4. kāsacikitsitam

Adhikarana adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதஃ காஸசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

க்ரமப்ராப்தஸ்ய காஸஸ்ய சிகித்ஸாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே|

Adhikarana vAtajakAsacikitsA tatrAdau kiryAkramaH (2) · Śloka 2

கேவலாநிலஜஂ காஸஂ ஸ்நேஹைராதாவுபாசரேத்| வாதக்நஸித்தைஃ ஸ்நிக்தைஶ்ச பேயாயூஷரஸாதிபிஃ| லேஹைர்தூமைஸ்ததாப்யங்கஸ்வேதஸேகாவகாஹநைஃ| பஸ்திபிர்பத்தவிட்வாதஂ ஸபித்தஂ த்வௌர்த்வபக்திகைஃ| கதைஃ க்ஷீரைஶ்ச ஸகபஂ ஜயேத் ஸ்நேஹவிரேசநைஃ||௨||

நிதாநோக்தக்ரமஸ்யாஶ்ரயணாத் ப்ரதமஂ கேவலேத்யாதிநா வாதகாஸசிகித்ஸோச்யதே| ஸ்நேஹைஃ கதாதிபிர்யதாயோக்யம்| வாதக்நாநி ஶோதநாதிகணபடிதாநி பத்ரதாரூநதகுஷ்டாதீநி| பேயாதிபிரவகாஹாந்தைர்கதாதிரயோகாத் ஸ்நிக்தைஃ| அப்யங்கஸ்யாவிஷயப்ரதர்ஶநார்தஂ விஶேஷணம்| விட்பத்தா கடிநா| வாதோ விபத்த அஸம்யக்வாஹீ| கதைரேவௌர்த்வபக்திகைஃ க்ஷீரைரிதி ஸாமாந்யேந| ஸபித்தஂ ஸகபஂ சேத்யநிலஜகாஸவிஶேஷணம்||

Adhikarana guDUcyAdighRutam (3) · Śloka 3

குடூசீகண்டகாரீப்யாஂ பதக் த்ரிஂஶத்பலாத்ரஸே| ப்ரஸ்தஃ ஸித்தோ கதாத்வாதகாஸநுத்விஹ்நிதீபநஃ||௩||

குடூசீகண்டகார்யோஃ ஷஷ்டிஃ பலாநி ததோ நிஷ்பீடிதோ ரஸோ யதாஸம்பவஂ தஸ்யாலாபே க்வாதகல்பநயா க்வாதஃ|| ௩||

Adhikarana kShAraghRutam (4) · Śloka 4

க்ஷாரராஸ்நாவசாஹிங்குபாடாயஷ்ட்யாஹ்வதாந்யகைஃ| த்விஶணைஃ ஸர்பிஷஃ ப்ரஸ்தஂ பஞ்சகோலயுதைஃ பசேத்| தஶமூலஸ்ய நிர்யூஹே பீதோ மண்டாநுபாயிநா| ஸகாஸஶ்வாஸஹத்பார்ஶ்வக்ரஹணீரோககுல்மநுத்||௪||

க்ஷாராதீநாஂ பஞ்சகோலாநாஂ ப்ரத்யேகமர்தகர்ஷஃ| தஶமூலக்வாதே கதாச்சதுர்குணஃ| ஸஹ ஶ்வாஸேந வர்ததே யஃ காஸஃ ஸ ததோக்தஃ|| ௪||

Adhikarana kAshmaryAdighRutam (5) · Śloka 5

காஶ்மர்யத்ரிபலாவ்யோஷஶடீத்ராக்ஷாபரூஷகம்| த்வே பாடே தேவதார்வர்த்திஸ்வகுப்தாக்நிககோக்ஷுரம்| வ்யாக்ரீதாமலகீமேதாகாகநாஸாஶதாவரீஃ| விதாரீ ச கதப்ரஸ்தஃ கர்ஷாஂஶைஸ்தைர்விபாசிதஃ| க்ஷீரேண ச ஜயத்யாஶு ஜ்வரகாஸஹலீமகாந்| குல்மாருசியகத்ப்லீஹஶிரோஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| காமிலார்ஶோநிலாஷ்டீலாக்ஷதஶோபக்ஷயாஂஶ்ச ஸஃ||௫||

காஶ்மர்யாதிபிஃ கர்ஷாஶைர்கதப்ரஸ்தஂ தத்வத் ஸமேந க்ஷீரேண யுக்தஂ பசேத்| அத்ர கதஸமஂ ஜலமிச்சந்தி| அக்நிகஃ சித்ரகஃ| தாமலகீ தாலீ| காகநாஸா காகதுண்டபலா| ஶோஷோ மாஂஸக்ஷயஃ| க்ஷயோ ராஜயக்ஷ்மா|| ௫||

Adhikarana rAsnAdighRutam (6) · Śloka 6

த்ரோணேऽபாஂ ஸாதயேத்ராஸ்நாதஶமூலஶதாவரீஃ| பலோந்மிதா த்விகுடவஂ குலத்தஂ பதரஂ யவம்| துலார்தஂ சாஜமாஂஸஸ்ய தேந ஸாத்யஂ கதாடகம்| ஸமக்ஷீரஂ பலாஶைஶ்ச ஜீவநீயைஃ ஸமீக்ஷ்ய தத்| ப்ரயுக்தஂ வாதரோகேஷு பாநநாவநபஸ்திபிஃ| பஞ்சகாஸாந் ஶிரஃ கம்பஂ யோநிவஂக்ஷணவேதநாம்| ஸர்வாங்கைகாங்கரோகாஂஶ்ச ஸப்லீஹோர்த்வாநிலாஞ்ஜயேத்||௬||

ராஸ்நாதீநாஂ த்வாதஶபலாணி குலத்தாதீநாஂ ப்ரத்யேகமஷ்டௌ பலாநி ஆஜமாஂஸஸ்ய பலாநி பஞ்சாஶதிதி பாநீயபலஶதபஞ்சகேந ஸத்வாதஶபலேந ஸாதயேத்| தேநேதி ஸித்தேந ஸாதிதப்ரயோகாத் மாஂஸவத் மாஂஸபாகாவிதிரஸ்ய ஸித்ததா| சரகே து படிதஂ-பாதஶேஷேண தேந சேதி| ஜீவநீயா உக்தாஃ| தைஃ பலாஂஶைஃ ஸமேந க்ஷீரேண யுக்தஂ கதாடகஂ பசேத்| ஸமீக்ஷ்யேதி பஂஹணீயத்வஂ ஸம்யக்விகல்ய ஸர்வாங்கரோகா நாநாவிதா வாதவ்யாதயஃ| ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தோऽநில ஊர்த்வாநிலஃ| ஸஹஶப்தேந தாவபி ஜயேதித்யுக்தம்|| ௬||

Adhikarana vidAryAdighRutam (7) · Śloka 7

விதார்யாதிகணக்வாதகல்கஸித்தஂ ச காஸஜித்||௭||

விதார்யாதிகணஸ்ய க்வாதஃ ஸ்நேஹாச்சதுர்குணஃ கல்கஶ்சதுர்தாஶஃ| இதஂ ச கதஂ வாதபித்தகாஸே விதேயம்|| ௭||

Adhikarana ashokabIjAdighRutam (8) · Śloka 8

அஶோகபீஜக்ஷவகஜந்துக்நாஞ்ஜநபத்மகைஃ| ஸவிடைஶ்ச கதஂ ஸித்தஂ தச்சூர்ணஂ வா கதாத்யுதம்| லிஹ்யாத்பயஶ்சாநு பிபேதாஜஂ காஸாபிபீடிதஃ||௮||

அஶோகபீஜாதீநி கதாச்சதுர்தாஂஶாநி| பாநீயஂ சாத்ர கதஸமமிச்சந்தி| ததித்யஶோகபீஜாதிபராமர்ஶஃ|| ௮||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNam (9) · Śloka 9

விடங்கஂ நாகரஂ ராஸ்நா பிப்பலீ ஹிங்குஸைந்தவம்| பார்ங்கீக்ஷாரஶ்ச தச்சூர்ணஂ பிபேத்வா கதமாத்ரயா| ஸகபேऽநிலஜே காஸே ஶ்வாஸஹித்மாஹதாக்நிஷு||௯||

விடங்காதிசூர்ணோபயோகே கதே மாத்ராஶப்தஃ ஸ்தோகபர்யாயஃ| தச்ச விடங்காதிசூர்ணஂ வாதகாஸே ஸஶ்லேஷ்மணி ஹிதஂ ஶ்வாஸாதிஷு ச|| ௯||

Adhikarana avalehacUrNAdikam (10) · Śloka 10

துராலபாஂ ஶங்கிவேரஂ ஶடீ ராஸ்நா ஸிதோபலாம்| லிஹ்யாத்கர்கடஶங்கஞ்ச காஸே தைலேந வாதஜே| துஃஸ்பர்ஶாஂ பிப்பலீஂ முஸ்தஂ பார்ங்கீ கர்கடகீஂ ஶடீம்| புராணகுடதைலாப்யாஂ சூர்ணிதாந்யவலேஹயேத்| தத்வத்ஸகஷ்ணாஂ ஶுண்டீஂ ச ஸபார்ங்கீ தத்வதேவ ச| பிபேத்கஷ்ணாஞ்ச கோஷ்ணேந ஸலிலேந ஸஸைந்தவாம்| மஸ்துநா ஸஸிதாஂ ஶுண்டீஂ தத்நா வா கணரேணுகாஃ| பிபேத்பதரமஜ்ஜ்ஞௌ வா மதிராததிமஸ்துபிஃ| அதவா பிப்பலீகல்கஂ கதபஷ்டஂ ஸஸைந்தவம்||௧௦||

துராலபாதீந் கர்கடஶங்கீஸஹிதாஂஸ்தைலேந லிஹ்யாதிதி கஷ்ணாஶுண்ட்யோஃ புராணகுடதைலாப்யாஂ ப்ரயோகஃ| தத்வதேவ பார்ங்கீஶுண்ட்யோஃ| ஸைந்தவபிப்பல்யோருஷ்ணோதகேந ப்ரயோகஃ| ஸிதாஶுண்ட்யோர்மஸ்துநா| தத்நா கணரேணுகாஃ பிப்பலீபீஜாநி| ததா பதரமஜ்ஜ்ஞௌ ரேணுகாஃ மதிரயா வா தத்நா வ மஸ்துநா வ| பிப்பலீநாஂ கல்கோ ஜலபிஷ்டஃ ஸைந்தவயுக்தேநஜ் கதேந பஷ்டஃ க்ரியதே|| ௧௦||

Adhikarana dhUmapAnam (11) · Śloka 11

காஸீ ஸபீநஸோ தூமஂ ஸ்நைஹிகஂ விதிநா பிபேத்| ஹித்மாஶ்வாஸோக்ததூமாஂஶ்ச க்ஷீரமாஂஸரஸாஶநஃ||௧௧||

ஸ்நைஹிகஂ தூமவிதாவுக்தம்| ஹித்மாஶ்வாஸே யே தூமா வக்ஷ்யந்தே தாந் ஸேவேத க்ஷீரமாஂஸரஸாஶநஃ ஸந்|| ௧௧||

Adhikarana saMskRutAH rasAH (12) · Śloka 12

க்ராம்யாநூபௌதகைஃ ஶாலியவகோதூமஷஷ்டிகாந்| ரஸைர்மாஷாத்மகுப்தாநாஂ யூஷைர்வா போஜயேத்திதாந்||௧௨||

க்ராம்யாதிமாஂஸகதைஃ ரஸைர்மாஷாத்மகுப்தாகதைர்வா யூஷைஃ ஶாலியவாதீந் ஹிதாந் பத்யாந் போஜயேத்|| ௧௨||

Adhikarana saMskRutAH peyAH (13) · Śloka 13

யவாநீபிப்பலீபில்வமத்யநாகரசித்ரகைஃ| ராஸ்நாஜாஜீபதக்பர்ணீபலாஶஶடிபௌஷ்கரைஃ| ஸித்தாஂ ஸ்நிக்தாம்லலவணாஂ பேயாமநிலஜே பிபேத்| கடீஹத்பார்ஶ்வகோஷ்டார்திஶ்வாஸஹித்மாப்ரணாஶிநீம்| தஶமூலரஸே தத்வத் பஞ்சகோலகுடாந்விதாம்| பிபேத்ஸமதிலாஂ பேயாஂ க்ஷைரேயீஂ வா ஸஸைந்தவாம்| மாத்ஸ்யகௌக்குடவாராஹைர்மாஂஸைர்வா ஸாஜ்யஸைந்தவாம்|௧௩|

அநிலஜே காஸே யவாந்யாதிபிஃ ஸித்தாஂ தாடிமாதிபிரம்லாஂ ச பேயாஂ பிபேத்| தஶமூலரஸே பஞ்சகோலகுடஸஂயுதாஂ தத்வத் கடீருகாதிநாஶிநீமித்யர்தஃ| ஸமஶாலிதிலாஂ ஸஸைந்தவாமதவா க்ஷைரேயீம்| மத்ஸ்யாதிபிர்மாஂஸைஃ| பேயா கதஸைந்தவயுக்தா|| ௧௩||

Adhikarana pathyam (13) · Śloka 13

வாஸ்துகோ வாயஸீஶாகஂ காஸக்நஃ ஸுநிஷண்ணகஃ| கண்டகார்யாஃ பலஂ பத்ரஂ வாலஂ ஶுஷ்கஂ ச முலகம்| ஸ்நேஹாஸ்தைலாதயோ பக்ஷ்யாஃ க்ஷீரேக்ஷுரஸகௌடிகாஃ| ததிமஸ்த்வாரநாலாம்மபலாம்புமதிராஃ பிபேத்||௧௩||

வாஸ்துகாதிஶாகஂ காஸே பத்யம்| ஸ்நேஹாஸ்தைலாதயஃ தைலபூர்வாஃ| பக்ஷ்யா நாநாவிதாஃ க்ஷீராதீநாஂ பிபேதித்யநேந ஸம்பந்தஃ| குடேந கதஂ கௌடிகம்| ஸுபோதம்|| ௧௩||

Adhikarana pittajakAsacikitsA vamanam (14) · Śloka 14

பித்தகாஸே துஸகபே த்ரிவதாஂ மதுரைர்யுதாம்| யுஞ்ஜ்யாத்விரேகாய யுதாஂ கநஶ்லேஷ்மணி திக்தகைஃ||௧௪||

தநுகபே பித்தகாஸே மதுரைரௌஷதைர்யுக்தாஂ த்ரிவதாம்| கநே கபே து திக்தகைர்யுக்தாம்|| ௧௪||

Adhikarana saMsarjanam (15) · Śloka 15

ஹததோஷோ ஹிமஂ ஸ்நிதஂ ஸ்வாது ஸஂஸர்ஜநஂ பஜேத்| கநே கபே து ஶிஶிரஂ ரூக்ஷஂ திக்தோபஸஂஹிதம்||௧௫||

ததா ச த்ரிவதயா ஹததோஷஃ ஸந் ஶீதாதிகுணஂ ஸஂஸர்ஜநஂ பேயாதிகமஂ பஜேத்| கநகபே பித்தகாஸே ஶீதரூக்ஷாதிகஂ திக்தோபஸஂஹிதஂ மிஶ்ரிதம்|| ௧௫||

Adhikarana lehAH (16) · Śloka 16

பிப்பலீமுஸ்தயஷ்ட்யாஹ்வத்ராக்ஷாமூர்வாமஹௌஷதம்| லாஜாமதாபலத்ராக்ஷாத்வக்க்ஷீரீபிப்பலீஸிதாஃ| துஃஸ்பர்ஶாகர்கடீஶுண்டீஶடீத்ராக்ஷாஸிதாபலாஃ| நிதிக்தகாமூலபலஂ வடபீஜஂ ரஸாஞ்ஜநம்| கர்ஜூரஂ பிப்பலீ வாஂஶீ ஶ்வதஂஷ்ட்ரா சேதி பஞ்ச தே| கதக்ஷௌத்ரயுதா லேஹாஃ ஶ்லோகார்தைஃ பித்தகாஸிநாம்| பயோऽநுபாநாஂ ஶங்கீஂ வா லிஹ்யாத்ஸாஜ்யஸிதாமதும்||௧௬||

பிப்பலீலாஜதுஃஸ்பர்ஶாநிதிக்தகாகர்ஜூராதிபிஃ பஞ்சபிரர்தஶ்லோகைஃ பஞ்ச கதக்ஷௌத்ராப்யாஂ யுக்தா லேஹாஃ பித்தகாஸிநாமுக்தாஃ| மஹௌஷதஂ ஶுண்டீ| அமதாபலமாமலகபலம்| கர்கடீ கர்கடஶங்கீ வாஂஶீ துகாக்ஷீரீ| ஶங்க்யா ஆஜ்யஸிதா மதுநோ தோஷாத்யபேக்ஷயா மாத்ரா|

Adhikarana apare lehAH (17) · Śloka 17

லேஹஃ பைத்தே ஸிதாதாத்ரீக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாஹிமோத்பலைஃ| ஸகபே ஸாப்தமரிசஃ ஸகதஃ ஸாநிலே ஹிதஃ| மத்வீகார்தஶதஂ த்ரிஂஶத் பிப்பலீஃ ஶர்கராபலம்| லேஹயேந்மதுநா கோர்வா க்ஷீரபஸ்ய ஶகத்ரஸம்| த்வகேலாவ்யோஷமத்வீகாபிப்பலீமூலபௌஷ்கரைஃ| லாஜமுஸ்தஶடீராஸ்நாதாத்ரீபலபிபீதகைஃ| ஶர்கராக்ஷௌத்ரஸர்பிபிர்லேஹோ ஹத்ரோககாஸஹா| பிப்பல்யாமலகத்ராக்ஷாலாஜலாக்ஷாஸிதோபலாஃ| ஸஞ்சூர்ண்ய பக்த்வா பயஸா லிஹ்யாத்க்ஷௌத்ராஷ்டபாகிகாஃ||௧௭||

ஏவஂ பித்தகாஸே ஸிதாதிபிர்லேஹஃ| ஸகபே பைத்தே முஸ்தமரிசாப்யாஂ யுக்தஃ ஸிதாதிபிர்லேஹஃ| ஸாநிலே து பைத்தே அப்தமரிசாப்யாஂ விநா ஸகதஃ ஸிதாதிபிர்ஹிதஃ| மத்வீகாபலாநி பஞ்சாஶத் பலாநாஂ ஸஂக்யாஶப்தேந கேவலேந ப்ரயோகே உக்தமாநஂ ந நேச்சந்தி| பிப்பலீபலாநி த்ரிஂஶத்| ஶர்கராயாஃ பலமித்யேதந்மாக்ஷிகேணாவலேஹயேத்| அதவா புங்கவஸ்ய க்ஷீரவத்தேஃ ஸம்பந்தி யஃ ஶகதோ ரஸஃ தஂ மதுநா லேஹயேத்| த்வகாதீநாஂ ஶர்கராந்தாநாஂ க்ஷௌத்ரஸர்பிப்யாஂ லேஹோ ஹத்ரோககாஸயோர்ஹந்தா| பிப்பல்யாதீநாஂ சூர்ணஂ க்ஷீரேண பக்த்வா ஆலேஹத்வப்ராப்தேஸ்ததஶ்சாஷ்டபாகஂ க்ஷௌத்ரஂ தத்வா லிஹ்யாத்|| ௧௭||

Adhikarana vidAryAdInAM pAnam (18) · Śloka 18

விதாரீக்ஷுமணாலாநாஂ ரஸாந் க்ஷீரஂ ஸிதோபலாம்| பிபேத் க்ஷௌத்ரேண ஸஂயோஜ்ய பித்தகாஸமபோஹதி||௧௮||

விதார்யாதீநாஂ ரஸாந் க்ஷீரஂ ஸிதோபலாஂ ச ஸமபாகாநி தோஷாத்யபேக்ஷமாத்ரேண க்ஷௌத்ரேண ஸஂயோஜ்ய பிபேத்| தத் பித்தகாஸமபோஹதி|

Adhikarana pathyam (19) · Śloka 19

மதுரைர்ஜாங்கலரஸைர்யவஶ்யாமாககோத்ரவாஃ| முத்காதியூஷைஃ ஶாகைஶ்ச திக்தகைர்மாத்ரயா ஹிதாஃ||௧௯||

தத்ர ச பித்தகாஸே யவாதயோ ஜாங்கலாநாஂ மாஂஸாநஂ ரஸைர்மதுரைரம்லரஹிதைஃ ஸஹமாத்ரயா ஹிதாஸ்ததா முத்காதீநாஂ யூஷைஃ ஶாகைஶ்ச படோலாதிபிஸ்திக்தகைஃ|| ௧௯||

Adhikarana tanukaPayorvisheShaH (20) · Śloka 20

கநஶ்லேஷ்மணி லேஹாஶ்ச திக்தகா மதுஸஂயுதாஃ| ஶாலயஃ ஸ்யுஸ்தநுகபே ஷஷ்டிகாஶ்ச ரஸாதிபிஃ| ஶர்கராம்போऽநுபாநார்தஂ த்ராக்ஷேக்ஷுஸ்வரஸஃ பயஃ||௨௦||

கநஶ்லேஷ்மணி பித்தகாஸே திக்தகைர்த்ரவ்யைர்மதுஸஹிதா லேஹாஶ்ச ஹிதாஃ| தநுகபே பைத்தே ஶாலயஃ ஷஷ்டிகாஶ்ச ரஸயூஷஶாகாதிபிஃ| ஸுபோதம்|| ௨௦||

Adhikarana siddharasayUShAdikam (21) · Śloka 21

காகோலீபஹதீமேதாத்வயைஃ ஸவஷநாகரைஃ| பித்தகாஸே ரஸக்ஷீரபேயாயூஷாந் ப்ரகல்பயேத்||௨௧||

காகோல்யாதீநாஂ க்வாதேந பித்தகாஸிநோ மாஂஸரஸாதீந் கல்பயேத்| கல்பயேதித்யநேந சூர்ணிதைரபி ஸஂயுக்தா ரஸாதய இஷ்யந்தே|| ௨௧||

Adhikarana drAkShAkShIrAdikam (22) · Śloka 22

த்ராக்ஷாஂ கணாஂ பஞ்சமூலஂ தணாக்யஂ ச பசேஜ்ஜலே| தேந க்ஷீரஂ ஶதஂ ஶீதஂ பிபேத் ஸமதுஶர்கரம்| ஸாதிதாஂ தேந பேயாஂ வா ஸுஶீதாஂ மதுநாந்விதாம்||௨௨||

த்ராக்ஷாதிக்வாதேந ஸமஂ க்ஷீரஂ ஶதஂ ஶீதஂ ஸந்மதுஶர்கராப்யாஂ ஸஹ பிபேத்| தேந வா த்ராக்ஷாதிக்வதிதஜலேந ஸாதிதாஂ பேயாஂ கேவலேந மதுநாந்விதாஂ பிபேத்|| ௨௨||

Adhikarana saghRutaM siddhajalam (23) · Śloka 23

ஶடீ ஹ்நீபேரபஹதீஶர்கராவிஶ்வபேஷஜம்| பிஷ்ட்வா ரஸஂ பிபேத்பூதஂ வஸ்த்ரேண கதமூர்ச்சிதம்||௨௩||

ஜலேந ஶட்யாதிகஂ தத்ரஸஂ வஸ்த்ரபூதஂ கதமிஶ்ரிதஂ பிபேத்|

Adhikarana pa~jcasamaM sarpiH (24) · Śloka 24

மஹிஷ்யஜாவீகோக்ஷீரதாத்ரீபலரஸைஃ ஸமைஃ| ஸர்பிஃ ஸித்தஂ பிபேத் .......................||௨௪||

மஹிஷ்யாதீநாஂ க்ஷீராணி தாத்ரீபலாநாஂ ச ரஸ இதி பஞ்சஸமாநி தாவச்ச ஸர்பிர்விபக்வஂ ஸித்தஂ பிபேத் பித்தகாஸே|| ௨௪||

Adhikarana madhuragaNasiddhaM sarpiH (25) · Śloka 25

.................................தத்வந்மதுரேண கணேந வா| க்வாதீகதேநேக்ஷுரஸே க்ஷீரயுக்தேந ஸாதிதம்| ஸஶர்கரஂ பிபேத்ப்ராதர்லிஹ்யாத்வா மாக்ஷிகாந்விதம்||௨௫||

ததா மதுரகணஸ்ய க்வாதேந ஸ்நேஹஸமேந க்ஷீரேண ச ஸ்நேஹஸமேந ஸ்நேஹாச்சதுர்குண இக்ஷுரஸே ஸர்பிஃ ஸாதிதஂ ஶர்கரயா ஸஹ ப்ராதஃ பிபேத்| மதுரோ கணோ ரஸபேதீயோக்தோ மதுரஸ்கந்தஃ| அதவைதத் ஸர்பிஃ ஸஶர்கரமேவ ப்ராதர்மாக்ஷிகாந்விதஂ லிஹ்யாத் ஸ்த்யாநஂ ஸத்|

Adhikarana kShIrivrukShA~gkuraghRutam (26) · Śloka 26

க்ஷீரிவக்ஷாங்குரக்வாதே பக்வஂ க்ஷீரஸமஂ கதம்| பாயயேத் பித்தகாஸார்தஂ மதுநா வாऽவலேஹயேத்||௨௬||

க்ஷீரிவக்ஷாங்குரக்வாதஃ ஸ்நேஹாச்சதுர்குணஃ| ஸர்வஸர்பீஷி ஸ்த்யாநாநி லேஹ்யயோகீநி பவந்தி|| ௨௬||

Adhikarana medAdisarpiH (27) · Śloka 27

மேதாஂ விதாரீஂ காகோலீஂ ஸ்வயஂகுப்தாபலஂ பலாம்| ஶர்கராஂ ஜீவகஂ முத்கமாஷபர்ண்யௌ துராலபாம்| கல்கீகத்ய பசேத்ஸர்பிஃ க்ஷீரேணாஷ்டகுணேந தத்| பாநபோஜநலேஹேஶு ப்ரயுக்தஂ பித்தகாஸஜித்||௨௭||

மேதாதீநி ஸ்நேஹாச்சதுர்தாஂஶேந| ஜலமௌஷதஸ்ய வீர்யக்ரஹணாய ஸ்நேஹஸமமஷ்டகுணேந க்ஷீரேண ஸர்பிஃ பசேத்| தத் பக்வஂ பாநாதிஷு ப்ரயுக்தஂ பித்தகாஸாநுத்|| ௨௭||

Adhikarana cUrNayogAH kaShAyayogAshca (28) · Śloka 28

லிஹ்யாத்வா சூர்ணமேதேஷாஂ கஶாயமதவா பிபேத்||௨௮||

ஏதேஷாஂ வாநந்தரோக்தாநாஂ கதத்ரவ்யாணாஂ சூர்ணஂ லிஹ்யாந்மதுநேத்யர்தால்லப்யதே| அதவா யைரேவ த்ரவ்யைர்கதாந்யுக்தாநி தேஶாஂ கஷாயஂ பிபேதிதி பித்தகாஸஃ|| ௨௮||

Adhikarana kaPajakAsacikitsA virecanam (29) · Śloka 29

கபகாஸீ பிபேதாதௌ ஸுரகாஷ்டாத்ப்ரதீபிதாத்| ஸ்நேஹஂ பரிஸ்ருதஂ வ்யோஷயவக்ஷாராவசூர்ணிதம்| ஸ்நிக்தஂ விரேசயேதூர்த்வமதோ மூர்த்நி ச யுக்திதஃ| தீக்ஷ்ணைர்விரேகைர்பலிநம்..........................||௨௯||

கபகாஸீத்யாதி ஸுபோதம்| ஸுரகாஷ்டஂ தேவதாரு ஸ்நிக்தமித்யநேநைவ ஸ்நேஹேந த்ரிபிர்பாகைர்யுக்த்யா வாதரக்ஷதிரூபயா| விரேசயேத் ஊர்த்வமிதி வமநேந| அத இதி விரேசநே| மூர்த்நீதி நஸ்யேந| தீக்ஷ்ணைஃ புநத்ரவ்யை-ஸ்த்ரிதாபி பலிநமேவ விரேசயேத்| அபலந்து மதுபிவிரேகைரித்யர்தஃ|| ௨௯||

Adhikarana saMsargIkramaH (30) · Śloka 30

.............................ஸஂஸர்கீ சாஸ்ய யோஜயேத்| யவமுத்ககுலத்தாந்நைருஷ்ணரூக்ஷைஃ கடூத்கடைஃ| காஸமர்தகவார்தாகவ்யாக்றீக்ஷாரகணாந்விதைஃ| தாந்வபைலரஸைஃ ஸ்நேஹைஸ்திலஸர்ஷபநிம்பஜைஃ||௩௦||

அஸ்ய ச விரிக்தஸ்ய காஸிநஃ ஸஂஸர்கீ பேயாதிக்ரமாக்யாஂ யோஜயேத்| கேநேத்யாஹ-யவாத்யந்நைஃ| கிம்பூதைரூஷ்ணை ரூக்ஷைஶ்ச ததா கடுபிர்மரிச்யாதிபிருத்கடைஃ காஸமர்தாதிபிர்நாநாவிதேந ப்ரகாரேணாந்விதைஸ்ததா தந்வைர்ஜாங்கலை ரஸைர்பலைஶ்ச பிலேஶயப்ரபாவைஸ்திலாதிஜைஶ்ச ஸ்நேஹைஃ|| ௩௦||

Adhikarana pAnIyam (31) · Śloka 31

தஶமூலாம்பு தர்மாம்பு மத்யஂ மத்வம்பு வா பிபேத்| மூலைஃ பௌஷ்கரஶம்யாகபடோலைரந்விதஂ நிஶாம்| பிபேத்வாதி ஸஹ க்ஷௌத்ரஂ காலேஷ்வந்நஸ்ய வா த்ரிஷு||௩௧||

தஷிதஶ்ச தஶமூலாம்ப்வாதிகஂ பிபேத்| கர்மாம்பூஷ்ணோதகம்| பௌஷ்கராதிமூலைஃ ஸகலாஂ ராத்ரிஂ ஸமந்விதஂ வாரி ஶ்வோபூதேஷு த்ரிஷு காலேஷ்வந்நஸ்ய பிபேத்| போஜநஸ்யாரம்பமத்யபர்யவஸாநேஷ்வித்யர்தஃ| பூர்வப்ரயோகாபேக்ஷயா விகல்பஃ|| ௩௧||

Adhikarana kaphakAsaghnAH lehAH (32) · Śloka 32

பிப்பலீபிப்பலீமூலஂ ஶங்கிவேரஂ பிபீதகம்| தேவதார்வபயா முஸ்தஂ பிப்பலீவிஶ்வபேஷஜம்| குடூசீ பிப்பலீபார்ங்கீஶர்ஙீகர்கடகஸ்ய ச| வ்யோஷதாருவிடங்காநி த்ரிபலாஶர்கராவலாஃ| நிதிக்திகாயா மூலத்வங்மரிசைஃ ஸஹ யோஜிதா| ஶிகிகுக்குடபிச்சாநாஂ மஷீ க்ஷாரோ யவோத்பவஃ| விஶாலாபிப்பலீமூலஂ த்ரிவதா ச மதுத்ரவாஃ| கபகாஸஹரா லேஹாஃ ஸப்தஶ்லோகார்தயோஜிதாஃ| மதுநா மரிசஂ லிஹ்யாந்மதுநைவ ச ஜோங்ககம்| பதக்ரஸாம்ஶ்ச மதுநா வ்யாக்ரீவார்தாகபங்கஜாந்| காஸக்நஸ்யாஶ்வஶகதஃ ஸுரஸஸ்யாஸிதஸ்ய ச||௩௨||

பிப்பலீதேவதாருகுடூசீவ்யோஷநிதிக்திகாஶிகிபிச்சவிஶாலாதிபிஃ ஶ்லோகார்தைஃ ஸப்த மக்ஷிகத்ரவா லேஹாஃ கபகாஸஹரா பவந்தி| மரிசைஃ பலைஃ ஸஹ யோஜிதா நிதிக்திகாமூலத்வக்| ஸுபோதம்| ஜோங்ககஂ கஷ்ணாகரு| காஸக்நாதீநாஂ ஷஷ்ட்யந்தாநாஂ பதக்ரஸோ விஜ்ஞேயஃ காஸக்நஃ காஸமர்தஃ| அஸித இதி ஸுரஸவிஶேஷணம்|| ௩௨||

Adhikarana vAtAnuge kaPe lehau (33) · Śloka 33

தேவதாருஶடீராஸ்நாகர்கடாக்யாதுராலபாஃ| பிப்பலீ நாகரஂ முஸ்தஂ பத்யா தாத்ரீ ஸிதோபலாஃ| மதுதைலயுதாவேதௌ லேஹௌ வாதநுகே கபே||௩௩||

தேவதார்வாதிபிஃ பிப்பல்யாதிபிஶ்ச த்வௌ தைலமாக்ஷிகயுதௌ லேஹௌ வாதாநுகே கபே கபகாஸே பவதஃ|| ௩௩||

Adhikarana viDa~ggAdicUrNalehaH (34) · Śloka 34

விடங்கஂ ஸைந்தவஂ ஹிங்கு குஷ்டஂ வ்யோஷஂ மநஃஶிலாம்| காஸே ஶ்வாஸே ச ஹித்மாயாம் லிஹ்யாத்க்ஷௌத்ரகதாத்யுதம்||௩௪||

விடங்காதிசூர்ணஂ க்ஷௌத்ரகதாத்யுதஂ காஸாதிகே லிஹ்யாத்|| ௩௪||

Adhikarana guDAdicUrNam (35) · Śloka 35

குடக்ஷாரோஷணகணாதாடிமஂ ஶ்வாஸகாஸஜித்| க்ரமாத்பலத்வயார்தாக்ஷகர்ஶார்தாக்ஷபலோந்மிதம்| த்வே பலே தாடிமாதஷ்டௌ குடத்வ்யோஷாத் பலத்ரயம்| ரோசநஂ தீபநஂ ஸ்வர்யஂ பீநஸஶ்வாஸகாஸஜித்||௩௫||

குடாதிகஂ க்ரமாத் பலத்வயாதிரூபோந்மாநமிதஂ ஶ்வாஸகாஸஜித்| குடஸ்ய பலத்வயம்| யவக்ஷாரஸ்யார்தகர்ஷஃ| மரிசஸ்ய கர்ஷஃ| பிப்பலீநாமர்தகர்ஷஃ| தாடிமஸ்ய பலமிதி க்ரமார்தஃ ஸுபோதம்|| ௩௫||

Adhikarana pAThAdikaM mustAdika~jca cUrNam (36) · Śloka 36

பாடாஶுண்டீஶடீமுர்வாகவாக்ஷீபிப்பலீகநம்| பிஷ்ட்வா கர்மாம்புநா ஹிங்குஸைந்தவாப்யாஂ யுதஂ பிபேத்| தத்வாந்முஸ்தாஶடீஶுண்டீநாகராதிவிஷயாऽபயாஃ||௩௬||

Adhikarana pAcanAntarANi (37) · Śloka 37

பிபேஜ்ஜ்வரோக்தஂ பத்யாதி ஸஶங்கீகஞ்ச பாசநம்| அதவா தீப்யகத்ரிவத்திஶாலாகநபௌஷ்கரம்| ஸகணஂ க்வதிதே மூத்ரே கபகாஸீ ஜலேऽபி வா||௩௭||

ஜ்வரோக்தஂ பத்யாதி| ருக்விபந்தாநிலஶ்லேஷ்மயுக்தே தீபநபாசநம்| அபயா பிப்பலீமூலஶம்யாககடுகாகநம்|| தத் ஸஶங்கீகஂ பிபேத்| தீப்யகாதிகஂ பிப்பல்யந்தஂ கோமூத்ரே க்வதிதஂ கபகாஸீ பிபேத்|| ௩௭||

Adhikarana vaidehIkalkaH (38) · Śloka 38

தைலபஷ்டஞ்ச வைதேஹீகல்காக்ஷஂ ஸஸிதோபலாம்| பாயயேத்கபகாஸக்நஂ குலத்தஸலிலாத்யுதம்||௩௮||

வைதேஹ்யாஃ பிப்பல்யாஃ கல்கஸ்யாக்ஷஂ கர்ஷஂ தைலேந பர்ஜிதஂ ஸத் ஶர்கரயா தோஷமாத்ரயா யுக்தஂ குலத்தக்வதிதஸலிலேந பாயயேத்| தத்பி கபகாஸக்நம்|| ௩௮||

Adhikarana sauvarcalAdicUrNam (39) · Śloka 39

ஸௌவர்சலாபயாதாத்ரீபிப்பலீக்ஷாரநாகரம்| சூர்ணிதஂ ஸர்பிஷா வாதகபகாஸஹரஂ பிபேத்||௩௯||

ஸௌவர்சலாதிகஂ சூர்ணிதஂ கதேநாலோட்ய வாதஶ்லேஷ்மகாஸே பிபேத்||

Adhikarana dashamUlAdighRutam (40) · Śloka 40

தஶமூலாடகே ப்ரஸ்தஂ கதஸ்யாக்ஷஸமைஃ பசேத்| புஷ்கராஹ்வஶடீபில்வஸுரஸவ்யோஷஹிங்குபிஃ| பேயாநுபாநஂ தத்ஸர்வஂ வாதஶ்லேஷ்மாமயாபஹம்||௪௦||

த்ரவபாடாஸம்பவாச்ச தஶமூலரஸஸ்யாடகோ விஜ்ஞேயஃ| தஶமூலாடகஃ புநர்கதப்ரஸ்தேநாப்யக்ததாமேவ ந ப்ராப்நோதி| அக்ஷஸமைஃ கார்ஷிகைஃ||

Adhikarana nirguNDIghRutam (1) · Śloka 1

நிர்குண்டீபத்ரநிர்யாஸஸாதிதஂ காஸஜித் கதம்|௧|

Adhikarana viDa~ggaghRutam (1) · Śloka 1

கதஂ ரஸே விடங்காநாஂ வ்யோஷகர்பஂ ச ஸாதிதம்||௧||

Adhikarana punarnavAghRutam (41) · Śloka 41

புநர்நவஶிவாடிகாஸரலகாஸமர்தாமதா படோலபஹதீபணிஜ்ஜகரஸைஃ பயஃஸஂயுதைஃ| கதஂ த்ரிகடுநா ச ஸித்தமுபயுஜ்ய ஸுஜாயதே ந காஸவிஷமஜ்வரக்ஷயகுதாங்குரேப்யோ பயம்||௪௧||

நிர்குண்டீபத்ராணாஂ ஸ்வரஸஃ ஸ்நேஹாச்சதுர்குணஃ ஸ்நேஹாச்சதுர்தாஶஃ| நிர்குண்டீ ஶோபாலிகா| தஸ்யா ஏவ பத்ரஂ ஸுபோதம்|| ௪௧||

Adhikarana kaNTakArighRutam (42) · Śloka 42

ஸமூலபலபத்ராயாஃ கண்டகார்யா ரஸாடகே| கதப்ரஸ்தஂ பலாவ்யோஷவிடங்கஶடிதாடிமைஃ| ஸௌவர்சலயவக்ஷாரமூலாமலகபௌஷ்கரைஃ| வஶ்சீவபஹதீபத்யாயவாநீசித்ரகர்திபிஃ| மத்வீகாசவ்யவர்ஷாபூதுராலம்பாம்லவேதஸைஃ| ஶங்கீதாமலகீபார்ங்கீராஸ்நாகோக்ஷுரகைஃ பசேத்| கல்கைஸ்தத்ஸர்வகாஸேஷு ஶ்வாஸஹித்மாஸு சேஷ்யதே||௪௨||

கண்டகார்யா ரஸோ நிஷ்பீடிதஃ பலாதீநி ஸ்நேஹாச்சதுர்தாஂஶாநி| மூலஂ பிப்பலீமூலம்| ஆமலகபலாநி| பௌஷ்கரஂ புஷ்கரமூலம்| சரகவிதஃ படந்தி-'ஸௌவர்சலயவக்ஷாரபிப்பலீமூலபௌஷ்கரைரி'தி| தே ஹ்யாமலகாநி ந படந்தி|| ௪௨||

Adhikarana dvitIyaM kaNTakArIghRutam (43) · Śloka 43

கண்டகார்யஸிதுலாஂ க்ஷுண்ணஂ பக்த்வா த்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத்| தேநாடகேந க்வாதஸ்ய கதப்ரஸ்தஂ பிசூந்மிதைஃ| ராஸ்நாதுஃஸ்பர்ஶஷட்க்ரந்தாபிப்பலீத்வயசித்ரகைஃ| ஸௌவர்சலயவக்ஷாரகஷ்ணாமூலைஶ்ச தஜ்ஜயேத்| காஸஶ்வாஸகபஷ்டீவஹித்மாரோசகபீநஸாந்||௪௩||

கண்டகார்யாஃ பலஶதம்| ஜலத்ரோணஂ ஸத்வாதஶபலாநி பஞ்சஶதநி| க்வதிதஶேஷ ஆடகமஷ்டாவிஂஶத்யதிகஂ பலஶதம்| ராஸ்நாதீநி கர்ஷோந்மிதாநி| ஷட்க்ரந்தா ஶதபர்விகா| கபஷ்டீவஃ ஶ்லேஷ்மோத்கிரணம்|| ௪௩||

Adhikarana kaNTakArIlehaH (44) · Śloka 44

பசேத்வ்யாக்ரீதுலாஂ க்ஷுண்ணாஂ வஹேऽபாமாடகஸ்திதே| க்ஷிபேத்பூதே து ஸஞ்சூர்ண்ய வ்யோவராஸ்நாமதாக்நிகாந்| ஶங்கீபார்ங்கீகநக்ரந்திதந்வயாஸாந் பலார்தகாந்| ஸர்பிஷஃ ஷோடஶபலஂ சத்வாரிஂஶத்பலாநி ச| மத்ஸ்யண்டிகாயாஃ ஶுத்தாயாஃ புநஶ்ச தததிஶ்ரயேத்| தர்வீஂலேபிநி ஶீதே ச பதக்த்விகுடவஂ க்ஷிபேத்| பிப்பலீநாஂ தவக்ஷீர்யா மாக்ஷிகஸ்யாநவஸ்ய ச| லேஹோऽயஂ குல்மஹத்ரோகதுர்நாமஶ்வாஸகாஸஜித்||௪௪||

வ்யாக்ர்யாஃ பலஶதம்| அபாஂ ஜலஸ்ய வஹஃ பலஸஹஸ்ரத்வயமஷ்டசத்வாரிஂஶததிகம்| பூதஂ ஸ்ருதம்| க்ரந்திஃ பிப்பலீமூலம்| மத்ஸ்யண்டிகா கண்டாதூநா ஶர்கரா| ஶுத்தா நிர்மலா| அதிஶ்ரயணஂ பாகாய சுல்யாமாரோஹணம்| பிப்பலீநாஂ த்விகுடவமஷ்டௌ பலாநி| தத்வத்துகாக்ஷீர்யாஃ மாக்ஷிகஸ்ய த்விகுடவஂ ஷோடஶபலாநி| அநவஶப்தேந தத்வத்ஸரகதஂ ப்ரதிஷித்யதே|| ௪௪||

Adhikarana triPalAdilehaH (45) · Śloka 45

த்ரிபலாபிப்பலீபாடாஶாரிவாபஹதீத்வயம்| மரிசஂ பத்மகஂ முஸ்தமுஶீரஂ சாக்ஷஸம்மிதம்| பக்த்வா ஜலாடகே பாதஶேஷே க்ஷீரபலாஷ்டகம்| தத்வா குடஸ்ய ச பலஂ பசேதாதர்விலேபநாத்| லேஹஃ கபோல்பணஂ காஸஂ ஸர்வமேவ நியச்சதி| ஸாதிதஂ க்ஷீரமேபிர்வா திலக்ஷௌத்ரயுதஂ பிபேத்||௪௫||

த்ரிபலாதிகே த்ரிபலாதயஃ கர்ஷப்ரமாணாஃ| ஸுபோதம்|| ௪௫||

Adhikarana dhUmapAnam (46) · Śloka 46

ஶமநஂ ச பிபேத்தூமஂ ஶோதநஂ பஹலே கபே||௪௬||

ஸர்வஸ்மிந் கபகாஸே ஶமநஂ தூமஂ பிபேத்| ஶமநஃ ப்ராயோகிகோ மத்ய இதி பர்யாயாஃ| யதா து கபகாஸே வஹலோ கநஃ கபோ பவதி ததா ஶோதநஂ தூமஂ பிபேத்| ஶோதநோ விரேசநஸ்தீக்ஷ்ண இதி பர்யாயாஃ| ஏதௌ தூமவிதௌ ப்ரதர்ஶிதௌ|| ௪௬||

Adhikarana manaHshilAdidhUmaH (47) · Śloka 47

மநஃஶிலாலமதுகமாஂஸீமுஸ்தேऽங்குதீத்வசஃ| தூமஂ காஸக்நவிதிநா பீத்வா க்ஷீரஂ பிபேதநு| நிஷ்ட்யூதாந்தே குடயுதஂ கோஷ்ணஂ தூமோ நிஹந்தி ஸஃ| வாதஶ்லேஷ்மோத்தரந் காஸநசிரேண சிரந்தநாந்||௪௭||

மநஃஶிலாதீநாஂ தூமஂ காஸக்நதூமவிதாநேந பீத்வா க்ஷீரஂ பிபேத்| காஸக்நதூமவிதாநஂ து 'சூர்ணஂ குலிகாஂ வா நிர்தூமதீபஸ்திராங்காரபூர்ணே ஸுஸஂஸ்திதே ஶராவே ப்ரக்ஷிப்யாந்யேவ நேத்ரஂ, மூர்த்நி ப்ரவத்தசித்ரேண ஶராவேண பிதாய நிதாய ச தத் ஸோऽதீஸமுகேநைவ தூமஂ பிபேத்' உரஃப்ராப்தஂ ச முகேநைவோத்வமேத்| ப்ரஶாந்தே ச தூமே புநஃ புநஃ க்ஷிபேத்| பிபேச்சாதோஷஶுத்தேர்லாகவாத்வேதி| ஏதச்ச தூமவிதௌ வ்யாக்யாதம்| தத்ர ச க்ஷீரஂ தூமாத் நிஷ்ட்யூதஸ்ய ஶ்லேஷ்மணோऽந்தே குடயுதமீஷ்துஷ்ணஂ ச பிபேத்|

Adhikarana prapauNDarIkAdidhUmaH (48) · Śloka 48

ப்ரபௌண்டரீகஂ மதுகஂ ஶார்ங்காஷ்டாலஂ மநஃஶிலாம்| மரிசஂ பிப்பலீஂ த்ராக்ஷாமேலாஂ ஸுரஸமஞ்ஜரீம்| கத்வ வர்தி பிபேத்தூமஂ க்ஷௌமசைலாநுவர்திநீம்| கதாக்தாமநு ச பிபேத்தத்வத்குடாம்பு வா||௪௮||

ப்ரபௌந்டரீகாதிபிஃ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டைஃ க்ஷௌமசைலேந ஸஹ வர்தி கத்வா தாஞ்ச கதாக்தாஂ கத்வா தத ஏவ தூமஂ பிபேத்| அநு ச க்ஷீரம்| தத்வதிதி நிஷ்ட்யூதாந்தே குடயுதஂ கோஷ்ணஞ்ச| அதவா குடாம்ப்வநு பிபேத்; ந து ததாவிதஂ க்ஷீரம்|| ௪௮||

Adhikarana nepAlyAdidhUmaH (49) · Śloka 49

நேபாலீதலமரிசலாக்ஷாஞ்ஜநகுடந்நடைஃ| உஶீரரோஹிஷபலத்ராமிகீவஂஶலேகநைஃ| பூர்வகல்பேந தூமோऽயஂ ஸாநுபாநோ விதீயதே| கார்பாஸாஸ்த்யஶ்வகந்தா ச தூமஃ காஸவிநாஶநஃ| கோஶாதகீபலாந்மத்யைஃ பிபேத்வா ஸமநஃஶிலைஃ||௪௯||

நேபால்யாதிபிஃ பூர்வவத்தூமஃ| நேபாலீ மநஃஶிலா| குடந்நடஂ ப்லவஂ தாந்யஂ விதுந்நஂ பரிபேலவம்| ரோஹிஷஂ பூதிகம்| பலஂ மதநபலம்| த்ராமிகீ ஸூக்ஷ்மைலா| வஂஶலேகநஂ வஂஶஶிலா தநுஶகலஂ வதந்தி| ஸுபோதம்| கோஶாதகபலமஜ்ஜா மநஃஶிலா ச தூமம்|

Adhikarana kAse~anubandhAnusAraM cikitsA (50-4) · Śloka 4

தமகஃ கபகாஸே து ஸ்யாச்சேத்பித்தாநுபந்தஜஃ| பித்தகாஸக்ரியாஂ தத்ர யதாவஸ்தஂ ப்ரயோஜயேத்| கபாநுபந்தே பவநே குர்யாத்கபஹராஂ கிர்யாம்| பித்தாநுபந்தயோர்வாதகபயோஃ பித்தநாஶிநீம்| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ஶுஷ்கே ஸ்நிக்தமார்த்ரே விருக்ஷணம்| காஸே கர்ம ஸபித்தே து கபஜே திக்தஸஂயுதம்||௫௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே காஸசிகித்ஸிதந்நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||

யத்ர து கபகாஸே பித்தாநுபந்தாத் தமகாக்யஃ ஶ்வாஸஃ ஸ்யாத்தத்ர கபகாஸே பித்தகாஸக்ரியாஂ யதாவஸ்தஂ குர்யாத்| வாதகாஸே து கபாநுபந்தே கபகாஸஹராஂ க்ரியாஂ குர்யாத்| வாதகபயோர்மிஶ்ரிதயோரபி பித்தாநுபந்தே பித்தகாஸக்ரியாஂ குர்யாத்| ஸுபோதம்| திக்தஸஂயுதஶப்தேந கர்ம ஸம்பத்யதே|| ௫௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹ- வ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே சதுர்தோऽத்யாயஃ