Adhikarana atha jIrNajvaracikitsitaM nAma dvitIyodhyAyaH,adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो जीर्णज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvarAnuvarttane hetuH (2) · Śloka 2
ದೇಹಧಾತ್ವಬಲತ್ವೇನ ಜ್ವರೋ ಜೀರ್ಣೋಽನುವರ್ತತೇ||೨||
देहधात्वबलत्वेन ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra sarpiHprayogaH tadguNAshca (3) · Śloka 3
ರೂಕ್ಷಂ ಹಿ ತೇಜೋ ಜ್ವರಕೃತ್ತೇಜಸಾ ರೂಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ| ವಮನಸ್ವೇದಕಾಲಾಮ್ಬುಕಷಾಯಲಘುಭೋಜನೈಃ| ಯಃ ಸ್ಯಾದತಿಬಲೋ ಧಾತುಃ ಸಹಚಾರೀ ಸದಾಗತಿಃ| ತಸ್ಯ ಸಂಶಮನಂ ಸರ್ಪಿರ್ದೀಪ್ತಸ್ಯೇವಾಮ್ಬುವೇಶ್ಮನಃ| ವಾತಪಿತ್ತಜಿತಾಮಗ್ರ್ಯಂ ಸಂಸ್ಕಾರಮನುರುಧ್ಯತೇ| ಸುತರಾಂ ತದ್ಧ್ಯತೋ ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಸಾಧಿತಮ್||೩||
रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलघुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बुवेश्मनः| वातपित्तजितामग्र्यं संस्कारमनुरुध्यते| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiShaH sarvadoShaghnatvAtsaghRutAnAM kaShAyANAM prayogaH (4) · Śloka 4
ವಿಪರೀತಂ ಜ್ವರೋಷ್ಮಾಣಂ ಜಯೇತ್ ಪಿತ್ತಂ ಚ ಶೈತ್ಯತಃ| ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾತಂ ಘೃತಂ ತುಲ್ಯಂ ಯೋಗಸಂಸ್ಕಾರತಃ ಕಫಮ್| ಪೂರ್ವೇ ಕಷಾಯಾಃ ಸಘೃತಾಃ ಸರ್ವೇ ಯೋಜ್ಯಾ ಯಥಾಮಲಮ್| ತ್ರಿಫಲಾಪಿಚುಮನ್ದತ್ವಙ್ಮಧುಕಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್| ಸಮಸೂರದಲಂ ಕ್ವಾಥಃ ಸಘೃತೋ ಜ್ವರಕಾಸಹಾ||೪||
विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत् पित्तं च शैत्यतः| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्| त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्मधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidigdhikAdighRutam (5) · Śloka 5
ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾತಾಮಲಕೀತ್ರಾಯಮಾಣಾಕಲಿಙ್ಗಕೈಃ| ಕೃಷ್ಣಾಂಶುಮತ್ಯತಿವಿಷಾಕಟುಕಾಸೇವ್ಯಚನ್ದನೈಃ| ಧಾತ್ರೀಬಿಲ್ವಘನದ್ರಾಕ್ಷಾಸಾರಿವಾಭಿಶ್ಚ ಸಾಧಿತಮ್| ಹನ್ತಿ ಸದ್ಯೋ ಘೃತಂ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮ್| ಅರುಚಿಂ ವಿಷಮಂ ವಹ್ನಿಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ಚ ನವೋತ್ಥಿತಮ್||೫||
निदिग्धिकातामलकीत्रायमाणाकलिङ्गकैः| कृष्णांशुमत्यतिविषाकटुकासेव्यचन्दनैः| धात्रीबिल्वघनद्राक्षासारिवाभिश्च साधितम्| हन्ति सद्यो घृतं जीर्णज्वरं कासं हलीमकम्| अरुचिं विषमं वह्निं यक्ष्माणं च नवोत्थितम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAdighRutam (6) · Śloka 6
ವಾಸಾಗುಡೂಚೀತ್ರಿಫಲಾತ್ರಾಯಮಾಣಾಯವಾಸಕಾತ್| ಕ್ವಾಥೇ ಕ್ಷೀರೇ ಚ ವಿಪಚೇಜ್ಜ್ವರಘ್ನಮ್ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಘೃತಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಮುಸ್ತಮೃದ್ವೀಕಾಚನ್ದನೋತ್ಪಲನಾಗರೈಃ||೬||
वासागुडूचीत्रिफलात्रायमाणायवासकात्| क्वाथे क्षीरे च विपचेज्ज्वरघ्नम् कल्कितैर्घृतम्| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdighRutam (7) · Śloka 7
ಬಲಾದುರಾಲಭಾಮುಸ್ತಾತ್ರಾಯನ್ತೀನಿಮ್ಬಪರ್ಪಟಮ್| ಪಞ್ಚಮೂಲದ್ವಯಂ ಯಚ್ಚ ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್| ಸಕ್ಷೀರಂ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ದ್ರಾಕ್ಷಾಮೇದಾಮಲಕಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಶಠೀತಾಮಲಕೀಯುಕ್ತೈಸ್ತಚ್ಚ ಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್| ಕ್ಷಯಕಾಸಶಿರಃಪಾರ್ಶ್ವಹೃಚ್ಛೂಲಾಂಸಾಭಿತಾಪನುತ್||೭||
बलादुरालभामुस्तात्रायन्तीनिम्बपर्पटम्| पञ्चमूलद्वयं यच्च क्वाथयित्वा घृतं पचेत्| सक्षीरं कल्कितैर्द्राक्षामेदामलकपौष्करैः| शठीतामलकीयुक्तैस्तच्च ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःपार्श्वहृच्छूलांसाभितापनुत्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulatthAdisarpiH (8) · Śloka 8
ಕುಲತ್ಥಕೋಲತ್ರಿಫಲಾದಶಮೂಲಯವಾನ್ ಪಚೇತ್| ದ್ವಿಪಲಾನ್ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೇ ಪೂತೇ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಕ್ಷಕಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಞ್ಚಕೋಲಕಸಪ್ತಾಹ್ವಯಸ್ಥಾನಿಮ್ಬತುಮ್ಬರೂನ್| ಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಪ್ರತಿವಿಷಾವಚಾಃ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಮುಸ್ತಂ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಂ ದುರಾಲಭಾಮ್| ನಕ್ತಮಾಲಮುಭೇ ಪಾಠೇ ಕಟುಕಾಶಿಗ್ರುತೇಜನೀಃ| ಸೋಮವಲ್ಕದ್ವಿರಜನೀಕಣ್ಟಕೀಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾಃ| ಪಟೋಲಹಿಙ್ಗುಗೋಜಿಹ್ವಾಕೇಮ್ಬುಕಂ ಮದನಾಜ್ಝಟಾ| ಲವಣಾನಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಕ್ಷಾರಾನರ್ಧಪಲೋನ್ಮಿತಾನ್| ಪ್ರಸ್ಥಂ ಚಾಜ್ಯಸ್ಯ ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಜಿತ್| ಹೃತ್ಪ್ಲೀಹಗ್ರಹಣೀಗುಲ್ಮಕಾಸಶ್ವಾಸಾರ್ಶಸಾಂ ಹಿತಮ್| ದೀರ್ಘಜ್ವರಾಭಿಭೂತಾನಾಂ ಜ್ವರಿಣಾಮಮೃತೋಪಮಮ್||೮||
कुलत्थकोलत्रिफलादशमूलयवान् पचेत्| द्विपलान् सलिलद्रोणे पूते पिष्ट्वाक्षकान् क्षिपेत्| पञ्चकोलकसप्ताह्वयस्थानिम्बतुम्बरून्| शठीपुष्करमूलार्कमूलप्रतिविषावचाः| किराततिक्तकं मुस्तं कर्कटाख्यां दुरालभाम्| नक्तमालमुभे पाठे कटुकाशिग्रुतेजनीः| सोमवल्कद्विरजनीकण्टकीकण्टकारिकाः| पटोलहिङ्गुगोजिह्वाकेम्बुकं मदनाज्झटा| लवणानि पलांशानि क्षारानर्धपलोन्मितान्| प्रस्थं चाज्यस्य तत्सिद्धं दीपनं कफवातजित्| हृत्प्लीहग्रहणीगुल्मकासश्वासार्शसां हितम्| दीर्घज्वराभिभूतानां ज्वरिणाममृतोपमम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAdighRutam (9) · Śloka 9
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾತಿವಿಷಾಪಥ್ಯಾವಚಾನಾಗರರೋಹಿಣೀಃ| ದೇವದಾರೂ ಹರಿದ್ರಾಂ ಚ ದ್ರೋಣೇಽಪಾಂ ಪಾಲಿಕಾನ್ ಪಚೇತ್| ಕ್ವಾಥೇಽಸ್ಮಿನ್ ಸಾಧಯೇತ್ ಪಿಷ್ಟೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪಿಚೂನ್ಮಿತೈಃ| ಶೃಙ್ಗವೇರಕಣಾಹಿಙ್ಗುದ್ವಿಕ್ಷಾರಪಟುಪಞ್ಚಕೈಃ| ತತ್ಕಫಾವೃತಸರ್ವೋತ್ಥಜ್ವರಿಣಾಮಮೃತೋಪಮಮ್| ವರ್ಧ್ಮಹಿಧ್ಮಾರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಸಪಾಣ್ಡುವಿಕಾರಿಣಾಮ್| ಗಲಗ್ರಹಪ್ರಮೇಹಾರ್ಶಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಸ್ಮಾರಶೋಫಿನಾಮ್| ಉದಾವರ್ತಪರೀತಾನಾಂ ಮನ್ದಾಗ್ನಿಕೃಮಿಕೋಷ್ಠಿನಾಮ್||೯||
मञ्जिष्ठातिविषापथ्यावचानागररोहिणीः| देवदारू हरिद्रां च द्रोणेऽपां पालिकान् पचेत्| क्वाथेऽस्मिन् साधयेत् पिष्टैर्घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| शृङ्गवेरकणाहिङ्गुद्विक्षारपटुपञ्चकैः| तत्कफावृतसर्वोत्थज्वरिणाममृतोपमम्| वर्ध्महिध्मारुचिश्वासकासपाण्डुविकारिणाम्| गलग्रहप्रमेहार्शः प्लीहापस्मारशोफिनाम्| उदावर्तपरीतानां मन्दाग्निकृमिकोष्ठिनाम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcyAdisnehAH (10) · Śloka 10
ಗುಡೂಚ್ಯಾ ರಸಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಯಾ ವೃಷಸ್ಯ ಚ| ಮೃದ್ವೀಕಾಯಾ ಬಲಾಯಾಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಜ್ವರಚ್ಛಿದಃ||೧೦||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च सिद्धाः स्नेहा ज्वरच्छिदः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRute jIrNe pathyamapathya~jhca (11) · Śloka 11
ಜೀರ್ಣೇ ಘೃತೇ ಚ ಭುಞ್ಜೀತ ಮೃದುಮಾಂಸರಸೌದನಮ್| ಬಲಂ ಹ್ಯಲಂ ದೋಷಹರಂ ಪರಂ ತಚ್ಚ ಬಲಪ್ರದಮ್| ಕಫಪಿತ್ತಹರಾ ಮುದ್ಗಕಾರವೇಲ್ಲಾದಿಜಾ ರಸಾಃ| ಪ್ರಾಯೇಣ ತಸ್ಮಾನ್ನ ಹಿತಾ ಜೀರ್ಣೇ ವಾತೋತ್ತರೇ ಜ್ವರೇ| ಶೂಲೋದಾವರ್ತವಿಷ್ಟಮ್ಭಜನನಾ ಜ್ವರವರ್ಧನಾಃ||೧೧||
जीर्णे ग़ृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्| कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanam (12) · Śloka 12
ನ ಶಾಮ್ಯತ್ಯೇವಮಪಿ ಚೇಜ್ಜ್ವರಃ ಕುರ್ವೀತ ಶೋಧನಮ್| ಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ.............................................||೧೨||
न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्| शोधनार्हस्य.............................................||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanaviShayaH yogAshca (13) · Śloka 13
...................ವಮನಂ ಪ್ರಾಗುಕ್ತಂ ತಸ್ಯ ಯೋಜಯೇತ್| ಆಮಾಶಯಗತೇ ದೋಷೇ ಬಲಿನಃ ಪಾಲಯನ್ ಬಲಮ್| ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥೇ ವಮನಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಲವಣಾಮ್ಬುನಾ| ಶರ್ಕರಾಮಾಕ್ಷಿಕಾಮ್ಭೋಭಿರ್ದಾಹತೃಷ್ಣೋಲ್ಬಣೇ ಜ್ವರೇ||೧೩||
...................वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन् बलम्| सन्तर्पणोत्थे वमनं पिप्पलीलवणाम्बुना| शर्करामाक्षिकाम्भोभिर्दाहतृष्णोल्बणे ज्वरे||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanaviShayaH yogAshca (14) · Śloka 14
ಪಕ್ವೇ ತು ಶಿಥಿಲೇ ದೋಷೇ ಜ್ವರೇ ವಾ ವಿಷಮದ್ಯಜೇ| ಮೋದಕಂ ತ್ರಿಫಲಾಶ್ಯಾಮಾತ್ರಿವೃತ್ಪಿಪ್ಪಲಿಕೇಸರೈಃ| ಸಸಿತಾಮಧುಭಿರ್ದದ್ಯಾದ್ವ್ಯೋಷಾದ್ಯಂ ವಾ ವಿರೇಚನಮ್| ದ್ರಾಕ್ಷಾಧಾತ್ರೀರಸಂ ತದ್ವತ್ಸದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ವಾ ಹರೀತಕಮ್| ರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಂ ಜ್ವರಾಪಹಮ್| ಲಿಹ್ಯಾದ್ವಾ ತ್ರಿವೃತಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರಿಫಲಯೋಸ್ತಥಾ| ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪಿಬೇದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸೇನ ವಾ| ಆರಗ್ವಧಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಮೃದ್ವೀಕಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ| ತ್ರಿಫಲಾಂ ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ವಾ ಪಯಸಾ ಜ್ವರಿತಃ ಪಿಬೇತ್| ಸಘೃತಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಂ ಸರ್ಪಿಷಾ ವಾ ವಿನಾ ಶೃತಮ್| ಪಯೋಽನುಪಾನಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಮೃದ್ವೀಕಾಸ್ವರಸಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿರಿಕ್ತಾನಾಂ ಚ ಸಂಸರ್ಗೀ ಮಣ್ಡಪೂರ್ವಾಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್||೧೪||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः| ससितामधुभिर्दद्याद्व्योषाद्यं वा विरेचनम्| द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकम्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्| लिह्याद्वा त्रिवृतश्चूर्णं कृष्णात्रिफलयोस्तथा| सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलां पिबेद् द्राक्षारसेन वा| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्| सघृतं त्रिफलाक्वाथं सर्पिषा वा विना शृतम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा मृद्वीकास्वरसं पिबेत्| विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वां यथाक्रमम्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svayampravRuttadoShANAmupekShaNIyatvam| (15) · Śloka 15
ಚ್ಯವಮಾನಂ ಜ್ವರೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಮುಪೇಕ್ಷೇತ ಮಲಂ ಸದಾ| ಪಕ್ವೋಽಪಿ ಹಿ ವಿಕುರ್ವೀತ ದೋಷಃ ಕೋಷ್ಠೇ ಕೃತಾಸ್ಪದಃ||೧೫||
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuttAnAM saMgrahaNIyatvam (16) · Śloka 16
ಅತಿಪ್ರವರ್ತಮಾನಂ ವಾ ಪಾಚಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಂ ನಯೇತ್||೧೬||
अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् संग्रहं नयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmasaMgrahaNe doShAH (17) · Śloka 17
ಆಮಸಂಗ್ರಹಣೇ ದೋಷಾ ದೋಷೋಪಕ್ರಮ ಈರಿತಾಃ||೧೭||
आमसंग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (18) · Śloka 18
ಪಾಯಯೇದ್ದೋಷಹರಣಂ ಮೋಹಾದಮಜ್ವರೇ ತು ಯಃ| ಪ್ರಸುಪ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಂ ಸ ಕರಾಗ್ರೇಣ ಪರಾಮೃಶೇತ್||೧೮||
पाययेद्दोषहरणं मोहादमज्वरे तु यः| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarakShINasya malanirharaNopAyaH (19) · Śloka 19
ಜ್ವರಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ನ ಹಿತಂ ವಮನಂ ನ ವಿರೇಚನಮ್| ಕಾಮಂ ತು ಪಯಸಾ ತಸ್ಯ ನಿರೂಹೈರ್ವಾ ಹರೇನ್ಮಲಾನ್||೧೯||
ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaso viShayanirdeshaH (20) · Śloka 20
ಕ್ಷೀರೋಚಿತಸ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷೀಣಶ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ದಾಹತೃಡ್ವತಃ| ಕ್ಷೀರಂ ಪಿತ್ತನಿಲಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಪಥ್ಯಮಪ್ಯತಿಸಾರಿಣಃ| ತದ್ವಪುರ್ಲಙ್ಘನೋತ್ತಪ್ತಂ ಪ್ಲುಷ್ಟಂ ವನಮಿವಾಗ್ನಿನಾ| ದಿವ್ಯಾಮ್ಬು ಜೀವಯೇತ್ತಸ್ಯ ಜ್ವರಂ ಚಾಶು ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಶೀತಮುಷ್ಣಂ ವಾ ತಸ್ಮಾದ್ಧಾರೋಷ್ಣಮೇವ ವಾ| ವಿಭಜ್ಯ ಕಾಲೇ ಯುಞ್ಜೀತ ಜ್ವರಿಣಂ ಹನ್ಯತೋಽನ್ಯಥಾ||೨೦||
क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृड्वतः| क्षीरं पित्तनिलार्त्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्यतोऽन्यथा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIrayogAH (21) · Śloka 21
ಪಯಃ ಸಶುಣ್ಠೀಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಶರ್ಕರಾಘೃತಮ್| ಶೃತಶೀತಂ ಮಧುಯುತಂ ತೃಡ್ದಾಹಜ್ವರನಾಶನಮ್| ತದ್ವದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಾಬಲಾಯಷ್ಟೀಸಾರಿವಾಕಣಚನ್ದನೈಃ| ಚತುರ್ಗುಣೇನಾಮ್ಭಸಾ ವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾ ವಾ ಶೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕಾಸಾಚ್ಛ್ವಾಸಾಚ್ಛಿರಃ ಶೂಲಾತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಚ್ಚಿರಜ್ವರಾತ್| ಮುಚ್ಯತೇ ಜ್ವರಿತಃ ಪೀತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮೂಲೀಶೃತಂ ಪಯಃ| ಶೃತಮೇರಣ್ಡಮೂಲೇನ ವಾಲಬಿಲ್ವೇನ ವಾ ಜ್ವರಾತ್| ಧಾರೋಷ್ಣಂ ವಾ ಪಯಃ ಪೀತ್ವಾ ವಿಬದ್ಧಾನಿಲವರ್ಚಸಃ| ಸರಕ್ತಪಿಚ್ಛಾತಿಸೃತೇಃ ಸತೃಟ್ಶೂಲಪ್ರವಾಹಿಕಾತ್| ಸಿದ್ಧಂ ಶುಣ್ಠೀಬಲಾವ್ಯಾಘ್ರೀಗೋಕಣ್ಟಕಗುಡೈಃ ಪಯಃ| ಶೋಫಮೂತ್ರಶಕೃದ್ವಾತವಿಬನ್ಧಜ್ವರಕಾಸಜಿತ್| ವೃಶ್ಚೀವಬಿಲ್ವವರ್ಷಾಭೂಸಾಧಿತಂ ಜ್ವರಶೋಫನುತ್| ಶಿಂಶಿಪಾಸಾರಸಿದ್ಧಂ ಚ ಕ್ಷೀರಮಾಶು ಜ್ವರಾಪಹಮ್||೨೧||
पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्| शृतशीतं मधुयुतं तृड्दाहज्वरनाशनम्| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| कासाच्छ्वासाच्छिरः शूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः| शृतमेरण्डमूलेन वालबिल्वेन वा ज्वरात्| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्| सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्| वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirUhabastiviShayo guNAshca (22) · Śloka 22
ನಿರೂಹಸ್ತು ಬಲಂ ವಹ್ನಿಂ ವಿಜ್ವರತ್ವಂ ಮುದಂ ರುಚಿಮ್| ದೋಷೇ ಯುಕ್ತಃ ಕರೋತ್ಯಾಶು ಪಕ್ವೇ ಪಕ್ವಾಶಯಂ ಗತೇ| ಪಿತ್ತಂ ವಾ ಕಫಪಿತ್ತಂ ವಾ ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ಹರೇತ್| ಸ್ರಂಸನಂ ತ್ರೀನಪಿ ಮಲಾನ್ ಬಸ್ತಿಃ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಯಾನ್||೨೨||
निरूहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशयं गते| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsanaviShayaH (23) · Śloka 23
ಪ್ರಕ್ಷೀಣಕಫಪಿತ್ತಸ್ಯ ತ್ರಿಕಪೃಷ್ಟಕಟೀಗ್ರಹೇ| ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರ್ಬದ್ಧಶಕೃತಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತಾನುವಾಸನಮ್||೨೩||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्टकटीग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastiyogAH (24) · Śloka 24
ನಿರೂಹಸ್ತತ್ರಾದೌ ಪಟೋಲಾದಿನಿರೂಹಃ ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಚ್ಛದನಕಟುಕಾಚತುರಙ್ಗುಲೈಃ| ಸ್ಥಿರಾಬಲಾಗೋಕ್ಷುರಕಮದನೋಶೀರಬಾಲಕೈಃ| ಪಯಸ್ಯರ್ಧೋದಕೇ ಕ್ವಾಥಂ ಕ್ಷೀರಶೇಷಂ ವಿಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮುಸ್ತಮದನಕೃಷ್ಣಾಮಧುಕವತ್ಸಕೈಃ| ಬಸ್ತಿಂ ಮಧುಘೃತಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ಪೀಡಯೇಜ್ವರನಾಶನಮ್||೨೪||
निरूहस्तत्रादौ पटोलादिनिरूहः पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरबालकैः| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः| बस्तिं मधुघृताभ्याञ्च पीडयेज्वरनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parNinyAdirnirUhaH (25) · Śloka 25
ಚತಸ್ರಃ ಪರ್ಣಿನೀರ್ಯಷ್ಟೀಫಲೋಶೀರನೃಪದ್ರುಮಾನ್| ಕ್ವಾಥಯೇತ್ಕಲ್ಕಯೇದ್ಯಷ್ಟೀಶತಾಹ್ವಾಫಲಿನೀಫಲಮ್| ಮುಸ್ತಂ ಚ ಬಸ್ತಿಃ ಸಗುಡಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಜ್ವರಾಪಹಃ||೨೫||
चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्| क्वाथयेत्कल्कयेद्यष्टीशताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trAyamANAdirnirUhaH (26) · Śloka 26
ತ್ರಾಯಮಾಣಾಽಮೃತಾಯಷ್ಟೀಮದನಾಂಶುಮತೀದ್ವಯೈಃ| ಸಬಲಾಚನ್ದನವೃಷೈರ್ಜಾಙಲೈಶ್ಚ ಮೃಗದ್ವಿಜೈಃ| ಕ್ವಾಥೇ ಕೃತೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಫಲಯಷ್ಟೀಕಣಾಘನಮ್| ಸ ಸದ್ಯೋ ಜ್ವರಹಾ ಬಸ್ತಿಃ ಸಾಜ್ಯಕ್ಷೌದ್ರೋಽಲ್ಪಸೈನ್ಧವಃ||೨೬||
त्रायमाणाऽमृतायष्टीमदनांशुमतीद्वयैः| सबलाचन्दनवृषैर्जाङलैश्च मृगद्विजैः| क्वाथे कृते क्षिपेत्पिष्ट्वा फलयष्टीकणाघनम्| स सद्यो ज्वरहा बस्तिः साज्यक्षौद्रोऽल्पसैन्धवः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmrAdiko nirUho~anuvAsanashca (27) · Śloka 27
ಆಮ್ರಾದಿನಾಂ ತ್ವಚಂ ಶಙ್ಖಂ ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕೋತ್ಪಲಮ್| ಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೃಣಾಲಾಞ್ಜನಪದ್ಮಕಮ್| ಕ್ಷೀರೇಣ ಕಲ್ಕಿನಂ ಬಸ್ತಿಂ ಶೀತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮ್| ದಾಹಜ್ವರಹರಂ ದದ್ಯಾತ್ಸಿದ್ಧಂ ತೈಶ್ಚಾನುವಾಸನಮ್||೨೭||
आम्रादिनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पलम्| स्वर्णगैरिकमञ्जिष्ठामृणालाञ्जनपद्मकम्| क्षीरेण कल्किनं बस्तिं शीतं समधुशर्करम्| दाहज्वरहरं दद्यात्सिद्धं तैश्चानुवासनम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdyanuvAsanam (28) · Śloka 28
ಜೀವನ್ತೀಂ ಮದನಂ ಮೇದಾಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮಧುಕಂ ವಚಾಮ್| ಋದ್ಧಿಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಬಲಾಂ ಬಿಲ್ವಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಶತಾವರೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷೀರಂ ಜಲಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲಂ ಚೈಕತ್ರ ಸಾಧಿತಮ್| ಜ್ವರೇಽನುವಾಸನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತಥಾ ಸ್ನೇಹಂ ಯಥಾಮಲಮ್||೨೮||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्पलीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं कुर्यात्तथा स्नेहं यथामलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parishiShTabastInAM nirdeshaH (29) · Śloka 29
ಚನ್ದನಾಗರುಕಾಶ್ಮರ್ಯಪಟೋಲಮದನೋತ್ಪಲೈಃ| ಪಟೋಲಾರಿಷ್ಟಮದನಗುಡೂಚೀಮಧುಕೈರಪಿ| ಯೇ ಚ ಸಿದ್ಧಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಬಸ್ತಯೋ ಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೨೯||
चन्दनागरुकाश्मर्यपटोलमदनोत्पलैः| पटोलारिष्टमदनगुडूचीमधुकैरपि| ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyaviShayaH guNAshca (30) · Śloka 30
ಶಿರೋರುಗ್ಗೌರವಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಮಿನ್ದ್ರಿಯಬೋಧನಮ್| ಜೀರ್ಣಜ್ವರೇ ರುಚಿಕರಂ ದದ್ಯಾನ್ನಸ್ಯಂ ವಿರೇಚನಮ್| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಶೂನ್ಯಶಿರಸೋ ದಾಹಾರ್ತೇ ಪಿತ್ತನಾಶನಮ್||೩೦||
शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmagaNDUShakavalAH (31) · Śloka 31
ಧೂಮಗಣ್ಡೂಷಕವಲಾನ್ ಯಥಾದೋಷಂ ಚ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಸ್ಯವೈರಸ್ಯಶಿರಃ ಕಣ್ಠಾಮಯಾಪಹಾನ್||೩೧||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायस्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arucau mukhadhAraNam (32) · Śloka 32
ಅರುಚೌ ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಕೇಸರಂ ಸಾಜ್ಯಸೈನ್ಧವಮ್| ಛಾತ್ರೀದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತಾನಾಂ ವಾ ಕಲ್ಕಮಾಸ್ಯೇನ ಧಾರಯೇತ್||೩೨||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| छात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhya~ggAlepamajjanadhUpAdika~jca (33) · Śloka 33
ಯಥೋಪಶಯಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್ ಶೀತೋಷ್ಣದ್ರವ್ಯಕಲ್ಪಿತಾನ್| ಅಭ್ಯಙ್ಗಾಲೇಪಸೇಕಾದೀನ್ ಜ್ವರೇ ಜೀರ್ಣೇ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತೇ| ಕುರ್ಯಾದಞ್ಜನಧೂಪಾಂಶ್ಚ ತಥೈವಾಗನ್ತುಜೇಽಪಿ ತಾನ್||೩೩||
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते| कुर्यादञ्जनधूपांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhajvaracikitsA (34) · Śloka 34
ತತ್ರಾದೌ ಸಹಸ್ರಧೌತಘೃತಾದ್ಯಭ್ಯಙ್ಗಃ ದಾಹೇ ಸಹಸ್ರಧೌತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್| ಸೂತ್ರೋಕ್ತೈಶ್ಚ ಗಣೈಸ್ತೈಸ್ತೈರ್ಮಧುರಾಮ್ಲಕಷಾಯಕೈಃ| ದೂರ್ವಾದಿಭಿರ್ವಾ ಪಿತ್ತಘ್ನೈಃ ಶೋಧನಾದಿಗಣೋದಿತೈಃ| ಶೀತವೀರ್ಯೈರ್ಹಿಮಸ್ಪರ್ಶೈಃ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೀಕೃತೈಃ ಪಚೇತ್| ತೈಲಂ ಸಕ್ಷೀರಮಭ್ಯಙ್ಗಾತ್ ಸದ್ಯೋ ದಾಹಜ್ವರಾಪಹಮ್||೩೪||
तत्रादौ सहस्रधौतघृताद्यभ्यङ्गः दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाभ्यङ्गमाचरेत्| सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरापहम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana candanAditailam (35) · Śloka 35
ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ಕಾಲಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಮಧುರಸಾ ನಿಶಾ| ತತ್ಸಿದ್ಧಂ ಪೂರ್ವವತ್ತೈಲಂ ದಾಹಜ್ವರಹರಂ ಪರಮ್||೩೫||
चन्दनं मधुकं काला द्राक्षा मधुरसा निशा| तत्सिद्धं पूर्ववत्तैलं दाहज्वरहरं परम्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailadravyairevAlepAdikam (36) · Śloka 36
ಶಿರೋಗಾತ್ರಂ ಚ ತೈರೇವ ನಾತಿಪಿಷ್ಟೈಃ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ತತ್ಕ್ವಾಥೇನ ಪರೀಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ತಥಾರನಾಲಸಲಿಲಕ್ಷೀರಶುಕ್ತಘೃತಾದಿಭಿಃ||೩೬||
शिरोगात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रकल्पयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्| तथारनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapitthAdilepAH (37) · Śloka 37
ಕಪಿತ್ಥಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲವಿದಾರೀಲೋಧ್ರದಾಡಿಮೈಃ| ಬದರೀಪಲ್ಲವೋತ್ಥೇನ ಫಲೇನಾರಿಷ್ಟಕಸ್ಯವಾ| ಕರ್ಪೂರಪದ್ಮಕೋಶೀರಕಾಲೀಯಾಮ್ಬುಕುಚನ್ದನೈಃ| ತುಙ್ಗಪ್ರಿಯಙ್ಗುಶೈವಾಲಕಮಲೋತ್ಪಲಕರ್ದಮೈಃ| ವೇತ್ರಾಗ್ರಲೋಧ್ರಪುಣ್ಡ್ರಾಹ್ವಮಾರನಾಲೇನ ಕಲ್ಕಿತೈಃ| ಲೇಪಾ ವ್ಯಸ್ತೈಃ ಸಮಸ್ತೈರ್ವಾ ದಾಹಘ್ನಾ ವರ್ಣಕಾರಿಣಾಃ||೩೭||
कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीलोध्रदाडिमैः| बदरीपल्लवोत्थेन फलेनारिष्टकस्यवा| कर्पूरपद्मकोशीरकालीयाम्बुकुचन्दनैः| तुङ्गप्रियङ्गुशैवालकमलोत्पलकर्दमैः| वेत्राग्रलोध्रपुण्ड्राह्वमारनालेन कल्कितैः| लेपा व्यस्तैः समस्तैर्वा दाहघ्ना वर्णकारिणाः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtryAdilepAH (38) · Śloka 38
ಧಾತ್ರೀತ್ವಕ್ಪತ್ರನಲದಶಙ್ಖವ್ಯಾಘ್ರನಖೋತ್ಪಲೈಃ| ಚನ್ದನಾಞ್ಜನಮುಸ್ತೈಶ್ಚ ಸವೃಕ್ಷಾಮ್ಲಾಮ್ಲವೇತಸೈಃ| ಸಜೀವಕೈಃ ಸಮಧುಕೈಃ ಸಪಲಾಶೈಃ ಸದಾಡಿಮೈಃ| ಬೀಜಪೂರರಸಕ್ಷೌದ್ರಶುಕ್ತಯುಕ್ತೈಃ ಪ್ರಲೇಪಿತೈಃ| ಶಿರಸ್ಯಙ್ಗೇ ಚ ತೃಟ್ಛರ್ದಿದಾಹಮೋಹಶಿರೋರುಜಃ| ನಶ್ಯನ್ತಿ ಗಣ್ಡಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ಜ್ವರಾರ್ದಿತಃ| ಗೌರಾಮಲಕಕಲ್ಕಶ್ಚ ಸಾಮ್ಲಃ ಸಾಜ್ಯಶ್ಚ ತದ್ಗುಣಃ||೩೮||
धात्रीत्वक्पत्रनलदशङ्खव्याघ्रनखोत्पलैः| चन्दनाञ्जनमुस्तैश्च सवृक्षाम्लाम्लवेतसैः| सजीवकैः समधुकैः सपलाशैः सदाडिमैः| बीजपूररसक्षौद्रशुक्तयुक्तैः प्रलेपितैः| शिरस्यङ्गे च तृट्छर्दिदाहमोहशिरोरुजः| नश्यन्ति गण्डाः पिटकाः प्रलापश्च ज्वरार्दितः| गौरामलककल्कश्च साम्लः साज्यश्च तद्गुणः||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanAdiprayogaH (39) · Śloka 39
ಮಧೂಕಮಧುಕೋದೀಚ್ಯನೀಲೋತ್ಪಲಮಧೂಲಿಕಾಃ| ಜಯನ್ತಿ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲೀಢಾ ದಾಹಜ್ವರಭ್ರಮಾನ್| ಕಾಸಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತವೀಸರ್ಪಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾವಮೀರಪಿ| ವಾಮ್ಯಂ ಚ ವಾಮಯೇದಾಶು ಶಿತೇನ ಮಧುವಾರಿಣಾ| ಯೋ ವರ್ಣಿತಃ ಪಿತ್ತಹರೋ ದೋಷೋಪಕ್ರಮಣೇ ಕ್ರಮಃ| ತಞ್ಚ ಶೀಲಯತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸದಾಹೋ ನಶ್ಯತಿ ಜ್ವರಃ||೩೯||
मधूकमधुकोदीच्यनीलोत्पलमधूलिकाः| जयन्ति मधुसर्पिर्भ्यां लीढा दाहज्वरभ्रमान्| कासासृक्पित्तवीसर्पश्वासहिध्मावमीरपि| वाम्यं च वामयेदाशु शितेन मधुवारिणा| यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तञ्च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vallakImadhuragItAdikam (40) · Śloka 40
ವಲ್ಲಕೀಮಧುರಂ ಗೀತಂ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ ಹರ್ಮ್ಯಮಸ್ತಕಮ್| ಹರನ್ತಿ ದಾಹಂ ಹಾರಾಶ್ಚ ಹರಿಚನ್ದನಶೀತಲಾಃ| ದಾಹಂ ಮನ್ದಾನಿಲೋದ್ಧೂತಾಃ ಕುಲ್ಯಾಃ ಸಲಿಲಮಾಲಿನಃ| ಚಲತ್ಪ್ರವಾಲಾಙ್ಗುಲಿಭಿಸ್ತರ್ಜಯನ್ತಿ ಮಹಾದ್ರುಮಾಃ| ವಾಚಃ ಶಿಶೂನಾಮವ್ಯಕ್ತಾ ಯೋಷಿತೋ ಮದನಾತುರಾಃ| ದಾಹಂ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯನ್ತ್ಯಾಶು ಸಜ್ಜನಾನಾಂ ಚ ಸೂನೃತಾಃ||೪೦||
वल्लकीमधुरं गीतं चन्द्रिका हर्म्यमस्तकम्| हरन्ति दाहं हाराश्च हरिचन्दनशीतलाः| दाहं मन्दानिलोद्धूताः कुल्याः सलिलमालिनः| चलत्प्रवालाङ्गुलिभिस्तर्जयन्ति महाद्रुमाः| वाचः शिशूनामव्यक्ता योषितो मदनातुराः| दाहं निर्भर्त्सयन्त्याशु सज्जनानां च सूनृताः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana priyastrIsa~ggamaH (41) · Śloka 41
ರುಚಿಭೇದಾನುರೋಧೇನ ನಾನಾಶಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತಃ| ದಾಹಶೀತಜ್ವರಹರಃ ಕಾನ್ತಾಕಾನ್ತಾಙ್ಗಸಙ್ಗಮಃ| ದಾಹಶೀತವ್ಯುಪಶಮೇ ತಾಸ್ತತೋಽಪನಯೇತ್ ಪುನಃ||೪೧||
रुचिभेदानुरोधेन नानाशक्तिसमन्वितः| दाहशीतज्वरहरः कान्ताकान्ताङ्गसङ्गमः| दाहशीतव्युपशमे तास्ततोऽपनयेत् पुनः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajvaracikitsA tatrAdau UShNavIryauShadhaiH siddhatailaprayogaH (42) · Śloka 42
ವೀರ್ಯೋಷ್ಣೈರುಷ್ಣಸಂಸ್ಪರ್ಶೈಸ್ತಗರಾಗರುಕುಙ್ಕುಮೈಃ| ಕುಷ್ಠಸ್ಥೌಣೇಯಶೈಲೇಯಸರಲಾಮರದಾರುಭಿಃ| ನಖರಾಸ್ನಾಪುರವಚಾಚಣ್ಡೈಲಾದ್ವಯಚೋರಕೈಃ| ಪೃಥ್ವೀಕಾಶಿಗ್ರುಸುರಸಹಿಂಸ್ರಾಧ್ಯಾಮಕಸರ್ಷಪೈಃ| ದಶಮೂಲಾಮೃತೈರಣ್ಡದ್ವಯಪತ್ತೂರರೋಹಿಷೈಃ| ತಮಾಲಪತ್ರಪೂತೀಕಸಲ್ಲಕೀಧಾನ್ಯದೀಪಕೈಃ| ಮಿಸಿಮಾಷಕುಲತ್ಥಾಗ್ನಿಪ್ರಕೀರ್ಯಾನಾಕುಲೀದ್ವಯೈಃ| ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ತದ್ವಿಧೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಶೀತೇ ತೈಲಂ ಜ್ವರೇ ಪಚೇತ್| ಕ್ವಥಿತೈಃ ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಯುಕ್ತೈಃ ಸುರಸೌವೀರಕಾದಿಭಿಃ| ತೇನಾಭ್ಯಜ್ಯಾತ್ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ತೈಃ ಸುಪಿಷ್ಟೈಶ್ಚ ಲೇಪಯೇತ್| ಕವೋಷ್ಣೈಸ್ತೈಃ ಪರಿಷೇಕಮವಗಾಹಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್||೪೨||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः| नखरास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसहिंस्राध्यामकसर्षपैः| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रपूतीकसल्लकीधान्यदीपकैः| मिसिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरसौवीरकादिभिः| तेनाभ्यज्यात्सुखोष्णेन तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्| कवोष्णैस्तैः परिषेकमवगाहं च योजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pariShekapradehAH (43) · Śloka 43
ಕೇವಲೈರಪಿ ತದ್ವಚ್ಚ ಶುಕ್ತಗೋಮೂತ್ರಮಸ್ತುಭಿಃ| ಕುಙ್ಕುಮಾಗರುಕಸ್ತೂರೀನಖೈಲಾಸುರದಾರುಭಿಃ| ಶೈಲೇಯಚಣ್ಡಾತ್ವಙ್ಮುಸ್ತರಾಸ್ನಾಕಪಿವಚಾಮಯೈಃ| ಪೃಥಕ್ಪ್ರದೇಹಾಃ ಸರ್ವೈರ್ವಾ ಶೀತಘ್ನಾ ದೃಢಕಲ್ಕಿತಾಃ| ಯವಚೂರ್ಣಂ ಘೃತಾಭ್ಯಕ್ತಂ ಪಚೇತ್ ಕ್ಷೀರೇ ಚತುರ್ಗುಣೇ| ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪನಂ ಲೇಪಂ ಜ್ವರಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೪೩||
केवलैरपि तद्वच्च शुक्तगोमूत्रमस्तुभिः| कुङ्कुमागरुकस्तूरीनखैलासुरदारुभिः| शैलेयचण्डात्वङ्मुस्तरास्नाकपिवचामयैः| पृथक्प्रदेहाः सर्वैर्वा शीतघ्ना दृढकल्किताः| यवचूर्णं घृताभ्यक्तं पचेत् क्षीरे चतुर्गुणे| दर्वीप्रलेपनं लेपं ज्वरार्त्तस्य प्रयोजयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnAdiShvAragvadhAdivargaprayogaH (44) · Śloka 44
ಆರಗ್ವಧಾದಿವರ್ಗಂ ಚ ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನಲೇಪನೇ||೪೪||
आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena dhUpaprayoganirdeshaH (45) · Śloka 45
ಧೂಪಾನಗರುಜಾನ್ಯೇ ಚ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೪೫||
धूपानगरुजान्ये च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vividhAH shItApadodanaprakArAH (46) · Śloka 46
ಅಗ್ನ್ಯಗ್ನಿಕೃತಾನ್ ಸ್ವೇದಾನ್ ಸ್ವೇದಿ ಭೇಷಜಭೋಜನಮ್| ಸಂಸರ್ಗಬಲಯೋಗೇ ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಬರ್ಹಣಮ್| ಗರ್ಭಭೂವೇಶ್ಮಶಯನಂ ಕುಥಕಮ್ಬಲರಲ್ಲಕಾನ್| ನಿರ್ಧೂಮದೀಪ್ತೈರಙ್ಗಾರೈರ್ಹಸನ್ತೀಶ್ಚ ಹಸನ್ತಿಕಾಃ| ಮದ್ಯಂ ಸನ್ತ್ಯೂಷಣಂ ತಕ್ರಂ ಕುಲತ್ಥವ್ರೀಹಿಕೋದ್ರವಾನ್| ಸುಶೀಲಯೇದ್ವೇಪಥುಮಾನ್ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ಪಿತ್ತಲಮ್| ಅಜಾಜ್ಯಾಃ ಸಗುಡಂ ಕಲ್ಕಂ ಸಗುಡಂ ವಾಮೃತಾರಸಮ್| ರಸಂ ವಾರ್ತಾಕಫಲಜಂ ಪಿಬೇದ್ವಾ ಮಧುಸಂಯುತಮ್| ಮಧುಕಾಗರುಕೌನ್ತೀನಾಂ ಕಲ್ಕೋ ವ್ಯಾಘ್ರನಖಸ್ಯ ಚ| ಮದ್ಯೇನ ಪೀತಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಸ್ತೀವ್ರಶೀತಜ್ವರಾಪಹಃ| ದಯಿತಾಃ ಸ್ತನಶಾಲಿನ್ಯಃ ಪೀನಾ ವಿಭ್ರಮಭೂಷಣಾಃ| ಯೌವನಾಸವಮತ್ತಾಶ್ಚ ತಮಾಲಿಙ್ಗೇಯುರಙ್ಗನಾಃ| ವೀತಶೀತಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ತಾಸ್ತತೋಽಪನಯೇತ್ಪುನಃ||೪೬||
अग्न्यग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| संसर्गबलयोगे च वातश्लेष्मनिबर्हणम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सन्त्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्रवान्| सुशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| अजाज्याः सगुडं कल्कं सगुडं वामृतारसम्| रसं वार्ताकफलजं पिबेद्वा मधुसंयुतम्| मधुकागरुकौन्तीनां कल्को व्याघ्रनखस्य च| मद्येन पीतः सक्षौद्रस्तीव्रशीतज्वरापहः| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnAhe kriyAnirdeshaH (47) · Śloka 47
ಆನಾಹೇ ಕಾಲವಿತ್ಕುರ್ಯಾತ್ ಕ್ರಿಯಾಮಲಸಕೋದಿತಾಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಯವಾನೀಚಿತ್ರಸಾಧಿತಾಮ್| ಯವಾಗೂಂ ಪಾಯಯೇಚ್ಚೈನಮನಿಲಸ್ಯಾನುಲೋಮನೀಮ್||೪೭||
आनाहे कालवित्कुर्यात् क्रियामलसकोदिताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचित्रसाधिताम्| यवागूं पाययेच्चैनमनिलस्यानुलोमनीम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
ಸೋಪದ್ರವೋಽಪಿ ಚೇದೇವಂ ಜ್ವರಃ ಶೀತೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇಽನಿಲಕಫೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪಿತ್ತಧಾಮ್ನಿ ವಾ| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನಲಂ ಭಜೇತ್| ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಿಷ್ಟೇತ್ ಪ್ರಾವೃತಸ್ತದ್ವದಾತಪೇ| ತತೋ ವಿಮೃದಿತಸ್ನಾತೋ ಯುಕ್ತಾಶೀ ಸ್ಯಾದ್ಗತೇ ಜ್ವರೇ| ಶಮಂ ತೌ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯೈವಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ ಸ್ವಧಾಮ ಚ| ನಿವರ್ತತೇ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೋ ಜ್ವರಃ|೪೮|
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
ಸೋಪದ್ರವೋಽಪಿ ಚೇದೇವಂ ಜ್ವರಃ ಶೀತೋ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಅತ್ಯುದೀರ್ಣೇಽನಿಲಕಫೇ ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ಪಿತ್ತಧಾಮ್ನಿ ವಾ| ತಕ್ರಾನುಪಾನಂ ತ್ರಪುಸಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನಲಂ ಭಜೇತ್| ಆಸ್ವೇದಸಂಭವಾತ್ತಿಷ್ಟೇತ್ ಪ್ರಾವೃತಸ್ತದ್ವದಾತಪೇ| ತತೋ ವಿಮೃದಿತಸ್ನಾತೋ ಯುಕ್ತಾಶೀ ಸ್ಯಾದ್ಗತೇ ಜ್ವರೇ| ಶಮಂ ತೌ ಪಿತ್ತವೃದ್ಧ್ಯೈವಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತೇ ಸ್ವಧಾಮ ಚ| ನಿವರ್ತತೇ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ಭವೋ ಜ್ವರಃ||೪೮||
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svarjikAditailam (49) · Śloka 49
ಸ್ವರ್ಜಿಕಾಕುಷ್ಟಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲಾಕ್ಷಾಮೂರ್ವಾನಿಶೌಷಧೈಃ| ಸತಕ್ರಂ ಸಾಧಿತಂ ತೈಲಮಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ದಾಹಶೀತಜಿತ್||೪೯||
स्वर्जिकाकुष्टमञ्जिष्ठालाक्षामूर्वानिशौषधैः| सतक्रं साधितं तैलमभ्यङ्गाद्दाहशीतजित्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAnusAramupakramanirdeshaH (50) · Śloka 50
ವಮನೈಶ್ಚ ವಿರೇಕೈಶ್ಚ ಬಸ್ತಿಭಿಶ್ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್| ಜ್ವರಾನುಪಾಚರೇದ್ಧೀಮಾನ್ ಕಫಪಿತ್ತಾನಿಲೋದ್ಭವಾನ್||೫೦||
वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्| ज्वरानुपाचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargasannipAtayorupakramanirdhAraNam (51) · Śloka 51
ಸಂಸೃಷ್ಟೈಃ ಸನ್ನಿಪತಿತೈರೇಕಾನೇಕೋಲ್ಬಣೈಃ ಸಮೈಃ| ಜ್ವರಾನ್ ದೋಷಕ್ರಮಾಪೇಕ್ಷಾ ಯಥೋಕ್ತೈರೌಷಧೈರ್ಜಯೇತ್||೫೧||
संसृष्टैः सन्निपतितैरेकानेकोल्बणैः समैः| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षा यथोक्तैरौषधैर्जयेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvare cikitsAsUtrAntaram (52) · Śloka 52
ವರ್ಧನೇನೈಕದೋಷಸ್ಯ ಕ್ಷಪಣೇನೋಚ್ಛ್ರಿತಸ್ಯ ವಾ| ಕಫಸ್ಥಾನಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾ ವಾ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಂ ಜಯೇತ್||೫೨||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtopadravasya nidrAkhyasya dAruNatvaM tasya nivAraNa~jca (53) · Śloka 53
ನಿದ್ರಾನಿವಾರಣೋಪಾಯಃ ಸಂನ್ಯಾಸಾಭಿಹಿತೋ ಹಿತಃ| ಸನ್ನಿಪಾತೇ ವಿಶೇಷೇಣ ದಾರುಣೋಽಯಮುಪದ್ರವಃ||೫೩||
निद्रानिवारणोपायः संन्यासाभिहितो हितः| सन्निपाते विशेषेण दारुणोऽयमुपद्रवः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNamUlashophacikitsA (54) · Śloka 54
ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸುದಾರುಣಃ| ಶೋಫಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ತೇನ ಕಶ್ಚಿದೇವ ವಿಮುಚ್ಯತೇ| ರಕ್ತಾವಸೇಚನೈಃ ಶೀಘ್ರಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನೈಶ್ಚ ತಞ್ಜಯೇತ್| ಪ್ರದೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನೈರ್ನಾವನೈಃ ಕವಲಗ್ರಹೈಃ||೫೪||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते तेन कश्चिदेव विमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तञ्जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAnusArijvare raktamokShaNam (55) · Śloka 55
ಶೀತೋಷ್ಣಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಾದ್ಯೈರ್ಜ್ವರೋ ಯಸ್ಯ ನ ಶಾಮ್ಯತಿ| ಶಾಖಾನುಸಾರೀ ತಸ್ಯಾಶು ಮುಞ್ಚೇದ್ವಾಹ್ವೋಃ ಕ್ರಮಾತ್ಸಿರಾಮ್||೫೫||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाखानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमात्सिराम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana satatakAdiShvapi pUrvoktavidheranuShTheyatA tatra kramashca (56) · Śloka 56
ಅಯಮೇವ ವಿಧಿಃ ಕಾರ್ಯೋ ವಿಷಮೇಽಪಿ ಯಥಾಯಥಮ್| ಜ್ವರೇ ವಿಭಜ್ಯ ವಾತಾದೀನ್ಯಶ್ಚಾನನ್ತರಮುಚ್ಯತೇ||೫೬||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन्यश्चानन्तरमुच्यते||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kvAthAH (2) · Śloka 2
ಪಟೋಲಕಟುಕಾಮುಸ್ತಾಪ್ರಾಣದಾಮಧುಕೈಃ ಕೃತಾಃ| ತ್ರಿಚತುಷ್ಪಞ್ಚಶಃ ಕ್ವಾಥಾ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಾಃ||೨||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुष्पञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdiprayogaH (57) · Śloka 57
ಯೋಜಯೇತ್ತ್ರಿಫಲಾಂ ಪತ್ಥ್ಯಾಂ ಗುಡೂಚೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಪೃಥಕ್| ತೈಸ್ತೈರ್ವಿಧಾನೈಃ ಸಗುಡಂ ಭಲ್ಲಾತಕಮಥಾಪಿ ವಾ||೫೭||
योजयेत्त्रिफलां पत्थ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAgamanadivasopakramaH (58) · Śloka 58
ಲಙ್ಘನಂ ಬೃಂಹಣಂ ವಾಪಿ ಜ್ವರಾಗಮನವಾಸರೇ| ಪ್ರಾತಃ ಸತೈಲಂ ಲಶುನಂ ಪ್ರಾಗ್ಭಕ್ತಂ ವಾ ತಥಾ ಘೃತಮ್| ಜೀರ್ಣಂ ತದ್ವದ್ದಧಿಪಯಸ್ತಕ್ರಂ ಸರ್ಪಿಶ್ಚ ಷಟ್ಫಲಮ್| ಕಲ್ಯಾಣಕಂ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ತಿಕ್ತಾಖ್ಯಂ ವೃಷಸಾಧಿತಮ್||೫೮||
लङ्घनं बृंहणं वापि ज्वरागमनवासरे| प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्तं वा तथा घृतम्| जीर्णं तद्वद्दधिपयस्तक्रं सर्पिश्च षट्फलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख्यं वृषसाधितम्||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamAhiShAdighRutAni (59) · Śloka 59
ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ಮಹತೋ ವಿಧಿನಾ ಪಞ್ಚಮಾಹಿಷಮ್| ಪಞ್ಚಾಜಂ ಚತುರೋಷ್ಟ್ರಞ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಸಿದ್ಧಂ ಘೄತಂ ....||೫೯||
पञ्चगव्यस्य महतो विधिना पञ्चमाहिषम्| पञ्चाजं चतुरोष्ट्रञ्च सिद्धं सिद्धं घॄतं ....||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaTurohiNyAdighRutam (60) · Śloka 60
........................................ತಥಾ| ಕಟುರೋಹಿಣಿಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾವೃಷಗ್ರನ್ಥಿಕಚಿತ್ರಕೈಃ| ಪಾಠಾಸ್ವಗುಪ್ತಾದ್ವಿನಿಶೈಃ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಸ್ಯ ಪಞ್ಚಸು| ಪ್ರಸ್ಥೇಷು ಸಂಯುತೈಃ ಸೇವ್ಯಂ ವಿಷಮಜ್ವರಜಿತ್ ಪರಮ್| ವಾಕ್ಸ್ವರಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಗ್ನಿಬಲಾರೋಗ್ಯವೃಷತ್ವಕೃತ್||೬೦||
........................................तथा| कटुरोहिणिमञ्जिष्ठावृषग्रन्थिकचित्रकैः| पाठास्वगुप्ताद्विनिशैः पञ्चगव्यस्य पञ्चसु| प्रस्थेषु संयुतैः सेव्यं विषमज्वरजित् परम्| वाक्स्वरस्मृतिमेधाग्निबलारोग्यवृषत्वकृत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdighRUtam (61) · Śloka 61
ಕೋಲಾಗ್ನಿಮನ್ಥತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇ ದಧ್ನಾ ಘೄತಂ ಪಚೇತ್| ತಿಲ್ವಕಾವಾಪಮೇತಚ್ಚ ವಿಷಮಜ್ವರನಾಶನಮ್||೬೧||
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घॄतं पचेत्| तिल्वकावापमेतच्च विषमज्वरनाशनम्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khajAhataM kShIraghRUtAdikam (62) · Śloka 62
ಶೃತಕ್ಷೀರಘೄತಕ್ಷೌದ್ರಸಿತಾಕೃಷ್ಣಾಃ ಖಜಾಹತಾಃ| ವಿಷಮಜ್ವರಹೃದ್ರೋಗಕ್ಷತಕಾಸಕ್ಷಯಾಪಹಾಃ||೬೨||
शृतक्षीरघॄतक्षौद्रसिताकृष्णाः खजाहताः| विषमज्वरहृद्रोगक्षतकासक्षयापहाः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana surAdikaM pItvA vAmayet (63) · Śloka 63
ಸುರೋ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಯನ್ಮದ್ಯಂ ಶಿಖಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಜಮ್| ಮಾಂಸಂ ಮೇಧ್ಯೋಷ್ಣವೀರ್ಯಂ ಚ ಸಹಾನ್ನೇನ ಪ್ರಕಾಮತಃ| ಸೇವಿತ್ವಾ ತದಹಃ ಸ್ವಪ್ಯಾದಥವಾ ಪುನರುಲ್ಲಿಖೇತ್| ಸರ್ಪಿಷೋ ಮಹತೀಂ ಮಾತ್ರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ವಾ ಛರ್ದಯೇತ್ ಪುನಃ||೬೩||
सुरो तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिखितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेध्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिखेत्| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nIlinyAdipAnam (64) · Śloka 64
ನೀಲಿನೀಮಜಗನ್ಧಾಞ್ಚ ತ್ರಿವೃತಾಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಮ್| ಪಿಬೇಜ್ಜ್ವರಸ್ಯಾಗಮನೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದಿತಃ||೬೪||
नीलिनीमजगन्धाञ्च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApanAH bastayaH (65) · Śloka 65
ಆಸ್ಥಾಪನಂ ವಾ ತದಹರ್ದದ್ಯಾತ್ಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಯಾಪನಮ್| ಪಯಸಾ ಪೃಷದಂಶಸ್ಯ ಶಕೃದ್ವಾ ತದಹಃ ಪಿಬೇತ್| ಮಸ್ತುನಾ ವಾ ವೃಷಶಕೃತ್ ಸುರಯಾ ವಾಥ ಸೈನ್ಧವಮ್||೬೫||
आस्थापनं वा तदहर्दद्यात्स्विन्नस्य यापनम्| पयसा पृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्| मस्तुना वा वृषशकृत् सुरया वाथ सैन्धवम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanaM nasya~jca (66) · Śloka 66
ಮನೋಹ್ವಾಸೈನ್ಧವಂ ಕೃಷ್ಣಾತೈಲೇನ ನಯನಾಞ್ಜನಮ್| ಯೋಜ್ಯಾ ಹಿಙ್ಗುಸಮಾ ವ್ಯಾಘ್ರೀವಸ ನಸ್ಯೇ ಸಸೈನ್ಧವಾ| ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಃ ಸಿಂಹಸ್ಯ ವಸಾ ತದ್ವತ್ ಸಸೈನ್ಧವಾ||೬೬||
मनोह्वासैन्धवं कृष्णातैलेन नयनाञ्जनम्| योज्या हिङ्गुसमा व्याघ्रीवस नस्ये ससैन्धवा| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparAjito dhUpaH (67) · Śloka 67
ಪಲಙ್ಕಷಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ವಚಾ ಕುಷ್ಠಂ ಹರೀತಕೀ| ಸರ್ಷಪಾಃ ಸಯವಾಃ ಸರ್ಪಿರ್ಧೂಪೋ ವಿಡ್ವಾ ಬಿಡಾಲಜಾಃ| ಪೂರಧ್ಯಾಮವಚಾಸರ್ಜನಿಮ್ಬಾರ್ಕಾಗರುದಾರುಭಿಃ| ಧೂಪೋ ಜ್ವರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕಾರ್ಯೋಽಯಮಪರಾಜಿತಃ||೬೭||
पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजाः| पूरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUpodvartanAlepAH (68) · Śloka 68
ಸಹದೇವಾವಚಾಭದ್ರಾನಾಕುಲೀಭಿಃ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಧೂಪನೋದ್ವರ್ತನಾಲೇಪಾನ್ ಸರ್ವಜ್ವರನಿಬರ್ಹಣಾನ್||೬೮||
सहदेवावचाभद्रानाकुलीभिः प्रयोजयेत्| धूपनोद्वर्तनालेपान् सर्वज्वरनिबर्हणान्||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atideshena cittavaikRutacikitsA (69) · Śloka 69
ಧೂಮನಸ್ಯಾಞ್ಜನೋತ್ತ್ರಾಸಾ ಯೇ ಚೋಕ್ತಾಶ್ಚಿತ್ತವೈಕೃತೇ| ದೈವಾಶ್ರಯಂ ಚ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಜ್ವರಾನ್ ಸರ್ವಾನಪೋಹತಿ| ವಿಶೇಷಾದ್ವಿಷಮಾನ್ ಪ್ರಾಯಸ್ತೇ ಹ್ಯಗನ್ತ್ವನುಬನ್ಧಜಾಃ||೬೯||
धूमनस्याञ्जनोत्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते| दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वानपोहति| विशेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यगन्त्वनुबन्धजाः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAvyadhanam (70) · Śloka 70
ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇದಶಾನ್ತೌ ವಿಷಮಜ್ವರೇ||೭೦||
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAtugatajvaracikitsA (71) · Śloka 71
ರಸಸಂಸ್ಥೇ ತು ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ಕುರ್ಯಾದ್ವಮನಲಙ್ಘನೇ| ಸೇಕಸಂಶಮನಾಲೇಪರಕ್ತಮೋಕ್ಷಾನಸೃಕ್ಸ್ಥಿತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ ವಿರೇಕಾನ್ಮಾಂಸಸ್ಥೇ ಮೇದೋಘ್ನಂ ಮೇದಸಿ ಸ್ಥಿತೇ| ಅಸ್ಥಿಸ್ಥೇ ವಾತಶಮನಮಭ್ಯಙ್ಗಸ್ವೇದಮರ್ದನಮ್| ಜ್ವರೇ ವಾತಾರ್ತಿಶಮನಂ ವಿಶೇಷಾದ್ಬಸ್ತಿಕರ್ಮ ಚ||೭೧||
रससंस्थे तु सर्वस्मिन् कुर्याद्वमनलङ्घने| सेकसंशमनालेपरक्तमोक्षानसृक्स्थिते| तीक्ष्णान् विरेकान्मांसस्थे मेदोघ्नं मेदसि स्थिते| अस्थिस्थे वातशमनमभ्यङ्गस्वेदमर्दनम्| ज्वरे वातार्तिशमनं विशेषाद्बस्तिकर्म च||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kevalAnilAdike jvare cikitsA (72) · Śloka 72
ಕೇವಲಾನಿಲವೀಸರ್ಪವಿಸ್ಫೋಟಾಭಿಹತಜ್ವರೇ| ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಹಿಮಾಲೇಪಸೇಕಮಾಂಸರಸಾಶನಮ್| ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾಸ್ವಮುಕ್ತಞ್ಚ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಾದಿಸಾಧನಮ್| ಗ್ರಹೋತ್ಥೇ ಭೂತವಿದ್ಯೋಕ್ತಂ ಮಣಿಮನ್ತ್ರಾದಿಸಾಧನಮ್| ಓಷಧೀಗನ್ಧಜೇ ಪಿತ್ತಶಮನಂ ವಿಷಜಿದ್ವಿಷೇ||೭೨||
केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे| सर्पिष्पानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तञ्च रक्तमोक्षादिसाधनम्| ग्रहोत्थे भूतविद्योक्तं मणिमन्त्रादिसाधनम्| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं विषजिद्विषे||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdijeShu jvareShu cikitsA (73) · Śloka 73
ಇಷ್ಟೈರರ್ಥೈರ್ಮನೋಜ್ಞೈಶ್ಚ ಯಥಾದೋಷಶಮೇನ ಚ| ಹಿತಾಹಿತವಿವೇಕೈಶ್ಚ ಜ್ವರಂ ಕ್ರೋಧಾದಿಜಂ ಜಯೇತ್| ಕ್ರೋಧಜೋ ಯಾತಿ ಕಾಮೇನ ಶಾನ್ತಿಂ ಕ್ರೋಧೇನ ಕಾಮಜಃ| ಭಯಶೋಕೋದ್ಭವೌ ತಾಭ್ಯಾಂ ಭೀಶೋಕಾಭ್ಯಾಂ ತಥೇತರೌ| ಶಾಪಾಥರ್ವಣಮನ್ತ್ರೋತ್ಥೇ ವಿಧಿರ್ದೈವವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ||೭೩||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यां तथेतरौ| शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdijeShu doShAnusAramapi cikitsA (74) · Śloka 74
ತೇ ಜ್ವರಾಃ ಕೇವಲಾಃ ಪೂರ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯನ್ತೇಽನನ್ತರಂ ಮಲೈಃ| ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷಾನುಸಾರೇಣ ತೇಷ್ವಾಹಾರಾದಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ನ ಹಿ ಜ್ವರೋಽನುಬಧ್ನಾತಿ ಮಾರುತಾದ್ಯೈರ್ವಿನಾ ಕೃತಃ||೭೪||
ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kathAshravaNAdikam (75) · Śloka 75
ಕಥಾಸ್ತ್ರಿವರ್ಗಸಂಯುಕ್ತಾ ರುಙ್ನಿದ್ರಾದಿವಿನೋದಿನೀಃ| ಶಸ್ತಾ ವಿಚಿತ್ರಾಃ ಶೃಣುಯಾನ್ನ ಪ್ರೇತವ್ಯಾಧಿತಾಶ್ರಯಾಃ| ಜ್ವರಕಾಲಸ್ಮೃತಿಂ ಚಾಸ್ಯ ಹಾರಿಭಿರ್ವಿಷಯೈರ್ಹರೇತ್||೭೫||
कथास्त्रिवर्गसंयुक्ता रुङ्निद्रादिविनोदिनीः| शस्ता विचित्राः शृणुयान्न प्रेतव्याधिताश्रयाः| ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraH kushalena cikitsyaH tatrAbalalAbhaM varjyAni (76) · Śloka 76
ತ್ಯಜೇದಾಬಲಲಾಭಾಚ್ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಸ್ನಾನಮೈಥುನಮ್ ಗುರ್ವಾಸಾತ್ಮ್ಯಂ ವಿದಾಹ್ಯನ್ನಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯಜ್ಜ್ವರಕಾರಣಮ್| ನ ವಿಜ್ವರೋಽಪಿ ಸಹಸಾ ಸರ್ವಾನ್ನೀನೋ ಭವೇತ್ .......| ಅವಸ್ಥಾನುಸಾರಂ ಯೋಗ್ಯಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್ ................................................ತಥಾ| ನಿವೃತ್ತೋ ಹಿ ಜ್ವರಃ ಶೀಘ್ರಂ ವ್ಯಾಪಾದಯತಿ ದುರ್ಬಲಮ್| ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ| ತಸ್ಯಾಂ ತಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ತದ್ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್||೭೬||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम् गुर्वासात्म्यं विदाह्यन्नं यच्चान्यज्ज्वरकारणम्| न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत् .......| अवस्थानुसारं योग्यं चिकित्सितम् ................................................तथा| निवृत्तो हि ज्वरः शीघ्रं व्यापादयति दुर्बलम्| सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां कुर्यात्तत्तद्भिषग्जितम्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manaso~anukUlaviShayasevA (77) · Śloka 77
ಮನೋಭಿರಾಮಾ ವಿಷಯಾ ವಚನಂ ಹ್ಲಾದಿ ದಕ್ಷಿಣಮ್| ಕರುಣಾರ್ದ್ರಂ ಮನಂ ಶುದ್ಧಂ ಸರ್ವಜ್ವರನಿಷೂದನಮ್||೭೭||
मनोभिरामा विषया वचनं ह्लादि दक्षिणम्| करुणार्द्रं मनं शुद्धं सर्वज्वरनिषूदनम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAtrAdInAM pUjA (78) · Śloka 78
ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ದೇವಾನ್ ವೈದ್ಯಾನ್ ಹರಂ ಹರಿಮ್| ಪೂಜಯೇಚ್ಛೀಲಯೇದ್ದಾನದಮಸತ್ಯದಯಾರ್ಜವಾನ್| ಧಾರಯೇಚ್ಚ ಸದಾ ಮನ್ತ್ರಮಣಿರತ್ನಮಹೌಷಧೀಃ||೭೮||
मातरं पितरं देवान् वैद्यान् हरं हरिम्| पूजयेच्छीलयेद्दानदमसत्यदयार्जवान्| धारयेच्च सदा मन्त्रमणिरत्नमहौषधीः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana devapraNAmAdikaM (79) · Śloka 79
ಆರ್ಯಾವಲೋಕಿತಂ ಪರ್ಣಶಬರೀಮಪರಾಜಿತಾಮ್| ಪ್ರಣಮೇದಾರ್ಯತಾರಾಂ ಚ ಸರ್ವಜ್ವರನಿವೃತ್ತಯೇ||೭೯||
आर्यावलोकितं पर्णशबरीमपराजिताम्| प्रणमेदार्यतारां च सर्वज्वरनिवृत्तये||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mantravisheShajapaH (80-2) · Śloka 2
ಜಪಂಸ್ತಥಾ ಗತೋಷ್ಣೀಷಂ ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್| ಆಗನ್ತುದೋಷಸಹಜೈಃ ಸರ್ವರೋಗೈರ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ||೮೦|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಜೀರ್ಣಜ್ವರಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨||
जपंस्तथा गतोष्णीषं सर्वव्याधिचिकित्सितम्| आगन्तुदोषसहजैः सर्वरोगैर्विमुच्यते||८०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने जीर्णज्वरचिकित्सितन्नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon