4. kāsacikitsitam

Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതഃ കാസചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana vAtajakAsacikitsA tatrAdau kiryAkramaH (2) · Śloka 2

കേവലാനിലജം കാസം സ്നേഹൈരാദാവുപാചരേത്| വാതഘ്നസിദ്ധൈഃ സ്നിഗ്ധൈശ്ച പേയായൂഷരസാദിഭിഃ| ലേഹൈര്ധൂമൈസ്തഥാഭ്യങ്ഗസ്വേദസേകാവഗാഹനൈഃ| ബസ്തിഭിര്ബദ്ധവിഡ്വാതം സപിത്തം ത്വൌര്ധ്വഭക്തികൈഃ| ഘൃതൈഃ ക്ഷീരൈശ്ച സകഫം ജയേത് സ്നേഹവിരേചനൈഃ||൨||

Adhikarana guDUcyAdighRutam (3) · Śloka 3

ഗുഡൂചീകണ്ടകാരീഭ്യാം പൃഥക് ത്രിംശത്പലാദ്രസേ| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാദ്വാതകാസനുദ്വിഹ്നിദീപനഃ||൩||

Adhikarana kShAraghRutam (4) · Śloka 4

ക്ഷാരരാസ്നാവചാഹിങ്ഗുപാഠായഷ്ട്യാഹ്വധാന്യകൈഃ| ദ്വിശണൈഃ സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥം പഞ്ചകോലയുതൈഃ പചേത്| ദശമൂലസ്യ നിര്യൂഹേ പീതോ മണ്ഡാനുപായിനാ| സകാസശ്വാസഹൃത്പാര്ശ്വഗ്രഹണീരോഗഗുല്മനുത്||൪||

Adhikarana kAshmaryAdighRutam (5) · Śloka 5

കാശ്മര്യത്രിഫലാവ്യോഷശഠീദ്രാക്ഷാപരൂഷകമ്| ദ്വേ പാഠേ ദേവദാര്വര്ദ്ധിസ്വഗുപ്താഗ്നികഗോക്ഷുരമ്| വ്യാഘ്രീതാമലകീമേദാകാകനാസാശതാവരീഃ| വിദാരീ ച ഘൃതപ്രസ്ഥഃ കര്ഷാംശൈസ്തൈര്വിപാചിതഃ| ക്ഷീരേണ ച ജയത്യാശു ജ്വരകാസഹലീമകാന്| ഗുല്മാരുചിയകൃത്പ്ലീഹശിരോഹൃത്പാര്ശ്വവേദനാഃ| കാമിലാര്ശോനിലാഷ്ഠീലാക്ഷതശോഫക്ഷയാംശ്ച സഃ||൫||

Adhikarana rAsnAdighRutam (6) · Śloka 6

ദ്രോണേऽപാം സാധയേദ്രാസ്നാദശമൂലശതാവരീഃ| പലോന്മിതാ ദ്വികുഡവം കുലത്ഥം ബദരം യവമ്| തുലാര്ധം ചാജമാംസസ്യ തേന സാധ്യം ഘൃതാഢകമ്| സമക്ഷീരം പലാശൈശ്ച ജീവനീയൈഃ സമീക്ഷ്യ തത്| പ്രയുക്തം വാതരോഗേഷു പാനനാവനബസ്തിഭിഃ| പഞ്ചകാസാന് ശിരഃ കമ്പം യോനിവംക്ഷണവേദനാമ്| സര്വാങ്ഗൈകാങ്ഗരോഗാംശ്ച സപ്ലീഹോര്ധ്വാനിലാഞ്ജയേത്||൬||

Adhikarana vidAryAdighRutam (7) · Śloka 7

വിദാര്യാദിഗണക്വാഥകല്കസിദ്ധം ച കാസജിത്||൭||

Adhikarana ashokabIjAdighRutam (8) · Śloka 8

അശോകബീജക്ഷവകജന്തുഘ്നാഞ്ജനപദ്മകൈഃ| സവിഡൈശ്ച ഘൃതം സിദ്ധം തച്ചൂര്ണം വാ ഘൃതാദ്യുതമ്| ലിഹ്യാത്പയശ്ചാനു പിബേദാജം കാസാഭിപീഡിതഃ||൮||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNam (9) · Śloka 9

വിഡങ്ഗം നാഗരം രാസ്നാ പിപ്പലീ ഹിങ്ഗുസൈന്ധവമ്| ഭാര്ങ്ഗീക്ഷാരശ്ച തച്ചൂര്ണം പിബേദ്വാ ഘൃതമാത്രയാ| സകഫേऽനിലജേ കാസേ ശ്വാസഹിധ്മാഹതാഗ്നിഷു||൯||

Adhikarana avalehacUrNAdikam (10) · Śloka 10

ദുരാലഭാം ശൃങ്ഗിവേരം ശഠീ രാസ്നാ സിതോപലാമ്| ലിഹ്യാത്കര്കടശൃങ്ഗഞ്ച കാസേ തൈലേന വാതജേ| ദുഃസ്പര്ശാം പിപ്പലീം മുസ്തം ഭാര്ങ്ഗീ കര്കടകീം ശഠീമ്| പുരാണഗുഡതൈലാഭ്യാം ചൂര്ണിതാന്യവലേഹയേത്| തദ്വത്സകൃഷ്ണാം ശുണ്ഠീം ച സഭാര്ങ്ഗീ തദ്വദേവ ച| പിബേത്കൃഷ്ണാഞ്ച കോഷ്ണേന സലിലേന സസൈന്ധവാമ്| മസ്തുനാ സസിതാം ശുണ്ഠീം ദധ്നാ വാ കണരേണുകാഃ| പിബേദ്ബദരമജ്ജ്ഞൌ വാ മദിരാദധിമസ്തുഭിഃ| അഥവാ പിപ്പലീകല്കം ഘൃതഭൃഷ്ടം സസൈന്ധവമ്||൧൦||

Adhikarana dhUmapAnam (11) · Śloka 11

കാസീ സപീനസോ ധൂമം സ്നൈഹികം വിധിനാ പിബേത്| ഹിധ്മാശ്വാസോക്തധൂമാംശ്ച ക്ഷീരമാംസരസാശനഃ||൧൧||

Adhikarana saMskRutAH rasAH (12) · Śloka 12

ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകൈഃ ശാലിയവഗോധൂമഷഷ്ടികാന്| രസൈര്മാഷാത്മഗുപ്താനാം യൂഷൈര്വാ ഭോജയേദ്ധിതാന്||൧൨||

Adhikarana saMskRutAH peyAH (13) · Śloka 13

യവാനീപിപ്പലീബില്വമധ്യനാഗരചിത്രകൈഃ| രാസ്നാജാജീപൃഥക്പര്ണീപലാശശഠിപൌഷ്കരൈഃ| സിദ്ധാം സ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാം പേയാമനിലജേ പിബേത്| കടീഹൃത്പാര്ശ്വകോഷ്ഠാര്തിശ്വാസഹിധ്മാപ്രണാശിനീമ്| ദശമൂലരസേ തദ്വത് പഞ്ചകോലഗുഡാന്വിതാമ്| പിബേത്സമതിലാം പേയാം ക്ഷൈരേയീം വാ സസൈന്ധവാമ്| മാത്സ്യകൌക്കുടവാരാഹൈര്മാംസൈര്വാ സാജ്യസൈന്ധവാമ്|൧൩|

Adhikarana pathyam (13) · Śloka 13

വാസ്തുകോ വായസീശാകം കാസഘ്നഃ സുനിഷണ്ണകഃ| കണ്ടകാര്യാഃ ഫലം പത്രം വാലം ശുഷ്കം ച മുലകമ്| സ്നേഹാസ്തൈലാദയോ ഭക്ഷ്യാഃ ക്ഷീരേക്ഷുരസഗൌഡികാഃ| ദധിമസ്ത്വാരനാലാമ്മഫലാമ്ബുമദിരാഃ പിബേത്||൧൩||

Adhikarana pittajakAsacikitsA vamanam (14) · Śloka 14

പിത്തകാസേ തുസകഫേ ത്രിവൃതാം മധുരൈര്യുതാമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വിരേകായ യുതാം ഘനശ്ലേഷ്മണി തിക്തകൈഃ||൧൪||

Adhikarana saMsarjanam (15) · Śloka 15

ഹതദോഷോ ഹിമം സ്നിധം സ്വാദു സംസര്ജനം ഭജേത്| ഘനേ കഫേ തു ശിശിരം രൂക്ഷം തിക്തോപസംഹിതമ്||൧൫||

Adhikarana lehAH (16) · Śloka 16

പിപ്പലീമുസ്തയഷ്ട്യാഹ്വദ്രാക്ഷാമൂര്വാമഹൌഷധമ്| ലാജാമൃതാഫലദ്രാക്ഷാത്വക്ക്ഷീരീപിപ്പലീസിതാഃ| ദുഃസ്പര്ശാകര്കടീശുണ്ഠീശഠീദ്രാക്ഷാസിതാബലാഃ| നിദിഗ്ധകാമൂലഫലം വടബീജം രസാഞ്ജനമ്| ഖര്ജൂരം പിപ്പലീ വാംശീ ശ്വദംഷ്ട്രാ ചേതി പഞ്ച തേ| ഘൃതക്ഷൌദ്രയുതാ ലേഹാഃ ശ്ലോകാര്ധൈഃ പിത്തകാസിനാമ്| പയോऽനുപാനാം ശൃങ്ഗീം വാ ലിഹ്യാത്സാജ്യസിതാമധുമ്||൧൬||

Adhikarana apare lehAH (17) · Śloka 17

ലേഹഃ പൈത്തേ സിതാധാത്രീക്ഷൌദ്രദ്രാക്ഷാഹിമോത്പലൈഃ| സകഫേ സാബ്ദമരിചഃ സഘൃതഃ സാനിലേ ഹിതഃ| മൃദ്വീകാര്ധശതം ത്രിംശത് പിപ്പലീഃ ശര്കരാപലമ്| ലേഹയേന്മധുനാ ഗോര്വാ ക്ഷീരപസ്യ ശകൃദ്രസമ്| ത്വഗേലാവ്യോഷമൃദ്വീകാപിപ്പലീമൂലപൌഷ്കരൈഃ| ലാജമുസ്തശഠീരാസ്നാധാത്രീഫലബിഭീതകൈഃ| ശര്കരാക്ഷൌദ്രസര്പിഭിര്ലേഹോ ഹൃദ്രോഗകാസഹാ| പിപ്പല്യാമലകദ്രാക്ഷാലാജലാക്ഷാസിതോപലാഃ| സഞ്ചൂര്ണ്യ പക്ത്വാ പയസാ ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രാഷ്ടഭാഗികാഃ||൧൭||

Adhikarana vidAryAdInAM pAnam (18) · Śloka 18

വിദാരീക്ഷുമൃണാലാനാം രസാന് ക്ഷീരം സിതോപലാമ്| പിബേത് ക്ഷൌദ്രേണ സംയോജ്യ പിത്തകാസമപോഹതി||൧൮||

Adhikarana pathyam (19) · Śloka 19

മധുരൈര്ജാങ്ഗലരസൈര്യവശ്യാമാകകോദ്രവാഃ| മുദ്ഗാദിയൂഷൈഃ ശാകൈശ്ച തിക്തകൈര്മാത്രയാ ഹിതാഃ||൧൯||

Adhikarana tanukaPayorvisheShaH (20) · Śloka 20

ഘനശ്ലേഷ്മണി ലേഹാശ്ച തിക്തകാ മധുസംയുതാഃ| ശാലയഃ സ്യുസ്തനുകഫേ ഷഷ്ടികാശ്ച രസാദിഭിഃ| ശര്കരാമ്ഭോऽനുപാനാര്ഥം ദ്രാക്ഷേക്ഷുസ്വരസഃ പയഃ||൨൦||

Adhikarana siddharasayUShAdikam (21) · Śloka 21

കാകോലീബൃഹതീമേദാദ്വയൈഃ സവൃഷനാഗരൈഃ| പിത്തകാസേ രസക്ഷീരപേയായൂഷാന് പ്രകല്പയേത്||൨൧||

Adhikarana drAkShAkShIrAdikam (22) · Śloka 22

ദ്രാക്ഷാം കണാം പഞ്ചമൂലം തൃണാഖ്യം ച പചേജ്ജലേ| തേന ക്ഷീരം ശൃതം ശീതം പിബേത് സമധുശര്കരമ്| സാധിതാം തേന പേയാം വാ സുശീതാം മധുനാന്വിതാമ്||൨൨||

Adhikarana saghRutaM siddhajalam (23) · Śloka 23

ശഠീ ഹ്നീബേരബൃഹതീശര്കരാവിശ്വഭേഷജമ്| പിഷ്ട്വാ രസം പിബേത്പൂതം വസ്ത്രേണ ഘൃതമൂര്ച്ഛിതമ്||൨൩||

Adhikarana pa~jcasamaM sarpiH (24) · Śloka 24

മഹിഷ്യജാവീഗോക്ഷീരധാത്രീഫലരസൈഃ സമൈഃ| സര്പിഃ സിദ്ധം പിബേത് .......................||൨൪||

Adhikarana madhuragaNasiddhaM sarpiH (25) · Śloka 25

.................................തദ്വന്മധുരേണ ഗണേന വാ| ക്വാഥീകൃതേനേക്ഷുരസേ ക്ഷീരയുക്തേന സാധിതമ്| സശര്കരം പിബേത്പ്രാതര്ലിഹ്യാദ്വാ മാക്ഷികാന്വിതമ്||൨൫||

Adhikarana kShIrivrukShA~gkuraghRutam (26) · Śloka 26

ക്ഷീരിവൃക്ഷാങ്കുരക്വാഥേ പക്വം ക്ഷീരസമം ഘൃതമ്| പായയേത് പിത്തകാസാര്തം മധുനാ വാऽവലേഹയേത്||൨൬||

Adhikarana medAdisarpiH (27) · Śloka 27

മേദാം വിദാരീം കാകോലീം സ്വയംഗുപ്താഫലം ബലാമ്| ശര്കരാം ജീവകം മുദ്ഗമാഷപര്ണ്യൌ ദുരാലഭാമ്| കല്കീകൃത്യ പചേത്സര്പിഃ ക്ഷീരേണാഷ്ടഗുണേന തത്| പാനഭോജനലേഹേശു പ്രയുക്തം പിത്തകാസജിത്||൨൭||

Adhikarana cUrNayogAH kaShAyayogAshca (28) · Śloka 28

ലിഹ്യാദ്വാ ചൂര്ണമേതേഷാം കശായമഥവാ പിബേത്||൨൮||

Adhikarana kaPajakAsacikitsA virecanam (29) · Śloka 29

കഫകാസീ പിബേദാദൌ സുരകാഷ്ഠാത്പ്രദീപിതാത്| സ്നേഹം പരിസ്രുതം വ്യോഷയവക്ഷാരാവചൂര്ണിതമ്| സ്നിഗ്ധം വിരേചയേദൂര്ധ്വമധോ മൂര്ധ്നി ച യുക്തിതഃ| തീക്ഷ്ണൈര്വിരേകൈര്ബലിനമ്..........................||൨൯||

Adhikarana saMsargIkramaH (30) · Śloka 30

.............................സംസര്ഗീ ചാസ്യ യോജയേത്| യവമുദ്ഗകുലത്ഥാന്നൈരുഷ്ണരൂക്ഷൈഃ കടൂത്കടൈഃ| കാസമര്ദകവാര്താകവ്യാഘ്റീക്ഷാരകണാന്വിതൈഃ| ധാന്വബൈലരസൈഃ സ്നേഹൈസ്തിലസര്ഷപനിമ്ബജൈഃ||൩൦||

Adhikarana pAnIyam (31) · Śloka 31

ദശമൂലാമ്ബു ധര്മാമ്ബു മദ്യം മധ്വമ്ബു വാ പിബേത്| മൂലൈഃ പൌഷ്കരശമ്യാകപടോലൈരന്വിതം നിശാമ്| പിബേദ്വാതി സഹ ക്ഷൌദ്രം കാലേഷ്വന്നസ്യ വാ ത്രിഷു||൩൧||

Adhikarana kaphakAsaghnAH lehAH (32) · Śloka 32

പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലം ശൃങ്ഗിവേരം ബിഭീതകമ്| ദേവദാര്വഭയാ മുസ്തം പിപ്പലീവിശ്വഭേഷജമ്| ഗുഡൂചീ പിപ്പലീഭാര്ങ്ഗീശൃര്ങീകര്കടകസ്യ ച| വ്യോഷദാരുവിഡങ്ഗാനി ത്രിഫലാശര്കരാവലാഃ| നിദിഗ്ധികായാ മൂലത്വങ്മരിചൈഃ സഹ യോജിതാ| ശിഖികുക്കുടപിച്ഛാനാം മഷീ ക്ഷാരോ യവോദ്ഭവഃ| വിശാലാപിപ്പലീമൂലം ത്രിവൃതാ ച മധുദ്രവാഃ| കഫകാസഹരാ ലേഹാഃ സപ്തശ്ലോകാര്ധയോജിതാഃ| മധുനാ മരിചം ലിഹ്യാന്മധുനൈവ ച ജോങ്ഗകമ്| പൃഥഗ്രസാമ്ശ്ച മധുനാ വ്യാഘ്രീവാര്താകഭൃങ്ഗജാന്| കാസഘ്നസ്യാശ്വശകൃതഃ സുരസസ്യാസിതസ്യ ച||൩൨||

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehau (33) · Śloka 33

ദേവദാരുശഠീരാസ്നാകര്കടാഖ്യാദുരാലഭാഃ| പിപ്പലീ നാഗരം മുസ്തം പഥ്യാ ധാത്രീ സിതോപലാഃ| മധുതൈലയുതാവേതൌ ലേഹൌ വാതനുഗേ കഫേ||൩൩||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNalehaH (34) · Śloka 34

വിഡങ്ഗം സൈന്ധവം ഹിങ്ഗു കുഷ്ഠം വ്യോഷം മനഃശിലാമ്| കാസേ ശ്വാസേ ച ഹിധ്മായാമ് ലിഹ്യാത്ക്ഷൌദ്രഘൃതാദ്യുതമ്||൩൪||

Adhikarana guDAdicUrNam (35) · Śloka 35

ഗുഡക്ഷാരോഷണകണാദാഡിമം ശ്വാസകാസജിത്| ക്രമാത്പലദ്വയാര്ധാക്ഷകര്ശാര്ധാക്ഷപലോന്മിതമ്| ദ്വേ പലേ ദാഡിമാദഷ്ടൌ ഗുഡദ്വ്യോഷാത് പലത്രയമ്| രോചനം ദീപനം സ്വര്യം പീനസശ്വാസകാസജിത്||൩൫||

Adhikarana pAThAdikaM mustAdika~jca cUrNam (36) · Śloka 36

പാഠാശുണ്ഠീശഠീമുര്വാഗവാക്ഷീപിപ്പലീഘനമ്| പിഷ്ട്വാ ഘര്മാമ്ബുനാ ഹിങ്ഗുസൈന്ധവാഭ്യാം യുതം പിബേത്| തദ്വാന്മുസ്താശഠീശുണ്ഠീനാഗരാതിവിഷയാऽഭയാഃ||൩൬||

Adhikarana pAcanAntarANi (37) · Śloka 37

പിബേജ്ജ്വരോക്തം പഥ്യാദി സശൃങ്ഗീകഞ്ച പാചനമ്| അഥവാ ദീപ്യകത്രിവൃദ്ധിശാലാഘനപൌഷ്കരമ്| സകണം ക്വഥിതേ മൂത്രേ കഫകാസീ ജലേऽപി വാ||൩൭||

Adhikarana vaidehIkalkaH (38) · Śloka 38

തൈലഭൃഷ്ടഞ്ച വൈദേഹീകല്കാക്ഷം സസിതോപലാമ്| പായയേത്കഫകാസഘ്നം കുലത്ഥസലിലാദ്യുതമ്||൩൮||

Adhikarana sauvarcalAdicUrNam (39) · Śloka 39

സൌവര്ചലാഭയാധാത്രീപിപ്പലീക്ഷാരനാഗരമ്| ചൂര്ണിതം സര്പിഷാ വാതകഫകാസഹരം പിബേത്||൩൯||

Adhikarana dashamUlAdighRutam (40) · Śloka 40

ദശമൂലാഢകേ പ്രസ്ഥം ഘൃതസ്യാക്ഷസമൈഃ പചേത്| പുഷ്കരാഹ്വശഠീബില്വസുരസവ്യോഷഹിങ്ഗുഭിഃ| പേയാനുപാനം തത്സര്വം വാതശ്ലേഷ്മാമയാപഹമ്||൪൦||

Adhikarana nirguNDIghRutam (1) · Śloka 1

നിര്ഗുണ്ഡീപത്രനിര്യാസസാധിതം കാസജിദ് ഘൃതമ്|൧|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (1) · Śloka 1

ഘൃതം രസേ വിഡങ്ഗാനാം വ്യോഷഗര്ഭം ച സാധിതമ്||൧||

Adhikarana punarnavAghRutam (41) · Śloka 41

പുനര്നവശിവാടികാസരലകാസമര്ദാമൃതാ പടോലബൃഹതീഫണിജ്ഝകരസൈഃ പയഃസംയുതൈഃ| ഘൃതം ത്രികടുനാ ച സിദ്ധമുപയുജ്യ സുജായതേ ന കാസവിഷമജ്വരക്ഷയഗുദാങ്കുരേഭ്യോ ഭയമ്||൪൧||

Adhikarana kaNTakArighRutam (42) · Śloka 42

സമൂലഫലപത്രായാഃ കണ്ടകാര്യാ രസാഢകേ| ഘൃതപ്രസ്ഥം ബലാവ്യോഷവിഡങ്ഗശഠിദാഡിമൈഃ| സൌവര്ചലയവക്ഷാരമൂലാമലകപൌഷ്കരൈഃ| വൃശ്ചീവബൃഹതീപഥ്യായവാനീചിത്രകര്ധിഭിഃ| മൃദ്വീകാചവ്യവര്ഷാഭൂദുരാലമ്ഭാമ്ലവേതസൈഃ| ശൃങ്ഗീതാമലകീഭാര്ങ്ഗീരാസ്നാഗോക്ഷുരകൈഃ പചേത്| കല്കൈസ്തത്സര്വകാസേഷു ശ്വാസഹിധ്മാസു ചേഷ്യതേ||൪൨||

Adhikarana dvitIyaM kaNTakArIghRutam (43) · Śloka 43

കണ്ടകാര്യസിതുലാം ക്ഷുണ്ണം പക്ത്വാ ദ്രോണേऽമ്ഭസഃ പചേത്| തേനാഢകേന ക്വാഥസ്യ ഘൃതപ്രസ്ഥം പിചൂന്മിതൈഃ| രാസ്നാദുഃസ്പര്ശഷഡ്ഗ്രന്ഥാപിപ്പലീദ്വയചിത്രകൈഃ| സൌവര്ചലയവക്ഷാരകൃഷ്ണാമൂലൈശ്ച തജ്ജയേത്| കാസശ്വാസകഫഷ്ഠീവഹിധ്മാരോചകപീനസാന്||൪൩||

Adhikarana kaNTakArIlehaH (44) · Śloka 44

പചേദ്വ്യാഘ്രീതുലാം ക്ഷുണ്ണാം വഹേऽപാമാഢകസ്ഥിതേ| ക്ഷിപേത്പൂതേ തു സഞ്ചൂര്ണ്യ വ്യോവരാസ്നാമൃതാഗ്നികാന്| ശൃങ്ഗീഭാര്ങ്ഗീഘനഗ്രന്ഥിധന്വയാസാന് പലാര്ധകാന്| സര്പിഷഃ ഷോഡശപലം ചത്വാരിംശത്പലാനി ച| മത്സ്യണ്ഡികായാഃ ശുദ്ധായാഃ പുനശ്ച തദധിശ്രയേത്| ദര്വീംലേപിനി ശീതേ ച പൃഥഗ്ദ്വികുഡവം ക്ഷിപേത്| പിപ്പലീനാം തവക്ഷീര്യാ മാക്ഷികസ്യാനവസ്യ ച| ലേഹോऽയം ഗുല്മഹൃദ്രോഗദുര്നാമശ്വാസകാസജിത്||൪൪||

Adhikarana triPalAdilehaH (45) · Śloka 45

ത്രിഫലാപിപ്പലീപാഠാശാരിവാബൃഹതീദ്വയമ്| മരിചം പദ്മകം മുസ്തമുശീരം ചാക്ഷസമ്മിതമ്| പക്ത്വാ ജലാഢകേ പാദശേഷേ ക്ഷീരപലാഷ്ടകമ്| ദത്വാ ഗുഡസ്യ ച പലം പചേദാദര്വിലേപനാത്| ലേഹഃ കഫോല്ബണം കാസം സര്വമേവ നിയച്ഛതി| സാധിതം ക്ഷീരമേഭിര്വാ തിലക്ഷൌദ്രയുതം പിബേത്||൪൫||

Adhikarana dhUmapAnam (46) · Śloka 46

ശമനം ച പിബേദ്ധൂമം ശോധനം ബഹലേ കഫേ||൪൬||

Adhikarana manaHshilAdidhUmaH (47) · Śloka 47

മനഃശിലാലമധുകമാംസീമുസ്തേऽങ്ഗുദീത്വചഃ| ധൂമം കാസഘ്നവിധിനാ പീത്വാ ക്ഷീരം പിബേദനു| നിഷ്ഠ്യൂതാന്തേ ഗുഡയുതം കോഷ്ണം ധൂമോ നിഹന്തി സഃ| വാതശ്ലേഷ്മോത്തരന് കാസനചിരേണ ചിരന്തനാന്||൪൭||

Adhikarana prapauNDarIkAdidhUmaH (48) · Śloka 48

പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം ശാര്ങ്ഗാഷ്ഠാലം മനഃശിലാമ്| മരിചം പിപ്പലീം ദ്രാക്ഷാമേലാം സുരസമഞ്ജരീമ്| കൃത്വ വര്തി പിബേദ്ധൂമം ക്ഷൌമചൈലാനുവര്തിനീമ്| ഘൃതാക്താമനു ച പിബേത്തദ്വദ്ഗുഡാമ്ബു വാ||൪൮||

Adhikarana nepAlyAdidhUmaH (49) · Śloka 49

നേപാലീതലമരിചലാക്ഷാഞ്ജനകുടന്നടൈഃ| ഉശീരരോഹിഷഫലദ്രാമികീവംശലേഖനൈഃ| പൂര്വകല്പേന ധൂമോऽയം സാനുപാനോ വിധീയതേ| കാര്പാസാസ്ഥ്യശ്വഗന്ധാ ച ധൂമഃ കാസവിനാശനഃ| കോശാതകീഫലാന്മധ്യൈഃ പിബേദ്വാ സമനഃശിലൈഃ||൪൯||

Adhikarana kAse~anubandhAnusAraM cikitsA (50-4) · Śloka 4

തമകഃ കഫകാസേ തു സ്യാച്ചേത്പിത്താനുബന്ധജഃ| പിത്തകാസക്രിയാം തത്ര യഥാവസ്ഥം പ്രയോജയേത്| കഫാനുബന്ധേ പവനേ കുര്യാത്കഫഹരാം കിര്യാമ്| പിത്താനുബന്ധയോര്വാതകഫയോഃ പിത്തനാശിനീമ്| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ ശുഷ്കേ സ്നിഗ്ധമാര്ദ്രേ വിരുക്ഷണമ്| കാസേ കര്മ സപിത്തേ തു കഫജേ തിക്തസംയുതമ്||൫൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ കാസചികിത്സിതന്നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||