Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ കാസചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः कासचिकित्सितं व्याख्य़ास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ക്രമപ്രാപ്തസ്യ കാസസ്യ ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ|
Adhikarana vAtajakAsacikitsA tatrAdau kiryAkramaH (2) · Śloka 2
കേവലാനിലജം കാസം സ്നേഹൈരാദാവുപാചരേത്| വാതഘ്നസിദ്ധൈഃ സ്നിഗ്ധൈശ്ച പേയായൂഷരസാദിഭിഃ| ലേഹൈര്ധൂമൈസ്തഥാഭ്യങ്ഗസ്വേദസേകാവഗാഹനൈഃ| ബസ്തിഭിര്ബദ്ധവിഡ്വാതം സപിത്തം ത്വൌര്ധ്വഭക്തികൈഃ| ഘൃതൈഃ ക്ഷീരൈശ്ച സകഫം ജയേത് സ്നേഹവിരേചനൈഃ||൨||
केवलानिलजं कासं स्नेहैरादावुपाचरेत्| वातघ्नसिद्धैः स्निग्धैश्च पेयायूषरसादिभिः| लेहैर्धूमैस्तथाभ्यङ्गस्वेदसेकावगाहनैः| बस्तिभिर्बद्धविड्वातं सपित्तं त्वौर्ध्वभक्तिकैः| घृतैः क्षीरैश्च सकफं जयेत् स्नेहविरेचनैः||२||
🔊 Audio coming soon
നിദാനോക്തക്രമസ്യാശ്രയണാത് പ്രഥമം കേവലേത്യാദിനാ വാതകാസചികിത്സോച്യതേ| സ്നേഹൈഃ ഘൃതാദിഭിര്യഥായോഗ്യമ്| വാതഘ്നാനി ശോധനാദിഗണപഠിതാനി ഭദ്രദാരൂനതകുഷ്ഠാദീനി| പേയാദിഭിരവഗാഹാന്തൈര്ഘൃതാദിരയോഗാത് സ്നിഗ്ധൈഃ| അഭ്യങ്ഗസ്യാവിഷയപ്രദര്ശനാര്ഥം വിശേഷണമ്| വിഡ്ബദ്ധാ കഠിനാ| വാതോ വിബദ്ധ അസമ്യഗ്വാഹീ| ഘൃതൈരേവൌര്ധ്വഭക്തികൈഃ ക്ഷീരൈരിതി സാമാന്യേന| സപിത്തം സകഫം ചേത്യനിലജകാസവിശേഷണമ്||
Adhikarana guDUcyAdighRutam (3) · Śloka 3
ഗുഡൂചീകണ്ടകാരീഭ്യാം പൃഥക് ത്രിംശത്പലാദ്രസേ| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാദ്വാതകാസനുദ്വിഹ്നിദീപനഃ||൩||
गुडूचीकण्टकारीभ्यां पृथक् त्रिंशत्पलाद्रसे| प्रस्थः सिद्धो घृताद्वातकासनुद्विह्निदीपनः||३||
🔊 Audio coming soon
ഗുഡൂചീകണ്ടകാര്യോഃ ഷഷ്ടിഃ പലാനി തതോ നിഷ്പീഡിതോ രസോ യഥാസമ്ഭവം തസ്യാലാഭേ ക്വാഥകല്പനയാ ക്വാഥഃ|| ൩||
Adhikarana kShAraghRutam (4) · Śloka 4
ക്ഷാരരാസ്നാവചാഹിങ്ഗുപാഠായഷ്ട്യാഹ്വധാന്യകൈഃ| ദ്വിശണൈഃ സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം പഞ്ചകോലയുതൈഃ പചേത്| ദശമൂലസ്യ നിര്യൂഹേ പീതോ മണ്ഡാനുപായിനാ| സകാസശ്വാസഹൃത്പാര്ശ്വഗ്രഹണീരോഗഗുല്മനുത്||൪||
क्षाररास्नावचाहिङ्गुपाठायष्ट्याह्वधान्यकैः| द्विशणैः सर्पिषः प्रस्थं पञ्चकोलयुतैः पचेत्| दशमूलस्य निर्यूहे पीतो मण्डानुपायिना| सकासश्वासहृत्पार्श्वग्रहणीरोगगुल्मनुत्||४||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷാരാദീനാം പഞ്ചകോലാനാം പ്രത്യേകമര്ധകര്ഷഃ| ദശമൂലക്വാഥേ ഘൃതാച്ചതുര്ഗുണഃ| സഹ ശ്വാസേന വര്തതേ യഃ കാസഃ സ തഥോക്തഃ|| ൪||
Adhikarana kAshmaryAdighRutam (5) · Śloka 5
കാശ്മര്യത്രിഫലാവ്യോഷശഠീദ്രാക്ഷാപരൂഷകമ്| ദ്വേ പാഠേ ദേവദാര്വര്ദ്ധിസ്വഗുപ്താഗ്നികഗോക്ഷുരമ്| വ്യാഘ്രീതാമലകീമേദാകാകനാസാശതാവരീഃ| വിദാരീ ച ഘൃതപ്രസ്ഥഃ കര്ഷാംശൈസ്തൈര്വിപാചിതഃ| ക്ഷീരേണ ച ജയത്യാശു ജ്വരകാസഹലീമകാന്| ഗുല്മാരുചിയകൃത്പ്ലീഹശിരോഹൃത്പാര്ശ്വവേദനാഃ| കാമിലാര്ശോനിലാഷ്ഠീലാക്ഷതശോഫക്ഷയാംശ്ച സഃ||൫||
काश्मर्यत्रिफलाव्योषशठीद्राक्षापरूषकम्| द्वे पाठे देवदार्वर्द्धिस्वगुप्ताग्निकगोक्षुरम्| व्याघ्रीतामलकीमेदाकाकनासाशतावरीः| विदारी च घृतप्रस्थः कर्षांशैस्तैर्विपाचितः| क्षीरेण च जयत्याशु ज्वरकासहलीमकान्| गुल्मारुचियकृत्प्लीहशिरोहृत्पार्श्ववेदनाः| कामिलार्शोनिलाष्ठीलाक्षतशोफक्षयांश्च सः||५||
🔊 Audio coming soon
കാശ്മര്യാദിഭിഃ കര്ഷാശൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം തദ്വത് സമേന ക്ഷീരേണ യുക്തം പചേത്| അത്ര ഘൃതസമം ജലമിച്ഛന്തി| അഗ്നികഃ ചിത്രകഃ| താമലകീ താലീ| കാകനാസാ കാകതുണ്ഡഫലാ| ശോഷോ മാംസക്ഷയഃ| ക്ഷയോ രാജയക്ഷ്മാ|| ൫||
Adhikarana rAsnAdighRutam (6) · Śloka 6
ദ്രോണേऽപാം സാധയേദ്രാസ്നാദശമൂലശതാവരീഃ| പലോന്മിതാ ദ്വികുഡവം കുലത്ഥം ബദരം യവമ്| തുലാര്ധം ചാജമാംസസ്യ തേന സാധ്യം ഘൃതാഢകമ്| സമക്ഷീരം പലാശൈശ്ച ജീവനീയൈഃ സമീക്ഷ്യ തത്| പ്രയുക്തം വാതരോഗേഷു പാനനാവനബസ്തിഭിഃ| പഞ്ചകാസാന് ശിരഃ കമ്പം യോനിവംക്ഷണവേദനാമ്| സര്വാങ്ഗൈകാങ്ഗരോഗാംശ്ച സപ്ലീഹോര്ധ്വാനിലാഞ്ജയേത്||൬||
द्रोणेऽपां साधयेद्रास्नादशमूलशतावरीः| पलोन्मिता द्विकुडवं कुलत्थं बदरं यवम्| तुलार्धं चाजमांसस्य तेन साध्यं घृताढकम्| समक्षीरं पलाशैश्च जीवनीयैः समीक्ष्य तत्| प्रयुक्तं वातरोगेषु पाननावनबस्तिभिः| पञ्चकासान् शिरः कम्पं योनिवंक्षणवेदनाम्| सर्वाङ्गैकाङ्गरोगांश्च सप्लीहोर्ध्वानिलाञ्जयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
രാസ്നാദീനാം ദ്വാദശപലാണി കുലത്ഥാദീനാം പ്രത്യേകമഷ്ടൌ പലാനി ആജമാംസസ്യ പലാനി പഞ്ചാശദിതി പാനീയപലശതപഞ്ചകേന സദ്വാദശപലേന സാധയേത്| തേനേതി സിദ്ധേന സാധിതപ്രയോഗാത് മാംസവത് മാംസപാകാവിധിരസ്യ സിദ്ധതാ| ചരകേ തു പഠിതം-പാദശേഷേണ തേന ചേതി| ജീവനീയാ ഉക്താഃ| തൈഃ പലാംശൈഃ സമേന ക്ഷീരേണ യുക്തം ഘൃതാഢകം പചേത്| സമീക്ഷ്യേതി ബൃംഹണീയത്വം സമ്യഗ്വികല്യ സര്വാങ്ഗരോഗാ നാനാവിധാ വാതവ്യാധയഃ| ഊര്ധ്വം പ്രവൃത്തോऽനില ഊര്ധ്വാനിലഃ| സഹശബ്ദേന താവപി ജയേദിത്യുക്തമ്|| ൬||
Adhikarana vidAryAdighRutam (7) · Śloka 7
വിദാര്യാദിഗണക്വാഥകല്കസിദ്ധം ച കാസജിത്||൭||
विदार्यादिगणक्वाथकल्कसिद्धं च कासजित्||७||
🔊 Audio coming soon
വിദാര്യാദിഗണസ്യ ക്വാഥഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണഃ കല്കശ്ചതുര്ഥാശഃ| ഇദം ച ഘൃതം വാതപിത്തകാസേ വിധേയമ്|| ൭||
Adhikarana ashokabIjAdighRutam (8) · Śloka 8
അശോകബീജക്ഷവകജന്തുഘ്നാഞ്ജനപദ്മകൈഃ| സവിഡൈശ്ച ഘൃതം സിദ്ധം തച്ചൂര്ണം വാ ഘൃതാദ്യുതമ്| ലിഹ്യാത്പയശ്ചാനു പിബേദാജം കാസാഭിപീഡിതഃ||൮||
अशोकबीजक्षवकजन्तुघ्नाञ्जनपद्मकैः| सविडैश्च घृतं सिद्धं तच्चूर्णं वा घृताद्युतम्| लिह्यात्पयश्चानु पिबेदाजं कासाभिपीडितः||८||
🔊 Audio coming soon
അശോകബീജാദീനി ഘൃതാച്ചതുര്ഥാംശാനി| പാനീയം ചാത്ര ഘൃതസമമിച്ഛന്തി| തദിത്യശോകബീജാദിപരാമര്ശഃ|| ൮||
Adhikarana viDa~ggAdicUrNam (9) · Śloka 9
വിഡങ്ഗം നാഗരം രാസ്നാ പിപ്പലീ ഹിങ്ഗുസൈന്ധവമ്| ഭാര്ങ്ഗീക്ഷാരശ്ച തച്ചൂര്ണം പിബേദ്വാ ഘൃതമാത്രയാ| സകഫേऽനിലജേ കാസേ ശ്വാസഹിധ്മാഹതാഗ്നിഷു||൯||
विडङ्गं नागरं रास्ना पिप्पली हिङ्गुसैन्धवम्| भार्ङ्गीक्षारश्च तच्चूर्णं पिबेद्वा घृतमात्रया| सकफेऽनिलजे कासे श्वासहिध्माहताग्निषु||९||
🔊 Audio coming soon
വിഡങ്ഗാദിചൂര്ണോപയോഗേ ഘൃതേ മാത്രാശബ്ദഃ സ്തോകപര്യായഃ| തച്ച വിഡങ്ഗാദിചൂര്ണം വാതകാസേ സശ്ലേഷ്മണി ഹിതം ശ്വാസാദിഷു ച|| ൯||
Adhikarana avalehacUrNAdikam (10) · Śloka 10
ദുരാലഭാം ശൃങ്ഗിവേരം ശഠീ രാസ്നാ സിതോപലാമ്| ലിഹ്യാത്കര്കടശൃങ്ഗഞ്ച കാസേ തൈലേന വാതജേ| ദുഃസ്പര്ശാം പിപ്പലീം മുസ്തം ഭാര്ങ്ഗീ കര്കടകീം ശഠീമ്| പുരാണഗുഡതൈലാഭ്യാം ചൂര്ണിതാന്യവലേഹയേത്| തദ്വത്സകൃഷ്ണാം ശുണ്ഠീം ച സഭാര്ങ്ഗീ തദ്വദേവ ച| പിബേത്കൃഷ്ണാഞ്ച കോഷ്ണേന സലിലേന സസൈന്ധവാമ്| മസ്തുനാ സസിതാം ശുണ്ഠീം ദധ്നാ വാ കണരേണുകാഃ| പിബേദ്ബദരമജ്ജ്ഞൌ വാ മദിരാദധിമസ്തുഭിഃ| അഥവാ പിപ്പലീകല്കം ഘൃതഭൃഷ്ടം സസൈന്ധവമ്||൧൦||
दुरालभां शृङ्गिवेरं शठी रास्ना सितोपलाम्| लिह्यात्कर्कटशृङ्गञ्च कासे तैलेन वातजे| दुःस्पर्शां पिप्पलीं मुस्तं भार्ङ्गी कर्कटकीं शठीम्| पुराणगुडतैलाभ्यां चूर्णितान्यवलेहयेत्| तद्वत्सकृष्णां शुण्ठीं च सभार्ङ्गी तद्वदेव च| पिबेत्कृष्णाञ्च कोष्णेन सलिलेन ससैन्धवाम्| मस्तुना ससितां शुण्ठीं दध्ना वा कणरेणुकाः| पिबेद्बदरमज्ज्ञौ वा मदिरादधिमस्तुभिः| अथवा पिप्पलीकल्कं ग़ृतभृष्टं ससैन्धवम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ദുരാലഭാദീന് കര്കടശൃങ്ഗീസഹിതാംസ്തൈലേന ലിഹ്യാദിതി കൃഷ്ണാശുണ്ഠ്യോഃ പുരാണഗുഡതൈലാഭ്യാം പ്രയോഗഃ| തദ്വദേവ ഭാര്ങ്ഗീശുണ്ഠ്യോഃ| സൈന്ധവപിപ്പല്യോരുഷ്ണോദകേന പ്രയോഗഃ| സിതാശുണ്ഠ്യോര്മസ്തുനാ| ദധ്നാ കണരേണുകാഃ പിപ്പലീബീജാനി| തഥാ ബദരമജ്ജ്ഞൌ രേണുകാഃ മദിരയാ വാ ദധ്നാ വ മസ്തുനാ വ| പിപ്പലീനാം കല്കോ ജലപിഷ്ടഃ സൈന്ധവയുക്തേനജ് ഘൃതേന ഭൃഷ്ടഃ ക്രിയതേ|| ൧൦||
Adhikarana dhUmapAnam (11) · Śloka 11
കാസീ സപീനസോ ധൂമം സ്നൈഹികം വിധിനാ പിബേത്| ഹിധ്മാശ്വാസോക്തധൂമാംശ്ച ക്ഷീരമാംസരസാശനഃ||൧൧||
कासी सपीनसो धूमं स्नैहिकं विधिना पिबेत्| हिध्माश्वासोक्तधूमांश्च क्षीरमांसरसाशनः||११||
🔊 Audio coming soon
സ്നൈഹികം ധൂമവിധാവുക്തമ്| ഹിധ്മാശ്വാസേ യേ ധൂമാ വക്ഷ്യന്തേ താന് സേവേത ക്ഷീരമാംസരസാശനഃ സന്|| ൧൧||
Adhikarana saMskRutAH rasAH (12) · Śloka 12
ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകൈഃ ശാലിയവഗോധൂമഷഷ്ടികാന്| രസൈര്മാഷാത്മഗുപ്താനാം യൂഷൈര്വാ ഭോജയേദ്ധിതാന്||൧൨||
ग्राम्यानूपौदकैः शालियवगोधूमषष्टिकान्| रसैर्माषात्मगुप्तानां यूषैर्वा भोजयेद्धितान्||१२||
🔊 Audio coming soon
ഗ്രാമ്യാദിമാംസകൃതൈഃ രസൈര്മാഷാത്മഗുപ്താകൃതൈര്വാ യൂഷൈഃ ശാലിയവാദീന് ഹിതാന് പഥ്യാന് ഭോജയേത്|| ൧൨||
Adhikarana saMskRutAH peyAH (13) · Śloka 13
യവാനീപിപ്പലീബില്വമധ്യനാഗരചിത്രകൈഃ| രാസ്നാജാജീപൃഥക്പര്ണീപലാശശഠിപൌഷ്കരൈഃ| സിദ്ധാം സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാം പേയാമനിലജേ പിബേത്| കടീഹൃത്പാര്ശ്വകോഷ്ഠാര്തിശ്വാസഹിധ്മാപ്രണാശിനീമ്| ദശമൂലരസേ തദ്വത് പഞ്ചകോലഗുഡാന്വിതാമ്| പിബേത്സമതിലാം പേയാം ക്ഷൈരേയീം വാ സസൈന്ധവാമ്| മാത്സ്യകൌക്കുടവാരാഹൈര്മാംസൈര്വാ സാജ്യസൈന്ധവാമ്|൧൩|
यवानीपिप्पलीबिल्वमध्यनागरचित्रकैः| रास्नाजाजीपृथक्पर्णीपलाशशठिपौष्करैः| सिद्धां स्निग्धाम्ललवणां पेयामनिलजे पिबेत्| कटीहृत्पार्श्वकोष्ठार्तिश्वासहिध्माप्रणाशिनीम्| दशमूलरसे तद्वत् पञ्चकोलगुडान्विताम्| पिबेत्समतिलां पेयां क्षैरेयीं वा ससैन्धवाम्| मात्स्यकौक्कुटवाराहैर्मांसैर्वा साज्यसैन्धवाम्|१३|
🔊 Audio coming soon
അനിലജേ കാസേ യവാന്യാദിഭിഃ സിദ്ധാം ദാഡിമാദിഭിരമ്ലാം ച പേയാം പിബേത്| ദശമൂലരസേ പഞ്ചകോലഗുഡസംയുതാം തദ്വത് കടീരുഗാദിനാശിനീമിത്യര്ഥഃ| സമശാലിതിലാം സസൈന്ധവാമഥവാ ക്ഷൈരേയീമ്| മത്സ്യാദിഭിര്മാംസൈഃ| പേയാ ഘൃതസൈന്ധവയുക്താ|| ൧൩||
Adhikarana pathyam (13) · Śloka 13
വാസ്തുകോ വായസീശാകം കാസഘ്നഃ സുനിഷണ്ണകഃ| കണ്ടകാര്യാഃ ഫലം പത്രം വാലം ശുഷ്കം ച മുലകമ്| സ്നേഹാസ്തൈലാദയോ ഭക്ഷ്യാഃ ക്ഷീരേക്ഷുരസഗൌഡികാഃ| ദധിമസ്ത്വാരനാലാമ്മഫലാമ്ബുമദിരാഃ പിബേത്||൧൩||
वास्तुको वायसीशाकं कासग़्नः सुनिषण्णकः| कण्टकार्याः फलं पत्रं वालं शुष्कं च मुलकम्| स्नेहास्तैलादयो भक्ष्याः क्षीरेक्षुरसगौडिकाः| दधिमस्त्वारनालाम्मफलाम्बुमदिराः पिबेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
വാസ്തുകാദിശാകം കാസേ പഥ്യമ്| സ്നേഹാസ്തൈലാദയഃ തൈലപൂര്വാഃ| ഭക്ഷ്യാ നാനാവിധാഃ ക്ഷീരാദീനാം പിബേദിത്യനേന സമ്ബന്ധഃ| ഗുഡേന കൃതം ഗൌഡികമ്| സുബോധമ്|| ൧൩||
Adhikarana pittajakAsacikitsA vamanam (14) · Śloka 14
പിത്തകാസേ തുസകഫേ ത്രിവൃതാം മധുരൈര്യുതാമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വിരേകായ യുതാം ഘനശ്ലേഷ്മണി തിക്തകൈഃ||൧൪||
पित्तकासे तुसकफे त्रिवृतां मधुरैर्युताम्| युञ्ज्याद्विरेकाय युतां घनश्लेष्मणि तिक्तकैः||१४||
🔊 Audio coming soon
തനുകഫേ പിത്തകാസേ മധുരൈരൌഷധൈര്യുക്താം ത്രിവൃതാമ്| ഘനേ കഫേ തു തിക്തകൈര്യുക്താമ്|| ൧൪||
Adhikarana saMsarjanam (15) · Śloka 15
ഹതദോഷോ ഹിമം സ്നിധം സ്വാദു സംസര്ജനം ഭജേത്| ഘനേ കഫേ തു ശിശിരം രൂക്ഷം തിക്തോപസംഹിതമ്||൧൫||
हतदोषो हिमं स्निधं स्वादु संसर्जनं भजेत्| घने कफे तु शिशिरं रूक्षं तिक्तोपसंहितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
തഥാ ച ത്രിവൃതയാ ഹതദോഷഃ സന് ശീതാദിഗുണം സംസര്ജനം പേയാദികമം ഭജേത്| ഘനകഫേ പിത്തകാസേ ശീതരൂക്ഷാദികം തിക്തോപസംഹിതം മിശ്രിതമ്|| ൧൫||
Adhikarana lehAH (16) · Śloka 16
പിപ്പലീമുസ്തയഷ്ട്യാഹ്വദ്രാക്ഷാമൂര്വാമഹൌഷധമ്| ലാജാമൃതാഫലദ്രാക്ഷാത്വക്ക്ഷീരീപിപ്പലീസിതാഃ| ദുഃസ്പര്ശാകര്കടീശുണ്ഠീശഠീദ്രാക്ഷാസിതാബലാഃ| നിദിഗ്ധകാമൂലഫലം വടബീജം രസാഞ്ജനമ്| ഖര്ജൂരം പിപ്പലീ വാംശീ ശ്വദംഷ്ട്രാ ചേതി പഞ്ച തേ| ഘൃതക്ഷൌദ്രയുതാ ലേഹാഃ ശ്ലോകാര്ധൈഃ പിത്തകാസിനാമ്| പയോऽനുപാനാം ശൃങ്ഗീം വാ ലിഹ്യാത്സാജ്യസിതാമധുമ്||൧൬||
पिप्पलीमुस्तयष्ट्याह्वद्राक्षामूर्वामहौषधम्| लाजामृताफलद्राक्षात्वक्क्षीरीपिप्पलीसिताः| दुःस्पर्शाकर्कटीशुण्ठीशठीद्राक्षासिताबलाः| निदिग्धकामूलफलं वटबीजं रसाञ्जनम्| खर्जूरं पिप्पली वांशी श्वदंष्ट्रा चेति पञ्च ते| घृतक्षौद्रयुता लेहाः श्लोकार्धैः पित्तकासिनाम्| पयोऽनुपानां शृङ्गीं वा लिह्यात्साज्यसितामधुम्||१६||
🔊 Audio coming soon
പിപ്പലീലാജദുഃസ്പര്ശാനിദിഗ്ധകാഖര്ജൂരാദിഭിഃ പഞ്ചഭിരര്ധശ്ലോകൈഃ പഞ്ച ഘൃതക്ഷൌദ്രാഭ്യാം യുക്താ ലേഹാഃ പിത്തകാസിനാമുക്താഃ| മഹൌഷധം ശുണ്ഠീ| അമൃതാഫലമാമലകഫലമ്| കര്കടീ കര്കടശൃങ്ഗീ വാംശീ തുകാക്ഷീരീ| ശൃങ്ഗ്യാ ആജ്യസിതാ മധുനോ ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ മാത്രാ|
Adhikarana apare lehAH (17) · Śloka 17
ലേഹഃ പൈത്തേ സിതാധാത്രീക്ഷൌദ്രദ്രാക്ഷാഹിമോത്പലൈഃ| സകഫേ സാബ്ദമരിചഃ സഘൃതഃ സാനിലേ ഹിതഃ| മൃദ്വീകാര്ധശതം ത്രിംശത് പിപ്പലീഃ ശര്കരാപലമ്| ലേഹയേന്മധുനാ ഗോര്വാ ക്ഷീരപസ്യ ശകൃദ്രസമ്| ത്വഗേലാവ്യോഷമൃദ്വീകാപിപ്പലീമൂലപൌഷ്കരൈഃ| ലാജമുസ്തശഠീരാസ്നാധാത്രീഫലബിഭീതകൈഃ| ശര്കരാക്ഷൌദ്രസര്പിഭിര്ലേഹോ ഹൃദ്രോഗകാസഹാ| പിപ്പല്യാമലകദ്രാക്ഷാലാജലാക്ഷാസിതോപലാഃ| സഞ്ചൂര്ണ്യ പക്ത്വാ പയസാ ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രാഷ്ടഭാഗികാഃ||൧൭||
लेहः पैत्ते सिताधात्रीक्षौद्रद्राक्षाहिमोत्पलैः| सकफे साब्दमरिचः सघृतः सानिले हितः| मृद्वीकार्धशतं त्रिंशत् पिप्पलीः शर्करापलम्| लेहयेन्मधुना गोर्वा क्षीरपस्य शकृद्रसम्| त्वगेलाव्योषमृद्वीकापिप्पलीमूलपौष्करैः| लाजमुस्तशठीरास्नाधात्रीफलबिभीतकैः| शर्कराक्षौद्रसर्पिभिर्लेहो हृद्रोगकासहा| पिप्पल्यामलकद्राक्षालाजलाक्षासितोपलाः| सञ्चूर्ण्य पक्त्वा पयसा लिह्यात्क्षौद्राष्टभागिकाः||१७||
🔊 Audio coming soon
ഏവം പിത്തകാസേ സിതാദിഭിര്ലേഹഃ| സകഫേ പൈത്തേ മുസ്തമരിചാഭ്യാം യുക്തഃ സിതാദിഭിര്ലേഹഃ| സാനിലേ തു പൈത്തേ അബ്ദമരിചാഭ്യാം വിനാ സഘൃതഃ സിതാദിഭിര്ഹിതഃ| മൃദ്വീകാഫലാനി പഞ്ചാശത് ഫലാനാം സംഖ്യാശബ്ദേന കേവലേന പ്രയോഗേ ഉക്തമാനം ന നേച്ഛന്തി| പിപ്പലീഫലാനി ത്രിംശത്| ശര്കരായാഃ പലമിത്യേതന്മാക്ഷികേണാവലേഹയേത്| അഥവാ പുങ്ഗവസ്യ ക്ഷീരവൃത്തേഃ സമ്ബന്ധി യഃ ശകൃതോ രസഃ തം മധുനാ ലേഹയേത്| ത്വഗാദീനാം ശര്കരാന്താനാം ക്ഷൌദ്രസര്പിഭ്യാം ലേഹോ ഹൃദ്രോഗകാസയോര്ഹന്താ| പിപ്പല്യാദീനാം ചൂര്ണം ക്ഷീരേണ പക്ത്വാ ആലേഹത്വപ്രാപ്തേസ്തതശ്ചാഷ്ടഭാഗം ക്ഷൌദ്രം ദത്വാ ലിഹ്യാത്|| ൧൭||
Adhikarana vidAryAdInAM pAnam (18) · Śloka 18
വിദാരീക്ഷുമൃണാലാനാം രസാന് ക്ഷീരം സിതോപലാമ്| പിബേത് ക്ഷൌദ്രേണ സംയോജ്യ പിത്തകാസമപോഹതി||൧൮||
विदारीक्षुमृणालानां रसान् क्षीरं सितोपलाम्| पिबेत् क्षौद्रेण संयोज्य पित्तकासमपोहति||१८||
🔊 Audio coming soon
വിദാര്യാദീനാം രസാന് ക്ഷീരം സിതോപലാം ച സമഭാഗാനി ദോഷാദ്യപേക്ഷമാത്രേണ ക്ഷൌദ്രേണ സംയോജ്യ പിബേത്| തത് പിത്തകാസമപോഹതി|
Adhikarana pathyam (19) · Śloka 19
മധുരൈര്ജാങ്ഗലരസൈര്യവശ്യാമാകകോദ്രവാഃ| മുദ്ഗാദിയൂഷൈഃ ശാകൈശ്ച തിക്തകൈര്മാത്രയാ ഹിതാഃ||൧൯||
मधुरैर्जाङ्गलरसैर्यवश्यामाककोद्रवाः| मुद्गादियूषैः शाकैश्च तिक्तकैर्मात्रया हिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
തത്ര ച പിത്തകാസേ യവാദയോ ജാങ്ഗലാനാം മാംസാനം രസൈര്മധുരൈരമ്ലരഹിതൈഃ സഹമാത്രയാ ഹിതാസ്തഥാ മുദ്ഗാദീനാം യൂഷൈഃ ശാകൈശ്ച പടോലാദിഭിസ്തിക്തകൈഃ|| ൧൯||
Adhikarana tanukaPayorvisheShaH (20) · Śloka 20
ഘനശ്ലേഷ്മണി ലേഹാശ്ച തിക്തകാ മധുസംയുതാഃ| ശാലയഃ സ്യുസ്തനുകഫേ ഷഷ്ടികാശ്ച രസാദിഭിഃ| ശര്കരാമ്ഭോऽനുപാനാര്ഥം ദ്രാക്ഷേക്ഷുസ്വരസഃ പയഃ||൨൦||
घनश्लेष्मणि लेहाश्च तिक्तका मधुसंयुताः| शालयः स्युस्तनुकफे षष्टिकाश्च रसादिभिः| शर्कराम्भोऽनुपानार्थं द्राक्षेक्षुस्वरसः पयः||२०||
🔊 Audio coming soon
ഘനശ്ലേഷ്മണി പിത്തകാസേ തിക്തകൈര്ദ്രവ്യൈര്മധുസഹിതാ ലേഹാശ്ച ഹിതാഃ| തനുകഫേ പൈത്തേ ശാലയഃ ഷഷ്ടികാശ്ച രസയൂഷശാകാദിഭിഃ| സുബോധമ്|| ൨൦||
Adhikarana siddharasayUShAdikam (21) · Śloka 21
കാകോലീബൃഹതീമേദാദ്വയൈഃ സവൃഷനാഗരൈഃ| പിത്തകാസേ രസക്ഷീരപേയായൂഷാന് പ്രകല്പയേത്||൨൧||
काकोलीबृहतीमेदाद्वयैः सवृषनागरैः| पित्तकासे रसक्षीरपेयायूषान् प्रकल्पयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
കാകോല്യാദീനാം ക്വാഥേന പിത്തകാസിനോ മാംസരസാദീന് കല്പയേത്| കല്പയേദിത്യനേന ചൂര്ണിതൈരപി സംയുക്താ രസാദയ ഇഷ്യന്തേ|| ൨൧||
Adhikarana drAkShAkShIrAdikam (22) · Śloka 22
ദ്രാക്ഷാം കണാം പഞ്ചമൂലം തൃണാഖ്യം ച പചേജ്ജലേ| തേന ക്ഷീരം ശൃതം ശീതം പിബേത് സമധുശര്കരമ്| സാധിതാം തേന പേയാം വാ സുശീതാം മധുനാന്വിതാമ്||൨൨||
द्राक्षां कणां पञ्चमूलं तृणाख़्यं च पचेज्जले| तेन क्षीरं शृतं शीतं पिबेत् समधुशर्करम्| साधितां तेन पेयां वा सुशीतां मधुनान्विताम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ദ്രാക്ഷാദിക്വാഥേന സമം ക്ഷീരം ശൃതം ശീതം സന്മധുശര്കരാഭ്യാം സഹ പിബേത്| തേന വാ ദ്രാക്ഷാദിക്വഥിതജലേന സാധിതാം പേയാം കേവലേന മധുനാന്വിതാം പിബേത്|| ൨൨||
Adhikarana saghRutaM siddhajalam (23) · Śloka 23
ശഠീ ഹ്നീബേരബൃഹതീശര്കരാവിശ്വഭേഷജമ്| പിഷ്ട്വാ രസം പിബേത്പൂതം വസ്ത്രേണ ഘൃതമൂര്ച്ഛിതമ്||൨൩||
शठी ह्नीबेरबृहतीशर्कराविश्वभेषजम्| पिष्ट्वा रसं पिबेत्पूतं वस्त्रेण घृतमूर्च्छितम्||२३||
🔊 Audio coming soon
ജലേന ശഠ്യാദികം തദ്രസം വസ്ത്രപൂതം ഘൃതമിശ്രിതം പിബേത്|
Adhikarana pa~jcasamaM sarpiH (24) · Śloka 24
മഹിഷ്യജാവീഗോക്ഷീരധാത്രീഫലരസൈഃ സമൈഃ| സര്പിഃ സിദ്ധം പിബേത് .......................||൨൪||
महिष्यजावीगोक्षीरधात्रीफलरसैः समैः| सर्पिः सिद्धं पिबेत् .......................||२४||
🔊 Audio coming soon
മഹിഷ്യാദീനാം ക്ഷീരാണി ധാത്രീഫലാനാം ച രസ ഇതി പഞ്ചസമാനി താവച്ച സര്പിര്വിപക്വം സിദ്ധം പിബേത് പിത്തകാസേ|| ൨൪||
Adhikarana madhuragaNasiddhaM sarpiH (25) · Śloka 25
.................................തദ്വന്മധുരേണ ഗണേന വാ| ക്വാഥീകൃതേനേക്ഷുരസേ ക്ഷീരയുക്തേന സാധിതമ്| സശര്കരം പിബേത്പ്രാതര്ലിഹ്യാദ്വാ മാക്ഷികാന്വിതമ്||൨൫||
.................................तद्वन्मधुरेण गणेन वा| क्वाथीकृतेनेक्षुरसे क्षीरयुक्तेन साधितम्| सशर्करं पिबेत्प्रातर्लिह्याद्वा माक्षिकान्वितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
തഥാ മധുരഗണസ്യ ക്വാഥേന സ്നേഹസമേന ക്ഷീരേണ ച സ്നേഹസമേന സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണ ഇക്ഷുരസേ സര്പിഃ സാധിതം ശര്കരയാ സഹ പ്രാതഃ പിബേത്| മധുരോ ഗണോ രസഭേദീയോക്തോ മധുരസ്കന്ധഃ| അഥവൈതത് സര്പിഃ സശര്കരമേവ പ്രാതര്മാക്ഷികാന്വിതം ലിഹ്യാത് സ്ത്യാനം സത്|
Adhikarana kShIrivrukShA~gkuraghRutam (26) · Śloka 26
ക്ഷീരിവൃക്ഷാങ്കുരക്വാഥേ പക്വം ക്ഷീരസമം ഘൃതമ്| പായയേത് പിത്തകാസാര്തം മധുനാ വാऽവലേഹയേത്||൨൬||
क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्वाथे पक्वं क्षीरसमं घृतम्| पाययेत् पित्तकासार्तं मधुना वाऽवलेहयेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരിവൃക്ഷാങ്കുരക്വാഥഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണഃ| സര്വസര്പീഷി സ്ത്യാനാനി ലേഹ്യയോഗീനി ഭവന്തി|| ൨൬||
Adhikarana medAdisarpiH (27) · Śloka 27
മേദാം വിദാരീം കാകോലീം സ്വയംഗുപ്താഫലം ബലാമ്| ശര്കരാം ജീവകം മുദ്ഗമാഷപര്ണ്യൌ ദുരാലഭാമ്| കല്കീകൃത്യ പചേത്സര്പിഃ ക്ഷീരേണാഷ്ടഗുണേന തത്| പാനഭോജനലേഹേശു പ്രയുക്തം പിത്തകാസജിത്||൨൭||
मेदां विदारीं काकोलीं स्वयंगुप्ताफलं बलाम्| शर्करां जीवकं मुद्गमाषपर्ण्यौ दुरालभाम्| कल्कीकृत्य पचेत्सर्पिः क्षीरेणाष्टगुणेन तत्| पानभोजनलेहेशु प्रयुक्तं पित्तकासजित्||२७||
🔊 Audio coming soon
മേദാദീനി സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശേന| ജലമൌഷധസ്യ വീര്യഗ്രഹണായ സ്നേഹസമമഷ്ടഗുണേന ക്ഷീരേണ സര്പിഃ പചേത്| തത് പക്വം പാനാദിഷു പ്രയുക്തം പിത്തകാസാനുത്|| ൨൭||
Adhikarana cUrNayogAH kaShAyayogAshca (28) · Śloka 28
ലിഹ്യാദ്വാ ചൂര്ണമേതേഷാം കശായമഥവാ പിബേത്||൨൮||
लिह्याद्वा चूर्णमेतेषां कशायमथवा पिबेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
ഏതേഷാം വാനന്തരോക്താനാം ഘൃതദ്രവ്യാണാം ചൂര്ണം ലിഹ്യാന്മധുനേത്യര്ഥാല്ലഭ്യതേ| അഥവാ യൈരേവ ദ്രവ്യൈര്ഘൃതാന്യുക്താനി തേശാം കഷായം പിബേദിതി പിത്തകാസഃ|| ൨൮||
Adhikarana kaPajakAsacikitsA virecanam (29) · Śloka 29
കഫകാസീ പിബേദാദൌ സുരകാഷ്ഠാത്പ്രദീപിതാത്| സ്നേഹം പരിസ്രുതം വ്യോഷയവക്ഷാരാവചൂര്ണിതമ്| സ്നിഗ്ധം വിരേചയേദൂര്ധ്വമധോ മൂര്ധ്നി ച യുക്തിതഃ| തീക്ഷ്ണൈര്വിരേകൈര്ബലിനമ്..........................||൨൯||
कफकासी पिबेदादौ सुरकाष्ठात्प्रदीपितात्| स्नेहं परिस्रुतं व्योषयवक्षारावचूर्णितम्| स्निग्धं विरेचयेदूर्ध्वमधो मूर्ध्नि च युक्तितः| तीक्ष्णैर्विरेकैर्बलिनम्..........................||२९||
🔊 Audio coming soon
കഫകാസീത്യാദി സുബോധമ്| സുരകാഷ്ഠം ദേവദാരു സ്നിഗ്ധമിത്യനേനൈവ സ്നേഹേന ത്രിഭിര്ഭാഗൈര്യുക്ത്യാ വാതരക്ഷദിരൂപയാ| വിരേചയേത് ഊര്ധ്വമിതി വമനേന| അധ ഇതി വിരേചനേ| മൂര്ധ്നീതി നസ്യേന| തീക്ഷ്ണൈഃ പുനദ്രവ്യൈ-സ്ത്രിധാപി ബലിനമേവ വിരേചയേത്| അബലന്തു മൃദുഭിവിരേകൈരിത്യര്ഥഃ|| ൨൯||
Adhikarana saMsargIkramaH (30) · Śloka 30
.............................സംസര്ഗീ ചാസ്യ യോജയേത്| യവമുദ്ഗകുലത്ഥാന്നൈരുഷ്ണരൂക്ഷൈഃ കടൂത്കടൈഃ| കാസമര്ദകവാര്താകവ്യാഘ്റീക്ഷാരകണാന്വിതൈഃ| ധാന്വബൈലരസൈഃ സ്നേഹൈസ്തിലസര്ഷപനിമ്ബജൈഃ||൩൦||
.............................संसर्गी चास्य योजयेत्| यवमुद्गकुलत्थान्नैरुष्णरूक्षैः कटूत्कटैः| कासमर्दकवार्ताकव्याघ्ऱीक्षारकणान्वितैः| धान्वबैलरसैः स्नेहैस्तिलसर्षपनिम्बजैः||३०||
🔊 Audio coming soon
അസ്യ ച വിരിക്തസ്യ കാസിനഃ സംസര്ഗീ പേയാദിക്രമാഖ്യാം യോജയേത്| കേനേത്യാഹ-യവാദ്യന്നൈഃ| കിമ്ഭൂതൈരൂഷ്ണൈ രൂക്ഷൈശ്ച തഥാ കടുഭിര്മരിച്യാദിഭിരുത്കടൈഃ കാസമര്ദാദിഭിര്നാനാവിധേന പ്രകാരേണാന്വിതൈസ്തഥാ ധന്വൈര്ജാങ്ഗലൈ രസൈര്ബലൈശ്ച ബിലേശയപ്രഭാവൈസ്തിലാദിജൈശ്ച സ്നേഹൈഃ|| ൩൦||
Adhikarana pAnIyam (31) · Śloka 31
ദശമൂലാമ്ബു ധര്മാമ്ബു മദ്യം മധ്വമ്ബു വാ പിബേത്| മൂലൈഃ പൌഷ്കരശമ്യാകപടോലൈരന്വിതം നിശാമ്| പിബേദ്വാതി സഹ ക്ഷൌദ്രം കാലേഷ്വന്നസ്യ വാ ത്രിഷു||൩൧||
दशमूलाम्बु धर्माम्बु मद्यं मध्वम्बु वा पिबेत्| मूलैः पौष्करशम्याकपटोलैरन्वितं निशाम्| पिबेद्वाति सह क्षौद्रं कालेष्वन्नस्य वा त्रिषु||३१||
🔊 Audio coming soon
തൃഷിതശ്ച ദശമൂലാമ്ബ്വാദികം പിബേത്| ഘര്മാമ്ബൂഷ്ണോദകമ്| പൌഷ്കരാദിമൂലൈഃ സകലാം രാത്രിം സമന്വിതം വാരി ശ്വോഭൂതേഷു ത്രിഷു കാലേഷ്വന്നസ്യ പിബേത്| ഭോജനസ്യാരമ്ഭമധ്യപര്യവസാനേഷ്വിത്യര്ഥഃ| പൂര്വപ്രയോഗാപേക്ഷയാ വികല്പഃ|| ൩൧||
Adhikarana kaphakAsaghnAH lehAH (32) · Śloka 32
പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലം ശൃങ്ഗിവേരം ബിഭീതകമ്| ദേവദാര്വഭയാ മുസ്തം പിപ്പലീവിശ്വഭേഷജമ്| ഗുഡൂചീ പിപ്പലീഭാര്ങ്ഗീശൃര്ങീകര്കടകസ്യ ച| വ്യോഷദാരുവിഡങ്ഗാനി ത്രിഫലാശര്കരാവലാഃ| നിദിഗ്ധികായാ മൂലത്വങ്മരിചൈഃ സഹ യോജിതാ| ശിഖികുക്കുടപിച്ഛാനാം മഷീ ക്ഷാരോ യവോദ്ഭവഃ| വിശാലാപിപ്പലീമൂലം ത്രിവൃതാ ച മധുദ്രവാഃ| കഫകാസഹരാ ലേഹാഃ സപ്തശ്ലോകാര്ധയോജിതാഃ| മധുനാ മരിചം ലിഹ്യാന്മധുനൈവ ച ജോങ്ഗകമ്| പൃഥഗ്രസാമ്ശ്ച മധുനാ വ്യാഘ്രീവാര്താകഭൃങ്ഗജാന്| കാസഘ്നസ്യാശ്വശകൃതഃ സുരസസ്യാസിതസ്യ ച||൩൨||
पिप्पलीपिप्पलीमूलं शृङ्गिवेरं बिभीतकम्| देवदार्वभया मुस्तं पिप्पलीविश्वभेषजम्| गुडूची पिप्पलीभार्ङ्गीशृर्ङीकर्कटकस्य च| व्योषदारुविडङ्गानि त्रिफलाशर्करावलाः| निदिग्धिकाया मूलत्वङ्मरिचैः सह योजिता| शिखिकुक्कुटपिच्छानां मषी क्षारो यवोद्भवः| विशालापिप्पलीमूलं त्रिवृता च मधुद्रवाः| कफकासहरा लेहाः सप्तश्लोकार्धयोजिताः| मधुना मरिचं लिह्यान्मधुनैव च जोङ्गकम्| पृथग्रसाम्श्च मधुना व्याघ्रीवार्ताकभृङ्गजान्| कासघ्नस्याश्वशकृतः सुरसस्यासितस्य च||३२||
🔊 Audio coming soon
പിപ്പലീദേവദാരുഗുഡൂചീവ്യോഷനിദിഗ്ധികാശിഖിപിച്ഛവിശാലാദിഭിഃ ശ്ലോകാര്ധൈഃ സപ്ത മക്ഷികദ്രവാ ലേഹാഃ കഫകാസഹരാ ഭവന്തി| മരിചൈഃ ഫലൈഃ സഹ യോജിതാ നിദിഗ്ധികാമൂലത്വക്| സുബോധമ്| ജോങ്ഗകം കൃഷ്ണാഗരു| കാസഘ്നാദീനാം ഷഷ്ഠ്യന്താനാം പൃഥഗ്രസോ വിജ്ഞേയഃ കാസഘ്നഃ കാസമര്ദഃ| അസിത ഇതി സുരസവിശേഷണമ്|| ൩൨||
Adhikarana vAtAnuge kaPe lehau (33) · Śloka 33
ദേവദാരുശഠീരാസ്നാകര്കടാഖ്യാദുരാലഭാഃ| പിപ്പലീ നാഗരം മുസ്തം പഥ്യാ ധാത്രീ സിതോപലാഃ| മധുതൈലയുതാവേതൌ ലേഹൌ വാതനുഗേ കഫേ||൩൩||
देवदारुशठीरास्नाकर्कटाख़्यादुरालभाः| पिप्पली नागरं मुस्तं पथ्या धात्री सितोपलाः| मधुतैलयुतावेतौ लेहौ वातनुगे कफे||३३||
🔊 Audio coming soon
ദേവദാര്വാദിഭിഃ പിപ്പല്യാദിഭിശ്ച ദ്വൌ തൈലമാക്ഷികയുതൌ ലേഹൌ വാതാനുഗേ കഫേ കഫകാസേ ഭവതഃ|| ൩൩||
Adhikarana viDa~ggAdicUrNalehaH (34) · Śloka 34
വിഡങ്ഗം സൈന്ധവം ഹിങ്ഗു കുഷ്ഠം വ്യോഷം മനഃശിലാമ്| കാസേ ശ്വാസേ ച ഹിധ്മായാമ് ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രഘൃതാദ്യുതമ്||൩൪||
विडङ्गं सैन्धवं हिङ्गु कुष्ठं व्योषं मनःशिलाम्| कासे श्वासे च हिध्मायाम् लिह्यात्क्षौद्रघृताद्युतम्||३४||
🔊 Audio coming soon
വിഡങ്ഗാദിചൂര്ണം ക്ഷൌദ്രഘൃതാദ്യുതം കാസാദികേ ലിഹ്യാത്|| ൩൪||
Adhikarana guDAdicUrNam (35) · Śloka 35
ഗുഡക്ഷാരോഷണകണാദാഡിമം ശ്വാസകാസജിത്| ക്രമാത്പലദ്വയാര്ധാക്ഷകര്ശാര്ധാക്ഷപലോന്മിതമ്| ദ്വേ പലേ ദാഡിമാദഷ്ടൌ ഗുഡദ്വ്യോഷാത് പലത്രയമ്| രോചനം ദീപനം സ്വര്യം പീനസശ്വാസകാസജിത്||൩൫||
गुडक्षारोषणकणादाडिमं श्वासकासजित्| क्रमात्पलद्वयार्धाक्षकर्शार्धाक्षपलोन्मितम्| द्वे पले दाडिमादष्टौ गुडद्व्योषात् पलत्रयम्| रोचनं दीपनं स्वर्यं पीनसश्वासकासजित्||३५||
🔊 Audio coming soon
ഗുഡാദികം ക്രമാത് പലദ്വയാദിരൂപോന്മാനമിതം ശ്വാസകാസജിത്| ഗുഡസ്യ പലദ്വയമ്| യവക്ഷാരസ്യാര്ധകര്ഷഃ| മരിചസ്യ കര്ഷഃ| പിപ്പലീനാമര്ധകര്ഷഃ| ദാഡിമസ്യ പലമിതി ക്രമാര്ഥഃ സുബോധമ്|| ൩൫||
Adhikarana pAThAdikaM mustAdika~jca cUrNam (36) · Śloka 36
പാഠാശുണ്ഠീശഠീമുര്വാഗവാക്ഷീപിപ്പലീഘനമ്| പിഷ്ട്വാ ഘര്മാമ്ബുനാ ഹിങ്ഗുസൈന്ധവാഭ്യാം യുതം പിബേത്| തദ്വാന്മുസ്താശഠീശുണ്ഠീനാഗരാതിവിഷയാऽഭയാഃ||൩൬||
पाठाशुण्ठीशठीमुर्वागवाक्षीपिप्पलीघनम्| पिष्ट्वा घर्माम्बुना हिङ्गुसैन्धवाभ्यां युतं पिबेत्| तद्वान्मुस्ताशठीशुण्ठीनागरातिविषयाऽभयाः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAcanAntarANi (37) · Śloka 37
പിബേജ്ജ്വരോക്തം പഥ്യാദി സശൃങ്ഗീകഞ്ച പാചനമ്| അഥവാ ദീപ്യകത്രിവൃദ്ധിശാലാഘനപൌഷ്കരമ്| സകണം ക്വഥിതേ മൂത്രേ കഫകാസീ ജലേऽപി വാ||൩൭||
पिबेज्ज्वरोक्तं पथ्यादि सशृङ्गीकञ्च पाचनम्| अथवा दीप्यकत्रिवृद्धिशालाघनपौष्करम्| सकणं क्वथिते मूत्रे कफकासी जलेऽपि वा||३७||
🔊 Audio coming soon
ജ്വരോക്തം പഥ്യാദി| രുഗ്വിബന്ധാനിലശ്ലേഷ്മയുക്തേ ദീപനപാചനമ്| അഭയാ പിപ്പലീമൂലശമ്യാകകടുകാഘനമ്|| തത് സശൃങ്ഗീകം പിബേത്| ദീപ്യകാദികം പിപ്പല്യന്തം ഗോമൂത്രേ ക്വഥിതം കഫകാസീ പിബേത്|| ൩൭||
Adhikarana vaidehIkalkaH (38) · Śloka 38
തൈലഭൃഷ്ടഞ്ച വൈദേഹീകല്കാക്ഷം സസിതോപലാമ്| പായയേത്കഫകാസഘ്നം കുലത്ഥസലിലാദ്യുതമ്||൩൮||
तैलभृष्टञ्च वैदेहीकल्काक्षं ससितोपलाम्| पाययेत्कफकासघ्नं कुलत्थसलिलाद्युतम्||३८||
🔊 Audio coming soon
വൈദേഹ്യാഃ പിപ്പല്യാഃ കല്കസ്യാക്ഷം കര്ഷം തൈലേന ഭര്ജിതം സത് ശര്കരയാ ദോഷമാത്രയാ യുക്തം കുലത്ഥക്വഥിതസലിലേന പായയേത്| തദ്ഭി കഫകാസഘ്നമ്|| ൩൮||
Adhikarana sauvarcalAdicUrNam (39) · Śloka 39
സൌവര്ചലാഭയാധാത്രീപിപ്പലീക്ഷാരനാഗരമ്| ചൂര്ണിതം സര്പിഷാ വാതകഫകാസഹരം പിബേത്||൩൯||
सौवर्चलाभयाधात्रीपिप्पलीक्षारनागरम्| चूर्णितं सर्पिषा वातकफकासहरं पिबेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
സൌവര്ചലാദികം ചൂര്ണിതം ഘൃതേനാലോഡ്യ വാതശ്ലേഷ്മകാസേ പിബേത്||
Adhikarana dashamUlAdighRutam (40) · Śloka 40
ദശമൂലാഢകേ പ്രസ്ഥം ഘൃതസ്യാക്ഷസമൈഃ പചേത്| പുഷ്കരാഹ്വശഠീബില്വസുരസവ്യോഷഹിങ്ഗുഭിഃ| പേയാനുപാനം തത്സര്വം വാതശ്ലേഷ്മാമയാപഹമ്||൪൦||
दशमूलाढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत्| पुष्कराह्वशठीबिल्वसुरसव्योषहिङ्गुभिः| पेयानुपानं तत्सर्वं वातश्लेष्मामयापहम्||४०||
🔊 Audio coming soon
ദ്രവപാഠാസമ്ഭവാച്ച ദശമൂലരസസ്യാഢകോ വിജ്ഞേയഃ| ദശമൂലാഢകഃ പുനര്ഘൃതപ്രസ്ഥേനാഭ്യക്തതാമേവ ന പ്രാപ്നോതി| അക്ഷസമൈഃ കാര്ഷികൈഃ||
Adhikarana nirguNDIghRutam (1) · Śloka 1
നിര്ഗുണ്ഡീപത്രനിര്യാസസാധിതം കാസജിദ് ഘൃതമ്|൧|
निर्गुण्डीपत्रनिर्याससाधितं कासजिद् घृतम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viDa~ggaghRutam (1) · Śloka 1
ഘൃതം രസേ വിഡങ്ഗാനാം വ്യോഷഗര്ഭം ച സാധിതമ്||൧||
घृतं रसे विडङ्गानां व्योषगर्भं च साधितम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana punarnavAghRutam (41) · Śloka 41
പുനര്നവശിവാടികാസരലകാസമര്ദാമൃതാ പടോലബൃഹതീഫണിജ്ഝകരസൈഃ പയഃസംയുതൈഃ| ഘൃതം ത്രികടുനാ ച സിദ്ധമുപയുജ്യ സുജായതേ ന കാസവിഷമജ്വരക്ഷയഗുദാങ്കുരേഭ്യോ ഭയമ്||൪൧||
पुनर्नवशिवाटिकासरलकासमर्दामृता पटोलबृहतीफणिज्झकरसैः पयःसंयुतैः| घृतं त्रिकटुना च सिद्धमुपयुज्य सुजायते न कासविषमज्वरक्षयगुदाङ्कुरेभ्यो भयम्||४१||
🔊 Audio coming soon
നിര്ഗുണ്ഡീപത്രാണാം സ്വരസഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാശഃ| നിര്ഗുണ്ഡീ ശോഫാലികാ| തസ്യാ ഏവ പത്രം സുബോധമ്|| ൪൧||
Adhikarana kaNTakArighRutam (42) · Śloka 42
സമൂലഫലപത്രായാഃ കണ്ടകാര്യാ രസാഢകേ| ഘൃതപ്രസ്ഥം ബലാവ്യോഷവിഡങ്ഗശഠിദാഡിമൈഃ| സൌവര്ചലയവക്ഷാരമൂലാമലകപൌഷ്കരൈഃ| വൃശ്ചീവബൃഹതീപഥ്യായവാനീചിത്രകര്ധിഭിഃ| മൃദ്വീകാചവ്യവര്ഷാഭൂദുരാലമ്ഭാമ്ലവേതസൈഃ| ശൃങ്ഗീതാമലകീഭാര്ങ്ഗീരാസ്നാഗോക്ഷുരകൈഃ പചേത്| കല്കൈസ്തത്സര്വകാസേഷു ശ്വാസഹിധ്മാസു ചേഷ്യതേ||൪൨||
समूलफलपत्रायाः कण्टकार्या रसाढके| घृतप्रस्थं बलाव्योषविडङ्गशठिदाडिमैः| सौवर्चलयवक्षारमूलामलकपौष्करैः| वृश्चीवबृहतीपथ्यायवानीचित्रकर्धिभिः| मृद्वीकाचव्यवर्षाभूदुरालम्भाम्लवेतसैः| शृङ्गीतामलकीभार्ङ्गीरास्नागोक्षुरकैः पचेत्| कल्कैस्तत्सर्वकासेषु श्वासहिध्मासु चेष्यते||४२||
🔊 Audio coming soon
കണ്ടകാര്യാ രസോ നിഷ്പീഡിതഃ ബലാദീനി സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശാനി| മൂലം പിപ്പലീമൂലമ്| ആമലകഫലാനി| പൌഷ്കരം പുഷ്കരമൂലമ്| ചരകവിദഃ പഠന്തി-'സൌവര്ചലയവക്ഷാരപിപ്പലീമൂലപൌഷ്കരൈരി'തി| തേ ഹ്യാമലകാനി ന പഠന്തി|| ൪൨||
Adhikarana dvitIyaM kaNTakArIghRutam (43) · Śloka 43
കണ്ടകാര്യസിതുലാം ക്ഷുണ്ണം പക്ത്വാ ദ്രോണേऽമ്ഭസഃ പചേത്| തേനാഢകേന ക്വാഥസ്യ ഘൃതപ്രസ്ഥം പിചൂന്മിതൈഃ| രാസ്നാദുഃസ്പര്ശഷഡ്ഗ്രന്ഥാപിപ്പലീദ്വയചിത്രകൈഃ| സൌവര്ചലയവക്ഷാരകൃഷ്ണാമൂലൈശ്ച തജ്ജയേത്| കാസശ്വാസകഫഷ്ഠീവഹിധ്മാരോചകപീനസാന്||൪൩||
कण्टकार्यसितुलां क्षुण्णं पक्त्वा द्रोणेऽम्भसः पचेत्| तेनाढकेन क्वाथस्य घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| रास्नादुःस्पर्शषड्ग्रन्थापिप्पलीद्वयचित्रकैः| सौवर्चलयवक्षारकृष्णामूलैश्च तज्जयेत्| कासश्वासकफष्ठीवहिध्मारोचकपीनसान्||४३||
🔊 Audio coming soon
കണ്ടകാര്യാഃ പലശതമ്| ജലദ്രോണം സദ്വാദശപലാനി പഞ്ചശതനി| ക്വഥിതശേഷ ആഢകമഷ്ടാവിംശത്യധികം പലശതമ്| രാസ്നാദീനി കര്ഷോന്മിതാനി| ഷഡ്ഗ്രന്ഥാ ശതപര്വികാ| കഫഷ്ഠീവഃ ശ്ലേഷ്മോദ്ഗിരണമ്|| ൪൩||
Adhikarana kaNTakArIlehaH (44) · Śloka 44
പചേദ്വ്യാഘ്രീതുലാം ക്ഷുണ്ണാം വഹേऽപാമാഢകസ്ഥിതേ| ക്ഷിപേത്പൂതേ തു സഞ്ചൂര്ണ്യ വ്യോവരാസ്നാമൃതാഗ്നികാന്| ശൃങ്ഗീഭാര്ങ്ഗീഘനഗ്രന്ഥിധന്വയാസാന് പലാര്ധകാന്| സര്പിഷഃ ഷോഡശപലം ചത്വാരിംശത്പലാനി ച| മത്സ്യണ്ഡികായാഃ ശുദ്ധായാഃ പുനശ്ച തദധിശ്രയേത്| ദര്വീംലേപിനി ശീതേ ച പൃഥഗ്ദ്വികുഡവം ക്ഷിപേത്| പിപ്പലീനാം തവക്ഷീര്യാ മാക്ഷികസ്യാനവസ്യ ച| ലേഹോऽയം ഗുല്മഹൃദ്രോഗദുര്നാമശ്വാസകാസജിത്||൪൪||
पचेद्व्याघ्रीतुलां क्षुण्णां वहेऽपामाढकस्थिते| क्षिपेत्पूते तु सञ्चूर्ण्य व्योवरास्नामृताग्निकान्| शृङ्गीभार्ङ्गीघनग्रन्थिधन्वयासान् पलार्धकान्| सर्पिषः षोडशपलं चत्वारिंशत्पलानि च| मत्स्यण्डिकायाः शुद्धायाः पुनश्च तदधिश्रयेत्| दर्वींलेपिनि शीते च पृथग्द्विकुडवं क्षिपेत्| पिप्पलीनां तवक्षीर्या माक्षिकस्यानवस्य च| लेहोऽयं गुल्महृद्रोगदुर्नामश्वासकासजित्||४४||
🔊 Audio coming soon
വ്യാഘ്ര്യാഃ പലശതമ്| അപാം ജലസ്യ വഹഃ പലസഹസ്രദ്വയമഷ്ടചത്വാരിംശദധികമ്| പൂതം സ്രുതമ്| ഗ്രന്ഥിഃ പിപ്പലീമൂലമ്| മത്സ്യണ്ഡികാ ഖണ്ഡാദൂനാ ശര്കരാ| ശുദ്ധാ നിര്മലാ| അധിശ്രയണം പാകായ ചുല്യാമാരോഹണമ്| പിപ്പലീനാം ദ്വികുഡവമഷ്ടൌ പലാനി| തദ്വത്തുകാക്ഷീര്യാഃ മാക്ഷികസ്യ ദ്വികുഡവം ഷോഡശപലാനി| അനവശബ്ദേന തദ്വത്സരകൃതം പ്രതിഷിധ്യതേ|| ൪൪||
Adhikarana triPalAdilehaH (45) · Śloka 45
ത്രിഫലാപിപ്പലീപാഠാശാരിവാബൃഹതീദ്വയമ്| മരിചം പദ്മകം മുസ്തമുശീരം ചാക്ഷസമ്മിതമ്| പക്ത്വാ ജലാഢകേ പാദശേഷേ ക്ഷീരപലാഷ്ടകമ്| ദത്വാ ഗുഡസ്യ ച പലം പചേദാദര്വിലേപനാത്| ലേഹഃ കഫോല്ബണം കാസം സര്വമേവ നിയച്ഛതി| സാധിതം ക്ഷീരമേഭിര്വാ തിലക്ഷൌദ്രയുതം പിബേത്||൪൫||
त्रिफलापिप्पलीपाठाशारिवाबृहतीद्वयम्| मरिचं पद्मकं मुस्तमुशीरं चाक्षसम्मितम्| पक्त्वा जलाढके पादशेषे क्षीरपलाष्टकम्| दत्वा गुडस्य च पलं पचेदादर्विलेपनात्| लेहः कफोल्बणं कासं सर्वमेव नियच्छति| साधितं क्षीरमेभिर्वा तिलक्षौद्रयुतं पिबेत्||४५||
🔊 Audio coming soon
ത്രിഫലാദികേ ത്രിഫലാദയഃ കര്ഷപ്രമാണാഃ| സുബോധമ്|| ൪൫||
Adhikarana dhUmapAnam (46) · Śloka 46
ശമനം ച പിബേദ്ധൂമം ശോധനം ബഹലേ കഫേ||൪൬||
शमनं च पिबेद्धूमं शोधनं बहले कफे||४६||
🔊 Audio coming soon
സര്വസ്മിന് കഫകാസേ ശമനം ധൂമം പിബേത്| ശമനഃ പ്രായോഗികോ മധ്യ ഇതി പര്യായാഃ| യദാ തു കഫകാസേ വഹലോ ഘനഃ കഫോ ഭവതി തദാ ശോധനം ധൂമം പിബേത്| ശോധനോ വിരേചനസ്തീക്ഷ്ണ ഇതി പര്യായാഃ| ഏതൌ ധൂമവിധൌ പ്രദര്ശിതൌ|| ൪൬||
Adhikarana manaHshilAdidhUmaH (47) · Śloka 47
മനഃശിലാലമധുകമാംസീമുസ്തേऽങ്ഗുദീത്വചഃ| ധൂമം കാസഘ്നവിധിനാ പീത്വാ ക്ഷീരം പിബേദനു| നിഷ്ഠ്യൂതാന്തേ ഗുഡയുതം കോഷ്ണം ധൂമോ നിഹന്തി സഃ| വാതശ്ലേഷ്മോത്തരന് കാസനചിരേണ ചിരന്തനാന്||൪൭||
मनःशिलालमधुकमांसीमुस्तेऽङ्गुदीत्वचः| धूमं कासघ्नविधिना पीत्वा क्षीरं पिबेदनु| निष्ठ्यूतान्ते गुडयुतं कोष्णं धूमो निहन्ति सः| वातश्लेष्मोत्तरन् कासनचिरेण चिरन्तनान्||४७||
🔊 Audio coming soon
മനഃശിലാദീനാം ധൂമം കാസഘ്നധൂമവിധാനേന പീത്വാ ക്ഷീരം പിബേത്| കാസഘ്നധൂമവിധാനം തു 'ചൂര്ണം ഗുലികാം വാ നിര്ധൂമദീപസ്ഥിരാങ്ഗാരപൂര്ണേ സുസംസ്ഥിതേ ശരാവേ പ്രക്ഷിപ്യാന്യേവ നേത്രം, മൂര്ധ്നി പ്രവൃത്തഛിദ്രേണ ശരാവേണ പിധായ നിധായ ച തത് സോऽതീസമുഖേനൈവ ധൂമം പിബേത്' ഉരഃപ്രാപ്തം ച മുഖേനൈവോദ്വമേത്| പ്രശാന്തേ ച ധൂമേ പുനഃ പുനഃ ക്ഷിപേത്| പിബേച്ചാദോഷശുദ്ധേര്ലാഘവാദ്വേതി| ഏതച്ച ധൂമവിധൌ വ്യാഖ്യാതമ്| തത്ര ച ക്ഷീരം ധൂമാത് നിഷ്ഠ്യൂതസ്യ ശ്ലേഷ്മണോऽന്തേ ഗുഡയുതമീഷ്ദുഷ്ണം ച പിബേത്|
Adhikarana prapauNDarIkAdidhUmaH (48) · Śloka 48
പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം ശാര്ങ്ഗാഷ്ഠാലം മനഃശിലാമ്| മരിചം പിപ്പലീം ദ്രാക്ഷാമേലാം സുരസമഞ്ജരീമ്| കൃത്വ വര്തി പിബേദ്ധൂമം ക്ഷൌമചൈലാനുവര്തിനീമ്| ഘൃതാക്താമനു ച പിബേത്തദ്വദ്ഗുഡാമ്ബു വാ||൪൮||
प्रपौण्डरीकं मधुकं शार्ङ्गाष्ठालं मनःशिलाम्| मरिचं पिप्पलीं द्राक्षामेलां सुरसमञ्जरीम्| कृत्व वर्ति पिबेद्धूमं क्षौमचैलानुवर्तिनीम्| घृताक्तामनु च पिबेत्तद्वद्गुडाम्बु वा||४८||
🔊 Audio coming soon
പ്രപൌന്ഡരീകാദിഭിഃ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ ക്ഷൌമചൈലേന സഹ വര്തി കൃത്വാ താഞ്ച ഘൃതാക്താം കൃത്വാ തത ഏവ ധൂമം പിബേത്| അനു ച ക്ഷീരമ്| തദ്വദിതി നിഷ്ഠ്യൂതാന്തേ ഗുഡയുതം കോഷ്ണഞ്ച| അഥവാ ഗുഡാമ്ബ്വനു പിബേത്; ന തു തഥാവിധം ക്ഷീരമ്|| ൪൮||
Adhikarana nepAlyAdidhUmaH (49) · Śloka 49
നേപാലീതലമരിചലാക്ഷാഞ്ജനകുടന്നടൈഃ| ഉശീരരോഹിഷഫലദ്രാമികീവംശലേഖനൈഃ| പൂര്വകല്പേന ധൂമോऽയം സാനുപാനോ വിധീയതേ| കാര്പാസാസ്ഥ്യശ്വഗന്ധാ ച ധൂമഃ കാസവിനാശനഃ| കോശാതകീഫലാന്മധ്യൈഃ പിബേദ്വാ സമനഃശിലൈഃ||൪൯||
नेपालीतलमरिचलाक्षाञ्जनकुटन्नटैः| उशीररोहिषफलद्रामिकीवंशलेखनैः| पूर्वकल्पेन धूमोऽयं सानुपानो विधीयते| कार्पासास्थ्यश्वगन्धा च धूमः कासविनाशनः| कोशातकीफलान्मध्यैः पिबेद्वा समनःशिलैः||४९||
🔊 Audio coming soon
നേപാല്യാദിഭിഃ പൂര്വവദ്ധൂമഃ| നേപാലീ മനഃശിലാ| കുടന്നടം പ്ലവം ധാന്യം വിതുന്നം പരിപേലവമ്| രോഹിഷം ഭൂതികമ്| ഫലം മദനഫലമ്| ദ്രാമികീ സൂക്ഷ്മൈലാ| വംശലേഖനം വംശശിലാ തനുശകലം വദന്തി| സുബോധമ്| കോശാതകഫലമജ്ജാ മനഃശിലാ ച ധൂമമ്|
Adhikarana kAse~anubandhAnusAraM cikitsA (50-4) · Śloka 4
തമകഃ കഫകാസേ തു സ്യാച്ചേത്പിത്താനുബന്ധജഃ| പിത്തകാസക്രിയാം തത്ര യഥാവസ്ഥം പ്രയോജയേത്| കഫാനുബന്ധേ പവനേ കുര്യാത്കഫഹരാം കിര്യാമ്| പിത്താനുബന്ധയോര്വാതകഫയോഃ പിത്തനാശിനീമ്| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ ശുഷ്കേ സ്നിഗ്ധമാര്ദ്രേ വിരുക്ഷണമ്| കാസേ കര്മ സപിത്തേ തു കഫജേ തിക്തസംയുതമ്||൫൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ കാസചികിത്സിതന്നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||
तमकः कफकासे तु स्याच्चेत्पित्तानुबन्धजः| पित्तकासक्रियां तत्र यथावस्थं प्रयोजयेत्| कफानुबन्धे पवने कुर्यात्कफहरां किर्याम्| पित्तानुबन्धयोर्वातकफयोः पित्तनाशिनीम्| वातश्लेष्मात्मके शुष्के स्निग्धमार्द्रे विरुक्षणम्| कासे कर्म सपित्ते तु कफजे तिक्तसंयुतम्||५०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कासचिकित्सितन्नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon
യത്ര തു കഫകാസേ പിത്താനുബന്ധാത് തമകാഖ്യഃ ശ്വാസഃ സ്യാത്തത്ര കഫകാസേ പിത്തകാസക്രിയാം യഥാവസ്ഥം കുര്യാത്| വാതകാസേ തു കഫാനുബന്ധേ കഫകാസഹരാം ക്രിയാം കുര്യാത്| വാതകഫയോര്മിശ്രിതയോരപി പിത്താനുബന്ധേ പിത്തകാസക്രിയാം കുര്യാത്| സുബോധമ്| തിക്തസംയുതശബ്ദേന കര്മ സമ്ബധ്യതേ|| ൫൦|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹ- വ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ