ ಕೋಷ್ಠೇ ಕೃತಾಸ್ಪದಃ||೧೫||

ಯತ್ರ ತು ಜ್ವರೇ ಸಂತಾಪಾದುತ್ಕ್ಲೇಶೇನ ಮಲಃ ಸ್ವಯಮೂರ್ಧ್ವಮಧೋ ವಾ ಬಹಿಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತತ್ರ ತನ್ಮಲಮುಪೇಕ್ಷೇತ ನ ವಿಧಾರಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಯತೋ ದೋಷಃ ಪಕ್ವೋಽಪಿ ಕೋಷ್ಠೇ ಕೃತಾಸ್ಪದಃ ಸನ್ನವಶ್ಯಮೇವ ವಿಕಾರಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತಸ್ಮಾದುಪೇಕ್ಷೇತ||೧೫||

Adhikarana atipravRuttAnAM saMgrahaNIyatvam (16) · Śloka 16

ಅತಿಪ್ರವರ್ತಮಾನಂ ವಾ ಪಾಚಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಂ ನಯೇತ್||೧೬||

ಅಥವಾ ಅತಿಪ್ರವರ್ತಮಾನಂ ಬಲಹಾನ್ಯಾದಿಭಯಾತ್ ಪಾಚಯನ್ ವೈದ್ಯೋ ಮಲಂ ದೋಷಂ ಸಂಗ್ರಹಂ ನಯೇತ್||೧೬||

Adhikarana AmasaMgrahaNe doShAH (17) · Śloka 17

ಆಮಸಂಗ್ರಹಣೇ ದೋಷಾ ದೋಷೋಪಕ್ರಮ ಈರಿತಾಃ||೧೭||

ಆಮೇ ಚ ದೋಷೇ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರವರ್ತಮಾನೇ ಸಂಗೄಹೀತೇ ಯೇ ದೋಷಾ ಉಪದ್ರವಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ ದೋಷೋಪಕ್ರಮಣಾಧ್ಯಾಯೇ `ವಿಧೃತಾಸ್ತೇ ಹಿ ಕುರ್ವತೇ| ರೋಗಾನುತ್ಪಾದನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಿಕಾನ್ ಗದಾನಿ'ತ್ಯನೇನ ಗ್ರನ್ಥೇನೋದಿತಾ ಉಕ್ತಾಃ| ಏತಚ್ಚ ದೋಷಹರಣಂ ವಿರೇಚನಂ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ಪಕ್ವೇ ದೋಷೇ ಯೋಜ್ಯಮ್||೧೭||

Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (18) · Śloka 18

ಪಾಯಯೇದ್ದೋಷಹರಣಂ ಮೋಹಾದಮಜ್ವರೇ ತು ಯಃ| ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಸ ಕರಾಗ್ರೇಣ ಪರಾಮೃಶೇತ್||೧೮||

ಯಸ್ತು ಭಿಷಙ್ಮೂಢೋ ವಿರೇಚನಮಾಮಜ್ವರೇ ಪಾಯಯೇತ್ ಸ ಸ್ವಯಮನರ್ಥಕಾರೀ ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಕರಾಗ್ರೇಣಾಪಿ ಪರಾಮೃಶೇತ್||೧೮||

Adhikarana jvarakShINasya malanirharaNopAyaH (19) · Śloka 19

ಜ್ವರಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ನ ಹಿತಂ ವಮನಂ ನ ವಿರೇಚನಮ್| ಕಾಮಂ ತು ಪಯಸಾ ತಸ್ಯ ನಿರೂಹೈರ್ವಾ ಹರೇನ್ಮಲಾನ್||೧೯||

ಏವಂ ಜೀರ್ಣೇ ಜ್ವರೇಽಪಿ ಜ್ವರಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ನ ವಮನಂ ಹಿತಂ ನಾಪಿ ವಿರೇಚನಮ್| ಕಾಮಮಿತ್ಯಙ್ಗೀಕರಣೇ| ತಥಾವಿಧಸ್ಯ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶೋಧನಸಾಧ್ಯತಾಯಾಂ ಪಯಸಾ ನಿರೂಹೈರ್ವಾ ಜ್ವರಘ್ನೈರ್ಮಲಾನ್ ಹರೇತ್||೧೯||

Adhikarana payaso viShayanirdeshaH (20) · Śloka 20

ಕ್ಷೀರೋಚಿತಸ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ದಾಹತೃಡ್ವತಃ| ಕ್ಷೀರಂ ಪಿತ್ತನಿಲಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯತಿಸಾರಿಣಃ| ತದ್ವಪುರ್ಲಙ್ಘನೋತ್ತಪ್ತಂ ಪ್ಲುಷ್ಟಂ ವನಮಿವಾಗ್ನಿನಾ| ದಿವ್ಯಾಮ್ಬು ಜೀವಯೇತ್ತಸ್ಯ ಜ್ವರಂ ಚಾಶು ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಶೀತಮುಷ್ಣಂ ವಾ ತಸ್ಮಾದ್ಧಾರೋಷ್ಣಮೇವ ವಾ| ವಿಭಜ್ಯ ಕಾಲೇ ಯುಞ್ಜೀತ ಜ್ವರಿಣಂ ಹನ್ಯತೋಽನ್ಯಥಾ||೨೦||

ಕ್ಷೀರೋಚಿತಸ್ಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪಯಸೋ ವಿಷಯನಿರ್ದೇಶಃ| ತತ್ ಕ್ಷೀರಂ ಲಙ್ಘನೋತ್ತಪ್ತಂ ವಪುರ್ಜೀವಯೇತ್| ಯಥಾಗ್ನಿನಾ ಪ್ಲುಷ್ಟಂ ವನಂ ದಿವ್ಯಾಮ್ಬು ಜೀವಯೇತ್| ತಸ್ಯ ಚ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಂ ಜ್ವರಮಾಶು ನಾಶಯತಿ| ತಸ್ಮಾದ್ಯಥಾಯೋಗಂ ಕ್ಷೀರಂ ಕಾಲೇ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ದೋಷಾದೀನ್ ಯುಞ್ಜೀತ| ಅತೋಽನ್ಯಥಾ ವಿಪರೀತೇ ವಿಷಯೇ ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಜ್ವರಿಣಂ ಹನ್ತಿ||೨೦||

Adhikarana kShIrayogAH (21) · Śloka 21

ಪಯಃ ಸಶುಣ್ಠೀಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಘೃತಮ್| ಶೃತಶೀತಂ ಮಧುಯುತಂ ತೃಡ್ದಾಹಜ್ವರನಾಶನಮ್| ತದ್ವದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾಬಲಾಯಷ್ಟೀಸಾರಿವಾಕಣಚನ್ದನೈಃ| ಚತುರ್ಗುಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ವಾ ಶೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಾಸಾಚ್ಛ್ವಾಸಾಚ್ಛಿರಃ ಶೂಲಾತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಚ್ಚಿರಜ್ವರಾತ್| ಮುಚ್ಯತೇ ಜ್ವರಿತಃ ಪೀತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಶೃತಂ ಪಯಃ| ಶೃತಮೇರಣ್ಡಮೂಲೇನ ವಾಲಬಿಲ್ವೇನ ವಾ ಜ್ವರಾತ್| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ವಾ ಪಯಃ ಪೀತ್ವಾ ವಿಬದ್ಧಾನಿಲವರ್ಚಸಃ| ಸರಕ್ತಪಿಚ್ಛಾತಿಸೃತೇಃ ಸತೃಟ್ಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾತ್| ಸಿದ್ಧಂ ಶುಣ್ಠೀಬಲಾವ್ಯಾಘ್ರೀಗೋಕಣ್ಟಕಗುಡೈಃ ಪಯಃ| ಶೋಫಮೂತ್ರಶಕೃದ್ವಾತವಿಬನ್ಧಜ್ವರಕಾಸಜಿತ್| ವೃಶ್ಚೀವಬಿಲ್ವವರ್ಷಾಭೂಸಾಧಿತಂ ಜ್ವರಶೋಫನುತ್| ಶಿಂಶಿಪಾಸಾರಸಿದ್ಧಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮಾಶು ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೧||

ಸಶುಣ್ಠ್ಯಾದಿಕಂ ಪಯಃಶೃತಮನು ಚ ಶೀತಂ ಮಧುಯುಕ್ತಞ್ಚ ತೃಡಾದಿನಾಶನಮ್| ಶುಣ್ಠ್ಯಾದೀನಾಂ ಪರಸ್ಪರಸಮಾನಾಂ ನಾತಿವ್ಯಾಪ್ತಿಃ| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಭಿಃ ಪಯಸ್ತದ್ವಚ್ಛೃತಂ ಶೀತಂ ಮಧುಯುಕ್ತಂ ತೃಡಾದಿನಾಶನಮಿತಿ| ಅಥವಾ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಕೇವಲೇನೈವ ಕ್ಷೀರಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣೇನೈವಾಮ್ಭಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಕೇವಲೇನೈವ ಕ್ಷೀರಾತ್ ಚತುರ್ಗುಣೇನೈವಾಮ್ಭಸಾ ಸಿದ್ಧಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಸಿದ್ಧಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲಶೃತಂ ಪಯಃ ಪೀತ್ವಾ ಕಾಸಾದಿಭ್ಯೋ ಮುಚ್ಯತೇ| ಏರಣ್ಡಮೂಲಾದಿನಾ ಶೃತಂ ಪಯಃ ಪೀತ್ವಾ ಜ್ವರಾನ್ ಮುಚ್ಯತ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಾದಾಹ- ವಿಬದ್ಧಾನಿಲವರ್ಚಸಃ ಸರಕ್ತಾತಿಸೃತ್ಯಾದೇಶ್ಚ| ಶುಣ್ಠ್ಯಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಪಯೋ ಜ್ವರಿಣಃ ಶೋಫಾದಿಜಿತ್ ವ್ಯಾಘ್ರೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೋ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಏಕಾ ಪುನರ್ನವಾ ವೃಶ್ಚೀವೋ ದ್ವಿತೀಯಾ ವರ್ಷಭೂಃ| ಸಾರಃ ಸ್ಥಿರಮಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಶಿಂಶಿಪಾಯಾ ಇತಿ ಪಯ ಉಕ್ತಮ್||೨೧||

Adhikarana nirUhabastiviShayo guNAshca (22) · Śloka 22

ನಿರೂಹಸ್ತು ಬಲಂ ವಹ್ನಿಂ ವಿಜ್ವರತ್ವಂ ಮುದಂ ರುಚಿಮ್| ದೋಷೇ ಯುಕ್ತಃ ಕರೋತ್ಯಾಶು ಪಕ್ವೇ ಪಕ್ವಾಶಯಂ ಗತೇ| ಪಿತ್ತಂ ವಾ ಕಫಪಿತ್ತಂ ವಾ ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ಹರೇತ್| ಸ್ರಂಸನಂ ತ್ರೀನಪಿ ಮಲಾನ್ ಬಸ್ತಿಃ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್||೨೨||

ನಿರೂಹ ಉಚ್ಯತೇ| ಪಕ್ವೇ ದೋಷೇ ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಚ ಯುಕ್ತೋ ನಿರೂಹಓ ಬಲಾದಿಕಮಾಶು ಕರೋತಿ| ತಸ್ಯೈವ ವಿರೇಚನಾದ್ಗುಣಾತಿಶಯ ಉಚ್ಯತೇ| ಸ್ರಂಸನಂ ವಿರೇಚನಮ್| ತದ್ಯಪಿ ಪರಂ ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ಪಿತ್ತಮೇವ ಹರೇತ್| ಕಫಪಿತ್ತಮೇವ ವಾ| ಬಸ್ತಿಃ ಪುನಸ್ತ್ರೀನಪಿ ವಾತಾದೀನ್ ಮಲಾನ್ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್ ಹರೇತ್||೨೨||

Adhikarana anuvAsanaviShayaH (23) · Śloka 23

ಪ್ರಕ್ಷೀಣಕಫಪಿತ್ತಸ್ಯ ತ್ರಿಕಪೃಷ್ಟಕಟೀಗ್ರಹೇ| ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರ್ಬದ್ಧಶಕೃತಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತಾನುವಾಸನಮ್||೨೩||

ಪ್ರಕ್ಷೀಣ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾನುವಾಸಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಬಸ್ತೇರ್ಜ್ವರೇ ವಿಷಯ ನಿರ್ದೇಶಃ ಕ್ರಿಯತೇ||೨೩||

Adhikarana bastiyogAH (24) · Śloka 24

ನಿರೂಹಸ್ತತ್ರಾದೌ ಪಟೋಲಾದಿನಿರೂಹಃ ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಚ್ಛದನಕಟುಕಾಚತುರಙ್ಗುಲೈಃ| ಸ್ಥಿರಾಬಲಾಗೋಕ್ಷುರಕಮದನೋಶೀರಬಾಲಕೈಃ| ಪಯಸ್ಯರ್ಧೋದಕೇ ಕ್ವಾಥಂ ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ವಿಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮುಸ್ತಮದನಕೃಷ್ಣಾಮಧುಕವತ್ಸಕೈಃ| ಬಸ್ತಿಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ಪೀಡಯೇಜ್ವರನಾಶನಮ್||೨೪||

ಪಟೋಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ನಿರೂಹಾ ಉಚ್ಯನ್ತೇ| ತತ್ರ ಪಟೋಲಾದ್ಯೌಷಧಾನಿ ಸಮಾನಿ| ತೇಭ್ಯಶ್ಚಾಷ್ಟಗುಣಂ ಕ್ಷೀರಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ತಾವಜ್ಜಲಮ್| ದ್ರವ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಸ್ಯ ಕ್ವಥಿತಶೇಷಸ್ಯ ಗ್ರಹಣೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಬಾಧಕವಚನಂ ಕ್ಷೀರಶೇಷಮಿತಿ| `ಕಲ್ಕಸರ್ಪಿರ್ಮಧೂನಿ ಚ| ಸರ್ವತ್ರ ಚಾಷ್ಟಮಂ ಭಾಗಂ ಕಲ್ಕಮುದ್ಭವತಿ ವಾ ಯಥಾ| ನಾತ್ಯಚ್ಛಸಾನ್ದ್ರತೇ 'ತ್ಯಾದಿಪ್ರಕಾರೇಣ| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಯೋಃ ಛಾದನಂ ಪತ್ರಮ್| ಚತುರಙ್ಗುಲಃ ಆರಗ್ವಧಃ| ಸ್ಥಿರಾ ಸಾಲಪರ್ಣೀ| ಕೃಷ್ಣಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ||೨೪||

Adhikarana parNinyAdirnirUhaH (25) · Śloka 25

ಚತಸ್ರಃ ಪರ್ಣಿನೀರ್ಯಷ್ಟೀಫಲೋಶೀರನೃಪದ್ರುಮಾನ್| ಕ್ವಾಥಯೇತ್ಕಲ್ಕಯೇದ್ಯಷ್ಟೀಶತಾಹ್ವಾಫಲಿನೀಫಲಮ್| ಮುಸ್ತಂ ಚ ಬಸ್ತಿಃ ಸಗುಡಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೫||

ಪರ್ಣಿನ್ಯಾದಿಕ್ವಾಥೇ ಕಲ್ಕಾದಿಬಸ್ತಿವಿಧಿಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್| ಪರ್ಣಿನ್ಯಃ ಸಾಲಪರ್ಣೀ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಮುದ್ಗಪರ್ಣೀ ಮಾಷಪರ್ಣೀ ಚ| ಯಷ್ಟೀ ಮಧುಯಷ್ಟೀ| ಫಲಂ ಮದನಫಲಮ್| ನೃಪದ್ರುಮಃ ಆರಗ್ವಧಃ| ಶತಾಹ್ವಾ ಶತಪುಷ್ಪಾ| ಫಲಿನೀ ಗನ್ಧಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ||೨೫||

Adhikarana trAyamANAdirnirUhaH (26) · Śloka 26

ತ್ರಾಯಮಾಣಾಽಮೃತಾಯಷ್ಟೀಮದನಾಂಶುಮತೀದ್ವಯೈಃ| ಸಬಲಾಚನ್ದನವೃಷೈರ್ಜಾಙಲೈಶ್ಚ ಮೃಗದ್ವಿಜೈಃ| ಕ್ವಾಥೇ ಕೃತೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಫಲಯಷ್ಟೀಕಣಾಘನಮ್| ಸ ಸದ್ಯೋ ಜ್ವರಹಾ ಬಸ್ತಿಃ ಸಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರೋಽಲ್ಪಸೈನ್ಧವಃ||೨೬||

ತ್ರಾಯಮಾಣಾದ್ಯೈರೌಷಧೈಃ ಸಹ ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ಮೃಗಾನಾಂ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಚ ಯಥಾಲಾಭಂ ಕ್ವಾಥಸಂಸ್ಕಾರಕರಾಃ ಸ್ನೇಹ್ಯತ್ವಾಪಾದನೀಶ್ಚ ಮಾತ್ರಾಃ| ಶೇಷಂ ಪೂರ್ವವತ್| ಅಂಶುಮತೀದ್ವಯಂ ಸಾಲಪರ್ಣೀಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯೌ| ಫಲಂ ಮದನಫಲಮ್| ಕಣಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಘನೋ ಮುಸ್ತಃ||೨೬||

Adhikarana AmrAdiko nirUho~anuvAsanashca (27) · Śloka 27

ಆಮ್ರಾದಿನಾಂ ತ್ವಚಂ ಶಙ್ಖಂ ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕೋತ್ಪಲಮ್| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೃಣಾಲಾಞ್ಜನಪದ್ಮಕಮ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ಕಲ್ಕಿನಂ ಬಸ್ತಿಂ ಶೀತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್| ದಾಹಜ್ವರಹರಂ ದದ್ಯಾತ್ಸಿದ್ಧಂ ತೈಶ್ಚಾನುವಾಸನಮ್||೨೭||

ಆಮ್ರಾದಿಕಂ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ಬಸ್ತಿಃ| ಆಮ್ರಾದಿನ್ಯಮ್ಲಾನಿ ಫಲಾನಿ| ಮಧುಕಂ ಮಧುಯಷ್ಟೀ| ಅಞ್ಜನಂ ಸೌವೀರಮ್| ತೈರೇವಾಮ್ರಾದಿಭಿಸ್ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಮನುವಾಸನಂ||೨೭||

Adhikarana jIvantyAdyanuvAsanam (28) · Śloka 28

ಜೀವನ್ತೀಂ ಮದನಂ ಮೇದಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮಧುಕಂ ವಚಾಮ್| ಋದ್ಧಿಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಬಲಾಂ ಬಿಲ್ವಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಶತಾವರೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಜಲಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚೈಕತ್ರ ಸಾಧಿತಮ್| ಜ್ವರೇಽನುವಾಸನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತಥಾ ಸ್ನೇಹಂ ಯಥಾಮಲಮ್||೨೮||

ಜೀವನ್ತ್ಯಾದ್ಯೇ ಕ್ಷೀರಜಲಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಾನಾಂ ಸಮಾನಮ್| ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶಃ ಪಿಷ್ಟಾನಾಮ್| ತಥಾ ಸ್ನೇಹಂ ಯಥಾಮಲಮಿತ್ಯನೇನೈತದುಚ್ಯತೇ| ದೋಷಮಧಿಕಂ ಜ್ವರೇ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕದಾಚಿತ್ಸರ್ಪಿರಧಿಕಮತ್ರ ಕುರ್ಯಾತ್ ಕದಾಚಿತ್ತೈಲಮಿತಿ||೨೮||

Adhikarana parishiShTabastInAM nirdeshaH (29) · Śloka 29

ಚನ್ದನಾಗರುಕಾಶ್ಮರ್ಯಪಟೋಲಮದನೋತ್ಪಲೈಃ| ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟಮದನಗುಡೂಚೀಮಧುಕೈರಪಿ| ಯೇ ಚ ಸಿದ್ಧಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಬಸ್ತಯೋ ಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೨೯||

ಚನ್ದನದಿಭಿರಪಿ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಂ ಜ್ವರೇಽನುವಾಸನಂ ದದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪಟೋಲಾದಿಭಿರಪಿ| ಸಿದ್ಧಿಷು ಬಸ್ತಿಸಿದ್ಧ್ಯಧ್ಯಾಯೇ ಚ ಜ್ವರನಾಶನಾ ಬಸ್ತಯೋ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ| ತಾನ್ಯಪಿ ಜ್ವರೇ ದದ್ಯಾತ್||೨೯||

Adhikarana nasyaviShayaH guNAshca (30) · Śloka 30

ಶಿರೋರುಗ್ಗೌರವಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಮಿನ್ದ್ರಿಯಬೋಧನಮ್| ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ರುಚಿಕರಂ ದದ್ಯಾನ್ನಸ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಶೂನ್ಯಶಿರಸೋ ದಾಹಾರ್ತೇ ಪಿತ್ತನಾಶನಮ್||೩೦||

ತಥಾ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ಅವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಜ್ಞೋ ಭಿಷಗ್ವಿರೇಚನಂ ನಾಮ ನಸ್ಯವಿಧಿಪ್ರದರ್ಶಿತಂ ನಸ್ಯಂ ದದ್ಯಾತ್| ತದ್ಧಿ ಜೀರ್ಣಜ್ವರತಃ ಶಿರೋರೋಗಾದಿಹರಮಿನ್ದ್ರಿಯಪಾಟವಂ ರುಚಿಞ್ಚ ಕರೋತಿ| ಯೋ ಹಿ ಜೀರ್ಣಜ್ವರವಾನ್ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಃ ಕ್ಷೀಣತ್ವಾತ್ ಶೂನ್ಯಶಿರಾಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ನಾಮ ನಸ್ಯಂ ದದ್ಯಾತ್| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಬೃಂಹಣಮ್| ದಾಹೇನಾರ್ತೇ ಪಿತ್ತನಾಶನಂ ಶಮನಂ ನಸ್ಯಮ್||೩೦||

Adhikarana dhUmagaNDUShakavalAH (31) · Śloka 31

ಧೂಮಗಣ್ಡೂಷಕವಲಾನ್ ಯಥಾದೋಷಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸ್ಯವೈರಸ್ಯಶಿರಃ ಕಣ್ಠಾಮಯಾಪಹಾನ್||೩೧||

ತಥಾ ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ಕುಪಿತದೋಷಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಧೂಮಾದೀನಪಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ತೇ ಹಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾದಿಹರಾಃ|| ೩೧||

Adhikarana arucau mukhadhAraNam (32) · Śloka 32

ಅರುಚೌ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಕೇಸರಂ ಸಾಜ್ಯಸೈನ್ಧವಮ್| ಛಾತ್ರೀದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತಾನಾಂ ವಾ ಕಲ್ಕಮಾಸ್ಯೇನ ಧಾರಯೇತ್||೩೨||

ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇಽರುಚೌ ಮಾತುಲುಙ್ಗಕೇಸರಂ ಘೃತಸೈನ್ಧವಯುಕ್ತಮಾಸ್ಯೇನ ಧಾರಯೇತ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾದಿಕಲ್ಕಂ ವಾ||೩೨||

Adhikarana abhya~ggAlepamajjanadhUpAdika~jca (33) · Śloka 33

ಯಥೋಪಶಯಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್ ಶೀತೋಷ್ಣದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾನ್| ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಲೇಪಸೇಕಾದೀನ್ ಜ್ವರೇ ಜೀರ್ಣೇ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತೇ| ಕುರ್ಯಾದಞ್ಜನಧೂಪಾಂಶ್ಚ ತಥೈವಾಗನ್ತುಜೇಽಪಿ ತಾನ್||೩೩||

ಯಶ್ಚ ಜೀರ್ಣೋ ಜ್ವರಸ್ತ್ವಚಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ವರ್ತತೇ ತತ್ರಾಭ್ಯಙ್ಗಾದೀನ್ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾನಾಹ- ಯಥೋಪಶಯಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್| ಯ ಏವ ಸಂಸ್ಪರ್ಶ ಉಪಶೇತೇ ಶೀತೋ ವಾ ಉಷ್ಣೋ ವಾ ತೇನ ಯುಕ್ತಾನ್ ತಥಾ ಕದಾಚಿಚ್ಛೀತದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾತ್ ಕದಾಚಿದುಷ್ಣದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾತ್| ಅಞ್ಜನಧೂಪಾಂಶ್ಚ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತೇ ಕುರ್ಯಾತ್|ಆಗನ್ತುಕೇಽಪಿ ಜ್ವರೇ ತಥೈವ ಯಥೋಪಶಯೇತ್ಯಾದಿನಾ ತಾನಿತ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಾದೀನ್ ಯೋಜಯೇತ್||೩೩||

Adhikarana dAhajvaracikitsA (34) · Śloka 34

ತತ್ರಾದೌ ಸಹಸ್ರಧೌತಘೃತಾದ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಃ ದಾಹೇ ಸಹಸ್ರಧೌತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್| ಸೂತ್ರೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಗಣೈಸ್ತೈಸ್ತೈರ್ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯಕೈಃ| ದೂರ್ವಾದಿಭಿರ್ವಾ ಪಿತ್ತಘ್ನೈಃ ಶೋಧನಾದಿಗಣೋದಿತೈಃ| ಶೀತವೀರ್ಯೈರ್ಹಿಮಸ್ಪರ್ಶೈಃ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ ಪಚೇತ್| ತೈಲಂ ಸಕ್ಷೀರಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಸದ್ಯೋ ದಾಹಜ್ವರಾಪಹಮ್||೩೪||

ದಾಹ ಇತ್ಯಾದಿನಾ ದಾಹಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಾ| ಸಹಸ್ರಧೌತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಯತ್ತಾಪಿತಂ ತಾಪಿತಂ ಶೀತೋದಕೇನ ಶತಶಃ ಸ್ತ್ಯಾನೀಕ್ರಿಯತೇ| ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೋಕ್ತೈರ್ವಾ ತೈಸ್ತೈರ್ಮಧುರಾದಿಗಣೈರಿತ್ಯೇವಮಾದೌ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೀಕೃತೈಸ್ತೈಲಂ ಪಚೇದಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಘೃತಮಧ್ವಿತ್ಯಾದಿ ಮಧುರೋ ಗಣಃ| ದಾಡಿಮಾಮಲಕೇತ್ಯಾದಿಕೋಽಮ್ಲಃ| ಹರೀತಕ್ಯಾದಿ ಕಷಾಯಃ| ಶೋಧನಾದಿಗಣಾಧ್ಯಾಯಃ ತತ್ರೋಕ್ತಾನಿ ದೂರ್ವಾನನ್ತೇತ್ಯಾದೀನಿ ಪಿತ್ತಘ್ನಾನಿ ಯೇಷಾಮೇವ ಕ್ವಾಥಪರಿಭಾಷಯಾ ಕ್ವಾಥಸ್ತೇಷಾಮೇವ ಕಲ್ಕಪರಿಭಾಷಯಾ ಕಲ್ಕಃ| ಕ್ಷೀರಂ ತೈಲಸಮಮ್||೩೪||

Adhikarana candanAditailam (35) · Śloka 35

ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ಕಾಲಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮಧುರಸಾ ನಿಶಾ| ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಪೂರ್ವವತ್ತೈಲಂ ದಾಹಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್||೩೫||

ಚನ್ದನಾದಿಕೇ ಪೂರ್ವವತ್ ತೈಲಮಿತ್ಯನೇನ ನ ಸಕ್ಷೀರಮಿತಿ ಸ್ಮರ್ಯತೇ| ಕಾಲಾ ನೀಲಿನೀ| ಮಧುರಸಾ ಮೂರ್ವಾ||೩೫||

Adhikarana tailadravyairevAlepAdikam (36) · Śloka 36

ಶಿರೋಗಾತ್ರಂ ಚ ತೈರೇವ ನಾತಿಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ತತ್ಕ್ವಾಥೇನ ಪರೀಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ತಥಾರನಾಲಸಲಿಲಕ್ಷೀರಶುಕ್ತಘೃತಾದಿಭಿಃ||೩೬||

ಯಾನ್ಯೇವ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ತೈಲಸಾಧನಾಯೋಕ್ತಾನಿ ತೈರೇವ ನಾತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟೈಃ ದಾಹೇ ಶಿರೋ ಗಾತ್ರಞ್ಚ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ತೇಷಾಮೇವ ಕ್ವಾಥೇನ ಪರೀಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ತಥೈವಾರನಾಲಾದಿಭಿಃ ಪರೀಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ||೩೬||

Adhikarana kapitthAdilepAH (37) · Śloka 37

ಕಪಿತ್ಥಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲವಿದಾರೀಲೋಧ್ರದಾಡಿಮೈಃ| ಬದರೀಪಲ್ಲವೋತ್ಥೇನ ಫಲೇನಾರಿಷ್ಟಕಸ್ಯವಾ| ಕರ್ಪೂರಪದ್ಮಕೋಶೀರಕಾಲೀಯಾಮ್ಬುಕುಚನ್ದನೈಃ| ತುಙ್ಗಪ್ರಿಯಙ್ಗುಶೈವಾಲಕಮಲೋತ್ಪಲಕರ್ದಮೈಃ| ವೇತ್ರಾಗ್ರಲೋಧ್ರಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಾರನಾಲೇನ ಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಲೇಪಾ ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ದಾಹಘ್ನಾ ವರ್ಣಕಾರಿಣಾಃ||೩೭||

ಕಪಿತ್ಥಾದಿಭಿರ್ಯಥಾದೋಷಾದಿ ಯಥಾಲಾಭಞ್ಚ ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ಲೇಪಾ ದಾಹಘ್ನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಸಮಸ್ತೇಷು ಲೇಪಾ ಇತಿ ಬಹುವಚನಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕ್ರಿಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ| ಅಮ್ಲೋಽಮ್ಲವೇತಸಃ| ಬದರೀಪತ್ರಾಣಾಮಮ್ಲಾನಾಂ ಚ ಮುಸಲಕ್ಷುಣ್ಣಾನಾಂ ಫೇನ ಉದ್ಗಚ್ಛತಿ| ಅರಿಷ್ಟಕೋ ನಿಮ್ಬಃ| ಕಾಲೀಯಕಂ ಚನ್ದನಮ್| ಕುಚನ್ದನಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಅಮ್ಬು ವಾಲಕಮ್| ತುಙ್ಗಃ ಪುನ್ನಾಗಃ| ಪದ್ಮಕೇಸರಂ ವಾ| ಆರನಾಲೇನ ಕಲ್ಕಿತಾನಿ ನಾತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾನಿ||೩೭||

Adhikarana dhAtryAdilepAH (38) · Śloka 38

ಧಾತ್ರೀತ್ವಕ್ಪತ್ರನಲದಶಙ್ಖವ್ಯಾಘ್ರನಖೋತ್ಪಲೈಃ| ಚನ್ದನಾಞ್ಜನಮುಸ್ತೈಶ್ಚ ಸವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾಮ್ಲವೇತಸೈಃ| ಸಜೀವಕೈಃ ಸಮಧುಕೈಃ ಸಪಲಾಶೈಃ ಸದಾಡಿಮೈಃ| ಬೀಜಪೂರರಸಕ್ಷೌದ್ರಶುಕ್ತಯುಕ್ತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಿತೈಃ| ಶಿರಸ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ತೃಟ್ಛರ್ದಿದಾಹಮೋಹಶಿರೋರುಜಃ| ನಶ್ಯನ್ತಿ ಗಣ್ಡಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ಜ್ವರಾರ್ದಿತಃ| ಗೌರಾಮಲಕಕಲ್ಕಶ್ಚ ಸಾಮ್ಲಃ ಸಾಜ್ಯಶ್ಚ ತದ್ಗುಣಃ||೩೮||

ಧಾತ್ರ್ಯಾದಿಭಿರ್ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾದಿಭಿಶ್ಚ ಬೀಜಪೂರರಸಾದಿಯುಕ್ತೈಃ| ಶಿರಸ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ಪ್ರಲೇಪಿತೈಸ್ತೃಡಾದಯೋ ನಶ್ಯನ್ತಿ| ನಲದಂ ಮಾಂಸೀ| ವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಸ್ತಿನ್ತಿಣೀ| ಗೌರಾಣಾಮಾಮಲಕಾನಾಂ ಕಲ್ಕೋಽಮ್ಲೇನ ಕಾಞ್ಜಿಕಶುಕ್ತಾದಿನಾ ಯುಕ್ತಃ ಸಘೃತಶ್ಚ ತದ್ಗುಣಸ್ತೃಡಾದಿನಾಶನಃ||೩೮||

Adhikarana vamanAdiprayogaH (39) · Śloka 39

ಮಧೂಕಮಧುಕೋದೀಚ್ಯನೀಲೋತ್ಪಲಮಧೂಲಿಕಾಃ| ಜಯನ್ತಿ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೀಢಾ ದಾಹಜ್ವರಭ್ರಮಾನ್| ಕಾಸಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತವೀಸರ್ಪಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾವಮೀರಪಿ| ವಾಮ್ಯಂ ಚ ವಾಮಯೇದಾಶು ಶಿತೇನ ಮಧುವಾರಿಣಾ| ಯೋ ವರ್ಣಿತಃ ಪಿತ್ತಹರೋ ದೋಷೋಪಕ್ರಮಣೇ ಕ್ರಮಃ| ತಞ್ಚ ಶೀಲಯತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸದಾಹೋ ನಶ್ಯತಿ ಜ್ವರಃ||೩೯||

ಮಧೂಕಾದಯಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಲೀಢಾ ದಾಹಜ್ವರಾದೀನ್ ಜಯನ್ತಿ| ಉದೀಚ್ಯಂ ವಾಲಕಮ್| ಮಧೂಕಂ ಮಧುಪುಷ್ಪಕಮ್| ಮಧುಕಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿ| ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಜ್ವರೇ ಸದಾಹೇಽವಶ್ಯಮಧಿಕಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಮಾಶು ಶೀತೇನ ಮಧುವಾರಿಣಾ ವಾಮಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್||೩೯||

Adhikarana vallakImadhuragItAdikam (40) · Śloka 40

ವಲ್ಲಕೀಮಧುರಂ ಗೀತಂ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ ಹರ್ಮ್ಯಮಸ್ತಕಮ್| ಹರನ್ತಿ ದಾಹಂ ಹಾರಾಶ್ಚ ಹರಿಚನ್ದನಶೀತಲಾಃ| ದಾಹಂ ಮನ್ದಾನಿಲೋದ್ಧೂತಾಃ ಕುಲ್ಯಾಃ ಸಲಿಲಮಾಲಿನಃ| ಚಲತ್ಪ್ರವಾಲಾಙ್ಗುಲಿಭಿಸ್ತರ್ಜಯನ್ತಿ ಮಹಾದ್ರುಮಾಃ| ವಾಚಃ ಶಿಶೂನಾಮವ್ಯಕ್ತಾ ಯೋಷಿತೋ ಮದನಾತುರಾಃ| ದಾಹಂ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯನ್ತ್ಯಾಶು ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಚ ಸೂನೃತಾಃ||೪೦||

ವಲ್ಲಕೀ ವೀಣಾ| ಮಹಾದ್ರುಮಾಶ್ಚಲತ್ಪ್ರವಾಲಾಙ್ಗುಲಿಭಿರ್ದಾಹಂ ತರ್ಜಯನ್ತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಾಃ ಕುಲ್ಯಾಸಲಿಲಮಾಲಿನಃ ತಥಾ ಮನ್ದಾನಿಲೋದ್ಧೂತಾಃ ಯಾನ್ಯೇವ ಚಲತ್ಪ್ರವಾಲಾನಿ ತಾನ್ಯೇವ ತರ್ಜನಾಙ್ಗುಲ್ಯಃ| ಶಿಶೂನಾಮವ್ಯಕ್ತಾ ವಾಚೋ ದಾಹಮಾಶು ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯನ್ತಿ| ಯೋಷಿತಶ್ಚ ಮದನಾತುರಾಃ ಕಾಮಾಲಸಾ ವಾಚಃ| ಸಜ್ಜನಾನಾಞ್ಚ ಸೂನೃತಾ ವಾಚಃ| ಸೂನೃತಾಃ ಪ್ರಿಯಸತ್ಯರೂಪಾಃ||೪೦||

Adhikarana priyastrIsa~ggamaH (41) · Śloka 41

ರುಚಿಭೇದಾನುರೋಧೇನ ನಾನಾಶಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತಃ| ದಾಹಶೀತಜ್ವರಹರಃ ಕಾನ್ತಾಕಾನ್ತಾಙ್ಗಸಙ್ಗಮಃ| ದಾಹಶೀತವ್ಯುಪಶಮೇ ತಾಸ್ತತೋಽಪನಯೇತ್ ಪುನಃ||೪೧||

ತಥಾ ಕಾನ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಯಾನಿ ಕಾನ್ತಾನಿ ಚಾರುಣ್ಯಙ್ಗಾನಿ ತೇಷಾಂ ಸಙ್ಗಮೋ ದಾಹಜ್ವರಶೀತಜ್ವರಹರಶ್ಚ| ಕಥಮೇಕೋ ವಿರುದ್ಧಕಾರೀ ಭವತೀತ್ಯಾಹ- ರುಚೀತ್ಯಾದಿ| ರುಚ್ಯನುರೋಧೇನ ನಾನಾವಿಧಶಕ್ತಿಭಿರಾಲೇಪನಾಲಙ್ಕಾರಾದಿಭಿಃ ಸಮನ್ವಿತಃ| ತಥಾ ಚ ಕೇಚಿತ್ ಸ್ಥೂಲಾಮೇವ ಕಾಮಯನ್ತೇ| ಅನ್ಯೇ ತನ್ವೀಮ್| ತಥಾ ಕುಙ್ಕುಮಾಗರ್ವನುಲೇಪನಾಚ್ಛೀತಹರಾಃ| ತಾಶ್ಚ ದಾಹೇ ಶೀತೇ ವಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಕಾನ್ತಾ ದಾಹಶೀತವ್ಯುಪರಮೇ ಪುನಪನೇಯಾಃ ನ ತು ತಾಭಿಃ ಸಙ್ಗತಂ ಚಿರಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೪೧||

Adhikarana shItajvaracikitsA tatrAdau UShNavIryauShadhaiH siddhatailaprayogaH (42) · Śloka 42

ವೀರ್ಯೋಷ್ಣೈರುಷ್ಣಸಂಸ್ಪರ್ಶೈಸ್ತಗರಾಗರುಕುಙ್ಕುಮೈಃ| ಕುಷ್ಠಸ್ಥೌಣೇಯಶೈಲೇಯಸರಲಾಮರದಾರುಭಿಃ| ನಖರಾಸ್ನಾಪುರವಚಾಚಣ್ಡೈಲಾದ್ವಯಚೋರಕೈಃ| ಪೃಥ್ವೀಕಾಶಿಗ್ರುಸುರಸಹಿಂಸ್ರಾಧ್ಯಾಮಕಸರ್ಷಪೈಃ| ದಶಮೂಲಾಮೃತೈರಣ್ಡದ್ವಯಪತ್ತೂರರೋಹಿಷೈಃ| ತಮಾಲಪತ್ರಪೂತೀಕಸಲ್ಲಕೀಧಾನ್ಯದೀಪಕೈಃ| ಮಿಸಿಮಾಷಕುಲತ್ಥಾಗ್ನಿಪ್ರಕೀರ್ಯಾನಾಕುಲೀದ್ವಯೈಃ| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ತದ್ವಿಧೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಶೀತೇ ತೈಲಂ ಜ್ವರೇ ಪಚೇತ್| ಕ್ವಥಿತೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಯುಕ್ತೈಃ ಸುರಸೌವೀರಕಾದಿಭಿಃ| ತೇನಾಭ್ಯಜ್ಯಾತ್ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ತೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಶ್ಚ ಲೇಪಯೇತ್| ಕವೋಷ್ಣೈಸ್ತೈಃ ಪರಿಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್||೪೨||

ವೀರ್ಯೋಷ್ಣೈರಿತ್ಯಾದಿನಾ ಶೀತಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಾ| ತಗರಾದಿಭಿರನ್ಯೈಶ್ಚ ವೀರ್ಯೇ ಸ್ಪರ್ಶೇ ಚೋಷ್ಣೈಃ ಕ್ವಥಿತೈಸ್ತೈರೇವ ಚ ಕಲ್ಕಿತೈಃ ಸೌವೀರಕಸುರಾದಿಯುಕ್ತೈಃ ಶೀತೇ ಜ್ವರೇ ತೈಲಂ ಪಚೇತ್| ತೇನ ತೈಲೇನಾಭ್ಯಜ್ಯಾತ್| ಪೃಥಕ್ ಸ್ನೇಹಸಮಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಞ್ಚಪ್ರಭೃತಿ ತು ದ್ರವಮ್| ಸುರಾದಿಕಂ ಚಾಮ್ಲಂ ಯಥಾಲಾಭಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ನ ದ್ವ್ಯಾದಿಕಂ ದ್ರವಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಂ ಸ್ನೇಹಸಮಮ್| ತೈರಿತಿ ತಗರಾದಿಭಿಃ| ಸ್ಥೌಣೇಯಮ್| ಚಾರಟೀ ಶುಕಬರ್ಹಾಖ್ಯಂ ಸ್ಥೌಣೇಯಂ ತೈಲಪೀತಕಮ್| ಪುರೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಪೃಥ್ವೀಕಾ ಹಿಙ್ಗುಪತ್ರಿಕಾ| ಹಿಂಸ್ರಾ ಮಾಂಸೀ| ಪತ್ತುರೋ ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷಕೋ ಜಲಶಾಕಃ| ರೋಹಿಷೋ ಭೂತಿಕಮ್| ಸಲ್ಲಕೀ ಸುರಭಿಃ| ಮೋಚಾ ಮಹೇರುಣ್ಯಶ್ಚಮೂತ್ರಿಕಾ| ದೀಪ್ಯಕೋಽಜಮೋದಃ| ಮಿಸಿಃ ಶತಪುಷ್ಪಾ| ಪ್ರಕೀರ್ಯಃ ಪೂತಿಕರಞ್ಜಃ| ನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ||೪೨||

Adhikarana pariShekapradehAH (43) · Śloka 43

ಕೇವಲೈರಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಶುಕ್ತಗೋಮೂತ್ರಮಸ್ತುಭಿಃ| ಕುಙ್ಕುಮಾಗರುಕಸ್ತೂರೀನಖೈಲಾಸುರದಾರುಭಿಃ| ಶೈಲೇಯಚಣ್ಡಾತ್ವಙ್ಮುಸ್ತರಾಸ್ನಾಕಪಿವಚಾಮಯೈಃ| ಪೃಥಕ್ಪ್ರದೇಹಾಃ ಸರ್ವೈರ್ವಾ ಶೀತಘ್ನಾ ದೃಢಕಲ್ಕಿತಾಃ| ಯವಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಪಚೇತ್ ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ| ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪನಂ ಲೇಪಂ ಜ್ವರಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೪೩||

ಶುಕ್ತಾದಿಭಿಃ ಕೇವಲೈರ್ದ್ರವ್ಯಸಹಿತೈರಪಿ ತದ್ವತ್ಪರಿಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಕುಙ್ಕುಮಾದಿಭಿಃ ಪೃಥಕ್ಸರ್ವೈರ್ವಾ ಪ್ರದೇಹಾಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾಃ ಶೀತಜ್ವರಹರಾಃ| ಸುಬೋಧಮ್||೪೩||

Adhikarana pAnAdiShvAragvadhAdivargaprayogaH (44) · Śloka 44

ಆರಗ್ವಧಾದಿವರ್ಗಂ ಚ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಲೇಪನೇ||೪೪||

ಆರಗ್ವಧೇನ್ದ್ರಯವಪಾಟಲೀತ್ಯಾದಿವರ್ಗಂ ಪಾನಾದ್ಯನ್ಯತಮಯಾ ಕಲ್ಪನಯಾ ಯೋಜಯೇತ್| ಅಭ್ಯಞ್ಜನಂ ತೇನ ಪಕ್ವಂ ತೈಲಮ್| ಲೇಪನೇ ಸ ಏವ ಜಲಪಿಷ್ಟಃ||೪೪||

Adhikarana atideshena dhUpaprayoganirdeshaH (45) · Śloka 45

ಧೂಪಾನಗರುಜಾನ್ಯೇ ಚ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೪೫||

ಅಗರುಜೋ ಧೂಪಃ ಶೀತಜ್ವರೇ ಹಿತಃ| ಯೇ ಚ ಧೂಪಾ ವಿಷಮಜ್ವರೇ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಪಲಙ್ಕಷೇತ್ಯಾದಿನಾ ತಾನ್ಯಪಿ ಶೀತೇ ಯೋಜಯೇತ್||೪೫||

Adhikarana vividhAH shItApadodanaprakArAH (46) · Śloka 46

ಅಗ್ನ್ಯಗ್ನಿಕೃತಾನ್ ಸ್ವೇದಾನ್ ಸ್ವೇದಿ ಭೇಷಜಭೋಜನಮ್| ಸಂಸರ್ಗಬಲಯೋಗೇ ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಬರ್ಹಣಮ್| ಗರ್ಭಭೂವೇಶ್ಮಶಯನಂ ಕುಥಕಮ್ಬಲರಲ್ಲಕಾನ್| ನಿರ್ಧೂಮದೀಪ್ತೈರಙ್ಗಾರೈರ್ಹಸನ್ತೀಶ್ಚ ಹಸನ್ತಿಕಾಃ| ಮದ್ಯಂ ಸನ್ತ್ಯೂಷಣಂ ತಕ್ರಂ ಕುಲತ್ಥವ್ರೀಹಿಕೋದ್ರವಾನ್| ಸುಶೀಲಯೇದ್ವೇಪಥುಮಾನ್ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ಪಿತ್ತಲಮ್| ಅಜಾಜ್ಯಾಃ ಸಗುಡಂ ಕಲ್ಕಂ ಸಗುಡಂ ವಾಮೃತಾರಸಮ್| ರಸಂ ವಾರ್ತಾಕಫಲಜಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಮಧುಸಂಯುತಮ್| ಮಧುಕಾಗರುಕೌನ್ತೀನಾಂ ಕಲ್ಕೋ ವ್ಯಾಘ್ರನಖಸ್ಯ ಚ| ಮದ್ಯೇನ ಪೀತಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತೀವ್ರಶೀತಜ್ವರಾಪಹಃ| ದಯಿತಾಃ ಸ್ತನಶಾಲಿನ್ಯಃ ಪೀನಾ ವಿಭ್ರಮಭೂಷಣಾಃ| ಯೌವನಾಸವಮತ್ತಾಶ್ಚ ತಮಾಲಿಙ್ಗೇಯುರಙ್ಗನಾಃ| ವೀತಶೀತಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ತಾಸ್ತತೋಽಪನಯೇತ್ಪುನಃ||೪೬||

ಅನಗ್ನಿಕೃತಾಃ ಸ್ವೇದಾಃ ನಿವಾತಸದನಗುರುಪ್ರಾವರಣಮುಹುರ್ಮದ್ಯಪಾನಕ್ಷುದ್ವ್ಯಾಯಾಮವತನಿಯುದ್ಧಾಧ್ವಭಾರಹರಣಾಮರ್ಷಭಯೈರಿತಿ| ಹಸನ್ತೀವ ದೀಪ್ತವಾತಹಸನ್ತೀ| ಹಸನ್ತಿಕಾ ಅಙ್ಗಾರಶಕಟೀ| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಮರಿಚಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಶುಣ್ಠೀ ಚ| ವೇಪಥುಃ ಶೀತೇನ ಪ್ರಕಮ್ಪಃ| ಮಧುಕಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕಲ್ಕೋ ಮದ್ಯೇನ| ಸುಬೋಧಮ್||೪೬||

Adhikarana AnAhe kriyAnirdeshaH (47) · Śloka 47

ಆನಾಹೇ ಕಾಲವಿತ್ಕುರ್ಯಾತ್ ಕ್ರಿಯಾಮಲಸಕೋದಿತಾಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಯವಾನೀಚಿತ್ರಸಾಧಿತಾಮ್| ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇಚ್ಚೈನಮನಿಲಸ್ಯಾನುಲೋಮನೀಮ್||೪೭||

ಆನಾಹೇ ಮಾತ್ರಾಶಿತೀಯೇಽಲಸಕೋಕ್ತಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಾಲವಿತ್ ಭಿಷಗ್ವ್ಯಾಧೇಸ್ತದ್ಯೋಗ್ಯಂ ಕಾಲಂ ಜ್ಞಾತ್ವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಏವಂ ಚಾನಾಹಿನಂ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇತ್||೪೭||

Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48

ಸೋಪದ್ರವೋಽಪಿ ಚೇದೇವಂ ಜ್ವರಃ ಶೀತೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇಽನಿಲಕಫೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪಿತ್ತಧಾಮ್ನಿ ವಾ| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನಲಂ ಭಜೇತ್| ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಿಷ್ಟೇತ್ ಪ್ರಾವೃತಸ್ತದ್ವದಾತಪೇ| ತತೋ ವಿಮೃದಿತಸ್ನಾತೋ ಯುಕ್ತಾಶೀ ಸ್ಯಾದ್ಗತೇ ಜ್ವರೇ| ಶಮಂ ತೌ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯೈವಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ ಸ್ವಧಾಮ ಚ| ನಿವರ್ತತೇ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೋ ಜ್ವರಃ|೪೮|

ಏವಮನನ್ತರೋಕ್ತಯಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ಶೀತಜ್ವರೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಸೋಪದ್ರವೋ ಯದಿ ವರ್ತತೇ ತತೋಽಸ್ಮಿನ್ನಾತುರಸ್ರಪುಸಮಾಮಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾನಲಂ ಭಜೇತ್| ನ ತ್ವೇವಂ ಸರ್ವತ್ರ ಅಪಿ ತ್ವನಿಲಕಫೇ ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥೇ ಪಿತ್ತಸ್ಥಾನಸ್ಥೇ ವಾ| ಕಿಯನ್ತಂ ಕಾಲಮ್ ಭಜೇದಿತ್ಯಾಹ-ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಥಾ ತದ್ವತ್ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಾವೃತಃ ಸನ್ನಾಸ್ವೇದಸಂಭವಾದಾತಪೇ ತಿಷ್ಠೇತ್| ತತಃ ಸ್ವೇದೇ ಸಮ್ಭೂತೇ ಮೃದಿತಃ ಸ್ನಾತಶ್ಚ ಮಧ್ಯಭೋಜೀ ಭವೇತ್| ಗತೇ ಜ್ವರ ಇತ್ಯನೇನೈತತ್ ಪ್ರದರ್ಶತೇ| ಸಜ್ವರೋ ಭಕ್ಷಿತತ್ರಪುಸಶ್ಚ ತ್ದಹರನ್ನಂ ನ ಭುಞ್ಜೀತೇತಿ| ಏವಂ ಚ ಭವತೀತ್ಯಾದಿ| ಶಮಮಿತ್ಯಾದಿ ವಾತಕಫಾವೇವಂ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯಾ ಶಮಂ ಸ್ವಧಾಮ ಚ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ| ತತಶ್ಚ ತಯೋಃ ಶಮಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಞ್ಚ ಯಾತಯೋಃ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಃ ಶೀತಜ್ವರಃ ಶೀಘ್ರಂ ನಿವರ್ತತೇ||೪೮||

Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48

ಸೋಪದ್ರವೋಽಪಿ ಚೇದೇವಂ ಜ್ವರಃ ಶೀತೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇಽನಿಲಕಫೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪಿತ್ತಧಾಮ್ನಿ ವಾ| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನಲಂ ಭಜೇತ್| ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಿಷ್ಟೇತ್ ಪ್ರಾವೃತಸ್ತದ್ವದಾತಪೇ| ತತೋ ವಿಮೃದಿತಸ್ನಾತೋ ಯುಕ್ತಾಶೀ ಸ್ಯಾದ್ಗತೇ ಜ್ವರೇ| ಶಮಂ ತೌ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯೈವಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ ಸ್ವಧಾಮ ಚ| ನಿವರ್ತತೇ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೋ ಜ್ವರಃ||೪೮||

ಏವಮನನ್ತರೋಕ್ತಯಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ಶೀತಜ್ವರೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಸೋಪದ್ರವೋ ಯದಿ ವರ್ತತೇ ತತೋಽಸ್ಮಿನ್ನಾತುರಸ್ರಪುಸಮಾಮಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾನಲಂ ಭಜೇತ್| ನ ತ್ವೇವಂ ಸರ್ವತ್ರ ಅಪಿ ತ್ವನಿಲಕಫೇ ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನಸ್ಥೇ ಪಿತ್ತಸ್ಥಾನಸ್ಥೇ ವಾ| ಕಿಯನ್ತಂ ಕಾಲಮ್ ಭಜೇದಿತ್ಯಾಹ-ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಥಾ ತದ್ವತ್ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಾವೃತಃ ಸನ್ನಾಸ್ವೇದಸಂಭವಾದಾತಪೇ ತಿಷ್ಠೇತ್| ತತಃ ಸ್ವೇದೇ ಸಮ್ಭೂತೇ ಮೃದಿತಃ ಸ್ನಾತಶ್ಚ ಮಧ್ಯಭೋಜೀ ಭವೇತ್| ಗತೇ ಜ್ವರ ಇತ್ಯನೇನೈತತ್ ಪ್ರದರ್ಶತೇ| ಸಜ್ವರೋ ಭಕ್ಷಿತತ್ರಪುಸಶ್ಚ ತ್ದಹರನ್ನಂ ನ ಭುಞ್ಜೀತೇತಿ| ಏವಂ ಚ ಭವತೀತ್ಯಾದಿ| ಶಮಮಿತ್ಯಾದಿ ವಾತಕಫಾವೇವಂ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯಾ ಶಮಂ ಸ್ವಧಾಮ ಚ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ| ತತಶ್ಚ ತಯೋಃ ಶಮಂ ಸ್ವಸ್ಥಾನಞ್ಚ ಯಾತಯೋಃ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವಃ ಶೀತಜ್ವರಃ ಶೀಘ್ರಂ ನಿವರ್ತತೇ||೪೮||

Adhikarana svarjikAditailam (49) · Śloka 49

ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕುಷ್ಟಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲಾಕ್ಷಾಮೂರ್ವಾನಿಶೌಷಧೈಃ| ಸತಕ್ರಂ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ದಾಹಶೀತಜಿತ್||೪೯||

ಸ್ವರ್ಜಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈಸ್ತಕ್ರೇಣೈವ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ದಾಹಜ್ವರೇ ದಾಹಜಿತ್| ಶೀತಜ್ವರೇ ಶೀತಜಿತ್| ಸುಬೋಧಮ್||೪೯||

Adhikarana doShAnusAramupakramanirdeshaH (50) · Śloka 50

ವಮನೈಶ್ಚ ವಿರೇಕೈಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಜ್ವರಾನುಪಾಚರೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲೋದ್ಭವಾನ್||೫೦||

ವಮನೈಃ ಕಫೋದ್ಭವೇ ಬಸ್ತಿಭಿರ್ವಾತೋದ್ಭವ ಇತಿ ಕ್ರಮಃ| ಪರತಶ್ಚ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸ್ವಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾಸು ವಿಜ್ಞೇಯಃ||೫೦||

Adhikarana saMsargasannipAtayorupakramanirdhAraNam (51) · Śloka 51

ಸಂಸೃಷ್ಟೈಃ ಸನ್ನಿಪತಿತೈರೇಕಾನೇಕೋಲ್ಬಣೈಃ ಸಮೈಃ| ಜ್ವರಾನ್ ದೋಷಕ್ರಮಾಪೇಕ್ಷಾ ಯಥೋಕ್ತೈರೌಷಧೈರ್ಜಯೇತ್||೫೧||

ಸಂಸೃಷ್ಟೈರ್ದ್ವಿಸಙ್ಖ್ಯೈರ್ಮಿಶ್ರೀಭೂತೈಸ್ತಥಾ ಸನ್ನಿಪತಿತೈಸ್ತುಲ್ಯೈರ್ಮಿಶ್ರೀಭೂತೈರುಭಯೋರಪ್ಯೇಕೋಲ್ಬಣೈರ್ವಾ ಯೋ ಜ್ವರಸ್ತಾನ್ ಜ್ವರಾನ್ ಯಥೋಕ್ತೈರೇವ ಯಥಾದೋಷಮೌಷಧೈರ್ಜಯೇತ್||೫೧||

Adhikarana sannipAtajvare cikitsAsUtrAntaram (52) · Śloka 52

ವರ್ಧನೇನೈಕದೋಷಸ್ಯ ಕ್ಷಪಣೇನೋಚ್ಛ್ರಿತಸ್ಯ ವಾ| ಕಫಸ್ಥಾನಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಂ ಜಯೇತ್||೫೨||

ವಿಷಮದೋಷಂ ಸಮದೋಷಞ್ಚ ಸನ್ನಿಪಾತಮಧಿಕೃತ್ಯಾಹ- ವರ್ಧನೇನೇತ್ಯಾದಿ| ವಿಷಮದೋಷಮೇಕಸ್ಯ ದೋಷಸ್ಯ ವರ್ಧನೇನ ಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ಏಕಸ್ಯೋಚ್ಛ್ರಿತಸ್ಯ ಕ್ಷಪಣೇನ ಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ಯತ್ರ ದ್ವಾವುಚ್ಛ್ರಿತೌ ತತ್ರೈಕೋ ಹೀನಃ| ಯತ್ರ ದೌ ಹೀನೌ ತತ್ರೈಕ ಉಚ್ಛ್ರಿತ ಇತಿ| ಸಮದೋಷಂ ತು ಕಫಸ್ಥಾನಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ಜಯೇತ್| ಪ್ರಥಮಮೇವ ಕಫವಿಪರೀತಮೌಷಧಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ತತಃ ಪಿತ್ತವಿಪರೀತಂ ತತೋ ವಾತವಿಪರೀತಮಿತಿ||೫೨||

Adhikarana sannipAtopadravasya nidrAkhyasya dAruNatvaM tasya nivAraNa~jca (53) · Śloka 53

ನಿದ್ರಾನಿವಾರಣೋಪಾಯಃ ಸಂನ್ಯಾಸಾಭಿಹಿತೋ ಹಿತಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ದಾರುಣೋಽಯಮುಪದ್ರವಃ||೫೩||

ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಜ್ವರೇ ನಿದ್ರಾಯಾ ನಿವಾರಣೋಪಾಯಃ ಸಂನ್ಯಾಸೇ ಯೋಽಭಿಹಿತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಾದಿಕಃ ಸಹಿತಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ತು ಸ ವಿಶೇಷೇಣ ಹಿತಃ| ಯೋಽಯಂ ನಿದ್ರಾಖ್ಯ ಉಪದ್ರವೋ ದಾರುಣಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇ||೫೩|

Adhikarana karNamUlashophacikitsA (54) · Śloka 54

ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸುದಾರುಣಃ| ಶೋಫಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ತೇನ ಕಶ್ಚಿದೇವ ವಿಮುಚ್ಯತೇ| ರಕ್ತಾವಸೇಚನೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನೈಶ್ಚ ತಞ್ಜಯೇತ್| ಪ್ರದೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ನಾವನೈಃ ಕವಲಗ್ರಹೈಃ||೫೪||

ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರೇಣ ಕ್ಷಪಿತೇ ಶರೀರೇ ಪುರುಷಸ್ಯ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸುದಾರುಣಃ ಶೋಫಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿವಿಶೇಷವಶಾಜ್ಜಾಯತೇ| ತೇನ ಶೋಫೇನ ಕಶ್ಚಿದೇವ ವಿಮುಚ್ಯತೇ, ಪ್ರಾಯೋ ಮಾರಯತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಶೋಫಂ ಕವಲಗ್ರಹಾನ್ತೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ಜಯೇತ್||೫೪||

Adhikarana shAkhAnusArijvare raktamokShaNam (55) · Śloka 55

ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರ್ಜ್ವರೋ ಯಸ್ಯ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಶಾಖಾನುಸಾರೀ ತಸ್ಯಾಶು ಮುಞ್ಚೇದ್ವಾಹ್ವೋಃ ಕ್ರಮಾತ್ಸಿರಾಮ್||೫೫||

ಯಸ್ಯ ಪುಂಸಃ ಶಾಖಾನುಸಾರೀ ಧಾತ್ವಾಶ್ರಿತೋ ಜ್ವರೋ ರಕ್ತಾವಸೇಚನಾಚ್ಛೇಷೇಣ ಶೀತೋಷ್ಣಾದಿಕೋಪಕ್ರಮೇಣ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ ತಸ್ಯ ವಾಹ್ವೋಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಸಿರಾಂ ಮುಞ್ಚೇತ್| ನ ತು ದ್ವಯೋರ್ಯುಗಪತ್||೫೫||

Adhikarana satatakAdiShvapi pUrvoktavidheranuShTheyatA tatra kramashca (56) · Śloka 56

ಅಯಮೇವ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯೋ ವಿಷಮೇಽಪಿ ಯಥಾಯಥಮ್| ಜ್ವರೇ ವಿಭಜ್ಯ ವಾತಾದೀನ್ಯಶ್ಚಾನನ್ತರಮುಚ್ಯತೇ||೫೬||

ತಥಾ ಯ ಏವ ವಿಧಿಃ ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಃ ಸ ಏವ ವಿಷಮೇ ಸತತಕಾದಿಕೇ ವಾತಾದಿದೋಷವಿಶೇಷೇ ಕೋಪವಶೇನ ಯಥಾತ್ಮೀಯಃ ಕಾರ್ಯಃ| ಯಶ್ಚ ವಿಧಿರನನ್ತರಮುಚ್ಯತೇ ಸೋಽಪಿ ಕಾರ್ಯಃ||೫೬||

Adhikarana kvAthAH (2) · Śloka 2

ಪಟೋಲಕಟುಕಾಮುಸ್ತಾಪ್ರಾಣದಾಮಧುಕೈಃ ಕೃತಾಃ| ತ್ರಿಚತುಷ್ಪಞ್ಚಶಃ ಕ್ವಾಥಾ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೨||

Adhikarana triphalAdiprayogaH (57) · Śloka 57

ಯೋಜಯೇತ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪತ್ಥ್ಯಾಂ ಗುಡೂಚೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪೃಥಕ್| ತೈಸ್ತೈರ್ವಿಧಾನೈಃ ಸಗುಡಂ ಭಲ್ಲಾತಕಮಥಾಪಿ ವಾ||೫೭||

ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ತ್ರಿಫಲಾದೀರ್ನಾನಾವಿಧೈರ್ವಿಧಾನೈಃ ಪೃಥಗ್ಯೋಜಯೇತ್| ಕದಾಚಿದ್ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ವಿಷಮಜ್ವರೇ ತ್ರಿಫಲಾಃ| ಕದಾಚಿದ್ಧರೀತಕೀ| ಕದಾಚಿದ್ಗುಡೂಚೀತಿ ಪೃಥಕ್ಶ್ಬ್ದಾರ್ಥಃ|ಸುಬೋಧಮ್||೫೭||

Adhikarana jvarAgamanadivasopakramaH (58) · Śloka 58

ಲಙ್ಘನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಾಪಿ ಜ್ವರಾಗಮನವಾಸರೇ| ಪ್ರಾತಃ ಸತೈಲಂ ಲಶುನಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ವಾ ತಥಾ ಘೃತಮ್| ಜೀರ್ಣಂ ತದ್ವದ್ದಧಿಪಯಸ್ತಕ್ರಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಷಟ್ಫಲಮ್| ಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ತಿಕ್ತಾಖ್ಯಂ ವೃಷಸಾಧಿತಮ್||೫೮||

ವಿಷಮೇ ಸತತಕಾದಿಚತುಷ್ಟಯೇ ಯಸ್ಮಿನ್ ದಿನೇ ಜ್ವರೇ ಆಗಚ್ಛತಿ ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲಙ್ಘನಂ ವೋಪಕ್ರಮಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಾ ಕುರ್ವೀತ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ| ಸುಬೋಧಮ್| ಘೃತಂ ಜೀರ್ಣಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ತಥೇತಿ ಸತೈಲಮ್| ತದ್ವಿದಿತಿ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ದಧ್ಯಾದಿಕಮ್| ಷಟ್ಪಲಾದಿಕಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ| ಷಟ್ಪಲಂ ಪಞ್ಚಕೋಲಯವಕ್ಷಾರೈಃ ರಾಜಯಕ್ಷ್ಮಣ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕಲ್ಯಾಣಮುನ್ಮಾದೇ| ಪಞ್ಚಗವ್ಯಮಪಸ್ಮಾರೇ| ತಿಕ್ತಕಂ ಕುಷ್ಠೇ| ವೃಷಘೃತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ||೫೮||

Adhikarana pa~jcamAhiShAdighRutAni (59) · Śloka 59

ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ಮಹತೋ ವಿಧಿನಾ ಪಞ್ಚಮಾಹಿಷಮ್| ಪಞ್ಚಾಜಂ ಚತುರೋಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೄತಂ ....||೫೯||

ತಥಾ ಮಹತಃ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ವಿಧಾನೇನಾಪಸ್ಮಾರೋಕ್ತೇನ ದ್ವಿಪಞ್ಚಮೂಲಾದಿಕ್ವಾಥೇನ ಭಾರ್ಙ್ಗ್ಯಾದಿಕಲ್ಕೇನ ಚ ಪಞ್ಚಮಾಹಿಷಮಪಿ ಸಿದ್ಧಃ| ಪಞ್ಚಮಾಹಿಷಾಣಿ ವಿಡ್ರಸಮೂತ್ರಾದೀನಿ| ತದ್ವದೇವ ಪಞ್ಚಾಜಮ್| ತಥಾ ಚತುರೋಷ್ಟ್ರಂ ವಿಡ್ರಸಹೀನಮ್| ಸಿದ್ಧಂ ಪಕ್ವಮ್| ಸಿದ್ಧಂ ನಾಮ ಫಲಸಾಧನಾಯ||೫೯||

Adhikarana kaTurohiNyAdighRutam (60) · Śloka 60

........................................ತಥಾ| ಕಟುರೋಹಿಣಿಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾವೃಷಗ್ರನ್ಥಿಕಚಿತ್ರಕೈಃ| ಪಾಠಾಸ್ವಗುಪ್ತಾದ್ವಿನಿಶೈಃ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ಪಞ್ಚಸು| ಪ್ರಸ್ಥೇಷು ಸಂಯುತೈಃ ಸೇವ್ಯಂ ವಿಷಮಜ್ವರಜಿತ್ ಪರಮ್| ವಾಕ್ಸ್ವರಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಗ್ನಿಬಲಾರೋಗ್ಯವೃಷತ್ವಕೃತ್||೬೦||

ತಥಾ ಕಟುರೋಹಿಕಾದಿಭಿಃ ಸುಸಂಕ್ತೈಃ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಪ್ರಸ್ಥೇಷು ಸಿದ್ಧಂ ಘೄತಂ ಸಿದ್ಧಮ್| ಗೋಮಯಸ್ವರಸಕ್ಷೀರದಧಿಮೂತ್ರಘೃತಾನಿ ಚ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಾನಿ| ಕಲ್ಕಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥೇನಾಂಶಃ| ಗ್ರನ್ಥಿಕಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಮ್||೬೦||

Adhikarana kolAdighRUtam (61) · Śloka 61

ಕೋಲಾಗ್ನಿಮನ್ಥತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇ ದಧ್ನಾ ಘೄತಂ ಪಚೇತ್| ತಿಲ್ವಕಾವಾಪಮೇತಚ್ಚ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಮ್||೬೧||

ಕೋಲಾದಿಕ್ವಾಥೇ ದಧ್ನಾ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಚತುರ್ಥಾಂಶೇನ ಘೄತಂ ಪಚೇತ್||೬೧||

Adhikarana khajAhataM kShIraghRUtAdikam (62) · Śloka 62

ಶೃತಕ್ಷೀರಘೄತಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಕೃಷ್ಣಾಃ ಖಜಾಹತಾಃ| ವಿಷಮಜ್ವರಹೃದ್ರೋಗಕ್ಷತಕಾಸಕ್ಷಯಾಪಹಾಃ||೬೨||

ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಘೄತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸಮಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಶರ್ಕರಾಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ಗಾಢ್ತ್ವಪರಿಹಾರೇಣ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ್ಯ ತೇ ಖಜಾಹತಾಃ ಸನ್ತೋ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೬೨||

Adhikarana surAdikaM pItvA vAmayet (63) · Śloka 63

ಸುರೋ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಯನ್ಮದ್ಯಂ ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಜಮ್| ಮಾಂಸಂ ಮೇಧ್ಯೋಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಚ ಸಹಾನ್ನೇನ ಪ್ರಕಾಮತಃ| ಸೇವಿತ್ವಾ ತದಹಃ ಸ್ವಪ್ಯಾದಥವಾ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಸರ್ಪಿಷೋ ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ವಾ ಛರ್ದಯೇತ್ ಪುನಃ||೬೩||

ತಥಾ ಸುರಾದಿಕಂ ಸೇವಿತ್ವಾ ತದಹಃ ಸ್ವಪ್ಯಾದಥವಾ ತತ್ಸೇವಿತ್ವಾ ವಮೇತ್| ಘೃತಸ್ಯ ವಾ ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಮಹೋರಾತ್ರಜರಣಲಕ್ಷಣಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಛರ್ದಯೇತ್||೬೩||

Adhikarana nIlinyAdipAnam (64) · Śloka 64

ನೀಲಿನೀಮಜಗನ್ಧಾಞ್ಚ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್| ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರಸ್ಯಾಗಮನೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದಿತಃ||೬೪||

ಜ್ವರಾಗಮನದಿವಸೇ ತು ವಿಷಮಜ್ವರೇಷು ನೀಲಿನ್ಯಾದೀನ್ ಜಲೇನ ಪಿಬೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತ ಆಹ- ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಃ||೬೪||

Adhikarana yApanAH bastayaH (65) · Śloka 65

ಆಸ್ಥಾಪನಂ ವಾ ತದಹರ್ದದ್ಯಾತ್ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಯಾಪನಮ್| ಪಯಸಾ ಪೃಷದಂಶಸ್ಯ ಶಕೃದ್ವಾ ತದಹಃ ಪಿಬೇತ್| ಮಸ್ತುನಾ ವಾ ವೃಷಶಕೃತ್ ಸುರಯಾ ವಾಥ ಸೈನ್ಧವಮ್||೬೫||

ಅಥವಾ ತದಹರ್ಜ್ವರಾಗಮನದಿವಸೇ ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಸತೋ ಯಾಪನಾಖ್ಯಮಾಸ್ಥಾಪನಂ ದದ್ಯಾತ್| ಯಾಪನಃ ಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಪೃಷದಂಶೋ ಮಾರ್ಜಾರಃ| ವೃಷಃ ವೃಷಪುಙ್ಗವಃ| ತಸ್ಯ ವಿಣ್ಮಸ್ತ್ವಂಶೇನ ಚ ಸಂಯುಕ್ತಮ್| ಸೈನ್ಧವಂ ಸುರಯೈವ||೬೫||

Adhikarana a~jjanaM nasya~jca (66) · Śloka 66

ಮನೋಹ್ವಾಸೈನ್ಧವಂ ಕೃಷ್ಣಾತೈಲೇನ ನಯನಾಞ್ಜನಮ್| ಯೋಜ್ಯಾ ಹಿಙ್ಗುಸಮಾ ವ್ಯಾಘ್ರೀವಸ ನಸ್ಯೇ ಸಸೈನ್ಧವಾ| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಸಿಂಹಸ್ಯ ವಸಾ ತದ್ವತ್ ಸಸೈನ್ಧವಾ||೬೬||

ವ್ಯಾಘ್ರೀವಸಾ ಹಿಙ್ಗುಸಮಾ ಸೈನ್ಧವೇನ ಚ ಸ್ತೋಕೇನ ಯುಕ್ತಾ ನಸ್ಯಮ್| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಕೇವಲಮ್||೬೬||

Adhikarana aparAjito dhUpaH (67) · Śloka 67

ಪಲಙ್ಕಷಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಹರೀತಕೀ| ಸರ್ಷಪಾಃ ಸಯವಾಃ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಪೋ ವಿಡ್ವಾ ಬಿಡಾಲಜಾಃ| ಪೂರಧ್ಯಾಮವಚಾಸರ್ಜನಿಮ್ಬಾರ್ಕಾಗರುದಾರುಭಿಃ| ಧೂಪೋ ಜ್ವರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕಾರ್ಯೋಽಯಮಪರಾಜಿತಃ||೬೭||

ಪಲಙ್ಕಷಾದಿಕಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಧೂಪಃ| ಬಿಡಾಲವಿಟ್ ಕೇವಲಾ| ಪೂರಾದಿಭಿರಪರಾಜಿತಾಖ್ಯೋ ಧೂಪಃ ಸರ್ವಜ್ವರೇಷು ಕಾರ್ಯಃ| ಪೂರೋ ಗುಗ್ಗುಲುಃ||೬೭||

Adhikarana dhUpodvartanAlepAH (68) · Śloka 68

ಸಹದೇವಾವಚಾಭದ್ರಾನಾಕುಲೀಭಿಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಧೂಪನೋದ್ವರ್ತನಾಲೇಪಾನ್ ಸರ್ವಜ್ವರನಿಬರ್ಹಣಾನ್||೬೮||

ಸಹದೇವಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವಜ್ವರಹರಾನ್ ಧೂಪಾದೀನ್ ಯೋಜಯೇತ್| ಭದ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಸಾರಿವಾ| ನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ||೬೮||

Adhikarana atideshena cittavaikRutacikitsA (69) · Śloka 69

ಧೂಮನಸ್ಯಾಞ್ಜನೋತ್ತ್ರಾಸಾ ಯೇ ಚೋಕ್ತಾಶ್ಚಿತ್ತವೈಕೃತೇ| ದೈವಾಶ್ರಯಂ ಚ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಜ್ವರಾನ್ ಸರ್ವಾನಪೋಹತಿ| ವಿಶೇಷಾದ್ವಿಷಮಾನ್ ಪ್ರಾಯಸ್ತೇ ಹ್ಯಗನ್ತ್ವನುಬನ್ಧಜಾಃ||೬೯||

ಚಿತ್ತವೈಕೃತೇ ಚ ಭೂತೋನ್ಮಾದಪಸ್ಮಾರೇಷು ಧೂಪಾದಯ ಉಕ್ತಾಸ್ತೇಽಪಿ ಜ್ವರೇಷು ಯೋಜ್ಯಾಃ| ದೈವಾಶ್ರಯಂ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿ| ವಿಷಮಾನ್ ಜ್ವರಾನ್ನ ತಥಾನ್ಯದೌಷಧಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ ಯಥಾ ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಮ್| ಯತಸ್ತೇ ವಿಷಮಾಃ ಪ್ರಾಯೇಣಾಗನ್ತೋರಭಿಚಾರಗ್ರಹಾವೇಶಾದೇರನುಬನ್ಧೇನ ಜಾಯನ್ತೇ| ತತ್ರ ಚ ಬಲವತ್ ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಂ ಕರ್ಮ||೬೯||

Adhikarana sirAvyadhanam (70) · Śloka 70

ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇದಶಾನ್ತೌ ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೭೦||

ವಿಷಮಜ್ವರೇ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವಥಾ ಅಶಾನ್ತೌ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್| `ತೃತೀಯಕೇಂಽಸಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಕನ್ಧಸ್ಯಾಧಶ್ಚತುರ್ಥಕೇ| ಬಾಹ್ವೋಶ್ಚೇ'ತ್ಯಾದಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದಾರ್ಥಃ||೭೦||

Adhikarana dhAtugatajvaracikitsA (71) · Śloka 71

ರಸಸಂಸ್ಥೇ ತು ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಮನಲಙ್ಘನೇ| ಸೇಕಸಂಶಮನಾಲೇಪರಕ್ತಮೋಕ್ಷಾನಸೃಕ್ಸ್ಥಿತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ವಿರೇಕಾನ್ಮಾಂಸಸ್ಥೇ ಮೇದೋಘ್ನಂ ಮೇದಸಿ ಸ್ಥಿತೇ| ಅಸ್ಥಿಸ್ಥೇ ವಾತಶಮನಮಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಮರ್ದನಮ್| ಜ್ವರೇ ವಾತಾರ್ತಿಶಮನಂ ವಿಶೇಷಾದ್ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ||೭೧||

ರಸಸಂಸ್ಥೇ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯೇನ ವಮನಮ್| ಅನ್ಯದ್ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಲಙ್ಘನಮ್| ರಕ್ತಸ್ಥೇ ಜ್ವರಹರಾನ್ ಸೇಕಾದೀನ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಮೇದೋಘ್ನಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್| ಅಸ್ಥಿಸ್ಥೇ ಜ್ವರೇ ವಾತಶಮನಮಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಜ್ವರೇ ಚಾನ್ಯತ್ರ ತಥಾ ವಾತಾರ್ತಿಶಮನಂ ಯಥಾ ಬಸ್ತಿರತಸ್ತಮಪಿ ಕುರ್ಯಾತ್| ಮಜ್ಜಶುಕ್ರಸ್ಥಯೋಃ ಕಷ್ಟತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ನೋಕ್ತಮ್| ಸಾಮಾನ್ಯೇನತು ಮಜ್ಜ್ಞಶ್ಚತುರ್ಥಕೋಕ್ತ್ಯೈವೋಕ್ತಮ್||೭೧||

Adhikarana kevalAnilAdike jvare cikitsA (72) · Śloka 72

ಕೇವಲಾನಿಲವೀಸರ್ಪವಿಸ್ಫೋಟಾಭಿಹತಜ್ವರೇ| ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಹಿಮಾಲೇಪಸೇಕಮಾಂಸರಸಾಶನಮ್| ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತಞ್ಚ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಾದಿಸಾಧನಮ್| ಗ್ರಹೋತ್ಥೇ ಭೂತವಿದ್ಯೋಕ್ತಂ ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿಸಾಧನಮ್| ಓಷಧೀಗನ್ಧಜೇ ಪಿತ್ತಶಮನಂ ವಿಷಜಿದ್ವಿಷೇ||೭೨||

ಕೇವಲಾನಿಲಾದಿಕೇ ಜ್ವರೇ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಾದಿಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯಥಾಸ್ವಂ ಚಾಧ್ಯಾಯೇಷೂಕ್ತಂ ವಿಸರ್ಪಾದಿಷು ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಾದಿ| ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ತದಪಿ ಜ್ವರೇ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸುಬೋಧಮ್||೭೨||

Adhikarana krodhAdijeShu jvareShu cikitsA (73) · Śloka 73

ಇಷ್ಟೈರರ್ಥೈರ್ಮನೋಜ್ಞೈಶ್ಚ ಯಥಾದೋಷಶಮೇನ ಚ| ಹಿತಾಹಿತವಿವೇಕೈಶ್ಚ ಜ್ವರಂ ಕ್ರೋಧಾದಿಜಂ ಜಯೇತ್| ಕ್ರೋಧಜೋ ಯಾತಿ ಕಾಮೇನ ಶಾನ್ತಿಂ ಕ್ರೋಧೇನ ಕಾಮಜಃ| ಭಯಶೋಕೋದ್ಭವೌ ತಾಭ್ಯಾಂ ಭೀಶೋಕಾಭ್ಯಾಂ ತಥೇತರೌ| ಶಾಪಾಥರ್ವಣಮನ್ತ್ರೋತ್ಥೇ ವಿಧಿರ್ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ||೭೩||

ಕ್ರೋಧಕಾಮಭಯಶೋಕಜಾತ್ ಜ್ವರಾನಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಿಯೈರ್ಮನೋಜ್ಞೈ ರಮಣೀಯೈರ್ಜಯೇತ್| ಪಿತ್ತಶಮನೇನ ಕ್ರೋಧಜಮ್| ಭೀಶೋಕಕಾಮಜಾನ್ ವಾತಶಮನೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಇದಂ ಹಿತಂ ತದತ್ವಾನುಬನ್ಧಯೋರಿದಮಹಿತಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತದಾಚರಣಪರಿಹಾರಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ಜಯೇತ್| ಕ್ರೋಧಜಸ್ತು ಜ್ವರಃ ಕ್ರೋಧವಿಷಯೇ ಕಾಮೋತ್ಪಾದೇನ ಶಮಂ ಯಾತಿ| ಕಾಮಜಶ್ಚ ಕಾಮವಿಷಯೇ ಕ್ರೋಧೋತ್ಪಾದೇನ| ಭಯೋದ್ಭವೋ ಜ್ವರಃ ಶೋಕೋದ್ಭವಶ್ಚ ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾಭ್ಯಾಂ ಶಮಂ ಯಾತಃ ಭಯವಿಷಯೇ ಕ್ರೋಧವಿಷಯೇ ಚ ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ಕದಚಿತ್ ಕ್ರೋಧಃ ಕದಚಿತ್ ಕಾಮಃ| ತಥೇತರೌ ಕಾಮಕ್ರೋಧೋದ್ಭವೌ ಭೀಶೋಕಾಭ್ಯಾಂ ಶಮಂ ಯಾತಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯೋ ವಿಧಿಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿಃ||೭೩||

Adhikarana krodhAdijeShu doShAnusAramapi cikitsA (74) · Śloka 74

ತೇ ಜ್ವರಾಃ ಕೇವಲಾಃ ಪೂರ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯನ್ತೇಽನನ್ತರಂ ಮಲೈಃ| ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ತೇಷ್ವಾಹಾರಾದಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ನ ಹಿ ಜ್ವರೋಽನುಬಧ್ನಾತಿ ಮಾರುತಾದ್ಯೈರ್ವಿನಾ ಕೃತಃ||೭೪||

ಏತೇಷು ಚಾಗನ್ತುಜ್ವರೇಷು ಆಹಾರಾದಿಕಂ ದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯತಃ ತೇ ಆಗನ್ತವೋ ಜ್ವರಾ ಆಗನ್ತುಸಮವಧಾನವೇಲಾಯಾಂ ಕೇವಲಾಃ ಸನ್ತಾಪಮಾತ್ರರೂಪಾ ಏವ ಭವನ್ತಿ| ತಥಾಪ್ಯನನ್ತರಂ ಮಲೈರ್ವಾತಾದಿಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ಯನ್ತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ ಜ್ವರೋ ಮಾರುತಾದ್ಯೈರ್ವಿನಾಕೃತೋಽನುಬನ್ಧಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ| ಅನುಬನ್ಧಶ್ಚೇತ್ ಸ್ಥಿತಾ ಏವ ಮಾರುತಾದಯ ಇತಿ||೭೪||

Adhikarana kathAshravaNAdikam (75) · Śloka 75

ಕಥಾಸ್ತ್ರಿವರ್ಗಸಂಯುಕ್ತಾ ರುಙ್ನಿದ್ರಾದಿವಿನೋದಿನೀಃ| ಶಸ್ತಾ ವಿಚಿತ್ರಾಃ ಶೃಣುಯಾನ್ನ ಪ್ರೇತವ್ಯಾಧಿತಾಶ್ರಯಾಃ| ಜ್ವರಕಾಲಸ್ಮೃತಿಂ ಚಾಸ್ಯ ಹಾರಿಭಿರ್ವಿಷಯೈರ್ಹರೇತ್||೭೫||

ಸ ಚ ಜ್ವರೀ ಜ್ವರಹೇತುಕರುಙ್ನಿದ್ರಾರತ್ಯಾಥಾದಿವಿನೋದನಾಯ ವಿಚಿತ್ರಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಶ್ಚ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಕಥಾಃ ಶೃಣುಯಾತ್ ನ ತಥಾ ಪ್ರೇತಾಶ್ರಿತಾಶ್ಚ| ಅಸ್ಯಾತುರಸ್ಯ ಜ್ವರಾಗಮನಕಾಲಸ್ಮೃತಿಂ ಮನೋಹರೈಃ ಶಬ್ದಾದಿಭಿರ್ಹರೇತ್||೭೫||

Adhikarana jvaraH kushalena cikitsyaH tatrAbalalAbhaM varjyAni (76) · Śloka 76

ತ್ಯಜೇದಾಬಲಲಾಭಾಚ್ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಸ್ನಾನಮೈಥುನಮ್ ಗುರ್ವಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿದಾಹ್ಯನ್ನಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಜ್ಜ್ವರಕಾರಣಮ್| ನ ವಿಜ್ವರೋಽಪಿ ಸಹಸಾ ಸರ್ವಾನ್ನೀನೋ ಭವೇತ್ .......| ಅವಸ್ಥಾನುಸಾರಂ ಯೋಗ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ................................................ತಥಾ| ನಿವೃತ್ತೋ ಹಿ ಜ್ವರಃ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ಯಾಪಾದಯತಿ ದುರ್ಬಲಮ್| ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ| ತಸ್ಯಾಂ ತಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ತದ್ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೭೬||

ತಥೇತಿ ಸರ್ವಾನ್ನಾಹರತ್ವೇ| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ| ಯಸ್ಮಾಜ್ಜ್ವರೋ ನಿವೃತ್ತೋ ಗತ್ವಾ ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯಾವೃತ್ತಃ ಪೂರ್ವಕ್ಷಪಿತತ್ವಾತ್ ದುರ್ಬಲಂ ನರಂ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ಯಾಪಾದಯತೀತಿ| ಸ ಚ ನಿವೃತ್ತೋ ಜ್ವರೋ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಸ್ತಸ್ಮಾತ್ ತಸ್ಯವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಯೋಗ್ಯಮೌಷಧಂ ಕುರ್ಯಾತ್||೭೬||

Adhikarana manaso~anukUlaviShayasevA (77) · Śloka 77

ಮನೋಭಿರಾಮಾ ವಿಷಯಾ ವಚನಂ ಹ್ಲಾದಿ ದಕ್ಷಿಣಮ್| ಕರುಣಾರ್ದ್ರಂ ಮನಂ ಶುದ್ಧಂ ಸರ್ವಜ್ವರನಿಷೂದನಮ್||೭೭||

ಮನಸೋ ಬಲಾಬಲೇನ ತದಾ ತದಾ ಜ್ವರಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯುಕ್ತಮತೋ ಮನಃ ಪುಷ್ಟಯೇ ಮನೋಭಿರಾಮ ಇತ್ಯಾದಿಕಮುಚ್ಯತೇ| ವಿಷಯಾಃ ಶಬ್ದಾದಿಕಾಃ| ದಕ್ಷಿಣಮನುಕೂಲಮ್| ಶುದ್ಧಂ ರಾಗಾದಿಭಿರನುಪಹತಮ್||೭೭||

Adhikarana mAtrAdInAM pUjA (78) · Śloka 78

ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ದೇವಾನ್ ವೈದ್ಯಾನ್ ಹರಂ ಹರಿಮ್| ಪೂಜಯೇಚ್ಛೀಲಯೇದ್ದಾನದಮಸತ್ಯದಯಾರ್ಜವಾನ್| ಧಾರಯೇಚ್ಚ ಸದಾ ಮನ್ತ್ರಮಣಿರತ್ನಮಹೌಷಧೀಃ||೭೮||

ಮಾತ್ರಾದೀನ್ ಪೂಜಯೇತ್| ದಾನಾದೀಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್| ಶುಚಿಶ್ಚ ಸನ್ಮೂರ್ಧ್ನಾ ಸಿದ್ಧಮನ್ತ್ರಾದಿಕಂ ಧಾರಯೇತ್||೭೮||

Adhikarana devapraNAmAdikaM (79) · Śloka 79

ಆರ್ಯಾವಲೋಕಿತಂ ಪರ್ಣಶಬರೀಮಪರಾಜಿತಾಮ್| ಪ್ರಣಮೇದಾರ್ಯತಾರಾಂ ಚ ಸರ್ವಜ್ವರನಿವೃತ್ತಯೇ||೭೯||

ಆರ್ಯಾವಲೋಕಿತಾಖ್ಯಂ ಬೌದ್ಧಂ ದೇವಂ ಪ್ರಣಮೇತ್| ತಥೈವ ಪರ್ಣಶಬರೀಂ ನಾಮ ವಿದ್ಯಾಂ ತಥಾಪರಾಜಿತಾಮಾರ್ಯತಾರಾಂ ಚ ಸರ್ವಜ್ವರನಿವೃತ್ತಯೇ ಪ್ರಣಮೇದೇವ||೭೯||

Adhikarana mantravisheShajapaH (80-2) · Śloka 2

ಜಪಂಸ್ತಥಾ ಗತೋಷ್ಣೀಷಂ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಆಗನ್ತುದೋಷಸಹಜೈಃ ಸರ್ವರೋಗೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ||೮೦|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||

ತಥಾ ಗತೋಷ್ಣೀಷಂ ನಾಮ ಮನ್ತ್ರವಿಶೇಷಂ ಜಪನ್ನಾಗನ್ತುಜೈರ್ದೋಷಜೈಃ ಸಹಜೈಶ್ಚ ರೋಗೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತ ಇತಿ| ತಚ್ಚ ತಥಾ ಗತೋಷ್ಣೀಷವತ್ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಪರ್ಣಶಬರ್ಯಾಯಾಃ ಪಠ್ಯನ್ತೇ||೮೦|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ